Hy wil beslis nie opeindig soos die Koningin nie: “Met alle respek, en sy ‘n baie mooi dame in die persoon, maar wie wil slegte toesprake geskryf deur iemand anders voorlees? Dit is nie vir my,” sê die 14de Dalai Lama.
Sy besluit was ten spyte van die pleidooie van sy Tibetaanse volgelinge wat hom gesmeek het om ten minste die seremoniële leier van die regering-in-ballingskap te bly. Hy het meer as 50 jaar gelede, nadat Chinese kommuniste hom gedwing het om te vlug van die Tibetaanse hoofstad Lhasa, die skaduregering in die Indiese dorp Dharamsala gevestig.
Die Dalai Lama wil nie meer enige politieke verantwoordelikheid hê nie. “Dit het niks te doen met aanvaarding of gesondheidsredes nie, net met insig,” het hy gesê. “Ek het ‘n vinnige blik op alle vorme van regering gewerp en ‘n demokratiese parlement met ‘n verkose Eerste Minister is die enigste moderne en funksionerende staatsvorm. Monargie: Gister. Teokrasie; ek glo in die skeiding van kerk en staat: Van die dag voor gister. Maar watter soort van ‘n huigelaar sal ek wees as ek nie enige afleidings maak ná hierdie besef nie?”
Vir eeue lank was die Dalai Lama vir die oorgrote meerderheid van die Tibetane, beide die sekulêre en geestelike leier van sy mense. Nou het hy bedank uit sy sekulêre pligte, insluitend sy reg om geestelikes te ontslaan en die verloop van onderhandelinge met Beijing te bepaal. Hy is ook van voorneme om sy geestelike pligte aansienlik af te skaal en ‘n opvolger aan te wys – “manlik of vroulik,” sê hy.
“Ek wil net Tenzin Gyatso, ‘n eenvoudige monnik word,” sê hy. “Die regering in Beijing beskryf my as ‘n hindernis vir alle kompromieë. Nou kan hierdie struikelblok nie meer bestaan nie, en dit sal openbaar of China van voornemens is om aan Tibetanen ware outonomie toe te staan, en of hulle ernstig is oor die aanstelling van ‘n eie Dalai Lama in die toekoms.”
Die gordyn het uiteindelik geval. ‘n Teokrasie het tot ‘n einde gekom, vreedsaam en sonder bloedvergieting.
Vir die Chinese, is die Dalai Lama nog steeds openbare vyand nommer een. Kommunistiese Partypolitici beskryf hom as ‘n “wolf met die gesig van ‘n man” en ‘n “demoon.” In die Westerse wêreld, is die 14de Dalai Lama egter gesien as ‘n rolmodel. Volgens ‘n meningspeiling, geniet hy groter morele gesag in Duitsland as die Duitse pous.
Baie sien hom as die alternatief tot die “klassieke” politikus, as iemand wat beliggaam wat hy sê. Hulle hou van die manier waarop hy na homself op ‘n self-geringskattende wyse verwys: ‘n versnit van Gandhi en Groucho Marx.
Boeddhisme het intussen die modegodsdiens geword van Los Angeles tot Londen, net soos die monnik Padmasambhava voorspel het meer as 1200 jaar gelede. Die Duitsers is veral verlief op Tibetaanse Boeddhisme, wat die Asiatiese geloof as die mees aanloklike wêreldgodsdiens beskou, en een wat oor die algemeen nie neersien op mense van ander gelowe nie.
As gevolg van hierdie wêreldondersteuning, word baie aandag geskenk aan die onrus in Tibet. Maar baie mense is onbewus daarvan dat so onlangs as die vroeë 20ste eeu, daar ‘n wrede magstryd tussen die kloosters in Tibet geheers het, en dat marteling (insluitend die besonder berugte metode om slagoffers se oë uit te sny) ‘n gegewe was. Hervormings is slegs onder die voorganger van die huidige Dalai Lama ingestel.