praag.co.za

Category: Boeke

  • Niël Barnard se outobiografie ontbloot NP-rugstekery

    Niël Barnard se outobiografie ontbloot NP-rugstekery

    Die spioenbaas, Niël Barnard, se outobiografie Geheime Rewolusie – memoires van ‘n spioenbaas, wat pas by Tafelberg verskyn het, is ‘n teleurstellende boek en sal slegs aanklank vind by diegene wat nie toegang tot die internet of ander eietydse nuusbronne het nie. Dit is veral gerig op ‘n bejaarde gehoor wat slegs Naspersnuus moet verteer. Die boek laat meer vrae as wat dit antwoorde verskaf en verteenwoordig die jongste vergoeiliking van die eerlose oorgawe waarmee Afrikaners vandag worstel.

    Behalwe ‘n kort sin oor Edward Snowden se “verraad” teenoor die VSA, lyk dit nie of die afgelope 20 jaar by NI se vorige hoof geregistreer het om gebeure van vroeër in te kleur of perspektief te gee nie.

    Outeur: Niël Barnard, soos vertel aan Tobie Wiese
    Titel: Geheime revolusie – memoires van ‘n spioenbaas
    Uitgewer: Tafelberg, 2015
    ISBN 978-0-624-06614-9
    Prys: R257

    Barnard het sy eie betrokkenheid by die magsoorgawe van 1994 aan die joernalis Tobie Wiese oorvertel. Alhoewel daar met Wiese se besonder keurige Afrikaans nie fout te vinde is nie, word dit algaande in sy outobiografiese vertelling duidelik dat Barnard, uit hoofde van sy voorkeurposisie, namens Nelson Mandela met Afrikaners onderhandel het en nie andersom nie!

    In sy voorwoord prys Hermann Giliomee die ordelikheid waarmee die revolusie gevoer is, as ‘n pluimpie vir PW Botha se greep op die veiligheidsmagte en vergelyk dit met die onverkwiklike toedrag van sake in byvoorbeeld hedendaagse Sirië, waar chaos heers. Sonder ‘n “stabiele politieke platform” sou die “skikking haas onmoontlik gewees het”, meen Giliomee.

    In dié opsig is Johan van der Merwe se insigte oor dieselfde tydperk in sy outobiografie Trou tot die dood toe, van veel groter waarde, aangesien dit juis is wat Van der Merwe heelwat vroeër reeds in fyn besonderhede toegelig het. Van der Merwe ly ook gelukkig nie aan dieselfde verwaandheid as Barnard nie.

    Steurend veral is die spioenbaas se selfingenome klem op sy meerdere insigte en oordeel, terwyl daar nie eintlik genoeg voorbeelde daarvan in die boek en in die werklikheid gelewer word nie.

    Op bladsy 245 sê Barnard selfs dat “Madiba” sy uitnemende eienskappe waarna hyself gestreef het, raakgesien het: Dié van ‘n patriot wat agter die skerms die grondslag vir die nuwe Suid-Afrika gelê het. Beskeie is Barnard beslis nie.

    By die voormalige NI-baas self is daar feitlik geen toeligting van hoe veiligheidshefbome by die magsoorgawe uitgeskakel is nie. Terwyl hy vertel dat sy grootste uitdaging was om die veiligheidsmagte te ondermyn sodat die “geheime revolusie” kon plaasvind, soos dit by die eerste vergadering in Simonstad met verteenwoordigers van militêre inligting en die polisie geblyk het, bly hy liewer by ad-hominem-opmerkings soos “Vuil Uil” wat geen verdere lig op die proses werp nie.

    En van “proses” gepraat. Dit is bekend dat die ANC by die onderhandelinge die gesprekke doelbewus van inhoud na proses gestuur het sodat die NP-onderhandelaars mislei kon word. Barnard gee geen blyke dat hy kennis dra hiervan nie.

    Mandela moes as ‘n geloofwaardige leier by swartes voorgehou word en daarom kon die ou gevangene glo nie sonder meer geweld afsweer nie, aldus Barnard. Ons weet intussen dat geweld en misdaad onrusbarend toegeneem het ná Mandela se vrylating, asook die vrylating van sogenaamde “politieke” gevangenes.

    Die mees verstommende van die outobiografie en ‘n verklaarde intieme vriendskap met PW Botha, is dat Barnard steeds nie weet dat PW Botha vergiftig is nie. Volgens hom het die president ‘n beroerte-aanval gehad wat allesbehalwe “lig” was. Barnard het glo homself “doelbewus weggehou” van die stryd om ‘n nuwe leier aan te wys.

    Enkele paragrawe later erken Barnard egter skalks dat FW de Klerk, die opvolger, daarna nie ingelig is oor NI se besluit om met Thabo Mbeki in Londen te gaan beraadslaag nie. Dié besluit is eensydig deur die Staatsveiligheidsraad geneem, sonder FW se medewete. Barnard se adjunk en oud-Sap, Mike Louw, was glo daarvoor verantwoordelik.

    Barnard spog ook dat hy die “gesiene filosoof”, Boerehater Willie Esterhuyse vir “Operasie Flair” ontplooi het om Mbeki te nader oor “ernstige” Afrikaner-oorgawe. Dit is sekerlik nie ‘n besondere kuns om so-iets te vermag nie.

    Dit is die beste aanduiding nog dat Barnard eerder namens sekere duistere belange onderhandel het om Afrikanermag die nekslag toe te dien. Of hy dit self besef, is nie duidelik nie, want hy lê deurentyd gemoedelike klem op sy Afrikanerskap.

    Dit laat die vermoede verder toeneem dat NI die revolusie as ‘n openbare advertensieveldtog bedryf het en dat die “geheime revolusie” ‘n oorgawe aan ‘n paar oligarge was wat die land intussen na hartelus geplunder het, maw ‘n soort bestel waarin selfs swart kiesers min invloed uitoefen ten spyte van “demokrasie” en waarin Afrikaners absoluut geen seggenskap meer het of op soewereiniteit kan aanspraak maak nie.

    Terwyl die spioenbaas voorgee dat hy as “patriot” in landsbelang opgetree het, raak dit uit die boek duidelik dat landsbelang nie noodwendig met Afrikanerbelang ooreenstem nie en kennelik vandag nie eers naastenby oorvleuel nie. Dit weerhou Barnard nie van ‘n onkritiese beskouing van sy aandeel daarin nie, ten spyte van sy gewaande Afrikanerskap.

    En dit is juis hierdie soort gemeenplase oor “vrede” en “Madiba” wat kwelvrae oor die dawerende stiltes in die boek laat.

    Steurend ook is die verwysings na “regses”, dws gewone kritiese Afrikaners, en ‘n snobistiese afkeer van Paul Kruger omdat sy maniere nie aan Britse standaarde voldoen het nie. Tussen die reëls is Barnard immer besig om sy eie ontoereikendheid te besweer. ‘n Skroomvallige spioen?

    ‘n Resensie kan die outeur se analitiese integriteit op ’n lagwekkende wyse aan die kaak stel, soos dit blyk uit Piet Kopdoek se probeerslag “Geheime revolusie: ‘Spioenbaas’ se kampvuurstories“, waarin hy sy “indrukke” – eintlik vooroordele in krampagtige Afrikaans – oor die boek weergee. Maar dit kan ook verder as ‘n blik op oorgawe dien.

