‘Mandela een zachte man? Hij kon geweldig boos worden’

Hélène Passtoors is een van de weinige landgenoten die kan zeggen dat ze Nelson Mandela persoonlijk heeft gekend.

Ik heb Mandela voor het eerst ontmoet tijdens zijn eerste reis naar Europa, in 1990. Later is hij ook eens komen praten in het Europees Parlement, en heb ik hem voor het eerst echt gesproken. Wat me van die ontmoeting vooral is bijgebleven, is zijn geweldige geheugen. ‘En, hoe gaat het met het kleine meisje?’, vroeg hij aan mij. Hij had het over mijn kleindochter, die twee maanden na mijn arrestatie geboren is. Mandela herinnerde zich dat nog.

Zoals hij van duizenden mensen nog dingen wist waarvan ik dacht: hoe kan die man dat in godsnaam allemaal onthouden? Ik vermoed dat het te maken heeft met zijn grote belangstelling in mensen. Hij groette iedereen die hij tegenkwam, en hield met iedereen een gesprekje. En altijd had je het gevoel dat het oprecht was. “Drie jaar geleden heb ik hem voor het laatst gezien.

Ik vond het een moeilijk moment. Ik was uitgenodigd voor een feest, samen met een vijftigtal andere ex-politieke gevangen van wie de meesten met hem op Robbeneiland hadden gezeten. Hij deed nog wel alsof, maar je kon goed zien dat hij ze niet meer herkende. Voor een zo trotse, menslievende mens moet dat heel hard zijn. “Trots is het eerste woord dat in me opkomt als ik aan Mandela denk. Zo herinner ik me een ontmoeting tussen Mandela en Bill Clinton. Mandela lag toen onder vuur omdat hij net Castro en Kadhafi had ontmoet.

Maar voor Clinton daarover iets had kunnen zeggen, nam Mandela zelf het woord. Hij zei dat voortaan niemand hen nog zou zeggen wie hun vrienden waren. ‘En niemand gaat ons nog zeggen wat wij moeten doen of denken.’ Dat was typisch Mandela. Iedereen denkt dat hij zo’n lieve zachte man was, maar dat was hij absoluut niet. Hij kon geweldig boos worden, ook in onderhandelingen. Als Mandela nee zei, dan was het nee.

“Als president heeft hij niet heel erg veel gerealiseerd. Hij had dan ook een missie die veel verder ging dan alleen maar het heil van zijn land. Ik denk dat het hem om discriminatie in het algemeen te doen was. Hij wilde systemen die op discriminatie gebaseerd zijn bannen uit de héle wereld. Dat vond hij denk ik een belangrijkere missie dan Zuid-Afrika regeren. Of hij in die missie geslaagd is? Ik heb daar mijn twijfels over. De mentale gevolgen van de kolonisatie werken volgens mij nog altijd na, ook bij links, dat zich vandaag nog altijd zeer paternalistisch tegenover Afrika durft te gedragen.”

Belgische bekent dat ze mee verantwoordelijk was voor dodelijke aanslag

Voor het ANC van Nelson Mandela streed in de jaren tachtig onder meer Hélène Passtoors, een Belgische moeder van vier. Passtoors zegt dat ze mee verantwoordelijk was voor de dodelijkste aanslag uit de geschiedenis van het ANC. Bij de zogenoemde Kerkstraat-bomaanslag in Pretoria vielen in mei 1983 negentien doden en circa tweehonderd gewonden. Dat schrijft De Morgen zaterdag.

De 71-jarige Passtoors ontkende destijds alle betrokkenheid. In werkelijkheid was haar aandeel in deze operatie groot. Zo deed ze het prospectiewerk en reed ze met de bomauto vol explosieven van Swaziland naar de plek van de aanslag. Passtoors ging bijna vier jaar achter de tralies op beschuldiging van terrorisme. De impact van de aanslag was volgens Passtoors echter veel groter dan voorzien.

