‘Mandela een zachte man? Hij kon geweldig boos worden’

Hélène Passtoors is een van de weinige landgenoten die kan zeggen dat ze Nelson Mandela persoonlijk heeft gekend.

Ik heb Mandela voor het eerst ontmoet tijdens zijn eerste reis naar Europa, in 1990. Later is hij ook eens komen praten in het Europees Parlement, en heb ik hem voor het eerst echt gesproken. Wat me van die ontmoeting vooral is bijgebleven, is zijn geweldige geheugen. ‘En, hoe gaat het met het kleine meisje?’, vroeg hij aan mij. Hij had het over mijn kleindochter, die twee maanden na mijn arrestatie geboren is. Mandela herinnerde zich dat nog.

Zoals hij van duizenden mensen nog dingen wist waarvan ik dacht: hoe kan die man dat in godsnaam allemaal onthouden? Ik vermoed dat het te maken heeft met zijn grote belangstelling in mensen. Hij groette iedereen die hij tegenkwam, en hield met iedereen een gesprekje. En altijd had je het gevoel dat het oprecht was. “Drie jaar geleden heb ik hem voor het laatst gezien.

Ik vond het een moeilijk moment. Ik was uitgenodigd voor een feest, samen met een vijftigtal andere ex-politieke gevangen van wie de meesten met hem op Robbeneiland hadden gezeten. Hij deed nog wel alsof, maar je kon goed zien dat hij ze niet meer herkende. Voor een zo trotse, menslievende mens moet dat heel hard zijn. “Trots is het eerste woord dat in me opkomt als ik aan Mandela denk. Zo herinner ik me een ontmoeting tussen Mandela en Bill Clinton. Mandela lag toen onder vuur omdat hij net Castro en Kadhafi had ontmoet.

Maar voor Clinton daarover iets had kunnen zeggen, nam Mandela zelf het woord. Hij zei dat voortaan niemand hen nog zou zeggen wie hun vrienden waren. ‘En niemand gaat ons nog zeggen wat wij moeten doen of denken.’ Dat was typisch Mandela. Iedereen denkt dat hij zo’n lieve zachte man was, maar dat was hij absoluut niet. Hij kon geweldig boos worden, ook in onderhandelingen. Als Mandela nee zei, dan was het nee.

“Als president heeft hij niet heel erg veel gerealiseerd. Hij had dan ook een missie die veel verder ging dan alleen maar het heil van zijn land. Ik denk dat het hem om discriminatie in het algemeen te doen was. Hij wilde systemen die op discriminatie gebaseerd zijn bannen uit de héle wereld. Dat vond hij denk ik een belangrijkere missie dan Zuid-Afrika regeren. Of hij in die missie geslaagd is? Ik heb daar mijn twijfels over. De mentale gevolgen van de kolonisatie werken volgens mij nog altijd na, ook bij links, dat zich vandaag nog altijd zeer paternalistisch tegenover Afrika durft te gedragen.”

Belgische bekent dat ze mee verantwoordelijk was voor dodelijke aanslag

Voor het ANC van Nelson Mandela streed in de jaren tachtig onder meer Hélène Passtoors, een Belgische moeder van vier. Passtoors zegt dat ze mee verantwoordelijk was voor de dodelijkste aanslag uit de geschiedenis van het ANC. Bij de zogenoemde Kerkstraat-bomaanslag in Pretoria vielen in mei 1983 negentien doden en circa tweehonderd gewonden. Dat schrijft De Morgen zaterdag.

De 71-jarige Passtoors ontkende destijds alle betrokkenheid. In werkelijkheid was haar aandeel in deze operatie groot. Zo deed ze het prospectiewerk en reed ze met de bomauto vol explosieven van Swaziland naar de plek van de aanslag. Passtoors ging bijna vier jaar achter de tralies op beschuldiging van terrorisme. De impact van de aanslag was volgens Passtoors echter veel groter dan voorzien.

“De bom was door een technische storing te vroeg afgegaan”, vertelt ze in De Morgen. “Daardoor zijn er behalve militaire ook burgerslachtoffers gevallen. Bovendien hadden we de kracht van de explosieven wat onderschat.”

“Pas in 2001 heb ik die hele kwestie kunnen loslaten”, aldus Passtoors. “In dat jaar heeft de Waarheidscommissie me amnestie verleend.

De Commissie oordeelde dat het een aanval was op een militair doelwit, het hoofdkwartier van de luchtmacht. De aanval was niet gericht op burgers.”

Belgische biecht dertig jaar later rol in bloedige ANC-aanslag op Hélène Passtoors praat voor het eerst openhartig over haar strijd. Voor het ANC van Nelson Mandela streed in de jaren tachtig ook Hélène Passtoors, een Belgische moeder van vier. In een openhartig gesprek met De Morgen vertelt Passtoors vandaag hoe ze mee verantwoordelijk was voor de dodelijkste aanslag uit de geschiedenis van het ANC.

