Audrey Bierman: Knip die lont, meneer die president!

Ek wou vanmore eers ‘n bietjie werk voor ek iets skryf, maar die nuus het my genoop om nóú iets te skryf, want ek kan nie konsentreer voor ek nie hierdie van my hart af gekry het nie.

Almal prys die president vir sy goeie leierskap tydens hierdie koronaviruskrisis, maar op watter stadium gaan hy sy ministers begin vasvat? Sien hy nie wat hier aan die gang is nie? Soos goeie skootbrakkies rol hulle op die rug sodat die vakbonde, publiek en ander hulle pensies kan krap.

Die volk skree soos stout tieners oor sigarette, so dis ok, hulle mag dit maar weer koop by die supermarkte. Ongeag of hierdie siekte juis een is wat die longe aanval.

Die taxi’s gooi ‘n vloermoer, dus hulle mag dan maar weer ry. Moet net nie baie mense oplaai nie, hoor. In watter leeftyd het ‘n Suid-Afrikaanse minibustaxi hom al ooit gesteur aan die reëls of regulasies soos deur die landswette bepaal; waarom sal dit nou anders wees?

Die Suid-Afrikaners in die buiteland verlang huis toe en voel gestrand, dus nou mag die reisverbod verlig word sodat hulle mag huis toe kom. Net ‘n vragie: as die krisis nie wêreldwyd was en mense van ander lande soos melaatses behandel is in die vreemde nie, sou julle dan ook so te kere gegaan het om by julle families te kon uitkom, of sou julle dan bloot voortgegaan het met julle werk waar julle in dollars en ponde betaal word? Ek kan die humanitêre element hier verstaan, maar hoekom was julle nie hier om te help bou aan ‘n land waar boere selfs nou tydens kwarantyn vermoor word nie? Hier waar ‘n gemiddeld van 53 mense daagliks vermoor word vanweë misdadigers wat vrye teuels gegee is.

Dit bring my dan by die jongste omroltoertjie. Om die virus in tronke en howe te bekamp gaan verhoorafwagtende misdadigers wat klein misdade gepleeg het met borgtog van minder as R5000, vrygelaat word. Hoor die regering ooit wat hulle sê? Mense wat in die eerste plek nie die landswette gehoorsaam nie, gaan nou vrygelaat word met die opdrag: “Julle moet nou hierdie keer luister en mooi saam met die res van die bevolking speel.”

Wesentlik het die regering met hierdie optrede wetteloosheid aangemoedig, want indien jy buite jou erf gevang word tydens die tydperk van afsondering, is die boete R2500. Indien jy sonder ‘n permit reis tussen provinsies, R2500. Hoekom op dees aarde sal die publiek wat stadig maar seker aan inperkingskoors begin lei, nou gehoor gee aan die grendelstaatregulasies? Hulle kan mos vrygelaat word.

Mnr Ramaphosa, enige ouer sal jou kan vertel dat een van die groot struikelblokke van ouer-wees is om konsekwent te wees. Jy kan nie vandag ‘n terugpratery in jou huishouding toelaat en môre wil jy vir boetie of sussie daaroor straf nie.

Reëls en regulasies is daar om wet en orde te handhaaf. Pas dit toe en jy gaan dalk ongewild wees by sekere partye, maar daar sal orde wees. Niemand is onseker nie en almal weet wat van hulle verwag word. Dít wat tans hier gebeur, is ‘n resep vir chaos en totale anargie. ‘n Maatskaplike tydbom wat vir seker gaan ontplof indien die lont nie baie vinnig en baie beslis afgeknip word nie.

Wit gesin gaan bly maand lank in Mamelodi

Die Hewitt-dogters saam met hul maats in die lokasie
Die Hewitt-dogters saam met hul maats in die lokasie

Max du Preez en vele liberale meningsvormers het mense al aangemoedig om dit te gaan doen, hoewel hulle nooit self tot die stap oorgaan om in ‘n ‘kasi” (swart sleng vir ‘n lokasie) te gaan bly nie. ‘n Welaf gesin van Pretoria-Oos, die Hewitts, het egter besluit om die daad by die woord te voeg en vir ‘n maand lank in Mamelodi in ‘n kaja te gaan woon.