    Die Kopdoek, resensent Piet Croucamp, is danksy die spioenbaas se oorgawe in die kalklig, maar soos die Engelse spreekwoord lui: “Never a good deed shall go unpunished.” Ten spyte daarvan dat die Doek vandag salig in die walms van die ANC baai, wat as’t ware ‘n produk van Niël Barnard se ywer is, snobeer die Doek die spioenbaas!

    Die “staatsamptenaar” se “vervlakking” wat nie “komplekse nuanses” toelaat nie, soos die Doek hom toesnou, het ten minste oorgenoeg ruimte gelaat vir Kopdoek-preke waarin die resensent so oorhoops raak oor sy meerderwaardigheid, dat hy nie veel oor die boek self sê nie, maar by Barnard se menslike gebreke bly.

    Dit is klaarblyklik ‘n kwaal van oorgawe: Barnard se dankbaarheid teenoor PW Botha wat hom as 30-jarige in ‘n sleutelpos aangestel het, is beloon met ‘n dolk in PW se rug. Kopdoek se houding teenoor Barnard spreek van dieselfde stank vir dank.

  • Michael Booth oor die Skandinawiërs: The almost nearly perfect people

    By nie-verloopte Afrikaners is die Skandinawiese lande berug vir die finansiële en morele steun wat hulle aan Suid-Afrikaanse terreurbendes gegee het. “The political leaders of the North have often served as the moral compass of the world” (Booth, bron hier onder, Kindle 2574). Toe ek Swede in 1970 besoek het, was daar net twee swart passasiers op die vlug. Op die lughawe in Stockholm is hulle dadelik eenkant geneem vir ondervraging deur die doeanebeamptes. Toe dink ek: Ja, julle bliksems, julle preek een ding maar doen ‘n ander.

    Later sou ek agterkom dat dit juis in hierdie tyd was dat Swede begin het om immigrante uit die Derde Wêreld toe te laat. “Immigration didn’t really begin in this part of the world until the late 1960s” (Booth 5733). Sedertdien het die ander Skandinawiese lande weens dure ondervinding (bv misdaad en krotbuurte) probeer om sulke immigrante in groter mate buite te hou. Swede gaan egter halsstarrig voort met sy oorverligte immigrasiebeleid, al het dit reeds sy tradisionele inheemse kultuur ernstig aangetas. “Culture is not a big thing in Sweden” (Booth 5676).

    Deesdae reken die Swede, ten minste wat amptelike beleid betref, steeds dat hulle die morele hoë grond beklee en word die ander Nordiese lande verwyt dat hulle polities nie verlig genoeg is nie. Soos in die nuwe Suid-Afrika, waar onwettige inkommers oogluikend toegelaat word, gee Swede voorkeur aan ‘n beleid wat duidelik nie in die landsbelang is nie. Dit is omdat tradisionele nasionalisme deur ideologiese oorwegings ondergrawe word. Die ideaal is voorbeeldige wêreldburgerskap waarin ook die Sweedse taal, wat betref woordeskat en sintaksis/sinsbou, toenemend verengels en selfs veramerikaans word. Plaaslik sit ons deesdae met Kengels, Kafrikaans en Kaaps. In Swede word ‘n soortgelyke verskynsel Swenglish genoem. Dit dui op ‘n groeiende gebrek aan volksgevoel en belemmerde selfrespek.

    “The Swedes made a conscious, unified push towards the light, embracing technological and industrial progress, modernism, secularism and socially progressive politics, in the process becoming one of the most successful industrial nations of the post-war years, a manufacturing colossus, a paragon of what a modern, multicultural nation should be” (Booth 3105).

    Na aanvanklike sukses het buitensporige sosialisme Swede se voorspoed egter al hoe meer afgeplat, sowel ekonomies as kultureel.

    Uit die oogpunt van die blankedom is dit ‘n buitengewoon tragiese verskynsel. In die etnologie word die Noord-Europeërs, veral die Skandinawiërs, as die prototipe blankes beskou. Na die Tweede Wêreldoorlog, as ‘n weerslag van nazisme, was daar ‘n oordrewe neiging om die inherente waarde van blankheid te ontken, nasionalisme te verkleineer en selfs om blanke volksmoord (bv in die sin van die verswelging van blankes deur swartes) gelate te duld. Sedertdien, onder meer weens die ervaring met immigrante uit die Derde Wêreld in die Europese Unie, het daar ‘n kentering ingetree; nie soseer in Swede nie, maar eerder in die ander Nordiese lande.

    almost_nearly_perfectIn die res van my skrywe verlaat ek my op Michael Booth se boek, The almost nearly perfect people: The truth about the Nordic miracle (London: Jonathan Cape, 2014, 418p; Amazon Kindle $13.67). Die boektitel sluit netjies aan by wat ek hierbo geskryf het. Booth is ‘n Brit wat met ‘n Deen getrou het en nou in Denemarke woon. “On first acquaintance the Danes seemed to me to be pretty much like Germans, but with better furniture” (3542). Dit is vir hom moontlik om met die nodige afstand na die Skandinawiërs te kyk en terselfdertyd op eerstehandse ervaring te steun. Hy poog om die “Nordic exceptionalism” te verstaan (35); hulle “claim to life-quality supremacy” (110); hulle gewaande “wellness, satisfaction and happiness” (114). Booth speur hierdie dinge na vanaf Nordiërs se vorige monokulturaliteit tot hulle huidige mate van multikulturaliteit. In dié proses word die Nordiërs se onvolmaaktheid duidelik.

    Daar is ‘n populêre beeld in “die media” geskep. Hoë belasting maak dit vir hierdie welvaart- en welsynstate moontlik om ambisieuse beleide vir bv omgewingsbewaring deur te voer:

    “The Scandinavians were not only the happiest and most contented people in the world, but also the most peaceful, tolerant, egalitarian, progressive, prosperous, modern, liberal, liberated, best-educated, most technologically advanced” (118). “If you wanted to know where to look for the definitive model of how to live a fulfilled, happy, well balanced, healthy and enlightened life, you should turn your gaze north of Germany, and just to the left of Russia” (122).

    Aan die negatiewe kant is daar “racism and Islamophobia, the slow decline of social equality, the alcoholism, and the vast over-stretched public sectors” (253). “Over half of the Danish adult population – as much as two-thirds according to some estimates – either works in the public sector or is financially supported by it in the form of benefit payments” (1008). “The key to Sweden’s success is that it slashed taxes, greatly reduced its public sector, and underwent a massive privatisation programme in the 1990s” (1210). Die Nordiese owerhede is voorbeeldig korrupvry: “Transparency International’s annual Corruption Perception Index currently ranks Denmark and Finland as the least corrupt countries in the world, with Sweden and Norway following closely behind” (638).

    Tot dusver is die terme “Nordies” en Skandinawies” gebruik. Daar is ook die naam “Viking” vir hulle voorvaders. Die gebied in en om Jutland, die Deense skiereiland, is die bakermat van die Teutone. Booth bespreek agtereenvolgens Denemarke, Ysland, Noorweë, Finland en Swede. “Technically speaking, neither the Finns nor the Icelanders were actually Scandinavians: that term refers to the people of the original Viking lands, Denmark, Sweden and Norway” (262). Die Yslanders en Finne “feel marginalised; we are out of the Scandinavian domain … Danes, Swedes and Norwegians can generally understand each other’s language, but Icelandic and Finnish stand apart” (2191). “Strictly speaking, if we are going to lump all five countries together we really ought to use the term ‘Nordic’”(262). “Nordiër: (Blonde) bewoner van Noord-Europa, veral Skandinawië en Finland” (HAT). “Much of the success of the Nordic countries has been ascribed to three key factors: their homogeneity, their egalitarianism, and their social cohesion” (2005). Dit is juis hierdie drie kenmerke wat sterk deur immigrante uit die Derde Wêreld ondergrawe word.