“De bom was door een technische storing te vroeg afgegaan”, vertelt ze in De Morgen. “Daardoor zijn er behalve militaire ook burgerslachtoffers gevallen. Bovendien hadden we de kracht van de explosieven wat onderschat.”

“Pas in 2001 heb ik die hele kwestie kunnen loslaten”, aldus Passtoors. “In dat jaar heeft de Waarheidscommissie me amnestie verleend.

De Commissie oordeelde dat het een aanval was op een militair doelwit, het hoofdkwartier van de luchtmacht. De aanval was niet gericht op burgers.”

Belgische biecht dertig jaar later rol in bloedige ANC-aanslag op Hélène Passtoors praat voor het eerst openhartig over haar strijd. Voor het ANC van Nelson Mandela streed in de jaren tachtig ook Hélène Passtoors, een Belgische moeder van vier. In een openhartig gesprek met De Morgen vertelt Passtoors vandaag hoe ze mee verantwoordelijk was voor de dodelijkste aanslag uit de geschiedenis van het ANC.

Bij de zogenoemde Kerkstraat-bomaanslag in Pretoria vielen op 19 mei 1983 negentien doden en circa tweehonderd gewonden. Passtoors (71) ontkende destijds alle betrokkenheid. In werkelijkheid was haar aandeel in deze operatie groot. Zo deed ze het prospectiewerk, en reed ze met de bomauto vol explosieven van Swaziland naar de plek van de aanslag. Passtoors ging bijna vier jaar achter de tralies op beschuldiging van terrorisme. De impact van de aanslag was volgens Passtoors echter veel groter dan voorzien. “De bom was door een technische storing te vroeg afgegaan”, vertelt ze vandaag.

“Daardoor zijn er behalve militaire ook burgerslachtoffers gevallen. Bovendien hadden we de kracht van de explosieven wat onderschat. U moet weten: het was de allereerste autobom van het ANC.” In het interview vertelt Passtoors nog hoe ze, ondanks de heldenstatus die ze in ons land genoot, jarenlang gekweld werd door twijfels. “De volgende dag heb ik tv-beelden van de aanslag gezien. Dan besef je nog meer dat je meegewerkt hebt aan de oorlog in al zijn afschuwelijkheid. Ik heb er nog jaren nachtmerries van gehad. En twijfels. De vraag of deze aanslag wel gerechtvaardigd was, bleef me al die tijd bezighouden. “Pas in 2001 heb ik die hele kwestie kunnen loslaten. In dat jaar heeft de Waarheidscommissie me amnestie verleend. De Commissie oordeelde dat het een aanval was op een militair doelwit, het hoofdkwartier van de luchtmacht. De aanval was niet gericht op burgers. De getuigenis van een kolonel die als gevolg van de aanslag blind was geworden, was daarbij cruciaal. Hij heeft zelf aan de Commissie, dus in het openbaar, gezegd dat het een aanval op een militair doelwit was, en dat het om die reden een legitieme aanval was.”

 

Ban Ki-moon: Wêreld bid vir Mandela

Ban Ki-moon, sekretaris-generaal van die VN, het Woensdag gesê die wêreld bid vir Nelson Mandela terwyl hy om sy lewe veg.

Ban het Mandela “een van die reuse van die 20ste eeu” genoem by ‘n dinee in New York vir die 50ste herdenking van die sameroeping van die Organisasie vir Afrika-eenheid, wat ook ‘n rol in die stryd teen apartheid gespeel het.

“Ek weet ons gedagtes en gebede is met Nelson Mandela, sy familie en geliefdes [en] alle Suid-Afrikaners en mense oor die wêreld heen wat geïnspireer is deur sy merkwaardige lewe en voorbeeld,” het Ban gesê.

“Laat ons vandag almal dieselfde sin van doelgerigtheid hê terwyl ons werk om die welstand en geleenthede van alle Afrikane te verbeter,” het die sekretaris-generaal gesê.

Lewensondersteuningsmasjiene word gebruik om Mandela, 94, te help om asem te haal.

