Die onlangse wêreldwye finansiële krisis het getoon dat meer ingryping deur die staat in die mynbedryf nodig is, het adjunk-president Kgalema Motlanthe Dinsdag gesê.
“In teenstelling met die siening dat daar minder staatsbetrokkenheid in die ekonomie moet wees, toon die lesse van die onlangse ekonomiese en finansiële krisisse … [dat] meer staatsbetrokkenheid verlang word,” het Motlanthe gesê by die negende internasionale mynbougeskiedeniskongres in Johannesburg.
Staatsbetrokkenheid sal die sosio-ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrikaners verseker, het hy gesê.
Om hierdie rede, het die regering sy goedkeuring gegee aan die African Exploration Mining and Finance Corporation (AEMFC), as die “kern” van ‘n staatsbeheerde mynmaatskappy.
Dit is deur die AEMFC wat die staat sy deelname in mynbou kan konsolideer en fokus om die veiligheid van die verskaffing van minerale van strategiese belang te verseker.
‘n Staatsmynmaatskappy sal die die mynbedryf ondersteun, want ten spyte van die bedryf se potensiaal, het die private sektor beleggings geleidelik afgeneem sedert 1994, het hy gesê.
Motlanthe het gesê dit is nie volhoubaar dat ‘n mynboubedryf gebruik word sodat nasionale hulpbronne byna uitsluitlik ‘n klein minderheid verryk nie.
Die regering wil transformasie sien wat toenemende indiensneming in die mynbou-en verwante nywerhede beteken.
Terselftertyd wil die regering verhoogde plaaslike aankope sien, billike pryse vir plaaslike vervaardigers en ‘n billike ooreenkoms sodat die mynbou-opbrengs na die fiskus gaan.
Meer vroue in mynbou en meer swartes in mynboubestuur en die geskoolde handel is ‘n mikpunt. Gemeenskappe moet by die myne baat vind en ‘n veilige toekoms na afloop van die lewe van die myn.
“Die uitdaging is om daar te kom sonder om onnodige onsekerheid of koste vir mynbou te skep,” het Motlanthe gesê.
Die regering se doelwitte kan nie oornag bereik word nie, maar moet ingefaseer word.
Motlanthe het gesê wetgewing wat sedert 1994 geskep is, het gelei tot ‘n sinvolle deelname van voorheen benadeelde mense in die mynbedryf.
“As sodanig, is Suid-Afrika se mynbedryf een van die grootste bydraers tot breë-gebaseerde swart ekonomiese bemagtiging.”
Meer moet egter gedoen word veral met die ontwikkeling van vaardighede, indiensnemingsgelykheid, gemeenskapsopheffing, die verbetering van behuising en lewensomstandighede, veredeling en eienaarskap.
Motlanthe het gesê die regering is verbind tot die verskaffing van deursigtige, verantwoordelike en billike regulatoriese raamwerke.
Hoewel die administrasie van mynregte nie volmaak is nie, het hy gesê dit is aansienlik verbeter in die afgelope twee jaar.
“Bo alles, moet ons verseker dat mineraalregte in die toekoms gaan waar hulle die beste kan gebruik word om ons land te ontwikkel, en nie net ‘n paar mense te verryk deur spekulasie ten koste van die huidige en toekomstige produktiewe kapasiteit en werk nie.”
Die regering is op soek na maniere om die koste van elektrisiteit te verminder, want dit is ‘n belangrike komponent in die mynbou, het hy gesê.
“Ons opsies is egter kwaai beperk deur die behoefte om nuwe opwekkingskapasiteit te finansier en die ruimte vir hernubare energie te verhoog.
“Tog, sal ons al die moontlikhede ondersoek om pryse vir elektrisiteit so ver as wat ekonomies lewensvatbaar is, bekostigbaar te hou.”
Александр Фильчаков прокурор