    Ek gaan nie die inhoud van Booth se boek opsom nie, maar slegs enkele aspekte noem waarin Praag se lesers moontlik belangstel; in dieselfde volgorde as die hoofstukke. Booth het al hierdie lande besoek en onderhoude gevoer. Om die lengte van my teks te beperk, onderskei ek nie altyd tussen Booth se mening en dié van sy gespreksgenote nie.

    Denemarke

    As koloniale moondheid was Swede, Noorweë, Ysland, Estland, drie Wes-Indiese eilande en ‘n aantal handelsposte in Indië eens deel van die Deense ryk. Deesdae het net Groenland en die Faroër-eilande as selfregerende Deense gebiede oorgebly. Dene het op ‘n ander en sekerlik eerbaarder manier as Afrikaners politieke mag ingeboet, maar die resultaat is soortgelyk. “The territorial losses, sundry beatings and myriad humiliations forced the Danes to turn their gaze inward, instilling in them not only a fear of change and of external forces that abides to this day, but also a remarkable self-sufficiency and an appreciation of what little they had left” (384). By die Dene is daar ‘n “disproportionate satisfaction in small pleasures” (1765). “They were learning how to do what they still do best: to be grateful for, and make the most of, the resources available to them; to cherish the simple pleasures of community; to celebrate their Danishness; and, above all, avoid annoying the Germans” (405). (Suid van Jutland het die Dene eers Hanover en daarna Schleswig-Holstein aan die Duitsers afgestaan.)

    In Afrikanergeledere is dit nie die Duitsers nie maar veral swart mag wat die steen des aanstoots is. Daar is ‘n veelseggende Deense gesegde: “What was lost without will be found within” (392). Booth noem dit sy “post-colonial ‘drawbridge theory’” (1515), naamlik “Danish xenophobia and racism … the Danes like to put up fences between themselves and the rest of the world and draw back and be comfortable and cosy” (1511) . Daar is ‘n Danish People’s Party wat glo xenofobies-nasionalisties gesind is (1580). Booth verwys na “the rise of the right wing” (1757). Die Dene is “in denial about the increasingly rampant gang criminality which has resulted in numerous shootings in Copenhagen suburbs; in denial about the realities of integration and of being part of a globalised world” (1798). Wat in die Dene oorgebly het, kan “humble pride” genoem word (420).

    In 2001 die Danish People’s Party “became the third-party power broker in the Danish coalition government, and went on to use their position to get numerous draconian immigration proposals passed into law” (4936). Denemarke het immigrasie ingekort, “with different welfare provision for new arrivals, more stringent rules for applications … Denmark … in doing so has provoked outrage from human rights organisations, the EU and others, and suffered irrevocable damage to its international image” (4879). “When you read what is written about Denmark in the Swedish media … it is almost all about one topic – immigration: that we are racist or xenophobic, or how we have been criticised by the EU or UN” (4961). Daar het ‘n kentering in Denemarke gekom: “Even centrist parties routinely generalise negatively about immigrants and Muslims” (4992). Wat erken moet word, is: “The Danish People’s Party, and to a lesser extent the Sweden Democrats, do speak for a significant proportion of their respective populations” (4996). ‘n Waarnemer het gesê: “Immigration is perhaps the most important topic in Europe today” (4967).

    Die Deense hoofstad, Kopenhagen, is dermate deur nie-Deense elemente ingeneem dat daar heelwat aan bv veiligheid ingeboet is. “There are … regular shootings and occasional riots in Denmark’s most ethnically diverse quater, Norrebro in Copenhagen; the Danes dismiss these as mere inter-gang warfare” (4757). “Out in the countryside, front doors, cars and bicycles are often left unsecured. If you drive around the country lanes you will find fruit and vegetables on sale in stalls to be paid for via honestry boxes … people do leave their kids sleeping in prams outside cafés and shops, even in the cities, and let their children commute to school alone” (667). Dit klink soos die salige, beskaafde Suid-Afrika van my jeug.

    “As with the British comprehensive system, there is a growing concern that the schools tend to sacrifice the potential achievements of the higher-performing students for the better good of the middle and lower achievers: the level of instruction is brought down to include the least able, testing is frowned upon … there does seem to be a little too much emphasis on social skills at the expense of actual learning” (1122). Sommige hiervan is ook kenmerkend van die huidige Suid-Afrikaanse onderwys.

    Ysland

    In die hoofstad van Ysland, Reykjavik, is daar ‘n skerp toename in misdaad. “People are installing alarms” (1929). Ysland “has long been a model of gender equality” (1997). “The Icelanders buy more books per capita than anyone else in the world” (2001). By hulle is daar ‘n “inbred sense of superiority” (2062), maar “the Danes look down on them” (2148). “The Danes allowed the Icelanders to maintain their culture and language, in stark contrast to the Swedes’ treatment of the Finns during the same [colonial] period” (2178).

    “Thursday, Friday, and Saturday … half the country appears to take it as a professional obligation to drink themselves into oblivion” (2071). Die Yslanders “have this myth about the Finnish male being depressed and drunk, and maybe we have some of that. Alcoholism is a growing issue” (2191). “Icelanders … don’t have a pub culture yet like the Danes do. They can’t have one drink on the way home from work: if you try that they look at you like you’re an idiot. They are bingers, like the Finns” (2195). “All the Scandinavians were broadly similar in their approach to intoxication: only Icelanders actively approved of drunkenness” (3606).

    Noorweë

    “The Norwegians seem to have the strongest bond of all [Nordics] with their natural surroundings; their scenery is the source of their fiercest patriotic fervour” (2780). Die Dene, wat ‘n “pathetic little flat country” (3154) met minder natuurskoon bewoon, word deur die Noorweërs van “mountain envy” beskuldig (2817). Denemarke en Swede is vorige heersers van Noorweë. Die Noorweërs is sterk nasionalisties, gevolglik is daar ‘n neiging tot regsgesindheid (2430). “Nordic national romanticism still prompts uncomfortable memories of the Swedes’ dalliances with the Nazis during the Second World War. The Norwegians, on the other hand, fought more determinedly against the Germans than any of their Scandinavian siblings” (2477).

    ‘n Optog van kinders in Oslo, die Noorweegse hoofstad, toon dat “a good number of them ethnically non-Norwegian” is (2498); “Somali, Turkish, Iraqi and Pakistani kids” (2506). “Oslo schools with large numbers of children of non-Western backgrounds who had wanted to march on 17 May [Grondwetdag] had been the target of bomb threats and demonstrations by the same species of right-wing thug. In response, there had been a conscious effort by local authorities and civic groups to make 17 May an actively multicultural, inclusive event” (2511). Booth maak deurgaans seker dat sy lesers deeglik van sy polities korrekte verligtheid bewus is. “I am a great enthusiast for political correctness” (4727). “I find the Nordic Right’s bigotry and falsehoods as distasteful as anyone” (4940). Anders Behring Breivik se aanvalle op “non-Western immigrants” (2570) in 2011, waarin 77 mense gedood is, gee aan Booth ruim geleentheid vir politieke korrektheid. Breivik “held them responsible for most of the violent crime in Norway” (2570).

