Verraad en die Rooivalk-helikopter

In werksverband is lojaliteit aan die baas of selfs maatskappyvisie nogal belangrik, maar as dit 'n staatsinstelling is, moet mens dan eintlik ook lojaal wees teenoor die eienaar of staatsgesag.

Aan die ander kant is 'n land verdeel in belangegroepe en lojaliteit aan enkele belangegroepe beteken nie noodwendig dislojaliteit aan die land nie.

Die afleiding kan gemaak word dat mens aan die land lojaal kan wees sonder om aan belangegroepe of maatskappye lojaal te wees, en natuurlik andersom.

Nadat lojaliteit ingeburger is, is dit is egter 'n sielkundige skok wanneer daar verandering in hierdie verwysingsraamwerk plaasvind. Soos byvoorbeeld hier in die goeie ou Suid Afrika… of is dit regtig nog? En vir wie?

Neem nou maar minister Alec Erwin wat suksesvol sy werk gedoen het in twee staatsdepartemente naamlik handel en nyywerheid, asook openbare ondernemings. In sy jaarlikse begrotingsrede is die omonwonde afleiding en instruksie aan openbare ondernemings dat privatisering onderneem moet word sonder om die staat te na te kom, met ander woorde die goueaandeelgedagte.

Die idee daaragter was duidelik deel van Mbeki se tweede ekonomie waar hy staatsarms wou gebruik om swart transformasie letterlik in te bestuur indien nie af te dwing nie. Die eerste poging in een onderneming, naamlik Denel, was om die uitvoerende amptenaar van sy keuse aan te stel, by name Victor Moche, 'n Xhosa met intelligensieopleiding vanagter die ystergordyn.

Nadat Denel uitmekaar geskeur is, waar die bes-presterende afdeling forensiese ondersoekers was, het ons Arabiese vriende en vriendelike vakbonde soos UASA uiteindelik daarin geslaag om Alec Erwin se frustrasie en skaamte op/af te kikker waarna hy vir Victor Moche met Shaun Liebenberg vervang het.

Met die oorname was die verhoog natuurlik reg vir die opkoms van die nuwe Denel-strategie van (sic) ontbondeling. Die probleem was/is egter dat die maatskappy nie finaniseel sterk genoeg was nie, met gevolglik lang beloftes van groot rykdom aan die belastingbetaler, in 'n tyd toe teenhandel van internasionale wapenaankope die politiek korrekte begrip was.

Dit het toe gelei na die Alec Erwin-konsep van 'n ekonomies onafhanklike militêre bedryf wat sonder subsidies soos in die motorbedryf plaaslik die wonderwerk van tegnologie kon vervolmaak. Die weermag was natuurlik in ekstase daaroor omdat dit gevolg het op al die wonderlike oorsese besoeke en spesiale toelaes wat die langonderdrukte soeke na erkenning gestreel het.

In hierdie omgewing word die Rooivalkprogram toe ook ywerig bemark onder toesig van niemand anders as die parlement in samewerking met buitelandse sake nie. Die doelwit om “ysters” verkoop was egter minder belangrik omdat die ware doelwit eerder was om die organisasie te integreer met Eurocopter of Agusta op een of ander manier. Maar die minister se instruksie is toe nooit uitgevoer nie want hy het nou die dekreet uitgereik dat Rooivalk nog slegs 5 jaar bedryf sal word. Die soeke na tegnologie ten spyt. Die totstandkoming van 'n staatsgesteunde elektriese motor onder beheer van oud-Rooivalkpersoneel as voorbeeld van een van die Rooivalk se nie-ekonomiese voordele, om nie eers van ander gevolglike maatskappye te praat nie, is nou vir ewig vir Suid Afrika verlore.

Dieselfde minister reik dus uiteenlopende dekrete uit teen landsbelang en dood daarmee die nie-ekonomiese voordeelbeginsel wat aanvanklik in Amerika na vore gekom het, die SR-71A Blackbird tot gevolg gehad het en plaaslik vervat word in die King II-verslag.

Die proses wat gebruik word deur die departement van openbare ondernemings om die steierende Denel (en daarmee saam die hele lugvaartbedryf) te bestuur, is om 'n kontrak of “compact” aan te gaan waar “strategiese” oogmerke vasgevat word wat lei tot sleutelprestasieareas.

Hierdie “compact” vra natuurlik dat 'n lugvaartnywerheid met klein en mediumgrootte ondernemings gevestig moet word. Wie daarvoor geld moet uithaal, is nie duidelik nie, veral nie in die lig daarvan dat Rooivalk beëindig moet word wat 10% van die kontantvloei in Denel bestuur nie. Die gekners van tande deur die Sentrum vir Sekerheidstudies en die Verenigde Nasies omdat geen gewapende helikopter in Kongo beskikbaar is nie het blykbaar geen uitwerking nie.

Wat die “compact” níé voor vra nie, is vir Rooivalk. Wie is nou lojaal aan wie? Die vraag is altyd wie hierdie “compacts” skryf en of hulle lojaal is aan die land, wat hoogs betwyfelbaar is en daarom lei tot die vraag aan wie mens werklik lojaal moet wees.

Is daar dan werklik enige ander keuse as lojaliteit teenoor 'n eie moderne kultuur en familie, waar 'n mens jou ook al in die wêreld mag bevind?