Indien die Universiteit van die Vrystaat gemeen het die besluit om van Deo (God) in sy leuse ontslae te raak gaan sonder slag of stoot aanvaar word, het hy dit mis. Pas het die FAK ook gevra dat oor die stap herbesin word, en daarop gewys dat die oënskynlike klein verandering die wese van die universiteit raak. Die FAK is oortuig die stap is nie behoorlik deurdink nie en dat nie behoorlik daaroor gekonsulteer is nie.
Volledige verklaring van die FAK:
Oproep tot Herbesinning
Die Leuse van die Universiteit van die Vrystaat
Die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) doen hiermee ‘n beroep op die raad van die Universiteit van die Vrystaat om weer eens te besin oor sy besluit om die leuse van die Universiteit vanaf In Deo Sapientiae Lux na In Veritate Sapientiae Lux te verander.
Die FAK is daarvan oortuig dat die gevolge van sodanige verandering wesenliker is as wat deur die Universiteit van die Vrystaat te kenne gegee word. Volgens die FAK gaan dit hier nie bloot oor die verwydering van ‘n sogenaamde leë woord (God) sonder dat die wese van die UV daardeur geraak word nie. Die oënskynlike klein verandering raak die wese van die UV.
Die FAK is ook daarvan oortuig dat die gevolge van die verandering nie behoorlik deurdink en ook nie voldoende binne die konteks van ‘n oop gesprek ter sprake gebring is nie. Daarom word daar ook hieronder ‘n oproep tot herbesinning gedoen.
Ter motivering van sy oproep wil die FAK hiermee enkele wesenlike vrae aan dié ou en gewaardeerde akademiese instelling rig. Dit is vrae wat na die wete van die FAK nog nie in enige betekenisvolle openbare gesprek geopper is nie. As burgerlike instelling wat ‘n hoë premie op die kwaliteit van die openbare gesprek plaas, is die FAK daarvan oortuig dat daar eers ‘n oop gesprek oor so ‘n belangrike saak gevoer moet word alvorens enige finale besluite daaroor geneem kan word.
1. Die universiteitswese vandag
Ter wille daarvan om so ‘n gesprek te voer, word hieronder eers op ‘n bondige wyse na die universitêre konteks verwys van waaruit die vrae aan die raad van die Universiteit van die Vrystaat gerig word. Ons verwys na die feit dat daar vandag botsende opvattinge oor die universiteitswese bestaan. Die FAK is daarvan oortuig dat die kwessie van die leuse nie behoorlik hanteer kan word indien hierdie konteks nie by voorbaat deeglik onder oë gekry word nie. Alhoewel dié konteks na ons mening ‘n belangrike rol in die agtergrond van die raad se besluit gespeel het, is dit nie op ‘n grondige wyse in die openbare lewe ter sprake gebring nie.
Die universiteitswese word vandag deur ten minste twee uiteenlopende definisies oor die aard van die universiteit gekenmerk. Die twee definisies hou verband met die verskil tussen dié universiteite wat hulself as universele instellings beskou (die sogenaamde globale universiteit vir alles en almal), teenoor daardie universiteite wat hulself situeer binne en rig op partikuliere tradisies (die sogenaamde gemeenskapsuniversiteite).
Alhoewel hierdie twee soorte universiteite mekaar nie noodwendig uitsluit nie (en die twee definisies dikwels op een kampus aanwesig kan wees), was die Universiteit van die Vrystaat in die verlede ‘n tipiese gemeenskapsuniversiteit. Die besluit van die raad om die leuse te verander, staan in die teken van ‘n verandering met betrekking tot laasgenoemde definisie. Sonder dat dit so aan die publiek verduidelik is, het die UV met dié stap besluit om homself voortaan nie meer as ‘n gemeenskapsuniversiteit nie, maar as ‘n tipiese globale universiteit te verstaan.
