Suid-Afrika is sinoniem met paradokse. Aanvanklik is die land verkeerdelik gesien as ‘n plek waar rassespanning gedy. Sedert die ANC-oorname in 1994 was Suid-Afrika veronderstel om ‘n post-rassige tydvak binne te gaan; vele buitelanders het selfs beweer dat die land ‘n voorbeeld stel vir ander multikulturele en veelrassige samelewings.Helaas is dié optimistiese aannames in die onlangse verlede verkeerd bewys. Eerder as wat Suid-Afrikaners die afgelope dekade of wat minder rasbewus geraak het, lyk dit asof die land juis nou in die sogenaamde postapartheidstydvak meer rasverdeeld as ooit geraak het.
Net enkele weke gelede het ‘n groep swart joernaliste enkele wit kollegas, ook internasionale kollegas, verbied om ‘n vergadering van die Vereniging vir Swart Joernaliste by te woon. Terwyl Suid-Afrika se liberale blanke joernaliste deur die bank hul skok en afgryse hieroor uitgespreek het, was swartes deur die bank ongesteur daaroor. Sowel swart rubriekskrywers as regeringspolitici het dié raseklusiewe stap geondersteun.
Sedert 1994 word Suid-Afrika toenemend na gelang van rasverdelings gepolariseer. Dis veral die gevolg van regeringsbeleid, spesifiek die ideologie van “transformasie” – wat hier te lande ‘n radikale, anti-wit vorm van regstellende aksie beteken. In die ekonomie, onderwys en sport geld rassekwotas. Omdat swartes 80% van die bevolking uitmaak, word daar aangeneem dat hulle ook 80% van die dokters, ingenieurs, rekenmeesters, uitvoerende beamptes en rugbyspelers moet verteenwoordig. Selfs al slaag minder as een persent van alle swart leerlinge wiskunde aan die einde van hul skoolloopbaan en verkies hulle sokker bo rugby.
Maar die onlangse insident wat die hele land op hol gehad het, was die satiriese video van ‘n groepie studente aan die Universiteit van die Vrystaat. In die video wat allerweë as beide amateuragtig en vulgêr beskryf word, word vier swart skoonmaaksters getoon wat deelneem aan ‘n soort inisiasieritueel by een van die koshuise genaamd Reitz.
Die beelde van die vroue wat allerlei onsmaaklike dinge moet eet en drink, asook deelneem aan ‘n naelloop en ‘n rugbywedstryd, is deur sowel die plaaslike as buitelandse media as ‘n rassistiese insident aangegryp. Tot CNN het dele van die studentevideo vertoon.
Ongeveer twee weke lank is Suid-Afrika in die greep van die Reitz-video vasgevang en is “rassisme” verhef tot die land se grootste enkele probleem. Dat niemand in die video beseer is nie, het geen afbreuk aan die massahisterie gedoen wat deur die media aangeblaas is nie. As mens daaraan dink dat 30 000 blanke Suid-Afrikaners oor die afgelope tien jaar deur swartes vermoor is en ‘n verdere 70 000 blanke vroue deur swart mans verkrag is, dan lyk ‘n enkele studentevideo nie na veel nie.
In die heersende atmosfeer van blanke skuld en ongeneeslike swart woede kon die video-insident egter nie op ‘n beter tyd gekom het nie. Dit het eensklaps aan ons getoon dat die droom van ‘n verenigde “nie-rassige” Suid-Afrika ‘n onwerklike fantasme verteenwoordig. Apartheid het die rasse afsonderlik gehou, maar transformasie het vir die eerste keer in Suid-Afrika rassehaat – veral van swartes teenoor blankes – ontketen. Vele swartes sê openlik dat die land ‘n diktator soos Zimbabwe se Robert Mugabe nodig het wat alle blankes sal verjaag, ongeag die ekonomiese gevolge.
Waarskynlik vir die eerste keer in die geskiedenis het ras tans die vernaamste politieke, sosiale en kulturele kwessie in Suid-Afrika geword. Hoe meer die bestaan van biologiese ras deur sommige akademici en veral joernaliste ontken word, hoe sterker word dit as ‘n politieke faktor en ‘n merker van identiteit. Transformasie skep konstante absurditeite, soos dat blanke ingenieurs nie meer in die nasionale elektrisiteitsmaatskappy mag werk nie, met gepaardgaande chroniese kragonderbrekings. Maar die rasse-obsessie van Suid-Afrika se swart elite, asook enkele linkse blanke intellektuele, is besig om die land op ‘n ramp te laat afstuur.
Of daar uiteindelik ‘n volksmoord op blankes en Afrikaners gaan wees, of bloot ‘n eksodus à la Zimbabwe, sal die tyd wel leer. Te eniger tyd kan Suid-Afrika egter in burgeroorlog of erger verval. As ‘n enkele video die land kan verdeel, watter uitwerking sou etniese opsweping deur die massamedia hê, veral onder swartes?