Meertalige kinders onthou beter

Kinderen die tweetalig worden opgevoed, hebben een beter werkgeheugen (noodzakelijk voor begrijpend lezen, hoofdrekenen enz.) dan eentalige kinderen. Dat schrijven onderzoekers van de University of Granada en de University of York in Toronto, Canada in het Journal of Experimental Child Psychology.

De onderzoekers bestudeerden een aantal kinderen tussen 5 en 7 jaar – een kritieke leeftijd voor het ontwikkelen van het korte termijn werkgeheugen. Tweetalige kinderen bleken in diverse proeven veel beter te scoren dan eentalige leeftijdsgenoten.

Hoe complexer de proeven, hoe beter de resultaten.Een tweede studie van de University of British Columbia and Université Paris Descartes in het tijdschrift Nature Communications komt tot het besluit dat kinderen die tweetalig worden opgevoed vanaf de leeftijd van 7 maanden al een onderscheid kunnen maken tussen de grammaticale structuren van verschillende talen (bv. Engels en Japans).

Bron: Journal of Experimental Child Psychology, 2013; 114 (2): 187

DOI: 10.1016/j.jecp.2012.09.002Nature Communications, 2013; 4: 1490

DOI: 10.1038/ncomms2430

Mandela se dood vroegtydig aangekondig in Amsterdam

Stadsdeel Amsterdam Zuidoost heeft dinsdagavond tijdens de deelraadsvergadering een minuut stilte in acht genomen vanwege het overlijden van Nelson Mandela. Dat meldt Het Parool. De raad had ten onrechte geconcludeerd dat de Zuid-Afrikaanse oud-president in het ziekenhuis van Pretoria was gestorven.

Griffier Sjam Jokhan heeft het tegenover Het Parool over een ongelukkig misverstand. ‘Mart van de Wiel van de fractie D66/OZO kwam tijdens een schorsing naar ons toe om te vertellen dat zijn held was overleden. Ik heb geprobeerd dat bericht te verifiëren. Ik vond tientallen Twitterberichten die het nieuws leken te bevestigen, inclusief uitdrukkingen als breaking news en it’s official’, zegt Jokhan.

Daarna werd de raadsvergadering hervat en bracht deelraadvoorzitter Mala Eckhardt de aanwezigen op de hoogte van het nieuws. Voorgesteld werd om een minuut stilte in acht te nemen.

Al snel na het hervatten rezen volgens de griffier de eerste twijfels. ‘Ik kreeg een sms van stadsdeelvoorzitter Herrema met de mededeling dat het nieuws niet door de officiële kanalen bevestigd werd.’

Deelraadvoorzitter Eckhardt nam later opnieuw het woord. Dit keer om de aanwezigen te vertellen dat Mandela nog niet was overleden.

‘Het blijkt maar weer hoe voorzichtig je moet zijn met berichten op internet. We dachten er goed aan te doen meteen iets te doen met het nieuws, maar we waren te vroeg,’ aldus Jokhan.

Het bestuur van het stadsdeel betreurt de gang van zaken. ‘Dit had nooit mogen gebeuren’, zo liet een woordvoerder woensdag weten in een reactie. Volgens hem werkt raadsvoorzitter Eckhardt aan een excuus voor de inwoners van Zuidoost.

Afghanistan, onoorwonne en gevaarliker as ooit

Militante in Afghanistan het Dinsdagoggend die presidensiële paleis in Kaboel asook die kantoor van Amerika se intelligensiediens (CIA) in dié stad aangeval.

Daar was ‘n rits ontploffings by een van die ingange na die gebou. Swart rook is gesien en geweerskote is vir ‘n ruk lank gehoor.

Volgens berigte het ‘n lyfwag van president Hamid Karzai op die aanvallers gevuur.

Die Taliban het aanspreeklikheid vir die aanval aanvaar.

Die Afgaanse polisie het ‘n ruk later bevestig dat al die Taliban-militante, wat die paleis en CIA-kantoor geteiken het, in die aanval dood is.

Kaboel se polisiehoof, Mohammad Ayoub Slangi, het aan joernaliste op die toneel gesê al drie of vier militante is dood, maar geen personeellede van die paleis, CIA-werknemers of burgerlikes het hul lewe verloor nie.