    ‘n Norweegse kommentator het oor die Breivik-gebeure gesê:

    “It’s much less far from the mainstream than many are willing to accept – whilste most Norwegians are not racist, some hold deeply troubling views … Prior to 22/7, as the attacks are more commonly referred to in Norway, the country had the strongest mainstream right-wing party in all of the region, and one of the strongest in Europe: the Fremskrittsparti, or Progress Party. Though its popularity dipped following Breivik’s attacks, in the last parliamentary election to take place in Norway, in September 2013, the Progress Party, led by the pugnacious blond Siv Jensen, won 16.3 per cent of the vote … this electoral triumph was enough to make it a partner in the new centre-right coalition government for the first time in its history” (2612). “Norway has accepted far fewer immigrants than either Denmark or Sweden, for instance, and has recently taken to repatriating denied asylum seekers at a rate of 1 500 or so a year. Coverage of the Breivik attacks had also mentioned numerous right-wing Norwegian organisations, activists and bloggers, highlighting what appeared to be a disturbing sub-culture of Islamophobia in the country” (2624). Omtrent 3% van die Noorweegse bevolking is Moslems (2658).

    “I was still routinely shocked by a fairly widespread brand of casual racism from the kinds of sources that should know better, not just in Norway, but in Denmark, and I’d seen it in Iceland too: broadsheet newspaper cartoons depicting Africans in tribal costume with exaggerated lips and bones through their noses, for instance; Asians with buck teeth and narrow eyes; comedy shows that mock immigrants’ language skills; and the use of the word neger, meaning ‘black person’ and, for me (and, I know, for some black visitors to the Nordic region, too), incomfortably close to ‘negro’, or even ‘nigger’” (2706).

    Dan kom Booth by die Sami, voorheen die “Lappe” van Lapland, maar deesdae is dit glo ‘n rassistiese term – soos die Sigeuners (“Gypsies” – van Indiese oorsprong) wat nou Roma genoem word. Toe nog 200 Roma in Oslo aankom tydens die Breivik-verhoor is hulle as “rats” en “inhuman” bestempel (3181). Die Sami is nomades in die noorde van Noorweë, Swede, Finland en noord-wes Rusland, wat al agter hulle rendiere aan trek. Booth noem die Sami die Nordiese “oppressed indigenous minority” (2763).

    Finland

    “75 per cent of Finland is forest wilderness, with another 10 per cent frigid lakes” (3530). “200 000 lakes, and winters that last for eight months” (4034). Finland is geografies in die onbenydingswaardige posisie dat hy voorheen deur sy bure, Swede (tot 1809) en Rusland (tot 1917), oorheers is. In die Winter-oorlog met Rusland in 1947 is 26 000 Finne en 127 000 Russe dood (3928). In die ooste moes Finland 10% van sy grondgebied aan Rusland afstaan; “losing valuable agricultural land and prosperous towns” (3635). Veral die hawestad Vyborg was ‘n gevoelige verlies (3966). Die beroemde komponis, Jean Sibelius (1865-1957), ‘n Sweedse Finn, het oor hierdie landstreek sy Karelia-suite (opus 11) gekomponeer.

    “Sibelius was renowned for his three- or four-day drinking binges” (3593). Die Finne word gestereotipeer as teruggetrokke dronkaards. “The Finns are bingers, or ‘episodic’ drinkers: they get more heavily drunk more often than almost anyone else in Europe” (3647). “Alcohol is now the leading cause of death for Finnish men … and the second leading cause for women” (3681). Die geweld-, misdaad- en selfmoordkoers is besonder hoog. “The Finns are also the most courteous of all the Nordic people” (3249). “Finns are warm-hearted people, but they have a desire for solitude” (3794). Hulle “endurance, stamina and manliness” word bewonder (3694). Kenmerkend is ook die “prominent role women have played in Finnish society since the Second World War” (3702).

    Daar word dikwels beweer dat Finland die beste onderwysstelsel en geletterdheidskoers het. Redes hiervoor is Finland se “extreme homogeneity and comparative lack of immigration” (4067) en “teaching has been seen as a prestigious career since the earliest days” (4092). In die onderwys het dit gegaan om “mind-building, identity-building” (4096). “Ever since 1970, all Finnish teachers have been required to study to master’s level with state support. All Finnish teachers have a research-based approach to their training. They are not just taught how to teach, they are taught to think critically about what they do” (4105). “The trick is to select the best possible students and fund them instead of using a hell of a lot of effort to train those who aren’t so good and don’t have the potential” (4114). Vergelyk dit met Suid-Afrika waar baie onderwysers nie matriek geslaag het nie en omgangsinspekteurs nie meer toegelaat word nie, ens.

    “Most Finns speak Swedish, but few Swedes speak Finnish” (3310). Die kontak tussen die Finne en Swede het by die Aland-eilande in die suid-weste van Finland begin, “which was about the only habitable part of the country for many millennia” (3815). Deesdae is daar steeds ongeveer 300 000 Swede in veral die weste van Finland. Die paragraaf wat hier volg, is myns insiens van besondere belang vir Afrikaners.

    “Swedish Finns have their own national assembly, the Folketinget; their own political party, the Swedish People’s Party, which usually has a minister in the government; … they even have their own flag, a yellow cross on a red background. Swedish remains an official language in Finland and is compulsory in schools. If a region has more than 8 per cent Swedish speakers, it must operate on a bilingual basis. Though only 6 per cent of Finland’s population are Swedish Finns, there are still some places on the coast in southern and western Finland where they make up the majority, notably the self-governing, Swedish-speaking – but technically Finnish – Aland Islands … By law, in these Swedish-speaking parts of the country even the street signs have to be in Swedish first and Finnish second” (3832).

    “Finland has very little ethnic diversity (only 2.5 per cent of the population are immigrants, compared with over a third in neighbouring Sweden” (3492). “The special treatment of the Swedish Finns particularly rankles with the fast-rising, right-wing True Finn Party, which rocketed from 4 per cent to over 19 per cent in the polls in recent years and which, as I write, is the third largest political party in the country. As well as the usual anti-immigrant rhetoric (a key element of their success, despite the fact that Finland has even fewer immigrants than the other Nordic countries), the party also wants to eradicate the Swedish influence in Finland” (3853). Die grief is: “Sweden did little to support its former territory during its conflicts with Russia, and even prevented the League of Nations and the Allies coming to Finland’s aid” (3937). Die bedreiging wat Rusland inhou – “our independence depended on Moscow” (4017) – onderskraag die anti-kommuniste en regses. “In the seventies the lefties were thought of as actually extremely unpatriotic – they would have sold the country to Moscow if they had the chance” (3920).

    “It will be interesting to see what effect the rise of the nationalistic True Finn Party will have on Finland’s relationships with its neighbours in the coming years. The party wants to sever ties with Europe; it also has a clear fellowship with the right-wing parties in Norway, Sweden and Denmark and no great affection for Russia, so perhaps Finland will embrace its Nordic-ness to a greater extent in the future” (4273).

    Swede

    Swede is “the country which has done more than any other to define how the rest of the world sees Scandinavia: as modern, liberal, collectivist … the largest, most populated (9.3 million), by just about every measure the most successful, and undoubtedly the most influential country of them all” (4316). “The accomplishments of twentieth-century Sweden are legion and, mostly, noble: from its rationalist, respectful, secularism, to its industrial might and economic success and, of course, its compassionate, all-embracing, shining beacon of a welfare state” (4333).

