As die ANC gehoop het dat die spandabelrige partytjie gedurende hulle eeufeesvieringe hierdie naweek net gunstige publisiteit in die wêreld gekoop het, kan die party teleurgesteld wees. Internasionale dekking van die eeufees was duidelik gemeng.
Buitelandse korrespondente het ‘n nare gewoonte om die plaaslike bevolking te kies wat hulle menings sal eggo. Al die honderdeduisende ondersteuners van die ANC in Bloemfontein het blykbaar wegkruip toe die joernaliste met hul notaboeke opgedaag het.
Harde kritiek teen die party is deur Time en die Verenigde Koninkryk se Sunday Telegraph gepubliseer.
Time se artikel – groot op sy webwerf Sondag – vra omonwonde: “Hoe het die ANC sy pad byster geraak?”. Joernalis Alex Perry verder aangehaal: “Die ANC se dramatiese verlies van morele gesag”. En sê hy “[Mandela se party] het sinoniem met mislukking geword en nie toevallig nie, arrogansie, binnegevegte en korrupsie.”
President Jacob Zuma se sukses is sy onlangse beslissende optrede op korrupte amptenare en die triomf van die Wêreldbeker-sokkertoernooi. Nietemin, het Perry voortgegaan om te wys op die onwerkbaarheid van die Nasionale Plan.
Nie ‘n enkele swart Suid-Afrikaner op straat in Bloemfontein het al van die Plan gehoor of weet waaroor dit gaan nie. Na die blye vieringe in Mangaung, sal elke swart kieser hier nietemin die Nasionale Plan met hart en siel ondersteun.
“[Zuma se] suiwering van die amptenare is minder oor korrupsie of onbekwaamheid as politieke vetes”. Uiteindelik, sê Time, is die eeufeesvieringe ontwerp om “swart Suid-Afrikaners te vertel hoeveel hulle die party skuld”, en die feit kon nie verdoesel word dat “korrupsie en miteskepping gekombineer is vir die ANC se verjaardagpartytjie” nie.
Die tydskrif het so ver gegaan om die spook van die Arabiese lente op te roep.
Die Sunday Telegraph het op ‘n soortgelyke noot die teenstrydigheid van ‘n gholfdag om die stigting van ‘n sosialistiese beweging te vier, opgemerk. “Die duurste model Mercedes, Rolls Royce en Range Rover, die meeste met Johannesburgse nommerplate en sommige met chauffeurs, het die 35 grade C getrotseer,” lees die berig.
Twee ANC-swaargewigte, Amina Cachalia en Ronnie Kasrils is nie genooi nie, sê die koerant. Die laasgenoemde het aan die Sunday Telegraph gesê: “Ek is nie genooi nie en daar was baie van my kamerade uit die stryd”. Hy beskryf die huidige ANC as “kleinsielig, bevooroordeeld, skynheilig, bitter, en ‘n skaduwee van die leierskap van 1912”. Dit het byna geklink asof hy oor homself praat.
Die Guardian, ‘n ANC-bondgenoot tydens die jare van die bevrydingstryd, het ‘n baie somber redaksionele opskrif gehad: “ANC se ongelukkige verjaarsdag”.
Hulle skryf: “Vandag se kenmerkende ANC-amptenaar is die antitese van Walter Sisulu, en sedert daardie oomblik van triomf, is die ANC ‘n studie in degenerasie.”
Die hiperboliese redaksionele kommentaar noem die party se onlangse geskiedenis ‘n “les in menslike swakheid” wat aan “hoë tragedie” herinner. Hulle sprak natuurlik geen sprook oor hul eie aandeel in die volslae mislukking nie.
Dit is ook altyd interessant om te sien watter Suid-Afrikaanse “politieke ontleders” die oorsese media waardig ag op geleenthede soos hierdie. Die alomteenwoordige Stephen Friedman was ‘n gewilde keuse. Friedman weet hoe om baie te praat en niks te sê nie, veral nie iets wat die ANC sal ontstel nie, en dit terselftertyd na “gebalanseerde” kritiek te laat klink.
