Skrywer: Dan Roodt
Soros vrees die terugkeer van nasionalisme
Die bekende belegger George Soros het ‘n beroep op Duitsland gedoen om die euro te laat vaar, tensy hulle ‘n groeistrategie wil omhels. Soros het Berlyn se besuinigingsmaatreëls as ‘n bedreiging vir demokrasie en politieke stabiliteit in Europa beskryf.
“Duitse beleid is ‘n gevaar wat die Europese projek kan vernietig. ‘n Ineenstorting van die euro kan nie uitgesluit word nie,” het hy aan die Duitse weekblad Die Zeit gesê.
“Tensy Duitsland veranderinge in beleid maak, sal sy onttrekking uit die monetêre unie nuttig wees vir die res van Europa. Op die oomblik dwing Duitsland sy bure in deflasie: hierdie stap dreig om ‘n lang fase van stagnasie, wat lei tot nasionalisme, sosiale onrus, en xenofobie te veroorsaak. Dit bedreig demokrasie,” het hy gesê.
Soros het die politieke gevolge van die loonverlagings eerstehands tydens die Groot Depressie beleef, en sê hy het skaars die Brandoffer as ‘n Joodse seuntjie in Nazi-beheerde Boedapest vrygespring. Hy het sedertdien ‘n groot deel van sy rykdom aan die bevordering van filantropiese werk vir vryheid en multi-kulturalisme in die wêreld geskenk, meestal deur middel van die Open Society instellings.
Sy kommentaar weerspieël die groeiende onthutsing in invloedryke kringe aan beide kante van die Atlantiese Oseaan oor die 1930-styl beleid van die loonverlagings en skuld-deflasie wat opgelê word aan die suidelike blok, Ierland, en dele van Oos-Europa deur die EU-owerhede, in opdrag van Berlyn.
President Barack Obama het duidelik Duitsland in gedagte gehad toe hy ‘n brief aan mede-leiers voor die G20-spitsberaad hierdie week in Kanada gestuur het dat die oorskot-lande meer moet doen om globale vraag te stimuleer. “Ons grootste prioriteit moet wees om [ekonomiese] herstel te beskerm en te versterk; ons kan nie toelaat dat dit nou wankel of krag verloor nie. Indien vertroue in die krag van ons herstel verminder, dan moet ons bereid wees om weer te reageer so vinnig en kragtig soos nodig,” het hy geskryf.
China het G20-kritiek gedeflekteer en begin om die yuan vry te stel, sodat Duitsland die volle toorn van Washington kan tref. Hoewel die Duitse ekonomie nie op sigself groot genoeg is om globale gebeure te vorm nie, vrees Amerikaanse amptenare dat Berlyn ‘n dominante invloed op die Europese Sentrale Bank en die fiskale masjinerie van die monetêre unie kan uitoefen en die meeste lande van Europa kan insleep in ‘n ekonomiese moeras. Duitsland het aangekondig dat hulle 80 miljard euro vanaf volgende jaar gaan bespaar en daarmee die dwarslat vir ander EU-lidlande aansienlik opgeskuif.
Paul Krugman Nobelpryswenner het aan die Duitse pers vroeër hierdie week gesê dat die land dieselfde fout as die Verenigde State maak as in 1936-1937, of Japan in die 1990’s, deur die prikkel terug te trek voordat herstel wortel geskiet het.
“Nou is dit nie die tyd om bekommerd wees oor die tekorte nie.”
Professor Krugman het gesê daar is ‘n risiko van ‘n “domino-effek” wat Spanje en Italië sal bereik as die Duitser Axel Weber Bund die leisels oorneem as hoof van die ESB en versuim om genoeg monetêre stimulus aan hierdie lande te bied om kop bo water te hou.
Een ontleder het gesê dat mnr Weber ‘n onmoontlike taak het. “Óf hulle doen meer QE (kwantitatiewe verligting), in welke geval dit inflasie in Duitsland sal skep en veroorsaak dat Duitsland die EMU verlaat: Of hulle dit nie doen nie, in welke geval dit sal lei tot deflasie in Suid-Europa en die hulle uit van die EMU sal tree,” het hy gesê.
Die krisis was ‘n bedekte seën vir Brittanje, wat vroeg bevry is uit ‘n vernietigende beleid van werkvermorsing. Soros sal na verwagting eersdaags ‘n ridderskap ontvang vir sy dienste.
Groter as die spel
Sportmangees het duidelik die trekpas gekry en is druipstert by die agterdeur uit as spelers groter as die spel geword het.