    “Sweden was a paragon of progressive social policies” (4393). “The boldest of Sweden’s recent social experiments has been in the field of multiculturalism. Over the last forty years Schandinavia’s largest country has welcomed more immigrants than any other European land. Today, almost 15 per cent of the Swedish population was born outside of Sweden (compared with just over 6 per cent in Denmark, the next-largest immigrant population in the North), and if you include the next generation, almost a third of the population was born outside of the country” (4345).

    “Swedish companies tend to have a flat structure with little overt hierarchy. Everyone can have their say; management and workers consider each other equals; democracy and equality rule” (4471). “Youth unemployment is far higher than in any other Nordic country (approaching 30 per cent)” (4370). Vreemdelingehaat het ook sy kop uitgesteek. Nie-wit immigrante “face prejudice among potential employers and society in general” (4870). “In Sweden over the past two decades, average household incomes for non-European immigrants have actually declined compared with those of native-born Swedes” (5729). “The system creates convenient ghettoes for their ongoing ‘clientification’ (as the process of making new arrivals wholly dependent on welfare provision is known). This is in stark contrast to the US, for instance, where immigrants generally have to work hard to survive and, in doing so, create lives and businesses with little state support” (4874). “They are here, so we are going to have to get on with it … what we need is a system for working immigrants” (4917).

    “Sweden did clamp down on immigration in the wake of its economic problems in the early 1990s, but it has still been running at record levels (roughly 100 000 new arrivals every year), above even 1970s figures. The country has also taken in around 30 000 asylum seekers each year, compared with 3 000-5 000 in Denmark” (4883). Uitgebreide familie, dus “close-to-kin immigration … is one of the biggest groups coming in today” (5006). In ‘n opname in 2004 het 41% van die respondente die volgende mening gehuldig: “Yes, I don’t like to be together with people who are different from me” (4891). “In terms of immigration … there is this idea that we are a modern society, a modern people, we don’t have prejudices, we are forward-looking” (4900). Wat hou die toekoms in? “The world will be more and more international with mixed populations” (4896).

    Die berugste krotwoonbuurt is die immigrantewoongebied Rosengard in Malmö in die suidweste van Swede. “Rosengard is known thoughout Scandinavia for its social problems, racial tension, squalor and violence … the lawlessness, the Islamic extremism, the shootings, the arson” (4740). Die immigrante is “more aggressive. They are more prone to violence than the Swedes” (5014). “In the eyes of Danish right-wingers, Rosengard and its near 90 per cent immigrant population have come to symbolise all that is wrong with Sweden’s open-door immigration policy. If you believe the rumours, it is a crime-ridden hellhole, a sink-estate-of-no-hope where the country herds its Somali, Iraqi and Afghani immigrants” (4749). “Norway’s Progress Party and their Swedish equivalent, Sverigedemokraterna (the Sweden Democrats – slogan: ‘Security and Tradition’) cite Rosengard as evidence that the people of a hundred or more different faiths, races and nationalities who live there cannot cohabit harmoniously with ethnic Swedes” (4753). In “Rosengard’s most notorious group of apartment blocks, Herregarden … unemployment runs at 90 per cent” (4803). Langsaan is “Almgarden, a predominently white, working-class housing complex which has one of the largest proportions of voters for the anti-immigration Sweden Democrats. The party polled 36 per cent of the votes cast in Almgarden in the last election, compared with just under 6 per cent nationally” (4808). “The party was more successful than ever at the last election, scoring 5.7 per cent of the votes, enough to win them twenty seats in parliament” (5001). Teen die middel van 2013 die party se gewildheid was “approaching the 10 per cent mark” (5046).

    “Malmö sniper Peter Mangs [was] on trial as I write for shooting dead three people injuring twelve others in a series of attacks on immigrants” (4837). Booth het in die dag besoek aan Rosengard en Almgarden gebring en gedink toestande is nie sleg nie, maar dan erken hy tog: “The awkward truth for Sweden’s multiculuralists is that immigrants and asylum seekers do appear to be responsible for a disproportionate amount of crime in the country, particularly violent crime, and particularly rape” (4861). “It is one of the known unspeakables of Swedish life that the crime rate among immigrants and their descendants is at least double that in the native population … Immigrants are more than four times as likely as Swedes to commit a murder, and more than five times as likely to commit a rape” (4865). “In recent years Sweden has seen the highest number of reported rapes per capita in Europe” (5655).

    Die Sweedse Demokrate word polities korrek behandel: “The major newspapers had refused to run their campaign adverts, and some of the TV political discussion shows had not invited the party’s representatives to participate” (4928). Booth beskuldig die Swede van “infringing on freedom of speech” (4944). Dit is ‘n geval van “journalists ‘promoting’ the news. Weren’t we supposed to report stuff, reflect society, tell people what was happening?” (4949). “By supressing discussion about immigration and not allowing the Sweden Democrats their say, the Swedes were making the subject taboo and inadvertently fuelling extremism” (4957). ‘n Sweed sê: “Sweden got this reputation as the conscience of the world, and I think that ideology has a real effect on the ideology of Swedes towards people who are different from them. It created a climate of tolerance and curiosity, and certainly a sense of being in a position of privilege, which brings a kind of responsibility to help. Integration has worked better in Sweden because we have had this powerful idea of internationalism” (4971). ‘n Waarnemer sê: “There is a creeping totalitarianism which is defined as conforming, to do like others. Nobody really questions the kind of society we have, that’s what I dislike so much about Sweden. Indoctrination is what you would call it” (5151).

    Gelykheid en wesenlike eendersheid, die ontkenning van werklike verskille, kenmerk nie net die deursnee Sweed se benadering tot etnisiteit nie, maar ook tot geslagtelikheid. “Almost half of Sweden’s MPs and currently more than half of government ministers are women” (5370). Soos in die nuwe Suid-Afrika is die gebruik van “u” in Sweeds met “jy” vervang. In woordgebruik eer jy nie meer jou meerderes nie, want meerderwaardigheid word ontken. ‘n Sweed sê: “I think we are very good at hiding inequalities. For example, abolishing the formal and informal ways of addressing people – that’s a way to hide inequalities” (5570). “Gender-specific pronouns”, soos “hy” en “sy”, word “ons” (5101). Dit is ook waarom die onderskeid tussen bv “skrywer” en “skryfster” en tussen “onderwyser” en “onderwyseres” nie meer getref word nie.

    Tot watter belaglike uiterstes geslagsgelykheid gevoer kan word, blyk uit die volgende. Daar was ‘n “Ministry of Gender Equality” wat wou hê “that every advert for cleaning products featured a man with a mop and a bucket rather than a woman” (5357). “Members of Sörmland County Council had passed a motion, so to speak, to insist that men working for the local council should urinate sitting down, with the ultimate aim of making their public toilets genderless” (5106). Watter maatreëls getref word om te verseker dat sowel mans as vroue geboorte gee, word nie genoem nie. ‘n Mej Swede in ‘n koerantonderhoud “described Sweden’s ‘velvet dads’ – those stay-at-home fathers identifiable by the baby sick down their fronts and whip marks on their backs – as ‘nappy-changing sissies’. She believes Swedish men could benefit from rediscovering some of their Viking forefathers’ machismo” (5374). Booth: “In my experience old-fashioned chivalry is about as welcome among Scandinavian women as chastity belts … ‘Don’t you oppress me with your gallantry!’” (5386).

