Voorstelling van Donkerhoekveldslag
Donkerhoek is sowat 30 km oos van Pretoria geleë. Op 11 en 12 Junie 1900 het die Slag van Donkerhoek tussen Britse soldate en Boere-troepe hier plaasgevind. Dit was die laaste konvensionele veldslag van die Anglo-Boereoorlog.
’n Paar dae tevore, op 5 Junie, het lord Roberts Pretoria binnegemarsjeer en die Britse vlag gehys. Hy was oortuig daarvan dat die twee Boererepublieke sou oorgee as Pretoria in Engelse hande val. Paul Kruger en die ZAR-volksraad het hulleself reeds in Waterval-Boven gevestig toe die Engelse Pretoria geannekseer het. Die Engelse was gretig om die ou president gevange te neem en het geglo dit kon ’n spoedige einde aan die konflik bring. Hulle wou ook die Boere op hulle knieë dwing, aangesien hulle dit nie met die inname van Pretoria kon regkry nie. Die Boere wou die Engelse egter verhoed om Kruger agterna te sit en het hulleself ingegrawe : genl de la Rey en sy magte in die noorde by Boekenhoutkloof en genl Louis Botha met sy manne op die plase Donkerhoek en Kleinfontein.
Die Britse soldate het op 11 Junie 1900 in ’n oostelike rigting beweeg en generaal Botha begin aanval. Daar was sowat 16 000 soldate aan Engelse kant met 6 groot kanonne en 666 sogenaamde veldkanonne. Die Boere was maar ongeveer 6 000 man en hulle het 22 kanonne en een Long Tom gehad. Die Boere het teruggeval na die hoogste kop op die plaas Kleinfontein, oftewel Diamond Hill, waar die Slag van Donkerhoek (soms ook Diamond Hill genoem) op 12 Junie plaasgevind het. Die oop grasvlakte het min skuiling gebied en was nie ideaal vir die Engelse berede troepe nie.
Die Engelse het in ’n driehoekformasie aangeval: een gedeelte het die Boere van links aangeval, die ander deel aan die regterkant en die infanterie het in die middel deurbeweeg. Die Boere het nie daarin geslaag om die Engelse terug te dryf nie, maar het heldhaftig teruggeveg. Van tyd tot tyd was daar ware heldedade, soos toe ’n klompie Boere op Hamilton se brigade afgestorm het terwyl die Engelse besig was om kanonne op te stel. Volgens Arthur Conan-Doyle het sulke aksies gesorg vir “picturesque warfare” en ’n welkome afwisseling gebied van die “invisible man with his smokeless gun upon the eternal kopje.“ (The Great Boer War).
Dit het geweldig baie vir die moraal van die troepe beteken. Alhoewel hulle die aftog moes blaas, was dit “’n vlug in vol moed“, aldus Jan Smuts. Dit is hierdie durf wat die Boere moed gegee het om vir nog bykans twee jaar die oorlog voort te sit, hierdie slag in die vorm van guerilla-oorlogvoering.
купить настольный светильниклобановский харьков класс