Die Sunday Telegraph weer, het verkies om Andile Mngxitama te vra, ‘n veilige keuse vir ‘n suur aanhaling om hul invloedryke lesers mee te beïndruk.
Die Irish Times het Idasa se Joe Mavuso, en Max du Preez “vir balans” gekies. Max se groot insig was: “Die ANC is, in werklikheid, dood. Dit is ‘n politieke party gelei deur charlatane en magsdronk autokrate”. So asof dit nie nog altyd was nie! Max het werklik geklink asof hy ‘n betaalde agent is want vir ‘n “Afrikakenner” is hy werklikheidsontkennend.
Bloomberg se Zwelethu Jolobe, was die enigste stem van rede: “Die ANC het geen mededinging nie”. Helen Zille sal beslis hiervan moet kennis neem, want iemand het die warm ondersteuning wat die party onder swart mense geniet, uiteindelik raakgesien.
Maar dalk het sy opgemerk hoe baie die swart kiesers van die regerende party hou. Zille het persoonlik namens die DA opregte gelukwensinge aan die ANC en sy leier, president Zuma, vir die “bereiking van hierdie indrukwekkende mylpaal”, oorgedra.
Sy het gesê hierdie “100 jaar toon ‘n buitengewone rekord, sonder parallel op die vasteland van Afrika. As die ANC sê dit is veel meer as ‘n viering van die 100ste verjaarsdag van ‘n politieke party, stem ons saam. Dit verteenwoordig ‘n geskiedenis van ontwikkeling, ‘n soeke na menseregte en die koms van demokrasie na ‘n lang, moeilike stryd wat meer as 80 jaar het.
“Nuwe leiers het na vore gekom het, en die ANC het gepoog om sy karakter te verander van ‘n bevrydingsbeweging na ‘n regerende party. Die offers van talle ANC-lede en leiers speel ‘n belangrike rol in die beëindiging van apartheid en die DA het waardering vir hierdie bydraes.” Die ANC self kon dit nie beter gestel het nie…
Die feit dat Mbeki en Zuma, Polokwane se aartsvyande, hande gevat het, is deur algar geïgnoreer, maar was in alle opsigte een van die propaganda-oorwinnings van die vieringe.
Die BBC, Voice of America en die meeste van die nuusagentskappe was grootliks neutraal oor die naweek se agenda en diegene wat dit bygewoon het. Trouens, die meeste kritiek het gekom van joernaliste en meningsvormers soos Max du Preez, wat nie uitgenooi was nie.
Kanada se Globe and Mail het ‘n wyer verslag gepubliseer en ‘n rapport uitgereik vir die ANC se vertoning sedert 1994. Hulle hoogste telling was ‘n A-minus vir rasseversoening, en die laagste was ‘n D vir misdaad en korrupsie.
Sky News Australië kon eenvoudig nie genoeg kry van die tradisionele aspekte van die fees nie, skynbaar so gretig om die offeranderitueel te noem dat agt volle paragrawe aan die besonderhede van die “rituele om te kommunikeer met die voorouers” gewy is.
Liriese beskrywings soos die volgende: “Zuma steek simbolies die bul met ‘n spies, te midde van die geurige rook van brandende kruie, voordat dit geslag word in ‘n ruwe kampie van doringtakke en ogiesdraad”, was volop in die Australiese verslag deur die etniese bril.
Maar natuurlik was die ANC se eeufeesvieringe nie in die eerste plek gehou om die res van die wêreld te beïndruk nie. Dit was in wese ‘n duur – en geslaagde – vorm van verkiesingspropaganda. As sodanig, sal die ANC nie veel slaap verloor oor kritiek nie.
Hulle kritici in Suid-Afrika moet egter kennis neem van die sukses waarmee hulle dit onderneem het.
Лобановский
Is die ANC ‘n wolf in skaapsklere en steek die media dit vir ons weg?