In die beroepsera is prima donnas alledaags. Sterk spanne kry gereeld die kous oor die kop omdat die spelers skynbaar bloot opdaag om hul ruim tjekkies te kom haal. Dit kom in elke sportsoort voor.
Met sokker is dit ook nie anders nie. Met die Konfederasiebekertoernooi is die lae intensiteitspel toegeskryf aan die feit dat baie spelers, en selfs lande, geen premie op die toernooi plaas nie. Maar omdat hulle nie mag weier om deel te neem nie, tensy hulle ook hul reg om aan die wêreldbeker deel te neem kwyt sal wees, kom hulle en doen weinig meer as om vir wedstryde op te daag. Van die minder geroemde spanne met minder sterre gryp egter die geleentheid aan, en verrassing op verassing volg.
Met die wêreldbeker sal dit anders wees, is verduidelik. Dan skop nasietrots ten volle in, en is die lonende klubligas op die agtergrond.
Die skrif moes egter reeds duidelik aan die muur gewees het toe dit met die spelers se aankoms duidelik word hoeveel giere en geite hulle het. Gerekende hotelle moes hierdie eietydse monarge soos…wel, konings behandel en met selfs die mees onredelike geite verlief neem.
Die toernooi het die land miljarde rande gekos. Presies hoeveel, sal eers later blyk. Terwyl die bedrae wat aan stadions gespandeer word redelik bereken kan word, en die infratsruktuurkostes in elk geval eerder nou as later aangegaan moes word, is dit moeiliker om te bereken hoeveel individuele entrepreneurs en individue gespandeer het. Sommiges het duidelik reeds dividende gesmaak, ander gaan baie lank indien ooit neem om hul kostes te verhaal. Selfs die prostitute wat spesiaal na die land gekom het, kla dat hulle maar kaal daarvan afkom. Produktiwiteit, onder meer deur werksure wat weens sokkerkyk verlore gaan, se koste is ook astronomies.
Teen hierdie agtergrond is dit waarskynlik nie te veel gevra dat die spelers ook hul kant bring nie. Gelukkig gebeur dit plek-plek, maar daar is ook genoeg gevalle waar spanne duidelik lyf weggesteek het. Frankryk, wat in die vorige toernooi se eindstryd gespeel het, is reeds huis toe. Die huidige wêreldkampioen, Italië, loop gevaar om vandag dieselfde lot te beurt te val. Engeland het net-net die valbyl misgeloop.
Intussen bou Fifa ‘n algaande slegter reputasie by die publiek op. In die hoofartikel van vandag se Volksblad word Fifa selfs van ‘n eietydse kolonialisme beskuldig. T-hemde wat ‘n week gelede hul verskyning gemaak het met die woorde “Fick Fufa” daarop verklap heelwat van die frustrasies.
Die ander kant van die munt is natuurlik dat Fifa geoefen is met die aanbied van toernooie van hierdie omvang, en Suid-Afrika nie. Trouens, as die ritse blapse met die aanbied van die Wêreldkriekettoernooi in ag geneem word, kan Fifa nie verkwalik word dat dit nie kanse waag nie.
Die teleurstelling by egter dat Suid-Afrikaners en buitelandse besoekers wat baie spandeer het, gereeld met afskeepsokker opgesaal gesit het. Die valbyl val nou vir die swakkes en luies, maar sommige stadions se geleentheid om sokker te sien deur vingertrek-spanne is haas verby.
Sin van geregtigheid
Terwyl die Gautengse provinsiale regering die besluit geneem het om ‘n amptelike begrafnisdiens vir die ontslape teoloog, dr. Nico Smith, te hou, het ‘n regstryd om parool vir ‘n veroordeelde nie ver daarvandaan nie gewoed.
Smith word nou wyd geroem as stryder teen apartheid, en niemand stry nie.
Hy is as filantroop voorgehou, en koerantbladsye vol deugde het sy lof besing. Hy is onder meer deur ‘n rubriekskrywer saam met ‘n lys ander sogenaamde verloopte Afrikaners geprys.
Kritiek het egter ook nie uitgebly nie, wat boekdele van die Afrikaner se respek vir ‘n afgestorwene spreek.
Smith was naamlik ‘n klassieke voorbeeld van ‘n negrofilis, en sy uitsprake het sterk herinner aan die uitsprake en optredes van Phillips, Reid en Van der Kemp wat destyds so ‘n groot indruk op die Afrikaner gelaat het dat dit ‘n besondere plek in Retief se manifes ingeneem het.
