Watter persoon sal ‘n koei koop as jy in elk geval die melk verniet kan kry?
Bogenoemde argument mag miskien op ‘n gruwelike vereenvoudiging van saamblyverhoudings neerkom, maar dit is nie erger as om die huwelik gelyk te stel aan ‘n “tjap in ‘n ID boek” nie soos Tim du Plessis in Beeld skryf of om dit te reduseer tot dít wat te vinde is tussen mense wat wél trou teenoor mekaar beloof het, maar nié binne die reëls en waardes van daardie belofte handel nie.
Dit is vir my opvallend dat die huidige debat rondom die meriete van saambly teenoor trou wat hoofsaaklik in die media woed, nie die redes toets wat grondliggend is tot die besluit om saam te bly eerder as om te trou nie.
In my ervaring is die redes om maar net saam te woon meestal in eiebelang, selfs vrekkigheid, gewortel. Dit is om jou opsies oop te kan hou, sou daar dalk ‘n beter proposisie jou pad mag kruis, of om jou “bates te beskerm.” Dit is om soos ‘n wafferse Zimbabwiese “oorlogsveteraan” (wat nie eens oud genoeg is om deel te gehad het in Zanu-PF se bevrydingstryd nie) op ‘n weelderige plaas aanspraak te maak, dit selfs te neem, sonder om daarvoor te wil betaal.
In ‘n land waar dit die norm geword het om te neem wat jy nie verdien nie, is dit sekerlik ook aanvaarbaar om die vrugte van ‘n huwelik te wil neem, sonder om die belofte te betaal wat dit veronderstel is om as teenprestasie te vra.
Grondliggend tot die denke wat hierdie diefstal van die vrugte van die huwelik aanvaarbaar maak, is die relativering van die instelling van die huwelik. In die dae wat die huwelik nog die bastion van gesinslewe gevorm het, het ewige trou ook ewige toewyding gevra, geestelik en materieel. Onder andere is die materiële toewyding ondergrawe deur troues buite gemeenskap van goed te skep. Vandag word die ondergrawing van die geestelike bepleit deur die belofte uit te haal. Die finale spyker in die kis wat die waardigheid van die huwelik ontneem, is om dit te beperk tot “’n tjap in ‘n ID boek.”
Die ironie van dit alles, is dat wetgewing sodanig verander het dat wanneer jy die melk geneem het, jy nog steeds vir die koei sal moet betaal, selfs al glo jy die teendeel, want dit ken vandag dieselfde regte en verpligtinge onderling toe aan persone wat in ‘n saamblyverhouding is, as aan mense wat trou. Al wat jy dus in werklikheid kan spaar deur nie te trou nie, is die belofte tot getrouheid voor getuies. Al wat dit jou maak, sou jy hierdie keuse neem, is ‘n lafaard.