Die nalatenskap van 1913 se grondonteiening is nog met Suid-Afrika en dit is die plig van die staat om grondhervorming te implementeer om dit reg te stel, het die Wes-Kaapse premier Helen Zille Maandag gesê om swartes te probeer opsweep teen wit grondeienaars.
“Dit sal nooit ten volle vergoed of regmaak vir die pyn wat gely is nie, maar dit is ‘n groot stap in die rigting van die herstel van menswaardigheid,” het Zille gesê in ‘n toespraak wat voorberei is vir lewering in Kaapstad.
Zille het gepraat by die herdenking van die Naturelle Wet oor grond van 1913.
Sy het gesê dit is van kritieke belang om die herstel- en versoeningsmandate te vervul en dat die regstelling die gemeenskap in staat stel om die goeie in die verlede te onthou en die slegte te vergeet.
Daar sal uitdagings in die implementering van grondhervorming wees en dit vereis ‘n balans van verskillende belange, het sy voortgegaan.
“Daar is geen een-grootte-pas-almal-oplossing nie en elke geval moet verwerk word in sy eie konteks,” het Zille gesê.
Sy het weer haar “struggle-verlede” probeer poets en gesê toe wette en beleide ingestel is in die verlede was daar altyd mense wat bereid was om op te staan en hul stemme te laat hoor en die Wet van 1913 het ‘n generasie van anti-apartheid-aktiviste geskep.
Geskiedenis het getoon dat “bose snellers ‘n teenreaksie van die goeie skep”, het sy gesê. Dit was duidelik dat sy haarself as die “goeie” probeer voorhou en die Afrikaners as die “bose”.
“Waar onreg en onderdrukking hul lelike koppe uitgesteek het, het hulle protes geïnspireer en verset om dit uit te daag.
“Die rede vir hierdie teenreaksie van die goeie teen die bose is nie net omdat die beginsels en waardes soos vryheid en geregtigheid geskend word nie, maar omdat die mens se lewe diep geraak word.”
Die burgemeester van Kaapstad, Patricia De Lille het gesê die stad speel sy rol om te verseker dat regstelling en versoening plaasvind en grondhervorming deurgevoer word.
“In die waardeketting van restitusie, sal die Stad Kaapstad sy rol vervul om te verseker dat die Grondeisekommissie in ‘n posisie is om sy sosiale funksie tov diegene wat wag vir geregtigheid na te kom,” het sy gesê in ‘n toespraak wat voorberei is vir aflewering.
“En die belangrikste, grondhervorming word beskou as ‘n doelwit in ons strategiese bloudruk vir die stad, die Geïntegreerde Ontwikkelingsplan (GOP), in teenstelling met ander stede.” Sy het gesê haar loopbaan het gefokus op die stryd om die “wanbalanse van die geskiedenis” aan te spreek maar dat dit ook ‘n persoonlike stryd vir haar is omdat sy onthou hoe haar ouma moes skuif as gevolg van die Groepsgebiedewet.
Joodse krotmagnate [slumlords] het destyds arm bruin gebiede in wit woonbuurte besit. Distrik Ses was so ‘n buurt waar geen verbeteringe of onderhoud aan behuising gedoen is nie.
Die “bose” is egter in die geheel kollektief aan Afrikaners toegedig sonder dat Zille of De Lille Afrikaners by name genoem het.