Alvorens enkele pertinente vrae aan die raad van die UV gestel word, moet eers kortliks by enkele eienskappe van elkeen van bogenoemde universiteite stil gestaan word.
1.1. Die globale universiteit
Eerstens, universiteite wat globale universiteite is, stel hulleself idee-gewys as neutraal voor. Voorkeure ten gunste van hierdie of daardie godsdienstige oortuiging, kultuur- of taalgemeenskap is daarvolgens nie iets wat op die kampusse van universiteite tuishoort nie. Dit is eerder dinge wat in die private wêreld van die individuele student gekultiveer moet word.
Die streng onderskeid wat hierdie universiteite tussen die ‘neutrale universiteit’ en ‘oortuiging’ huldig kan egter nie gehandhaaf word nie. In der waarheid word alle universiteite (ook die globale universiteit) deur ‘n duidelike visie op die werklikheid gekenmerk. Dit blyk veral uit die tweede punt.
Tweedens, die globale universiteit gaan uit van die ideologiese voorkeur wat hy aan die sogenaamde vryswewende, ongebonde of post-tradisionele individu heg. Hiervolgens is dinge soos godsdienstige tradisies, kulture en taalgemeenskappe oorblyfsels uit die verlede wat vanweë hulle argaïese en selfs gewelddadig aard agterweë gelaat moet word.
Laasgenoemde negatiewe oordeel is ‘n grondmotief in die verandering van die leuse van die Universiteit van die Vrystaat. Alhoewel dit nie in uitdruklike terme verwoord word nie, word in die semantiese spel met die ou leuse die indruk gelaat asof “God” eintlik met die argaïese gebruike en gewoontes van die pre-individualistiese verlede saamval. En dat dit daarom ook in naam van ‘n nuwe era van ‘ontwikkeling’, ‘progressiwiteit’ en ‘universele toeganklikheid’ agterweë gelaat moet word.
Derdens, die globale universiteit is – vanweë die verlies aan ‘n substantiewe opvatting oor die oogmerke van die universiteit – daartoe geneig om die aard en wese van die universiteit hoofsaaklik aan die maatstawwe van die besigheidswêreld te meet. Die beroep wat hulle daarom ook dikwels op begrippe soos ‘voortreflikheid’, ‘transformasie’ en ‘universele toeganklikheid’ doen, is meestal kodes vanuit die bemarkingswêreld (vergelyk die belangrikheid wat die UV aan branding in sy motivering heg) waaragter ekonomiese motiewe skuiling soek. In die agtergrond van hierdie begrippe lê gewoonlik dinge soos die kwessies van vraag en aanbod (die vraag van die studente, alias ‘kliënte’, en die aanbod, alias ‘produsente’). Die aansprake van tradisies moet voor die gewig van hierdie ekonomiese kragte wyk.
1.2. Die gemeenskapsuniversiteit
Eerstens, die gemeenskapsuniversiteit word gekenmerk deur dié benadering in gevolge waarvan universiteite hulself rig op wat deur ‘n veelheid van partikuliere godsdienstige, kulturele en taal-gemeenskappe as die ‘hoogste goed’ (God, die ware, die goeie, die skone, ensovoorts) beskou word.
Ingevolge hierdie uitgangspunt verstaan die gemeenskapsuniversiteite hulself nie as ‘neutrale’ instellings nie, maar as instellings wat deur die voorkeur vir ‘n spesifieke opvatting van die ‘hoogste goed’ beskou word. Hulle navorsing en dosering speel altyd in die lig hiervan af.
Tweedens, ‘n gemeenskapsuniversiteit ontken nie die belangrikheid van die individu nie. Inteendeel, ‘n hoë premie word aan die denkende, skeppende en ondernemende individu geheg. Gemeenskaplike tradisies word egter as die moontlikheidsvoorwaarde vir die skeppende individu ervaar. Dit blyk onder meer uit die hoë profiel wat sodanige universiteite met betrekking tot dinge soos navorsing en dosering handhaaf.