In wese kom dit daarop neer dat almal wat met ander nuanses na Christelike liefde en geregtigheid kyk as hulleself, net boos kan wees. Sy subjektiwiteit het onlangs nog geblyk toe hy deel van ‘n groep invloedrykes was wat blankes prontuit gewaarsku het om nie die ANC so te kritiseer nie, omdat dit as kritiek op swart vertolk kan word en tot ‘n bloedbad kan lei.
Hierdeur het hy hom gedistansieer van openlike standpunte wat ander, sogenaamde verloopte Afrikaners ingeneem het wat ontnugter geraak het met die korrupsie, grypsug en wanbestuur deur die ANC. Breyten Breytenbach, wat in ‘n stadium vir die ANC in die tronk was, dr. Van Zyl Slabbert, die digter-skrywer Barend Toerien wat verlede jaar oorlede is, en selfs Max du Preez het al gereeld hul monde oor die verval in die nuwe bedeling uitgespoel.
Clive Derby Lewis is aan moord op Chris Hani skuldig bevind. Nico Smith het nie self moord gepleeg nie. Tog is dit nie so eenvoudig nie. Die party wat nou vir Smith ‘n amptelike begrafnis aanbied, is dieselfde organisasie onder wie se vaandel McBride ‘n bom in ‘n Durbanse vrouekroeg geplaas en dood en verminking gesaai het. Dié lys kan veel langer gemaak word.
McBride en Clive Derby-Lewis, wat nie self die sneller op ‘n suiwer politieke teiken getrek het nie, het altwee die doodstraf gekry.
McBride het amnestie gekry en is daarna na ‘n koninklike lewe gelanseer. Derby-Lewis moet egter, selfs as bejaarde modelgevangene, sy lewenslange gevangenisstraf uitdien – of minstens nog lank agter tralies bly volgens die DA.
In ‘n land waar nasiebouers kliphard na versoeningsmiddele soek, word egter dikwels uiters lomp met die realiteite omgegaan.
Om nou ‘n amptelike begrafnis vir Smith te hou en Derby-Lewis die rug toe te keer, herinner aan die stompsinnigheid om groot versoeningsverwagtinge van die sokkertoernooi te koester, maar terselfdertyd appèl aan te teken oor ‘n hof beslis het Julius Malema se singery: Skiet die Boere” kom op haatspraak neer.
Die regering probeer oënskynlik hul bes om ‘n nuwe reeks Slagtersnekke te skep…
Nederlandse koerant beskryf prof. Jonathan Jansen as SA se nuwe vryheidsikoon
Maar die professor word nie in sy eie stad geëer…
‘n Dag voor die aanvang van die wêreldsokkertoernooi in Suid-Afrika verskyn ‘n ellelange artikel oor die rektor van die Vrystaatse Universiteit, Jonathan Jansen, in Trouw, Protestantse koerant in Nederland. Die opskrif lui: “Nieuw icoon van de verzoeningsleer.”
Die artikel verwys onder meer na die rol wat prof. Jansen gespeel het om die “Reitz vier” weer toe te laat om aan Kovsies te studeer. Dit haal emeritus aartsbiskop Desmond Tutu aan wat hom as ‘n waardige vaandeldraer van die Waarheids- en Versoeningskommissie beskryf.
‘n Lang deel word aan Jansen se boek, ‘Knowlegde in the blood’ afgestaan.
Die artikel word ingelui deur die plofbare situasie in die land na die moord op mnr. Eugene Terre’Blanche, AWB-leier, en die TV-beelde van “boze blanken” wat roep om wraak. Dit was aan die vooraand van die sokkertoernooi, en die wêreld het die hart vasgehou.
Dié beeld word voorgehou as verduideliking dat rasseverhoudinge in die land, sestien jaar na Nelson Mandela se vrylating (hy is in werklikheid heelwat langer gelede vrygelaat), nog nie genormaliseer is nie.
Byna vreemd vir Trouw is die artikel nie oral heeltemal suiwer met feite nie, maar darem ligjare verwyder van die absolute twak wat soms in die buitelandse pers opgedis word.
Jansen wat deur so ‘n groot koerant so geloof word, is darem seker nuus. By die Volksblad is egter geen reaksie nadat die foto aan hulle gestuur word nie.
Goed, maar die Kovsies se Skakelburo sal seker belangstel. Die waarnemende direkteur van Strategiese Kommunikasie antwoord nie eens met ‘n dankie of iets nie.
Jansen reageer met ‘n beskeie dankie, en ‘n opmerking dat hy nie daarvan bewus was nie, nadat die artikel aan hom ook gestuur word.