Bij de zogenoemde Kerkstraat-bomaanslag in Pretoria vielen op 19 mei 1983 negentien doden en circa tweehonderd gewonden. Passtoors (71) ontkende destijds alle betrokkenheid. In werkelijkheid was haar aandeel in deze operatie groot. Zo deed ze het prospectiewerk, en reed ze met de bomauto vol explosieven van Swaziland naar de plek van de aanslag. Passtoors ging bijna vier jaar achter de tralies op beschuldiging van terrorisme. De impact van de aanslag was volgens Passtoors echter veel groter dan voorzien. “De bom was door een technische storing te vroeg afgegaan”, vertelt ze vandaag.

“Daardoor zijn er behalve militaire ook burgerslachtoffers gevallen. Bovendien hadden we de kracht van de explosieven wat onderschat. U moet weten: het was de allereerste autobom van het ANC.” In het interview vertelt Passtoors nog hoe ze, ondanks de heldenstatus die ze in ons land genoot, jarenlang gekweld werd door twijfels. “De volgende dag heb ik tv-beelden van de aanslag gezien. Dan besef je nog meer dat je meegewerkt hebt aan de oorlog in al zijn afschuwelijkheid. Ik heb er nog jaren nachtmerries van gehad. En twijfels. De vraag of deze aanslag wel gerechtvaardigd was, bleef me al die tijd bezighouden. “Pas in 2001 heb ik die hele kwestie kunnen loslaten. In dat jaar heeft de Waarheidscommissie me amnestie verleend. De Commissie oordeelde dat het een aanval was op een militair doelwit, het hoofdkwartier van de luchtmacht. De aanval was niet gericht op burgers. De getuigenis van een kolonel die als gevolg van de aanslag blind was geworden, was daarbij cruciaal. Hij heeft zelf aan de Commissie, dus in het openbaar, gezegd dat het een aanval op een militair doelwit was, en dat het om die reden een legitieme aanval was.”

 

Honderde trek op teen Obama se besoek

Honderde mense het buite die Caledonian-sportterrein in Pretoria Vrydag betoog teen pres. Barack Obama se staatsbesoek.

Obama se amptelike besoek is luid by die sportterrein veroordeel.

“Ontmoet die wêreld se top-moordenaar,” het een van die baniere gelees.

‘n Ander banier het ‘n foto van Obama agter tralies gewys.

Baie van die betogers het swart kappies gedra.

Plaaslike en internasionale joernaliste wat by die Medi-Clinic-harthospitaal uitgekamp het waar oudpres. Nelson Mandela behandel word, het hul na die terrein gehaas.

Obama sal Vrydag in Suid-Afrika aankom.

Obama se drie-nasie toer is ‘n eensydige affêre wat alleen tot die VSA se voordeel is, het ‘n organiseerder gesê.

“In werklikheid, is Obama is hier vir handelsbetrekkinge, nie vir die voordeel van die vasteland nie, maar die wins vir die Verenigde State van Amerika se imperialisme. Die voordeel van die Amerikaanse maatskappye om voort te gaan om ons minerale hulpbronne te buit.”

Meer as ‘n duisend aktiviste het aan ‘n optog na die Amerikaanse ambassade in Arcadia, Pretoria deelgeneem.

“Ons is hier om ons woede en frustrasies met betrekking tot voortgesette Amerikaanse oorheersing, nie net van die ekonomie nie, maar die politieke terrein ook te wys,” het hy gesê. Die organiseerders het gesê die Amerikaanse versuim om te onttrek uit Afghanistan en Guantanamo te sluit, is onaanvaarbaar.

Obama het besluit om te toer na Afrika omdat Amerika bedreig gevoel deur die Chinese infiltrasie van die groot Afrika-mark, het Buti Manamela van die YCL gesê.

“Hulle [die Amerikaners] sien dat China reeds hier is. Dit is as gevolg van die bedreiging van China, wat Amerika hier is. Hierdie hele ding [die besoek] word beïnvloed deur die feit dat Afrika se ekonomie groei,” het hy gesê.

“Dit is opportunisties van die Amerikaners om hierdie reis voor te hou as voordelig vir die vasteland as dit deel van hul stryd teen China is.”

Tientalle polisielede was ​​by die ambassade se geslote ingang teenwoordig. Meer as 20 polisievoertuie, insluitend ‘n Nyala, was ook teenwoordig.

Betogers het ‘n Amerikaanse vlag naby die ingang verbrand.

Sommige van die betogers se plakkate het gelees: “Obama, hou op om diktators in Afrika te steun. Geen olie hier, beweeg aan”, “100 jaar van volksmoord in Irak. Oorlog in 100 lande. Rampokkerstaat…”

‘n Jong seun se plakkaat het gelui: “Nee, jy kan nie spioeneer op my nie.”