    Gedurende die Tweede Wêreldoorlog (1939-1945) was Swede amptelik neutraal, maar het Duitsland in baie opsigte gesteun: “Neutral, firmly on the Nazi side” (5205). Yster is deurgaans aan Duitsland gelewer: “An extension of Germany’s war industry” (5209). “German troops and supplies were allowed to transit the Swedish railway system. After Stalingrad [1943], Sweden was decisively neutral on the winning side” (5205). Twee van die gunstige gevolge van hierdie “neutraliteit” was dat die land ongeskonde uit die oorlog gekom het en sy nywerhede tydens die oorlog en veral daarna ‘n hupstoot gekry het. “Sweden’s neutrality left it unscathed, placing it in a prime position to exploit Europe’s rapid, Marshall Plan-fuelled growth” (5213).

    In buurlande word die Swede gevolglik as skynheilig en onbetroubaar beskou: “Their betrayal of their Nordic neighbours during the Second World War” (5217); hulle “brazen hypocrisy … a huge commitment to peace and neutrality while at the same time fostering a huge arms industry” (5221). “The Swedes’ ostentatious political correctness, in particular with regard to their openness to immigration and multiculturalism, was a manifestation of this repressed guilt” (5226). Die mate waarin Swede Nazi-gesind was, blyk uit die volgende: “Sixty thousand Swedish women – mostly working-class – … were forcibly sterilised or coerced into being sterilised between 1935 and 1976 [!] during the country’s unfortunate eugenics misadventure” (5239).

    In sy epiloog kom Booth tot die volgende gevolgtrekking:

    “To achieve authentic, sustained happiness, above all else you need to be in charge of your life, to be in control of who you want to be, and be able to make the appropriate changes if you are not” (5712).

  • Paul Kruger – ‘n biografie, deur D.W. Krüger

    Paul Kruger – ‘n biografie, deur D.W. Krüger

    Paul Kruger is waarskynlik die grootste en invloedrykste Afrikaner wat ooit geleef het. In hierdie klassieke biografie wat die resultaat is van ongeveer twintig jaar se navorsing, hier en oorsee, skilder D.W. Krüger ‘n prentjie van Paul Kruger as onverskrokke jong Voortrekker, jagter, boer, vader, kommandant-generaal, stryder vir sy volk en uiteindelike president.

    In die 1880s behaal Kruger een diplomatieke deurbraak ná die ander en verseker so dat die Transvaal meer onafhanklik as ooit raak. Hy en sy volk word geag deur die grootmoondhede van Europa en bou ook ‘n enorme gevolg in die Engelse gebiede van Suid-Afrika op, in die Kaapkolonie en selfs in Natal.

    Die opbloei van die Zuid-Afrikaansche Republiek onder Kruger was merkwaardig en hy is allerweë vir sy wysheid, verdraagsaamheid en insig geloof. Maar as die onweerswolke van ‘n tweede oorlog teen Brittanje saampak, word Kruger voor die onverbiddelike keuse gestel of hy wil veg of roemloos oorgee.

    Benewens die magdom interessante feite wat in die boek ter sprake kom, bevat dit insgelyks vele lesse vir die hedendaagse politiek en die situasie waarin die Afrikaner hom tans bevind.

    Gaan na die produkbladsy.

  • Roodt-boek oor Engelse identiteit nou op papier!

    Raidersblad2Dan Roodt se opspraakwekkende essay oor Suid-Afrika se Engelse identiteit, Raiders of the lost Empire, is nou as gedrukte boek beskikbaar nadat dit verlede jaar as eboek verskyn het.

    Almal wat tot dusver die boek gelees het, was gaande daaroor, soos byvoorbeeld die Amerikaanse resensent Roger Devlin wat die volgende te sê gehad het:

    Dr. Roodt believes that repudiating the British crown was also a great stimulus to the radical black movement, and was a far more powerful motivation even than Marxism, which, outside the four English universities and a few fringe publications, had little influence. He believes it was the proclamation of the republic in 1961 that led Joe Slovo, as well as Nelson Mandela, to embrace the urban terrorism that was known as “armed struggle.”

    …The Afrikaner people are clearly under attack from all sides: from blacks who resent them, from English-speakers who envy and despise them, and from the larger white world that will never forgive them for taking the measures they found necessary to build a European society in Africa. Their stark numerical disadvantage–they are perhaps 5 percent of South Africa’s population–means the stakes are higher and the crisis sharper for them than for other European peoples. But they are a heroic people, and if they rally to spokesmen like Dan Roodt, they will surely have a future.

    As u nog nie dié opstel met sy baanbrekerswerk op die gebied van die “nuwe Suid-Afrikaanse identiteit” gelees het nie, bestel dit sommer nou in dié gehalte-uitgawe deur PRAAG deur na die produkbladsy te gaan.

  • Kry 33% afslag op ‘Aweregs’ deur Dan Roodt

    aweregsOns bied ‘n spesiale afslag van 33% aan ons getroue PRAAG-lesers op AWEREGS deur Dan Roodt. As u nog nie dié versameling politieke essays van 544 bladsye besit nie, is dit nou die geleentheid om die boek aan te koop. In etlike boekwinkels kos die boek meer as R300. Lees meer daaroor en bestel op die produkbladsy.

  • Dawie Louw se roman, eMajuba

    Helen Schöer het D(awie) Louw se roman, eMajuba (Tygervallei: Naledi, 2014, 397p, R179) geresenseer (Die Burger, By, 31 Januarie, p 8). Heel aan die begin verwys Schöer na die volgende opmerking van Louw: “Die pas waarteen die Afrikaner verengels, is egter geen verbeeldingsvlug nie. Dis die harde werklikheid en dis hoekom eMajuba geskryf is” (p 394). Die resensent skryf voorts: “Plek-plek slaan daar ‘n prekerigheid in die boek deur oor die dreigende heengaan van (goeie, ordentlike, suiwer) Afrikaans.”

    “Louw het twee ander dinge ook op sy agenda … Hy voel duidelik beswaard dat die Boere alleen die blaam vir apartheid dra, en dat die Britte skotvry daarvan afkom. [“Net die Boer moet die skuld vir apartheid kry, niemand anders nie,” p 365.] Ook is hy nie gelukkig met die plek van die Anglo-Boereoorloë, of Vryheidsoorloë, in die geskiedenis nie, want daaroor preek die karakters ook plek-plek vir mekaar … As jy saamstem met Louw oor die taal en die geskiedenis, soos baie mense sekerlik doen, gaan jy sommer lekker lees. Maar wees gerus, selfs al is jy nie gepla met die Afrikaner en sy geskiedenis nie, is daar oorgenoeg in die boek om jou te boei.”

    Die trant van Schöer se opmerkings maak dit myns insiens duidelik dat sy nie (of sekerlik nie in dieselfde mate as Louw) oor Afrikaans en Afrikanergeskiedenis “gepla” is nie. Let in hierdie verband ook op die woorde “prekerigheid”, “heengaan” en “beswaard”. Dat die karakters vir mekaar “preek”, is ‘n growwe veralgemening; ‘n vertolking gevoed deur die resensent se gebrekkige simpatie met Afrikaners en Afrikaans. Daar is myns insiens net ‘n enkele geval waar Louw se “agenda” (soos Schöer dit noem) moontlik te opsigtelik deurslaan (kyk heel aan die einde hieronder); ‘n geval van: “Askies, ek klink nou fokken prekerig” (p 63). Vir die res is dit nooit steurend nie.