Selfs diegene wat geen aanhangers van prof. Jansen is nie, beskou die feit dat so ‘n artikel in ‘n vername en gerespekteerde koerant verskyn het as nuuswaardig, maar die plaaslike media nie? Of vind die verslaggewers dit nou moeilik om Nederlands te lees? Of…behoede ons, weet hulle nie meer waar en wat Nederland is nie?
Egipte hervat kernprogram
Yukiya Amano, hoof van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) het aangekondig dat hulle gereed is om Egipte te help met die konstruksie van kernkragsentrales.
“Die agentskap sal Egipte met graagte uithelp in hul kernenergieprogram,” het Amano gesê.
Hy het bygevoeg dat Egipte baie amper klaar is met die finalisering sowel as die ligging van die program.
President Hosni Mubarak het in 2007 die herloodsing van Egipte se kernenergieprogram aangekondig.
Die program het reeds in 1961 in samewerking met die Sowjet-Unie begin, maar was genoodsaak om dit te staak weens die Russiese kernramp in die Oekraïne.
Egipte beskik reeds oor een navorsingsreaktor noordoos van Kaïro en beplan om nog vier aanlegte onder toesig van die IAEA op te rig.
Die emansipasie van die bruin mense
John Philip, superintendent van die Londense Sendinggenootskap (LSG), het in 1819 aan die Kaap gekom. Die LSG het in 1818 ‘n doktorstitel vir hom van ‘n Amerikaanse universiteit gekoop; die gedagte was dat dié graad die Afrikaners sou imponeer. Hy is die skrywer van Researches in South Africa (1828), ‘n boek vol weersprekings, valse verklarings oor die Boere en aanhalings uit ander werke wat deur weglatings ‘n ander betekenis gekry het. Hy was ‘n yweraar vir die regte van bruin en swart mense.
In die emansipasieproses van dié mense was 17 Julie 1828 ‘n belangrike dag. Op dié dag is Ordonnansie 50 uitgevaardig. Dit het alle beperkings op die persoonlike vryheid van die Koikoi opgehef. Hulle kon ook vaste eiendom besit. Die wit en bruin mense is vir die eerste keer wetlik op gelyke voet geplaas.
Teen die maatreël as sodanig kan daar geen beswaar bestaan nie, maar dit het ‘n gevolg gehad wat die wit Afrikaans- en Engelssprekendes baie ontevrede gemaak het. Koikoi sonder vaste verblyfplek of werkkring het hulle oor die hele Kolonie as “rondlopers” las gegee.
Die posisie van bruin mense is veral verbeter deur die vrystelling van die slawe. Dit is heel gepas dat Engeland, die land wat soveel baat by slawerny gevind het, in die negentiende eeu aan die voorpunt was om slawerny af te skaf.
In die lig van die strewe na die vrystelling van die slawe is dit ironies dat daar tydens die eerste Britse besetting van die Kaap meer slawe in dié gebied ingevoer as in enige ander tydperk van dieselfde duur. In die Bataafse tyd het Janssens en De Mist gesorg dat daar so min slawe as moontlik kom. In 1821 was daar byna 20 000 slawe in Kaapstad en Stellenbosch, tussen 2000 en 3000 in Graaff-Reinet en Swellendam en 1135 in Uitenhage en Albanie.
Op 1 Desember 1834 is slawerny in alle Britse gebiede, dus ook die Kaap, afgeskaf. Oor die afskaffing as sodanig was daar geen ontevredenheid nie, en in byna alle kerke is die klokke gelui en dankdienste gehou.
Maar daar was ‘n ongelukkige nadraai. Die Britse regering het ‘n veel kleiner vergoeding betaal as wat aanvanklik verklaar is en die geld sou net in Londen betaal word in Britse staatspapiere.
Die historikus G.M. Theal skryf dat die konfiskering van vermoëns van £2 miljoen in ‘n arm en klein gemeenskap algemene ellende sou meebring. Baie eienaars het minder as ‘n vyfde van die waarde van hul slawe teruggekry. Vermoënde families is verarm en party het ‘n knak gekry wat hulle nie weer te bowe kon kom nie. Een boer het bereken dat hy vir ‘n slaaf wat £600 werd was, net £69 kon eis — ‘n bedrag wat, nadat die koste afgetrek was, tot £48 sou krimp. Wat miskien die meeste bitterheid verwek het, was die hovaardige, onsimpatieke toon van die filantrope.