Baie betogers het oranje oorpakke aangehad.

Skokverhoging in brandstofprys

Die nuwe petrolprys vir Julie wat vandag aangekondig is, verteenwoordig ‘n drastiese styging weens die groot verswakking van die rand in Junie.

Motoriste sal vanaf volgende week 84c meer vir 93- en 95-oktaan petrol moet betaal en 78,2c vir diesel.

Die pryse van internasionale petroleumprodukte het ook gestyg. Die leiheffing (slate levy) is bykomend met 2,2c per liter verhoog.

93-oktaan petrol in Gauteng sal nou presies R13 per liter kos, terwyl 95-oktaan petrol aan die kus R12,86 per liter sal kos.

Diesel se groothandelprys sal sowat R12,15 in Gauteng wees, en sowat R11,89 aan die kus.

 

Obama aanvaar eregraad van UJ

Pres. Barack Obama het ‘n eredoktorsgraad van die Universiteit van Johannesburg aanvaar, het Ihron Rensburg, die visekanselier, Vrydag aangekondig.

“Dit is vir my ‘n vreugde en ‘n plesier om namens die hele gemeenskap by die Universiteit van Johannesburg aan te kondig dat Dr Barack Obama ons nuutste alumnus is,” het Rensburg in ‘n verklaring gesê.

Dit blyk nog nie of Obama die toekenning persoonlik in ontvangs sal neem nie.

“Die seremoniële toekenning van die eredoktorsgraad aan dr Barack Obama sal plaasvind op ‘n toekomstige geleentheid op ‘n vasgestelde datum,” het die verklaring gelui.

Obama maak homself ongewild in Senegal oor gays

Barack Obama, president van die VSA, het Donderdag gesê gays en lesbiërs moet gelyk onder die wet in Afrika behandel word. Sy boodskap is met kritiek deur sy gasheer president Maki Sall van Senegal begroet.

Sall het gesê Afrika is nie gereed om homoseksualiteit te dekriminaliseer nie. Obama se boodskap is uiters ongewild op die vasteland.

Homoseksuele verhoudings is in ten minste 38 lande in Afrika onwettig.

Obama is tans in Senegal as deel van ‘n week lange besoek aan Afrika.

“My basiese siening is ongeag ras, ongeag godsdiens, ongeag geslag, ongeag seksuele oriëntasie… wanneer dit by die wet kom, moet mense gelyk behandel word,” het Obama in Dakar gesê.

Benewens Senegal sal Obama ook in Suid-Afrika en Tanzanië tyd spandeer as deel van sy week lange reis.

Hy sal vandag in Suid-Afrika aankom.

Mandela se dogter vaar uit teen die rassistiese buitelandse media

Oudpres. Nelson Mandela se dogter, Makaziwe Mandela, het in ‘n televisie-onderhoud met die SABC se Vuyo Mvoko gesê daar is ‘n rassistiese element teenwoordig by die buitelandse media.

Sy het ook uitgevaar teen die media, en gesê hulle teenwoordigheid en verslagdoening toon dat hulle nie die Mandela-gesin respekteer nie.

Sy het gesê wanneer die gesin by die hospitaal aankom, maak hulle geen moeite om aan hulle voorkeurbehandeling te gee nie.

“Weet jy, ek wil dit nie sê nie, maar ek gaan dit sê. Daar is soort van ‘n rassistiese element met baie van die buitelandse media, waar hulle net grense oorsteek. Jy het geen idee wat gebeur by die hospitaal nie. Hulle staan net daar in die middel van die straat in Parkstraat – jy kan nie in of uit by die hospitaal nie… hulle is werklik soos aasvoëls.”

Makaziwe het ook gesê die media respekteer nie Mandela se privaatheid nie en vra te veel indringende vrae oor sy toestand. Sy sê hulle sou dit nooit vir Margaret Thatcher of Ronald Reagan gedoen het nie.

Sy het aan Mvoko gesê wat aangaan by die graf en wat in Qunu bespreek is, het niks met die media uit te waai nie en dit is privaat.

“Die feit dat my pa ‘n wêreldwye ikoon is, een van die 25 invloedrykste mense van die 21ste eeu… dit beteken nie mense hoef nie sy privaatheid en waardigheid respekteer nie,” het sy gesê.

Familielede van Mandela is vroeër glo ontbied na die hospitaal in Pretoria waar hy behandel word.

“Dis veilig om te sê, ja, Tata se toestand is kritiek,” het sy gesê.

“Hy lyk nie goed nie, Vuyo, ek gaan nie jok nie.”

