Geskiedkundiges sê die Nazi’s het byna 500.000 Roma mans, vroue en kinders in Europa gedurende die Tweede Wêreldoorlog uitgewis, en ‘n bevolking met wortels in Duitsland wat ses eeue terugstrek, vernietig.
Die gedenkteken, in Berlyn se sentrale Tiergarten tussen die Reichstaggebou en die Brandenburghek, sal onthul word ná jare van vertragings en bitter geskille oor die ontwerp en koste.
“‘n Kultuur van onthou is vir my baie belangrik,” sê Merkel. “Dit is waarom ons geskikte plekke moet vind waar moontlik is, waar mense kan gaan ook in die toekoms wanneer die oorlewendes nie langer daar is nie.”
Die monument, wat in Desember 2008 begin is, bestaan uit ‘n ronde poel water en staal in die middel waarop ‘n enkele vars blom elke dag rus.
‘n Tydlyn van die Nazi-uitwissing staan langs die gedenkteken, wat gebou is teen ‘n koste van 2,8 miljoen euro.
Dit is ontwerp deur die Israeliese kunstenaar Dani Karaván, 81. Die opening is deur ‘n reeks konserte, kunsuitstallings, die openbare debat en lesings, ondersteun.
Die Roma en verwante Sinti, wat soos die Jode as rasminderwaardig beskou is, is ook stelselmatig deur die Nazi’s geteiken, beperk tot ghetto’s en spesiale kampe, gedeporteer en doodgemaak.
In 1938 het die SS-hoof Heinrich Himmler beveel dat die “finale oplossing van die sigeunervraagstuk” gevind word.
In die diens van die volksmoord-program, het die raswetenskaplikes van Nazi-Duitsland ‘n lys van eienskappe en familiestambome wat in sommige gevalle terug na die 16de eeu strek, van “sigeunervoorouers” saamgestel.
Sulke mense is na konsentrasiekampe gestuur. In Auschwitz en Ravensbrueck, is hulle onderwerp aan groteske mediese eksperimente. Maar Wes-Duitsland het nie die volksmoord erken tot 1982 nie.
“Die Holocaust teen die Roma, of ‘Porajmos’ is lank ontken en was nie die onderwerp van historiese navorsing nie, ook in ander lande, soos Vichy Frankryk of lande van Oos-Europa wat aan in die vervolging deelgeneem het,” sê die historikus Wolfgang Wippermann van Berlyn se Vrye Universiteit.
Die regering se besluit om die monument op te rig dateer terug na 1992, maar dit is gehou in ‘n deel deur ‘n semantiese geskil.
Die hoof van die Sentrale Raad van Sinti en Roma in Duitsland, Romani Rose, het beswaar gemaak teen die gedenkteken wat verwys na “sigeuners”, ‘n term wat algemeen gebruik was in die verlede, maar nou as neerhalend beskou word.
“In teenstelling met die Jode, was die meeste van hulle [die Roma] Katolieke, nie noodwendig onderskeibaar van ander burgers nie,” sê Rose, wat ‘n gemeenskap van 70.000 lei.
Byna 11 miljoen Roma leef in Europa, sewe miljoen van hulle in die Europese Unie, en ly aan buitensporige armoede.
Na die val van die Berlynse Muur in 1989 het baie gevlug van die suidooste van Europa na die ryker weste en lande soos Frankryk en Italië. Duitsland het aangedui dat hy die vloei van die Roma na die land wil bekamp, moontlik deur die herstel van visumvereistes vir Serwië en Macedonië.
Die sekretaris-generaal van die Raad van Europa, Thorbjoern Jagland, noem dit een van die vasteland se grootste uitdagings.
“Die grootste minderheid in Europa word teen gediskrimineer in die meeste Europese lande en die Roma se lewensomstandighede is verskriklik in baie lande,” het hy gesê in Sondag se uitgawe van die Berlynse dagblad Tagesspiegel.