Swede was die eerste Europese land om banknote in te voer in 1661. Nou is hulle al verder as die meeste op die pad om ontslae te raak daarvan.“Ek kan nie sien hoekom ons met die druk van banknote moet aanhou nie,” sê Björn Ulvaeus, voormalige lid van ABBA, en ‘n uitgesproke voorstander vir ‘n wêreld sonder kontant.
Die buitelyne van so ‘n gemeenskap besig om vorm aan te neem in dié hoë-tegnologie land.
In die meeste Sweedse stede aanvaar openbare busse nie kontant nie, en kaartjies word vooraf gekoop met ‘n selfoon-SMS-boodskap.
“Daar is dorpe waar dit is glad nie meer moontlik is om ‘n bank te kry om kontant te aanvaar nie,” kla Curt Persson, voorsitter van Swede se Nasionale Pensioenarisse se organisasie.
Hy sê dit is ‘n probleem is vir bejaarde mense in landelike gebiede wat nie kredietkaarte het nie of weet hoe om dit te gebruik om kontant te trek nie.
Die agteruitgang van kontant is opvallend, selfs in huise van aanbidding, soos by die Carl Gustaf Kerk in Karlshamn, in die suide van Swede, waar pastoor Johan Tyrberg onlangs ‘n kaartleser geïnstalleer het om dit makliker vir aanbidders te maak om offers te gee.
“Mense het vir my ‘n paar keer gesê hulle het nie kontant nie, maar sal nog graag geld skenk,” sê Tyrberg.
Kontant is slegs 3 persent van Swede se ekonomie, in vergelyking met ‘n gemiddeld van 9% in die eurosone en 7% in die VSA, volgens die Bank vir Internasionale Verrekening, ‘n sambreel-organisasie vir die wêreld se sentrale banke.
Drie persent is steeds te veel sê Ulvaeus. ‘n Kontantlose samelewing is ‘n kwessie van sekuriteit.
Na sy seun vir die derde keer beroof is, het hy begin pleit vir ‘n vinniger oorgang na ‘n volle digitale ekonomie, net om die lewe vir diewe moeiliker te maak.
“As daar was geen kontant is, wat sal hulle doen?” sê Ulvaeus, 66.
Die Sweedse Vereniging van banke sê die inkrimping van die kontant-ekonomie het reeds ‘n impak op die misdaadstatistiek.
Die aantal bankrooftogte in Swede het van 110 in 2008 tot 16 in 2011 gedaal, die laagste vlak sedert begin is om rekord te hou 30 jaar gelede.
Ekonomiese professor Friedrich Schneider van die Johannes Kepler Universiteit in Oostenryk, sê: “As mense meer kaarte gebruik, is hulle minder betrokke in die skadu-ekonomie.” Schneider is ‘n kenner op die gebied van ondergrondse ekonomie.
Volgens die Sweedse Nasionale Raad vir Misdaadvoorkoming het gerekenariseerde bedrog egter gestyg tot byna 20,000 in 2011 van 3304 in 2000.
Oscar Swartz, die stigter van Swede se eerste Internet-diensverskaffer, Banhof, sê ook ‘n digitale ekonomie verhoog privaatheidsprobleme as gevolg van die elektroniese spoor van transaksies. Hy ondersteun die idee van uitfasering kontant, maar sê ander anonieme betalingsmetodes moet ingestel word.
“‘n Mens moet in staat wees om geld te stuur en geld te skenk aan verskillende organisasies sonder om elke keer opgespoor te word,” sê hy.
Dit is geen verrassing dat Swede en ander Nordiese lande aan die voorpunt van die ontwikkeling staan nie, gegewe hul klem op die tegnologie en innovasie.
Binnekort sal Sweedse burgers vir mekaar oor en weer kan geld stuur op hul selfone.
Die uittredende adjunk-goewerneur van Swede se sentrale bank, Lars Nyberg het verlede jaar gesê dat kontant sal oorleef “soos die krokodil, alhoewel dit gedwing kan word om te sien hoe sy habitat geleidelik krimp.”