Hy het gesê hulle het uit ‘n motor vol plofstof gespring voor die voertuig ontplof het.

Die president sal later ‘n mediakonferensie by die paleis hou.

Intussen het die meeste diplomate in die Amerikaansgesinde regering in die land hul poste verlaat en aangedui dat hulle nie gaan terugkeer na Afghanistan na die VSA se vertrek nie.

Een verklaarde doel van die Amerikaanse inval was om te verhoed dat ‘n “veilige hawe” vir Al-Kaida geskep word vanwaar hulle aanvalle in ander lande kan beplan.

Die meeste ontleders stem egter saam dat die NAVO-operasie nie geslaag was nie. Alhoewel Al-Kaida se mag in die land plek-plek verminder is, is dit steeds ‘n teenwoordigheid in die land.

Die veiligheidsituasie vir die gemiddelde inwoner is tans benard. Burgerlike ongevalle het skerp gestyg in die afgelope jaar. Die eerste helfte van 2013 het ‘n styging van 24% in vergelyking met 2012 getoon.

Na meer as ‘n dekade van oorlog, is die Taliban sterker as ooit. Baie van die NAVO se territoriale voordeel is geensins onomkeerbaar nie en die militante het nog steeds die kapasiteit om verwoestende verrassingsaanvalle soos die September 2012 aanval op Camp Bastion van stapel te stuur.

Die Taliban se momentum is nie gebreek nie, en sedert 2001 is meer as 3000 koalisietroepe gedood in Afghanistan.

Die druk op NAVO-leiers om troepe te onttrek is ook vererger deur ‘n reeks van “groen-op-blou” aanvalle waarin lede van die Afghaanse veiligheidsmagte hul wapens op koalisie troepe gebruik het.

Ten minste 60 NAVO-personeel is dood in sulke aanvalle in 2012, en baie meer Afghaanse sekuriteitslede het gesterf aan die hande van hul kollegas, in die sogenaamde “groen-op-groen” aanvalle.

‘n Hoeksteen van NAVO se strategie was om die grootte en doeltreffendheid van die Afghaanse veiligheidsmagte ‘n hupstoot te gee. Die ANA het tans sowat 185,000 opgeleide lede, wat nie gereed of betroubaar is nie.

Brasilië se president gee bes

Die president van Brasilië, Dilma Rousseff het voorgestel dat ‘n referendum oor politieke hervorming gehou word.

Die afgelope dae is ‘n vlaag betogings in die land oor verskeie kwessies insluitend teenkanting teen die Wêreldsokkerbeker en FIFA, gehou. Rousseff het die moontlikheid van ‘n referendum genoem tydens ‘n betoging in Rio de Janeiro.

Rousseff se voorstel word beskou as een van die mees ambisieuse politieke hervormings in dekades.

Die president het ook voorstelle gemaak vir ‘n uitgebreide openbare vervoerstelsel, verbeterde gesondheidsdienste en die uitroei van korrupsie. Voor die betogings het die linksgesinde Rousseff se steun tot sowat 55 persent teruggesak.

Daar word verwag dat sy aanstaande jaar se verkiesing sal wen.

Snowden vlug na Moskou

Edward Snowden is tans in Moskou nadat hy uit Amerika gevlug het. Snowden het na bewering hoogsgeheime dokumente oor spioenasiebedrywighede verklap.

Washington sê Snowden is ‘n nasionale veiligheidsbedreiging en moet in Amerika teregstaan op aanklagte wat verband hou met die openbaarmaking van beweerde spioenasiemetodes.

Die voormalige kontrakteur vir die Amerikaanse NSA sê teikens van die Amerikaanse regering hou China se selfoonmaatskappye dop asook twee universiteite se internetbedieners.

Die jongste bewerings is bekend gemaak deur die South China Morning Post in Hong Kong, waar Snowden voorheen weggekruip het.

Amerika het op sy beurt vir Snowden van spioenasie en diefstal van staatseiendom beskuldig, en druk op China probeer plaas om Snowden uit te lewer.

