Ons mense betoog egter nie soos ons toi-toiende landgenote met klippe en buitebande nie, maar met ’n vertoon van hul praktiese vindingrykheid as dit kom by die vervaardiging van plakkate en baniere, asook die pièce de résistance, ’n lewensgrootte standbeeld van ’n swart koei van veselglas agter op ’n bakkie met die woorde “Tshwane” en “Aikona” daarop geverf. Dié blink idee behoort aan André Alkema van die GHA (Genootskap vir die Handhawing van Afrikaans) wat ook ’n reuserol in die reëling van die byeenkoms gespeel het.
Tydens die toesprake voor die SAUK-gebou met die betogers in ’n halfmaan rondom ingang twee versamel, lê Theuns de Wet van die AKB (Afrikanerkultuurbond) die betekenis van die swart koei uit: “Kaptein Tswane” soos die Pretoriase stadsraad na hom verwys, is ’n mite. Daar bestaan ook geen woord soos “Tshwane” in inheemse tale nie, soos prof. Louis Louwrens, Afrikataalkenner van UNISA, bevestig het nie. Die enigste gedaante op deeske aarde wat ooit daardie naam in Noord-Sotho of Tswana gedra het, was die koei wat in reënmaakseremonies gebruik is. Tydens die seremonie het die toordokter moeti aan die bees gesmeer en oral waar sy mis, sou dit reën.
Is die huidige burgemeesteres van “City of Tshwane”, Gwen Ramakgopa, daarom ’n soort reënkoningin? Pleks van voggies vir voorstedelike tuine, laat reën sy egter net straatnaamveranderings, misdaad, swak dienste en korrupsie.
As ons verby die kantore van Beeld in Kingsway (ja, Kingsway, is dit nie ’n naam wat smeek om verander te word nie, maar hieronder meer daaroor) stap, skree die skare die slagspreuk: “Ons wil ’n Pretoria-Beeld hê!”, asook “Beeld verraai die volk!” Tog verbysterend hoe Naspers, die uitgewers van dié koerant met sy groot sirkulasie in Pretoria, aanhou om ’n “Tshwane-Beeld” te publiseer. Hopelik het iemand in die hermetiese verseëlde glaskantore van die grootste Afrikaanse dagblad in die Transvaal tog iets van die krete buite op straat kon hoor.
Mens word dors so in die warm son en oral sien mens halfliterwaterbotteltjies wat geledig word. Voor in die optog loop ek, Steve Hofmeyr, André Alkema, Wille Spies van die VF+, asook Henk van de Graaf van die Verkenners. En voor ons almal ry die heilige koei Tshwane op haar bakkie met ’n luidspreker waaruit die skare aangemoedig word om slagspreuke te skree, waaronder: “Pretoria is ’n stad, Tshwane is ’n koei!” Ons sing darem insgelyks die “Lied van jong Suid-Afrika”.
Tydens die oorhandiging van ons petisie met 95 000 name, ’n reusegetal as mens daaraan dink, heers daar ’n feestelike atmosfeer wat agterna so effens oorgaan in ’n vae aggressie teen die propagandamasjien van die verdrukker in sy betonbetoring wat, soos meer as een opmerk, “met Afrikanergeld gebou is”. Daar word TV-stelle wat die koei op haar reis vergesel het, moontlik vir vermaak in reënmaakland, op die sypaadjie voor die ingang afgelaai en mnr. Jaap Kelder van Kemptonpark poog om een met ’n stok van sy banier stukkend te slaan.
Die polisiekaptein of inspekteur of wat hulle ook al deesdae genoem word, kom kla by my dat dit “onaanvaarbaar” is.
Op pad terug na die parkeerterrein van waar ons begin het, sien ek ’n bordjie raak wat die onhoudbaarheid van ons situasie verder illustreer: “University of Johannesburg, Kingsway Campus”. Vir diegene wat nie weet nie, dis die voormalige RAU oftewel “Randse Afrikaanse Universiteit”. So het Afrikaans neffens die SAUK waar soveel Afrikaners eens gewerk en gewoon het, gesneuwel.
