Toe Tatjana Smith in 2023 goud en silwer by die wêreldkampioenskap in Fukuoka, Japan, gewen het, het sy $35 000 aan prysgeld verdien. Swem Suid-Afrika het die geld langer as ’n jaar teruggehou oor die swempak waarin sy dié medaljes gewen het. Op 10 November het Suid-Afrika se mees bekroonde Olimpiër aangekondig dat sy voortaan vir Nederland sal swem.
World Aquatics het haar verandering van sportnasionaliteit goedgekeur. Smith, wat Suid-Afrikaanse én Nederlandse burgerskap het, maak van 1 tot 6 Desember haar debuut in Nederlandse kleure by die wêreld-kortbadkampioenskap in Beijing. Sy sê die ondersteuning van die Nederlandse swemfederasie sal haar help om op haar voorbereiding vir die Olimpiese Spele van 2028 in Los Angeles te konsentreer. SuperSport
’n Boete groter as haar prysgeld
Volgens Smith se prokureur, Wian Spies, wou Swem SA haar €46 000 beboet omdat sy in Fukuoka ’n Speedo-swempak gedra het in plaas van dié van die federasie se borg, Arena. Sy het wel ’n Arena-swempet gedra. Volgens Spies is swemmers eers op die oggend van 23 Julie oor die boetes ingelig, enkele ure voordat Smith aan haar uitdun sou deelneem.
Swem SA het die boete later teruggetrek. Op die dag waarop Smith in Parys haar Olimpiese silwer in die 200 m-borsslag gewen het, het ’n federasiebeampte volgens Daily Maverick die bewys van betaling aan haar man gewys. Die betaling het die $35 000 gedek. Die rente was steeds uitstaande en Swem SA het eers in September vanjaar ingestem om die volle rente te betaal wat sy geëis het.
Die federasie het op 13 Oktober voor die parlementêre portefeuljekomitee oor sport om verskoning gevra. Waarnemende president Zikie Molusi het erken dat die prysgeld nooit teruggehou moes gewees het nie. Vier weke later het die Nederlandse federasie Smith se toetrede aangekondig.
McKenzie se departement verdedig die minister
In sy reaksie op die aankondiging het die departement van sport, kuns en kultuur gesê dit is betreurenswaardig dat mense Smith se persoonlike besluit gebruik om McKenzie aan te val. Die departement het daarop gewys dat dit Smith by die Suid-Afrikaanse Sporttoekennings vereer en geld aan haar toegeken het. Dit het ook gesê dat federasies hul eie sake bestuur en verantwoordelik is vir die werwing van borge om onder meer internasionale deelname te finansier.
McKenzie het op X gesê die regering gee toelaes aan federasies en spring soms by, soos met hokkie en skaak. Hy het swak leierskap by sommige federasies die skuld gegee en gesê hy sou dié week met swemamptenare vergader. Die departement sê hervorming is aan die gang. Sy verklaring gee egter geen besonderhede oor wat reeds by Swem SA verander het om te keer dat ’n swemmer weer jare lank oor prysgeld moet baklei nie.
Nederland kry ’n kampioen wat reeds weer wen
Smith het in September in Pietermaritzburg na mededingende swem teruggekeer en die 50 m-borsslag by die Suid-Afrikaanse kortbadkampioenskap in 29,50 sekondes gewen. In Oktober het sy by ’n kwalifiserende byeenkoms in Rotterdam al drie borsslagnommers gewen. Die Koninklike Nederlandse Swemfederasie sê Smith het ’n Nederlandse pa en ’n Suid-Afrikaanse ma.
Smith het Suid-Afrikaanse afrigters en ondersteuners bedank en gesê sy sal haar vier Olimpiese medaljes vir Suid-Afrika altyd koester. Haar besluit beteken dat dieselfde byeenkoms in Beijing twee uiteenlopende verhale sal oplewer. Nederland stuur ’n tweemalige Olimpiese kampioen na haar eerste wêreldbyeenkoms in Nederlandse kleure, terwyl Swem SA volgens berigte van Suid-Afrikaanse swemmers verwag om self vir hul reis daarheen te betaal.