    Schöer skryf: “Ek het nie ‘n probleem daarmee dat skrywers ‘n agenda het nie – my probleem is eerder dat dit hier lomp hanteer is in die dialoog.” Ek dink die werklike probleem is dat “betrokke literatuur” in die nuwe Suid-Afrika geloof word as dit die huidige bedeling (bv swart meerderheidsregering en gedwonge rasse-integrasie) steun en dat pogings ter onderskraging van Afrikaners en Afrikaans feitlik outomaties met skeptisisme bejeen en glad te geredelik as ongewens beskou word.

    Die boektitel verwys na die Slag van Majuba aan die einde van die Boere se Eerste Vryheidsoorlog (1880-1881) toe hulle met ‘n klinkende oorwinning politieke vryheid verkry het. “Met Majuba is ‘n hele oorlog gewen … Eie vlag, eie volkslied, eie taal, eie trots” (p 195). Die verwys ook na die kop Klein-Majuba in die omgewing van die plase waar die twee boeregesinne woon. Die e-voorvoegsel verwys na die hedendaagse elektroniese kommunikasie van inligting, wat later in die verhaal ‘n groot rol speel. Na die konvensionele en guerrilla-oorlogvoering van die Anglo-Boere-oorlog en die ANC en PAC se terreurveldtogte het kuberoorlogvoering sy verskyning gemaak. In die boektitel word dus aangedui dat die roman met sowel die verlede as die hede te make het.

    Die boek handel oor twee ineengestrengelde boere-familiesages, dié van die Boshoffs en die De Beucks, oor vier of vyf geslagte heen, van 1901 tot 2014. Die Suid-Afrikaanse geskiedenis word in die teks weerspieël. Aan die begin skryf die outeur: “Die gegewens in hierdie verhaal is fiktief. Gebeure, mense en plekke wat vooreenstem met die werklikheid, is slegs as vertrekpunte gebruik” (p 5). Later brei hy hierop uit: “eMajuba is ‘n verbeeldingsvlug. Die ‘feite’ in die boek is geplaas om ‘n fiktiewe storielyn te ondersteun, al klink dit plek-plek histories korrek. Die karakters is ook almal fiktief, al word daar deurentyd so direk op die (bekende) man afgepraat” (p 394). In die teks word daar meermale na die Rubicon verwys; ook na bv Uhuru, Mulder-gate en die wapenskandaal. Ons weet dat PW Botha dit wyslik geag het om nie die Rubicon oor te steek nie. FW de Klerk het dit egter te midde van dawerende applous gedoen, met fatale gevolge vir die land, die blankes en veral die Afrikaners.

    Daar is verwysings na historiese figure soos Paul Kruger, Christiaan de Wet, Koos de la Rey, Siener van Rensburg, koningin Victoria, koning Edward VII, Cecil John Rhodes, Horatio Kitchener, Emily Hobhouse, Louis Botha, Jan Smuts, DF Malan, John Vorster, Jaap Marais, PW Botha, Lang Hendrik van den Bergh, Eschel Rhoodie, Niel Barnard, Bram Fischer, Beyers Naudé, Ian Smith, Oliver Tambo, Nelson Mandela, Ruth First, Chris Hani, Kader Asmal en Thabo Mbeki. Daar is ook ‘n ligbruin airedale terriër genaamd Nelson. ‘n Karakter “wonder of dit is om iemand te vereer” (p 254). Oor FW de Klerk word daar geswyg.

    Die verlede en hede word vindingryk in die hoofstukke afgewissel. In die hoofstukke wat oor onlangse gebeure handel, word daar soms verhelderende kommentaar op vroeëre hoofstukke gelewer. Daar is ‘n oorvloed aksie en dit lyk asof die boek geskryf is met moontlike verfilming in gedagte. Die teks vloei moeiteloos in goeie Afrikaans. Die gebeure is meesal geloofwaardig, hoewel hulle noodwendigheid soms bevraagteken kan word. Ek dink dit is gedoen om die spanningslyn in stand te hou. ‘n Ander oorweging was seker om onverwagte kinkels aan die verhaal te gee. Ek gaan egter nie die storie hier oorvertel nie en volstaan met die opmerking dat dit ‘n roman ver bo die gemiddelde in gehalte is.

    Ek verkies om my aandag by ideologiese aspekte te bepaal en gebruik/misbruik Louw se teks as vertrekpunt. “Joernalistiek gaan oor … die skep van persepsie, en veral die manipulasie daarvan” (p 12). “Persepsies … is van die sterkste kragte wat bestaan” (p 70-71). Persepsie is: “Die krag wat die denke van die massas vorm en manipuleer … Dat persepsie ook die verlede kan misvorm, het hy ook geweet” (p 174). Tans is daar bv “‘n persepsie dat dit kief is om Engels te wees” (p 183). “Toe ek Afrikaans praat, bekyk hy my of die kat my daar ingedra het” (p 208). Ons moet myns insiens poog om hierdie situasie om te keer: Dat dit kief is om Afrikaner en Afrikaans te wees. Dit is propaganda in die massamedia (pers, radio, rolprente, televisie, internet) wat die persepsie geskep het dat apartheid net sleg was en dat gedwonge rasse-integrasie wonderlik is; dat die blankes boos en die swartes moreel meerderwaardig is; dat wittes verguis en swartes geprys moet word; dat Nelson Mandela “one of the great peace makers of all time” (p 374) was, dus nie ‘n geweldenaar nie maar ‘n vredemaker en versoener was; dat die nuwe Suid-Afrika nie-rassisties en strate beter as die ou Suid-Afrika is; en selfs dat ‘n blink toekoms op ons almal wag, al is daar nie eens genoeg elektrisiteit nie.

    Ons verlede moet nie versmaai word nie. “‘n Mens het ‘n verlede nodig” (p 146). “Die verlede bied meer sekerheid as die hede” (p 62). Daar word verwys na “die onblusbare gees van ‘n Boerevolk wat hom nie laat onderkry nie” (p 84). In die skole in die konsentrasiekampe is net Engels geduld. Een van die karakters is ‘n onderwyseres en “word betrap dat sy Afrikaans met die kinders praat en word terug tent toe gestuur” (p 89). “Afrika is voos van die littekens van imperialisme” (p 235). “Kolonialisme en imperialisme het Afrika vermink, maar hoekom word net een deel van die bevolking vir die gruwels van apartheid blameer?” (p 64). “Boer is ‘n bedreigde spesie” (p 87). Daar word verwys na ‘n karakter se “beheptheid met die Boere” (p 106). “Ons moet nie opgee nie … Ons sal weer ‘n Majuba hê … Ons gaan Kitchener opdonder, net soos Colley destyds” (p 91). “Die Kakies kan óns in hierdie varkhokke aanhou, maar nie ons gedagtes nie” (p 108). Oor die konsentrasiekampe: “Hoe de donder het die Britte daarmee weggekom?” (p 117). “Die Britte [het] tot vandag toe nie om verskoning gevra … vir die gruwels wat hulle hier kom pleeg het nie” (p 329). “Engeland … sal hom nooit twee keer laat nooi om te moor en te vermink nie” (p 149). “Die Boer haal niks op niemand uit nie. Ons keer net dat ons mense weer beleef wat die Engelse aan ons gedoen het” (p 238).