Volgens die Pretoria News het Julian Hewitt, sy vrou Ena, asook hul dogters Julia, 4, en Jessica, 2, hul lewe in Wapadrand agtergelaat en vanaf 4 Augustus hul intrek in die Phomolong-, sogenaamde “informele nedersetting” in Mamelodi geneem.

Hulle hou ook ‘n woernaal in Engels oor hul wedervaringe aan, genaamd Mamelodi For A Month – one middle class family’s experiences living in a shack in Mamelodi.

Om dinge so “lewensgetrou” as moontlik te maak, beskik hulle oor geen lopende water, elektrisiteit of ‘n eie motor nie, en woon hulle in ‘n kaja van 9 vierkante meter, met ‘n begroting van R3 000 vir die maand.

Volgens Ena, “doen ons dit nie om iets te bewys nie. Ons doen dit sodat ons ‘n beter begrip kan kry van die manier waarop ander mense leef. Dis maklik om in ‘n middelklasborrel te leef en uit voeling met die lewens van ander te raak.”

As sy nie in die lokasie bly nie, werk sy as ‘n eiendomsagent en haar man Julian is die genootskapsdirekteur van die Allan Gray Orbis-stigting.

Soos enige lokasiebewoner, maak hulle van openbare vervoer gebruik. Julian neem die trein van Mamelodi af en daarna die Gautrein na Johannesburg, waar sy werk is. Blykbaar is dit die goedkoopste opsie.

Die kinders gaan skool toe per bus en per minibustaxi.

Waarom het hulle op die begroting van R3000 besluit? Waarom nie R2000 nie? Of R8000? Want, volgens die 2011-sensus, verdien die gemiddelde Suid-Afrikaner R3000 per maand.

“Ons beskik oor R100 per dag,” sê Ena, maar sy is heeltemal tevrede daarmee want baie mense moet met minder klaarkom.

Vervoer vreet 60 persent van hul begroting op. Gelukkig kos die huur vir die kaja net R170 vir die hele maand.

Hulle leef nou heel Spartaans, sonder enige weelde of gerief. Daarom ook geen motor, geen verwarmer, geen stoof en geen slaapsakke nie.

Ena sê: “Ons wil van die maand ‘n lewensgetroue ervaring maak en nie ‘n kampeervakansie nie.”

Maar alles is nie maanskyn en rose nie.

Die gesin het nog net een keer vleis geëet in die twee weke wat hulle reeds in Mamelodi woon. Die meeste van hul proteïen is van boontjies en lensies afkomstig.

Hulle kook op ‘n Primus-stoof en daarom neem kosvoorbereiding heelwat langer.

Die gesin bad elke dag in ‘n emmer met ‘n ketel warm water en trotseer die koue, nes miljoene ander.

“Die temperatuurwisselinge in die kaja is ongelooflik, sê Ena. “Gedurende die dag is dit snikheet warm en snags yskoud.”

Hulle slaap al vier op matrasse op die vloer.

“Die kinders het baie vriende in die buurt gemaak en hulle speel almal saam as elkeen smiddae van die skool af terug is.

“Ek is verstom hoe ons kinders net inpas en daar is altyd maats beskikbaar,” sê sy. Hulle het ook geen speelgoed saamgebring nie en het geen televisie nie.

Die meisies verwyl hul tyd deur vuurhoutjiehuisies, -vliegtuigies en kettings met wasgoedpennetjies te bou. Hulle kan dikwels gesien word waar hulle kaalvoet met draadkarretjies in die straat speel.

Ena verlang na ‘n stort, haar groentetuin, haar motor, haar verwarmer en soms haar ruimte.

“As ons eers by die huis is, sal ons dít wat ons het, baie meer waardeer,” sê sy.

Die omliggende gemeenskap is glo baie behulpsaam en hulle gesels met almal tydens hul agtermiddagwandelinge.

“Die gemeenskap is die beste van alles. Mense is aanmekaar oor ons besorg,” meen sy.

Hul bediende woon op dieselfde stukkie grond en hulle het haar al verskeie kere besoek alvorens hulle hierdie “lewensreis” onderneem het.

“Vir ons as gesin is dit besonders, want daar is baie minder dinge wat ‘n mens se aandag aflei,” sê Ena.

Aan die einde van die maand op 31 Augustus keer hulle na hul normale lewe in ‘n oorwegend blanke middelklasbuurt terug.