Sowat 300 Suid-Afrikaanse soldate, van die 121 Infanteriebataljon in Mtubatuba, KwaZulu-Natal, is van die meer as 1000 VN-vredestroepe gestasioneer in Goma as deel van die VN se stabilisering-missie in die land.
Ontploffings en masjien-geweervuur het die stad gister geskud terwyl die M23-rebelle vorentoe gebeur het op twee fronte: na die sentrum van die stad en langs die pad wat lei na Bukavu, ‘n provinsiale hoofstad na die suide. Burgerlikes het op Goma se sypaadjies afgehardloop op soek vir dekking en kinders het uit vrees gegil.
Die rebelle se senior bevelvoerders, wat deur die VN van ernstige misdade beskuldig word – insluitend die werwing van kindsoldate, summiere teregstellings en verkragting – paradeer tans in die strate.
Hoewel geen vredestroepe beseer is tydens die offensief nie, het sowel die Presidensie as die SANW hulle kommer uitgespreek vir die veiligheid van die Suid-Afrikaanse vredesmagte.
Terwyl die Suid-Afrikaanse troepe gewapen is met ‘n ligte infanterie wapens en hulle Indiese eweknieë met liggepantserde voertuie en aanvalshelikopters, word hulle deur die rebelle, wat toegerus is met swaar-kaliber wapens, insluitend 120mm mortiere, oorheers. Die rebelle word ook ondersteun deur tenks en artillerie.
Soos die rebelle vorder, om Goma se internasionale lughawe oor te neem en in die rigting van ander provinsiale stede, het dit aan die lig gekom het dat nóg die SANW of die VN hul troepe vinnig kan ontruim indien nodig.
‘n Suid-Afrikaanse soldaat in Goma het gister van wydverspreide pandemonium berig.
“Dit is ‘n krisis. Die situasie is sleg en gaan nie beter raak nie. Daar is min wat ons kan doen. Ons het probeer om te doen wat ons kan, maar die vrees is dat indien die M23s sien ons raak betrokke, sal hulle draai teen die burgers.
“Met ‘n bevolking van meer as ‘n miljoen mense kan ons dit nie waag nie. Ons probeer hoflik te wees en glimlag en waai,” het hy gesê.
Die val van Goma het die hele oostelike gebied gedompel in ‘n sekuriteitskrisis.
Presidensiële woordvoerder Mac Maharaj het gesê President Jacob Zuma is bekommerd oor die troepe se veiligheid.
Die VN het meer as 20 000 vredesmagte in die DRK, met 800 Suid-Afrikaanse soldate in die oostelike streek ontplooi.
Die woordvoerder vir Internasionale Betrekkinge en Samewerking Clayson Monyela het gesê Suid-Afrika se soldate in Goma is veilig en gaan voort om hul pligte uit te voer, maar die verdedigingsontleder Helmoed Heitman het gesê die Suid-Afrikaners en die res van die VN-vredesmagte is in ernstige moeilikheid.
“Dit wys presies hoe onvoorspelbaar so ‘n situasie is en wat kan gebeur wanneer ‘n vredesending versuur.”
Heitman het gesê die situasie is meer onseker omdat die VN-troepe, met inbegrip van die Suid-Afrikaners, aan die kant van DRK se regeringsmagte dien en gesien word as die vyand.
“Rebelle se bevelvoerders het glo gesê hulle sal nie aanval nie, maar ek sou nie die belofte as evangelie aanvaar nie.”