Derdens, die gemeenskapsuniversiteit ontken nie die noodsaak van goeie ekonomiese bestuur aan universiteite nie. Maar anders as die globale universiteit is die ekonomiese slegs een te midde van ander maatstawwe aan die hand waarvan die sukses van ‘n universiteit gemeet word. Die ‘goeie lewe’ soos moontlik gemaak deur die strewe na die hoogste goed is vir sodanige universiteite ‘n belangriker maatstaf.
Die FAK sluit by die idee van die gemeenskapsuniversiteit aan. Daarom staan hy ook die onverdraagsame gedagte teen wat die afgelope jare in die universitêre wêreld as norm uitgeroep is, naamlik dat universiteite in Suid-Afrika hulleself nie op partikuliere gemeenskappe mag rig nie.
Vanuit sy verbintenis tot die gemeenskapsuniversiteit rig die FAK enkele wesenlike vrae aan die raad van die Universiteit van die Vrystaat.
2. Vrae aan die Universiteit van die Vrystaat
2.1. Die Universiteit van die Vrystaat was in die verlede ‘n tipiese gemeenskapsuniversiteit. Met die besluit om die leuse te verander, neem die Universiteit van die Vrystaat belangrike stappe in die herdefiniëring van homself as ‘n globale universiteit.
Dit blyk uiteraard uit die feit dat die Universiteit homself voortaan nie meer op God as die hoogste goed vanuit die tradisie rig nie, maar dat hyself eerder as neutraal ten opsigte daarvan wil ervaar. As die UV hoegenaamd nog ‘n plek vir die idee van die hoogste goed bied, moet dit by monde van sy woordvoerders tot die wêreld van die private individu afgewentel word. In die private wêreld is studente vry om hulself daartoe te verbind, maar die UV as instelling is voortaan nie meer tot die hoogste goed in die tradisionele sin van die woord verbind nie.
Hierdie feit spreek duidelik uit die openbare uitlatings van prof. Jonathan Jansen, die rektor van die UV. In sy verduideliking van die leuse-besluit in Rapport van 16 Januarie 2011 voer Jansen aan dat dinge soos diepste (godsdienstige) oortuiginge nie op die universiteit tuishoort nie en dat dit liefs in die private wêreld van die gelowige individu gekultiveer moet word. “Christus” hoort volgens Jansen tot die wêreld van die private moraliteit (die wêreld van innerlike gesindheid, goeie bedoelinge, ensovoorts), maar Hy mag nie as rigtinggewend vir ‘n openbare instelling soos die Universiteit van die Vrystaat verstaan word nie.
Prof. Jansen se standpunt steun oënskynlik op ‘n strakke onderskeid tussen ‘universiteit’ en ‘oortuiging’. ‘Oënskynlik’, omdat Jansen self nie hierdie onderskeid enduit handhaaf nie. In dieselfde artikel verbind hy homself daarom ook tot oortuiginge soos inklusiwiteit, sosiale relevansie, ensovoorts! Die gevolg is dat Jansen maatstawwe op andere van toepassing maak wat hy nie op homself van toepassing maak nie. In naam van volledige inklusiwiteit hou hy vir homself die reg voor om nie erkenning te gee aan diegene wat ‘n ander opvatting van die universiteit as hy huldig nie.
Die FAK verneem graag van die raad of die Universiteit van die Vrystaat homself inderdaad voortaan – en in radikale spanning met sy ganse geskiedenis – tot die neutrale opvatting van die universiteitswese verbind.
Tegelyk wil die FAK van die raad weet of hy homself deeglik verantwoord het oor die probleem van institusionele skynheiligheid waarna in die voorafgaande paragraaf verwys is en wat verband hou met die feit dat die UV homself nou vir alle praktiese doeleindes in die posisie bevind waar hy in naam van openheid en toeganklikheid juis teen diegene diskrimineer wat die gemeenskapsopvatting van die UV wil kontinueer.
