Die vraag is hoeveel plek die staat moet bybou, en hoeveel mense tans daar sit wat onder ander omstandighede buite die tronk kon wag vir hul verhoor of hul vonnis kon uitdien. SAnews
Rondom die eeuwisseling, toe die gedagte van ’n Afrika-herlewing veld gewen het, het lande soos Suid-Afrika en Uganda gehoop om voordeel te trek uit hul jong bevolkings. Die idee agter dié demografiese dividend was eenvoudig. As ’n land in jongmense se opleiding belê en werk skep, byvoorbeeld in fabrieke wat vir die plaaslike én die uitvoermark produseer, kan ’n groeiende arbeidsmag die ekonomie laat groei. Daarvoor het ’n land ook betroubare krag, water en paaie nodig.
Groot aankondigings, lang wagtye
Medupi en Kusile wys hoe lank dit kan duur voordat sulke infrastruktuur beskikbaar is. Bouwerk aan Medupi het in 2007 begin en dié aan Kusile in 2008. Albei is ontwerp om nagenoeg 4 800 MW te lewer. Werk aan die Ingula-pompopgaarskema het reeds in 2006 begin. Volgens Eskom het Medupi se laaste eenheid eers in 2021 kommersieel in bedryf gekom. eskom.co.za
Dieselfde wagtyd is by waterprojekte sigbaar. Die tweede fase van die Lesotho-Hooglandwaterprojek, wat die Polihali-dam en ’n wateroordragtonnel insluit, moet Gauteng se watervoorsiening versterk. Volgens die projekowerheid was die dam teen 1 Oktober 2026 sowat 56% voltooi. By paaie is die verdubbeling van dele van Baden Powell-rylaan en die R301 by die Paarl voorbeelde van hoe bestaande roetes meer verkeer kan hanteer. LHDA
Wie sit agter tralies?
Volgens syfers wat die minister van korrektiewe dienste, Pieter Groenewald, in Mei aan die Parlement verstrek het, het gevonniste gevangenes alleen reeds sowat 106 000 van die beskikbare plekke beset. Tienduisende ander aangehoudenes het nog op hul verhore gewag. Onder hulle is mense aan wie borgtog toegestaan is, maar wat dit nie kan bekostig nie. Vir iemand wat in dié posisie maande lank aangehou word, kan die wagtyd ’n werk kos en bande met sy gesin verswak. Intussen dra die staat die koste van aanhouding. SAnews
Groenewald het alternatiewe vonnisse en die hersiening van borgtog as maniere uitgelig om oorbevolking te verlig. Daar is goeie rede om albei te oorweeg. ’n Studie wat in 2026 in PLOS One verskyn het, het Suid-Afrikaanse gevangenisdata van 1995 tot 2024 gebruik om te modelleer wat kan gebeur wanneer mense wat geringe misdrywe pleeg, saam met ernstiger oortreders opgesluit word. Die model dui daarop dat dié blootstelling die risiko van ernstiger misdaad kan verhoog en dat gemeenskapstoesig in geskikte gevalle dié risiko kan beperk. SAnews
Daar bly ook die vraag oor die toestand van die tronke waarin mense aangehou word. Die Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie het vanjaar ’n ondersoekverslag oor polisiestasies en korrektiewe sentrums in Noordwes bekend gestel. Wanneer ’n tronk meer mense moet huisves as waarvoor dit ingerig is, raak dit moeiliker om behoorlike sorg te lewer en gevangenes veilig aan te hou. sahrc.org.za
Teen die huidige getalle het Suid-Afrika te min plek in sy tronke. Die staat moet egter ook kan verduidelik waarom iemand wat reeds borgtog gekry het, steeds ’n sel beset bloot omdat hy dit nie kan betaal nie. En as die regering die belofte van ’n demografiese dividend ernstig opneem, moet hy lank voordat ’n jongmens voor die hof beland, kan wys watter geleenthede vir opleiding en werk hy help skep het.