De aard van burenruzies is meestal wel hetzelfde. Het maakt dan niet uit of deze plaatshebben in een multiculturele Vogelaarwijk of een witte villawijk. „Je zou verwachten dat autochtone bewoners van deze wijken zich vooral boos maken over vreemde ’buitenlandse’ invloeden zoals moskeeën en theehuizen”, zegt sociaal-psycholoog Elze Ufkes. Dit bleek niet het geval.
Ook in multiculturele wijken gaan de meeste conflicten –twee derde van de ruzies– namelijk over herrie schoppende kinderen, dichtslaande deuren en harde muziek. Geluidsoverlast dus. „De meeste ruzies kunnen zo behandeld worden door de Rijdende Rechter.” Vandaag promoveert Ufkes op zijn onderzoek naar burenruzies in vijf Arnhemse achterstandswijken.
De intensiteit van de ruzies tussen de verschillende culturen is wel verschillend. „Als een Turks gezin voor veel herrie zorgt, is de standaardreactie van de autochtone buur: ‘Zie je wel'”, aldus Ufkes. Autochtonen vinden Turkse Nederlanders vaak luidruchtig en agressief. Allochtonen hebben vaak het idee, dat Nederlanders zichzelf beter vinden. Als de ruziënde buren zich door zulke stereotypes laten leiden, is het volgens de promovendus heel moeilijk om dichter bij elkaar te komen.
„Bij autochtonen onderling is eigenlijk sprake van een gevoel van plaatsvervangende schaamte. Als je Nederlandse buurman vuil laat rondslingeren, straalt dat ook op jou af”, legt Ufkes uit. Hij noemt dit ‘het zwarte schaap’ gevoel. De verantwoordelijkheid die wordt gevoeld als iemand met dezelfde afkomst de fout ingaat, leidt tot deze schaamte. Dit kan dus ook gelden voor met elkaar ruziënde allochtonen.
Vooroordelen kunnen overigens ook bij leden van dezelfde afkomst tot ruzie leiden. „In Groningen hebben associale ‘Stadjers’ en luie studenten ook constant bonje”, zegt Ufkes. Stereotypen die bij verschillende groepen allochtonen over elkaar bestaan, kunnen ook voor een escalatie zorgen. Autochtonen zien de allochtonen vaak als één groep, allochtonen zelf doen dat vaak niet.
Een oplossing is niet eenvoudig volgens Ufkes. „Als je alle bewoners –autochtoon of allochtoon– het gevoel geeft, dat ze in de eerste plaats bewoner van dezelfde wijk zijn, schiet je al een hoop op.” De gemeenschappelijke identiteit die hierdoor wordt gecreëerd, zorgt voor een afname van het onderlinge wantrouwen. Voor de politiek is hier een taak weggelegd: „Als je als buurtbewoner constant hoort, dat alle Marokkanen crimineel zijn, is het niet gek dat je dat gaat geloven.”
Een burenruzie kan het meest effectief worden bestreden met behulp van een buurtbemiddelaar. „Met eenvoudig praten kunnen een hoop spanningen uit de lucht worden genomen. Mensen kunnen beter met hun frustraties omgaan als ze zich begrepen voelen”, zegt Ufkes.