2.2. In noue aansluiting by bogenoemde spreek die FAK sy kommer uit oor die feit dat sy besluit om God uit die leuse te verwyder ‘n ernstige implikasie het vir dié tradisies wat binne die ruimte van die Universiteit nog altyd ‘n hoogste premie op dié naam geplaas het.
Word die diepste oortuiginge van hierdie tradisies nou institusioneel die swye opgelê? En verteenwoordig dit nie ten diepste ‘n growwe vorm van institusionele diskriminasie nie?
2.3. Die FAK spreek ook sy kommer uit oor die feit dat die Universiteit van die Vrystaat homself klaarblyklik sonder enige diepgaande motivering tot die idee van die sogenaamde vryswewende individu verbind het, dit wil sê tot dié mens wat hom- of haarself van alle moontlike partikuliere gemeenskappe losgemaak het.
Die FAK is daarvan oortuig dat die Universiteit slegs ‘n sinvolle universitêre ruimte kan wees indien hy homself tot die veelheid van partikuliere tradisies, kulture en gemeenskappe binne die ruimte van die Universiteit self verbind. Om homself tot iets soos ‘n abstrakte en lewelose idee van mens-wees te verbind, beteken om – in weerwil van die beroep wat prof. Jansen telkens op die noodsaak van relevansie maak – die voorwaardes vir sy eie gebrek aan sin vir die spesifieke historiese konteks neer te lê.
2.4. Die FAK wil in hierdie verband die woord “veelheid” soos wat dit hierbo gebruik is, beklemtoon. Die FAK aanvaar dat die Universiteit van die Vrystaat nie slegs een gemeenskap nie, maar eerder ‘n veelheid van gemeenskappe dien.
Anders as wat die UV egter voorgee, is die veelheid van gemeenskappe nie ‘n argument teen die handhawing van die UV as ‘n gemeenskapsuniversiteit nie. Inteendeel, die erkenning van die veelheid kan juis beteken dat die UV as gemeenskapsuniversiteit tot sy reg kom.
Daarby is die FAK daarvan oortuig dat die stelling deur die Universiteit dat God verwyder moet word om die veelheid ter wille te wees, teen die grein van die veelheid van tradisionele gemeenskappe wat aan die UV studeer gaan.
2.5. In aansluiting hierby wil die FAK weet op grond van watter gesag die Universiteit van die Vrystaat so ‘n belangrike besluit kon geneem het. Die ou leuse van die UV bestaan nie maar net van gister nie, maar is reeds vanaf sy eerste oomblikke ‘n rigtingwyser. Juis daarom het dit ook ‘n gesag wat respek en bewondering afdwing.
Alhoewel die FAK aanvaar dat dinge waaraan ‘n tradisionele gesag geheg word kan verander, aanvaar die FAK tegelyk dat die onus van verantwoording by diegene rus wat die verandering wil aanbring. Solank as wat daar nie behoorlike argumente ten gunste van so ‘n verandering aangevoer word nie, moet die gesag van die tradisie as redelik beskou word.
Dit is egter vir die FAK duidelik dat die Universiteit van die Vrystaat, buiten ‘n beroep op goeie bemarking en politiek korrekte verwysings na ‘openheid’ en ‘universele toeganklikheid’, tot dusver in gebreke gebly het om op ‘n grondige wyse argumente ten gunste van sodanige verandering aan te voer. Daarom aanvaar die FAK ook dat die gesag van die tradisie steeds gehandhaaf moet word.
Die FAK doen op grond van die vrae wat hierbo geopper is ‘n beroep op die raad van die Universiteit van die Vrystaat om opnuut oor sy besluit te besin. Die FAK is daarvan oortuig dat die gesprek rondom die leuse heropen moet word. Slegs ‘n oop en demokratiese proses kan uiteindelik tot ‘n verantwoorde besluit oor so ‘n wesenlike kwessie lei.
Prof Danie Goosen
FAK
the game of thrones videoлобановский александр игоревич класс
