Terwyl Eskom se planne om kragtariewe vir drie jaar lank teen bykans vier keer meer as die land se inflasieteikens te verhoog, speel daar ‘n stryd op ‘n ander vlak af.
Oor die land heen is daar talle private ondernemers wat lank reeds, of op die punt staan om selfopgewekte krag in die Eskomnetwerk te stort, of aan plaaslike munisipaliteite te verkoop. Van hierdie ondernemings ly egter groot skade terwyl daar op ander vlakke klei getrap word, dikwels weens burokrasie, maar ook omdat hierdie private voorsieners dikwels die krag teen ‘n hoër tarief wil voorsien as waarteen Eskom dit self kan opwek.
Nie al hierdie private instellings se projekte het hernubare energie in die oog nie, en kwalifiseer daarom nie vir die beoogde meevallers vir diegene wat hernubare krag wil opwek nie.
Plek-plek is daar egter reeds vordering, soos by Bethlehem waar dié dorp nou ‘n deel van sy kragbehoeftes voorsien uit ‘n privaat onderneming wat hidro-elektriese krag in die Asrivier opwek. Dié rivier het ‘n sterk, kunsmatige stroom danksy water wat onderdeur die Drakensberge van die Katse-dam kom, onderweg na die Vaaldam.
Die regering se teiken is die opwekking van 10 000 GWh hernubare krag teen 2013, maar burokrasie en glipse vertraag die proses op die oomblik baie, sodat nog min werklik beslag kry. Van hierdie private ondernemers stel uiteraard baie belang in die tarief wat Nersa aan Eskom gaan toestaan, aangesien dit weer Eskom se betaalvermoë aan voorsieners van hernubare krag sal bepaal.
Intussen is daar verskeie projekte om huishoudings se elektrisiteitsafhanklikheid te verlaag deur sonkrag-warmwatertoestelle aan te bring. Die term, ekovriendelike argitektuur, is selfs gebore.
Dat Suid-Afrika nog so in die kinderskoene staan van hernubare kragopwekking is moeilik verstaanbaar. Die geleenthede is legio. Suid-Afrika het ‘n beduidende potensiaal in bykans enige van die opsies soos sonkrag, windkrag, golfkrag en metaansgaverbranding. Owerheidsbeleid was dikwels die doodsteek ter beskerming van Eskom, soos die destydse verbod op ‘n rits stroomversnellersaanlegte in die Oranje, soortgelyk aan dié wat in die Asrivier nou een vir een in bedryf gestel word.
En toe gaan brand Eskom vas.
Wat die kwessie ‘n teer punt maak is dat dit gebeur het te midde van die voortgesette betaling van reuse bonusse aan duidelik onbekwame bestuurders.
‘n Probleem is dat Eskom se regrukaksie hom vasloop teen die verbruiker se beperkte betaalvermoë, wat vererger word deur die voorsiening van gratis krag aan sommiges, en grootskaalse diefstal van nie net krag nie, maar infrastruktuur soos kabels en geleiers.