Amerikaanse owerhede het formeel aanklagte van spioenasie aanhangig gemaak teen Edward Snowden, die voormalige intelligensie-tegnikus wat inligting oor die Amerikaanse nasionale veiligheidsagentskap (NSA) se uitgebreide internetspioenasieprogram bekend gemaak het.

Die VSA het owerhede in Hongkong gevra om hom in hegtenis te neem, het ‘n Amerikaanse amptenaar Vrydag aan die nuusagentskap AFP gesê.

Die amptenaar het ‘n berig oor die aangeleentheid in die Washington Post bevestig, en gesê aanklagte is by ‘n federale hof in die Amerikaanse staat Virginië aanhangig gemaak. ‘n Voorlopige lasbrief vir sy arres is ook uitgereik.

Snowden word aangekla van spioenasie, diefstal en “die hantering van regeringseiendom.” ‘n Berig op NBC News het gesê hy word daarvan aangekla dat hy geheime dokumente gedeel het met individue wat nie gemagtig was om dit te ontvang nie.

Die 30-jarige tegnikus het op 20 Mei uit Hawaii gevlug na Hongkong, waar hy intelligensiegeheime aan verskeie mediabronne beskikbaar gestel het.

Saoedi-Arabië wil ondersteuners van Sirië deporteer

Saoedi-Arabië se gesant in Libanon het gesê die koninkryk gaan Libanese burgers deporteer wat die militante groep Hezbollah ondersteun.

Die koninkryk het die besluit geneem na die Hezbollah-groep se rol in die Siriese burgeroorlog.

Ali Awad Assiri, Saoedi-Arabië se amabassadeur in Libanon, het Woensdagaand gesê Saoedi-Arabië sal mense deporteer wat die groep finansieel ondersteun.

Hy het nie aangedui wanneer hierdie deportasies sal begin nie.

Saoedi-Arabië, self nie ‘n demokrasie nie, ondersteun glo groepe wat Bashar al-Assad, Sirië se president, as staatshoof wil verwyder.

Glanssjef deur eggenoot gewurg

Die Joodse kunsversamelaar Charles Saatchi het Maandag ‘n voorval waarin hy sy Joodse vrou, die glanssjef Nigella Lawson, glo gewurg het, as ‘n “grap-voorval” beskryf.

Die Sunday People het foto’s gepubliseer waar Saatchi sy hande rondom Lawson se nek sit terwyl die twee by ‘n restaurant in Londen eet.

Lawson was glo in trane tydens die voorval, wat volgens berigte op 9 Junie plaasgevind het.

Die 70-jarige multimiljoenêr is ook afgeneem waar hy die 53-jarige Lawson se neus knyp.

Saatchi, wat ‘n rubriek vir The Evening Standard skryf, het aan die koerant gesê hy verstaan die bohaai, maar dat die foto’s die verkeerde boodskap oordra.

“Sowat ‘n week gelede het ons by ‘n restaurant gesit terwyl ons ‘n intense debat oor ons kinders gehad het. Ek het Nigella se nek herhaaldelik vasgehou terwyl ek probeer het om my punt te beklemtoon,” het Saatchi gesê.

“Ek het haar nie vasgehou nie. Dit was ‘n speelse onderonsie. Die foto’s is verskriklik, maar dit gee ‘n meer dramatiese en gewelddadige indruk van wat werklik gebeur het. Nigella se trane was omdat ons altwee dit haat om rusie te maak, nie omdat ek haar seergemaak het nie.”

Hy het gesê hulle het weer vrede gemaak teen die tyd wat hulle by die huis aangekom het.

“Fotograwe het buite ons huis saamgetrek na die storie gepubliseer is, toe sê ek vir Nigella om die kinders te vat totdat die stof gaan lê het.”

Lawson, bekend vir haar kookprogramme en kookboeke, het nog nie self kommentaar gelewer nie.

Die polisie het gesê hulle ondersoek die foto’s, maar geen klagtes is al ontvang nie.