Mark Krygsheer Rutte

Ook de Nederlandse regering ziet al jaren brood in de Russische militaire wederopstanding. ‘Parallel met de krimp in de wapenexport geven de twee kabinetten Rutte vol gas om de Nederlandse militaire industrie te ondersteunen. Soms gebeurt dat door marineschepen uit te lenen ter promotie van de Nederlandse defensieindustrie,’ zo schrijft Frank Slijper in zijn rapport voor de Campagne Tegen Wapenhandel. De wapenhandelanalist, die inmiddels werkzaam is bij Pax, schrijft verder dat het tijdens het Nederland-Ruslandjaar niet bleef bij de ‘hand en spandiensten’ van de Nederlandse marine op de defensiebeurs in Sint-Petersburg.

‘Dit werd nog eens dunnetjes overgedaan tijdens de NEVA beurs in september, ditmaal aan boord van het fregat De Zeven Provinciën.’ Onder andere Thales, Damen Shipyards en de Rotterdamse Haven vertegenwoordigden de Nederlandse industrie op de NEVA, de grootste vakbeurs voor scheepsbouw in de voormalige Sovjetregio.

‘Op die beurs showen we wat Nederland allemaal kan op Maritiem gebied,’ zo vertelt luitenant ter zee der eerste klasse Rob Pulles in Alle Hens, het personeelsblad van de marine. ‘Radarsystemen, geïntegreerde communicatiesystemen, afwasmachines voor in de kombuis. Alles is daar on display. Het mes snijdt dus aan twee kanten. De Russen hebben namelijk veel interesse in onze producten.’

‘DE RUSSEN HEBBEN VEEL INTERESSE IN ONZE PRODUCTEN’

Het actieve wapenexportbeleid van het kabinet-Rutte leidt nog niet tot veel resultaat in Rusland. De afgelopen 10 jaar is er voor slechts een schamele 1,73 miljoen euro naar Rusland aan wapens geëxporteerd. Wapenverkopen zoals geshowd en besproken op de Nederlandse fregatten tijdens het Nederland-Ruslandjaar gaan echter niet over één nacht ijs. Ook met de doorvoer van wapens naar Rusland boekt Nederland weinig resultaat. De aantallen zijn laag, op één lading van ruim 2,5 miljoen patronen die in 2011 via de Haven van Rotterdam naar Rusland verscheept werd.

Maar niet getreurd. Kijkend naar de exportvergunningen van ‘dual use’ goederen lijkt Rutte’s BV Nederland niet helemaal met lege handen te staan. Deze goederen kunnen ook militair ingezet worden en krijgen daarom speciale aandacht van de Nederlandse overheid. Maar ‘al jaren is onduidelijk welke vergunningen wel een militaire relevantie hebben. Het gaat dan vooral om nachtzichtapparatuur en sommige radar,’ licht wapenhandelexpert Frank Slijper toe. ‘In het geval van Rusland wordt het gebruik meestal wel vermeld. Mogelijk door de gevoeligheid van leveranties aan het Russische leger, vanwege de mensenrechtenreputatie en de militaire operaties in de Kaukasus.’

Rusland jachtland
Slijper zet vraagtekens bij de in de exportvergunningen regelmatig terugkerende omschrijving ‘tbv de jacht’. ‘Kent Rusland zoveel jagers met nachtvizieren dat daarvoor beeldversterkerbuizen ter waarde van vele miljoenen euro’s vanuit Nederland worden verkocht?’ In de periode 2009 tot en met 2012 verstrekte Nederland voor ruim 21 miljoen euro aan vergunningen voor beeldversterkerbuizen met als bestemming Rusland, waarvan bijna 15 miljoen euro ‘tbv de jacht’.

Hoe is het te achterhalen of het product daadwerkelijk voor de jacht gebruikt wordt? We bellen met Photonis en Lahoux Optics, die geregeld op de Interpolitex wapenbeurs in Rusland staan. Photonis is één van de grote spelers in de wereld op het gebied van beeldversterkerbuizen, maar de medewerker die zou kunnen helpen was niet bereikbaar voor commentaar. ‘Ik weet niet hoe dat werkt,’ vertelt Sales Manager Roy Ten Wolde van Lahoux Optics, dat naar eigen zeggen ‘maar een kleine speler’ is ten opzichte van Photonis. ‘Maar voor ons is dat ook niet belangrijk. Dat is aan de overheid.’ Uit antwoorden op Kamervragen van de toenmalige regering (2007) blijkt dat de overheid zich op haar beurt vooral baseert op de verklaringen van de koper.

Voor grote wapenverkopen aan Rusland lijkt het kabinet-Rutte te moeten wachten op resultaten van de inspanningen in het Nederland-Ruslandjaar. Het zou ook helpen als de situatie in Oekraïne met een sisser afloopt. Dan kan de Nederlandse industrie vrijelijk verkopen aan Poetin. Door leveranties aan Rusland creëert de defensie-industrie tegelijkertijd nieuwe vraag. Door de Russische militaire wederopstanding gaan overal stemmen op de defensiebudgetten op te schroeven. Waar de Britse premier David Cameron pleit voor een wapenembargo tegen Rusland, ziet minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans hier vooralsnog niks in.

Bron: ftm.nl