Nie baie van die mense in die oosgrensgebied het slawe besit nie, en hulle is nie so swaar as die slawe-eienaars van die westelike deel van die Kolonie getref nie. Vir die grensboere was hul onveiligheid ‘n bron van ontevredenheid. Maar ook hulle het gevoel dat die regering hulle opnuut veronreg het. Dit het hulle laat hunker na ‘n eie land met ‘n eie regering. Die uittog uit die Kolonie, wat later as die Groot Trek bekend sou staan, het omstreeks dié tyd begin, en elke nuwe grief het mense aangespoor om bande met die ou land te verbreek.
Iran verryk uraan
Ali Akbar Salehi, hoof van Iranse atoomenergie-agentskap, het Woensdag gesê Teheran het meer as 17 kg 20% verrykte uraan vervaardig. Die verryking van wapengraadkernmateriaal is ‘n sensitiewe aangeleentheid wat wêreldmoondhede probeer beperk.
“Ons het sover meer as 17 kg 20% verrykte uraan vervaardig en ons kan waarskynlik vyf kilogram per maand vervaardig,” het Salehi aan die ISNA-nuusagentskap gesê.
Wêreldmoondhede gelei deur Washington wil hê Iran moet uraanverryking opskort. Hulle glo dit is slegs ‘n rookskerm vir die vervaardiging van kernwapens.
Verrykte uraan kan as brandstof vir kernreaktors gebruik word, sowel as om die plofbare gedeelte van ‘n atoombom te vervaardig.
Iran het in Februarie op bevel van pres. Mahmoud Ahmadinejad begin om 20% verrykte uraan te vervaardig.
Obama dank top-bevelvoerder af
Pres. Barack Obama van die VSA het sy top-bevelvoerder in Afganistan Woensdag afgedank oor sy omstrede uitlatings wat die Withuis woedend gelaat het en daartoe gelei het dat die oorlog in Afganistan bevraagteken word.
Obama het genl. Stanley McChrystal ná ’n vergadering van 30 minute van sy pligte onthef en dit beskryf as “die regte ding om te doen vir ons missie in Afganistan”.
Obama het genl. David Petraeus, hoof van die Amerikaanse sentrale bevelstruktuur, in sy plek aangestel.
Obama het McChrystal na die Withuis ontbied om sy uitlatings aan die Rolling Stone – wat die Amerikaanse president verkleineer en ander senior burgerlike leiers in die verleentheid gestel het – te verduidelik .
McChrystal (55) het om verskoning gevra en gesê sy oordeel was swak.
Sokker laat die kômmingeit deurslaan
“Eintlik steun ek Brazil ” sê die dame.
Sy is ‘n kliënt, dus help ek haar nie reg nie. Maar sy staan ook nie alleen nie. In Afrikaans kom hulle hier aan en vertel dat hulle vir Argentina duim vashou, en dat die Bafana darem lekker vir France geslag het.
“Heng,” dink ek. Wyle Pa-Jan het doeriejare gelede al die horries gekry as mense van Latvia, Estonia en Luthiania gepraat het.
Of die mamparra wat die radio-omroeper bel en hom uittrap oor hy van Georgië praat, “terwyl almal weet die plek se naam is Georgia.” Skynbaar heel nuus vir hom gewes dat die ou Sowjet-Unie se amptelike tal nie ook Engels was nie. Njet!
Is dit kômmingeit of onkunde? Miskien iets van altwee.
Nou onlangs het die Vrystaat-Griekwa-krieketbedryfsreg die geleentheid gekry om ‘n meer praktiese naam vir die ou Diamond-Eagles te kry.
En, dag ek, terwyl daar nou vir voorstelle gevra word, sal ek self dink aan iets wat in Afrikaans en Engels dieselfde is. Maar uit die voorbeelde, soos Naait Raaiders, was dit duidelik ek en die krieket-indoenas dink nie op dieselfde golflengte nie. En dit was ook so.
Dus nog ‘n bedryfsnaam op die trant van die Boels, die Taaitins, die Laaijôns, die Boeldoks en ander.
Net fênsie, maar kômmin, kômmin…
Soos die ruimtereekse waar die ruimtereisers enige plek in die heelal kom, en ‘n beskawing ontdek wat Engels praat.
Hierdie Engels-bebliksemdes het oor die algemeen nog nie agtergekom dat Nederland, sy Oranje-storm met mini-rokkies en al, as beduidende faktor ook in die land is nie. Miskien, miskien, sal daar liggies aangaan as mens van Holland (in erg Engels uitgespreek), of the Netherlands praat.