Sy het gesê Mandela reageer nog op sy kinders se aanraking. Hy maak soms sy oë oop as hulle by hom is, het sy gesê.

“Vir ons, as sy kinders, solank as wat hy reageer wanneer ons aan hom raak, gee dit ons hoop.”

Makaziwe het ook uitgevaar teen partye wat Mandela se beeld probeer kaap, alhoewel sy nie die DA by name genoem het nie. Sy het gesê Mandela sou nooit enige ander party as die ANC ondersteun het nie

Die DA-woordvoerder Mmusi Maimane het ‘n ruiker en blomme by die hospitaal se ingang gelê. Vroeër het die ANC ondersteuners ingebus en T-hemde met Zuma se gesig voor die hospitaal uitgedeel.

Maimane het gesê hy wil sy dankbaarheid duidelik maak vir wat Mandela gedoen het, en vir die mediese span wat hom versorg.

“Nelson Mandela is nie net die voormalige president, die bevryder nie. Daar is ‘n oorweldigende gevoel in die land wanneer almal van ons dink aan wat hier gebeur.

Zuma sal Mandela wéér besoek

Pres. Jacob Zuma sal Vrydag glo weer vir die derde keer in drie dae besoek bring aan oudpres. Nelson Mandela, het Eyewitness News berig.

Madiba se toestand is steeds kritiek, maar stabiel, het die presidensie Donderdagmiddag in ‘n verklaring gesê.

“Pres. Jacob Zuma het oudpresident Nelson Mandela vandag, 27 Junie, in die hospitaal in Pretoria besoek, en die mediese span het hom ingelig dat Madiba se toestand gedurende die nag verbeter het.

“Sy toestand is steeds kritiek, maar is tans stabiel,” het die jongste verklaring oor Mandela se toestand gelui.

Volgens Zuma het Mandela baie beter gelyk gister as toe hy hom die vorige aand gesien het.

Mandela lyk beter sê Zuma

Oudpres. Nelson Mandela se toestand het verbeter, het die presidensie Donderdag gesê.

“Pres. Jacob Zuma het oudpresident Nelson Mandela vandag, 27 Junie, in die hospitaal in Pretoria besoek, en is deur die mediese span ingelig dat Madiba se toestand deur die nag verbeter het.

“Sy toestand is steeds kritiek, maar is nou stabiel,” het ‘n verklaring deur die presidensie gelui.

Zuma het bygevoeg: “Ek het my besoek na Mosambiek vadag gekanselleer sodat ek hom kan sien en met die dokters kan praat. Hy is vandag baie beter as toe ek hom gisteraand gesien het.”

Dié uitlating was in skrille kontras met die woorde van Mandela se dogter, Makaziwe, wat Donderdag in ‘n televisie-onderhoud met die SABC se Vuyo Mvoko gesê haar pa “lyk nie goed nie”.

“Dis veilig om te sê, ja, Tata se toestand is kritiek,” het sy gesê.

“Hy lyk nie goed nie, Vuyo, ek gaan nie jok nie.”

Sy het gesê Mandela reageer nog op sy kinders se aanraking. Hy maak soms sy oë oop as hulle by hom is, het sy gesê.

“Vir ons, as sy kinders, solank as wat hy reageer wanneer ons aan hom raak, gee dit ons hoop.”

Pres. Barack Obama het oudpres. Nelson Mandela Donderdag tydens ‘n toespraak in Dakar, Senegal as ‘n “held vir die wêreld” beskryf.

Die Amerikaanse president het bygevoeg dat Mandela se nalatenskap deur die eeue sal voortleef.

“Hy is ‘n persoonlike held. Ek dink hy is ‘n held vir die wêreld,” het Obama in Dakar, Senegal gesê.

“Een ding wat ek weet is sy nalatenskap sal voortleef deur die eeue.”

Obama is tans op ‘n week lange besoek aan Afrika. Hy sal Vrydag in Suid-Afrika aankom.

Mandela kritiek, toestand versleg

Oud-president Nelson Mandela se oudste dogter, Makaziwe Mandela sê haar pa se toestand is kritiek.

Sy is deel van ‘n groot groep familielede wat by die Mediclinic Hart-hospitaal in Pretoria is waar die 94-jarige staatsman behandel word. Talle van sy kleinkinders en agterkleinkinders het ‘n rukkie gelede by die hospitaal uitgekom en die blomme en kaartjies wat deur die publiek gelaat is, opgetel en in hul motors gaan bêre.

Hulle het die publiek bedank vir die steun en aanmoediging en is daarna weer die hospitaal binne. Intussen kom al meer mense by die hospitaal aan om blomme te bring, te sing en te bid.

Boodskappe word ook geskryf op die muur by die ingang na die hospitaal. President Jacob Zuma het vroeër sy besoek aan Mosambiek afgestel weens Madiba se verslegtende toestand.