Adv. Dali Mpofu, wat beseerde myners en meer as 200 werkers wat in hegtenis geneem is, verteenwoordig, sê die e-pos-korrespondensie met Lonminbestuurders beeld Ramaphosa as gevoellose individu uit.
In ‘n e-pos aan Albert Jamieson, Lonmin se hoof kommersiële beampte, ‘n dag voor die skietery van 16 Augustus, skryf Ramaphosa: “Die verskriklike gebeure wat ontvou kan nie beskryf word as ‘n arbeidsgeskil nie. Hulle is duidelik duistere kriminele en moet gebrandmerk word sulks. Daar moet gepaardgaande aksie wees om hierdie situasie aan te spreek.”
Dit is in skrille kontras met die sorgsame beeld wat Ramaphosa in die nasleep van die Marikana-slagting probeer voorhou het, waarin 34 mynwerkers doodgeskiet is.
Ramaphosa het op 17 Augustus, as ‘n moontlike ANC se adjunk-presidentskandidaat, die terrein van die skietery besoek as deel van ‘n afvaardiging met president Jacob Zuma.
Op 18 August, het Ramaphosa se Shanduka-maatskappy aangekondig dat hy R2 miljoen geskenk het vir die begrafniskoste van die mynwerkers.
Gister het Mpofu gesê aan die kommissie dat die e-pos ‘n direkte bewys is van ‘n “giftige samespanning” tussen Lonmin, die departement van Minerale Hulpbronne se Susan Shabangu, minister van polisie, staatsveiligheidsagentskappe en Ramaphosa.
“Dit is duidelik dat Ramaphosa direk betrokke was deur te adviseer wat gedoen moet word aan hierdie duistere kriminele optrede”, het Mpofu gesê.
Ramaphosa se kantoor het geweier om kommentaar te lewer en gesê die saak word deur die kommissie hanteer. Lonmin ontken bewerings dat hulle saamgespan het met die polisie en die regering in die dae voor die skietery, en sê sy betrokkenheid by die toepaslike owerhede’ ‘was bloot deel van ‘n proses wat daarop gemik was om normaliteit te herstel”.
Tien mense, insluitend twee polisiemanne is vermoor, na bewering deur stakers, in die aanloop tot die 16 Augustus polisie-skietery.
In ‘n ander e-posse aan Lonmin bestuurders, naamlik voorsitter Roger Phillimore, transformasiebestuurder Thandeka Ncube, hoof finansiële beampte Simon Scott en raadslid Mohamed Seedat, op 15 Augustus, onthul Ramaphosa hoe hy sal ingryp dmv senior ANC-kontakte en die regering namens die mynmaatskappy.
Die e-posse wys dat Ramaphosa, voorsitter van Lonmin se SEB-vennoot, Incwala, minister van polisie Nathi Mthethwa waarsku om stakende mynwerkers hard vas te vat, hoe mynbase by hom pleit om Shabangu te “beïnvloed”, en hoe hy Shabangu aanraai om haar “stilte” oor die gebeure by Lonmin te verbreek omdat dit “sleg vir haar en die regering” is.
Nog ‘n e-pos lui: “Jy is absoluut korrek om aan te dring dat die Minister [Shabangu] en inderdaad alle staatsamptenare nodig het om te verstaan dat ons in wese te doen het met ‘n kriminele daad. Ek het presies dit aan die minister van veiligheid en sekuriteit gesê.”
“Noordwes se provinsiale kommissaris van polisie, die nasionale polisiekommissaris en die minister van polisie was almal op dieselfde bladsy oor die aksie wat geneem moet word,” het Mpofu gesê.
“As wat gebeur het by Wonderkop (die toneel van die eerste skietery) moord was, dan was wat gebeur het by die ander tonele, waar mynwerkers gejag is, buitegeregtelike moord,” het hy gesê. “Daar is bewyse van die mense wat oorgee met hul hande bo hul koppe en op die grond beseer lê, wat stelselmatig doodgeskiet is.
“Die idee dat die polisie gevul is met berou en jammer vir die families is belaglik. Wat hier gebeur is gedoen met ‘n moorddadige bedoeling. Dit was so naby soos ‘n mens sal kry aan staatsgesanksioneer moord,” het hy gesê.
Mpofu het gewaarsku: “Geregtigheid sal geskied, hier of in die Internasionale Strafhof waar ons klagtes teen die polisie en die staat sal lê.”