Die grootste teeplaas in die suidelike halfrond, Magwa Tea buite Lusikisiki in die Oos-Kaap, staar ondergang in die gesig nadat die plaas vroeër hierdie jaar deur sy werkers geplunder en verlaat is.
Die plaas van 1 803 hektaar het ‘n omset van R65-miljoen per seisoen en verskaf werk en loopbaanopleiding aan 1 200 permanente en 2 300 seisoenale werkers.
In Februarie, is die plaas gesluit toe werkers, die hoogsbetaaldes in die tee-industrie, die plek in puin gelaat het nadat die bestuur geweier het om ‘n 104% verhoging toe te staan.
In Mei, waar teeplante gewoonlik vir die gemak van pluk gesnoei word tot middellyfhoogte, was hulle reeds skouerhoogte en nutteloos.
Die plante strek so ver as die oog kan sien aan beide kante van die grondpad tussen die heuwels van Lusikisiki aan die Wildekus, in Transkei.
“Die oes vir die jaar is verlore,” sê Pierre Leppan, ‘n direkteur by die Oos-Kaap Ontwikkelingskoörporasie OKOK wat daarin geslaag het om die plaas vir die afgelope sewe jaar te bedryf.
“Die name van ses bestuurders is op ‘n doodslys en die OKOK is nie in staat om hul veiligheid te waarborg nie. Hulle moet die plaas mbv hul selfone bestuur.”
Die plaas het begin floreer in die afgelope jaar, ná dekades van plundering, korrupsie en wanbestuur.
‘n Magwa-bestuurder, wat geweier het om sy naam te gee uit vrees vir sy werk en sy veiligheid, sê die moeilikheid het verlede jaar begin, kort nadat ‘n Farm Workers’ Union (Fawu) amptenaar herontplooi is na Kaapstad en vervang is deur twee ander.
Die oorspronklike unie-amptenaar het verstaan waaroor Magwa en sy geskiedenis gaan, en wat lewensvatbaar was aldan nie, maar sy opvolgers het nie.
“Die werkers en die bestuur het voorheen ‘n harmonieuse verhouding gehad,” het die bestuurder gesê.
“Die twee nuwe amptenare was konfronterend van die begin af. Hulle het misverstaan hoe Magwa gewerk het. Hulle het gedink, byvoorbeeld, dat die bestuur die eienaars van die plaas is.” Tydens die staking is daar gereeld op bestuurders geskiet. Huise en eiendom is geplunder en afgebrand. Motors is verniel en gesteel.
Magwa se sekuriteitsbestuurder Daan Schoeman sê die toestand was plofbaar. “Hulle vernietig alles in sig. Hulle het wat hulle kon gebreek. Yskaste, vrieskaste, oonde en voertuie… Alles,” sê Schoeman.
Die polisie ontbied is en rubberkoeëls en traangas is afgevuur tydesn die staking in Maart.
Schoeman het selfs ‘n desperate oproep vir hulp van ‘n bestuurder ontvang. “Hy het gesê:” Help Daan, hulle gaan my doodmaak ‘, maar ek kon niks doen nie. Dit was onmoontlik om in te gaan. Hulle het hom met kapmesse getakel, maar hy het dit gemaak. Een van die sekuriteitswagte is egter doodgeskiet.
“Dit was verskriklik, daardie dag, ek het ‘n ou man geword,” sê hy.
Permanente werkers, wat in huise op die 13 nedersettings op die plaas woonagtig was, het geweier om deel te neem aan die staking, en is verjaag uit hul eiendomme.
Kapt Mduduzi Godlwana het bevestig dat een persoon in hegtenis geneem is vir die moord op die sekuriteitswag en nog 48 vir openbare geweld. Hulle sal in die hof verskyn, sê hy.
Fawu-amptenaar Tonga Mbaliese blameer die bestuur vir die staking.
Hy sê die aanvanklike dispuut was oor die oplegging van ‘n 253 kg-teeplukkwota, ipv 180kg en 200kg.
“Die hoeveelheid is eensydig gestel sonder om werknemers se stem te hoor.
“Die werkers is nie die oorsaak van die probleme op Magwa nie. Die probleme word veroorsaak deur die styl van bestuur,” het Mbaliese gesê.
Omliggende gemeenskappe, politici en stam-leiers maak die afgelope paar dekades aanspraak op die grond.
Die plantasie is in die Pondolandlanddrosdistrik van Lusikisiki, wat onder die Qawukeni Stamowerheid val.
проекты яхт для самостоятельной постройкиФільчаков Олександр Васильович прокурор