    Dit hinder dat die swartes deurgaans gunstig, dus polities korrek, voorgestel word. Dít word gedoen al is dit waar: “Xhosa en Boer veg sedert 1779 teen mekaar” (p 345). “Die Boer behandel die swartman nou soos wat hyself deur die Brit behandel is” (p 233). “Om iets soos Sharpeville te verdedig is moeilik” (p 251). Myns insiens is dit in hierdie geval moeiliker om die swartes se gedrag te verdedig as dié van die wittes. “Dis polities korrek om die Boer vir alles te blameer” (p 293). Van die wit karakters het heelwat geraamtes in die kas. Tydens die Anglo-Boere-oorlog skaar die Boshoffs hulle by die Boere, terwyl die De Beucks hulle lot by die Britte inwerp. “Om met die Kakies te heul was hoogs voordelig” (p 223). Daar was selfs ‘n De Beuck wat met ‘n dame uit Engeland getrou het. ‘n Ander De Beuck word “later lid van die Broederbond. Ook van die Ossewabrandwag, en later selfs ‘n Stormjaer” (p 199). Nog ‘n De Beuck beklee nog later een van die hoofposte in die Nasionale Party-regering se inligtingsdiens, terwyl ‘n Boshoff en sy vrou by die ANC se gewapende vleuel, MK, aansluit. In die meer onlangse geskiedenis word in albei families kinders by Tswanas verwek. “Ek is nie so trots om Boer te wees soos wat sy was nie” (p 226). Die uitbeelding van sulke drastiese gedragsveranderings is nie onrealisties nie. Daar word verwys na die twee Boere-generaals, “Louis Botha en Jan Smuts se verraad” (p 150; ook p 166). Oor die mynwerkersstaking in 1922: “Jannie [Smuts] was nog altyd gretig om die Ingelse mynbase se vuilwerk te doen” (p 165-166). “Smuts, die man met hande rooi van sy eie mense se bloed” (p 185).

    “PW [Botha] sal uit ‘n posisie van mag wil onderhandel” (p 338). “Soos PW, wil Mandela ook uit ‘n posisie van mag onderhandel. En mag spel jy met ‘n A en ‘n K en ‘n 4 en ‘n 7” (p 344). “Politiek gaan … oor mag … die politikus wat bereid is om mag af te staan, moet nog gebore word” (p 243). Dit is in 1975 gesê, dus voordat FW de Klerk in 1989 die staatshoof geword het. Hy het homself en sy regering van mag gestroop deur die veiligheidsmagte (weermag en polisie) glad nie as troefkaarte te benut nie. Sy onderhandelings is in swakheid volbring. De Klerk se verraad was/is selfs meer skadelik en durend as dié van Smuts. “Jou siel kan jy vir welvaart verruil, maar betaaldag kom” (p 156). Die outeur verwys na “die sondaars Nimrod, Efialtes en Tifoon [oftewel (myns insiens) Louis Botha, Jan Smuts, FW de Klerk] in die negende sirkel van die bevrore hel in die Inferno van Dante. Daardie laaste sirkel wat beskore is vir hulle wat die ergste sonde denkbaar pleeg: verraad” (p 200). Dink ook aan die talle Broederbonders wat hulle knus by die ANC geskaar het. “ANC lede met wit velle is nie meer ‘n vreemde gesig nie” (p 218). “Solank daar joiners is, sal daar altyd oorlog wees” (p 155).

    Na Nelson Mandela se afsterwe berig ‘n nuusdiens: “Die volk se pa is dood” (p 47-48). Daar word twee keer selfs na “Madiba” verwys (p 50). In die ou Suid-Afrika was die Afrikaners die volk, bv “Sy … bid … vir haar volk” en soggens sing hulle “Kent gij dat volk” (p 95). Op Kerkplein, Pretoria: “Oom Paul [Kruger] met ‘n wakende oog oor dat volk” (p 357). Die nuwe Suid-Afrika het ongevraagd talle swart volksvaders en -moeders opgelewer waarmee Afrikaners kwalik wil assosieer. Daar is geen sprake van ‘n Suid-Afrikaanse nasie waarvan Afrikaners deel is nie. Daar is bloot ‘n Suid-Afrikaanse bevolking. Waarna Afrikaners smag, is “om te behoort” (p 221) aan ‘n eie land en ‘n eie nasie. “Ek wil … tussen my mense” wees (p 223). Vir ware nasieskap is ‘n etnies-kulturele tuisland vir Afrikaners gevolglik noodsaaklik.

    Oor die Soweto-opstand in 1976 word geskryf: “Afrikaans het die skuld gekry” (p 288), dus Afrikaans is tot sondebok gemaak. Die onderwyseres van een van die karakters was daarop gesteld dat sy Afrikaans “mooi moes praat … Sonder jou moedertaal is jy niks … Onthou dit” (p 77). Dit herinner aan Jan Rabie (1920-2001) se woorde: Sonder Afrikaans is ek niks. “Die Afrikaner, veral, verengels teen die spoed van lig” (p 183). “Afrikaans boer vinnig agteruit. Met die sogenaamde nuwe Afrikaans wat die ou Afrikaans verdring. Asof laasgenoemde ‘n verleentheid vir die Afrikaner geword het” (p 184). “Almal wat Afrikaans is … is selfs lief om hul Engels uit te stal. Op straat praat hulle al Engels met mekaar. Weliswaar swakkerige Engels, maar so suiwer as wat hul swaar r’e dit toelaat. Natuurlik sonder ‘n enkele Afrikaanse woord tussenin. Engels, die taal van konings. Van die elite” (p 383). Waarom is dit vir alle Suid-Afrikaners belangrik om Engels so suiwer moontlik te besig, maar Afrikaans mag maar in mengeltaal of koeterwaals ontaard? (HAT: “Koeterwaals: onverstaanbare brabbeltaal; gebroke taal, kromtaal.) Dit kom neer op ‘n gebrek aan respek vir Afrikaans en eintlik vir Afrikaners. Baie Afrikaners praat self bedenklike Afrikaans omdat hulle hulle selfrespek verloor het.

    Ten slotte kom ek by die enkele keer waar die dialoog neig om te “prekerig” en dus roman-disfunksioneel te word (p 364-365).

    Met verwysing na die gedig van Totius (1877-1953), “Vergewe en vergeet”, word genoem dat die wondmerk van die doringboompie wat al groter word,

    “Engels [kan] wees wat ons taal so binnedring. Nee, nie binnedring nie. Binnegenooi word … Toe onse Lord Kitchener sy geveg teen die Boervrou wen, het Boer respek vir Kakie gekry.”

    “Die Afrikaner is sy identiteit kwyt. Na ’94 is hy ‘n weggooikind. Een wat nou na aanvaarding soek.”

    “Maar daar’s ‘n nuwe Afrikaner op pad. Wat soos ‘n Phoenix uit die as verrys. Wat lojaal teenoor Afrikaans gaan bly.”

    “Watter Afrikaans? Die taal het deesdae vele stemme.”

    “Ek praat van die Afrikaans wat uit die hart kom. Wat deel van jou is. Waarop jy trots is. Wat vertroetel en opgepas moet word.”

    “Hoe lyk hierdie nuwe Afrikaner van jou?”

    “Die Phoenix gaan verby velkleur kyk. Hy gaan verdraagsam wees teenoor ander wat ook lief vir die taal is. Hy gaan verdraagsaam teenoor hul godsdiens wees. Teenoor hul politiek. Onbenullige verskille tussen mense gaan nie saak maak nie. Die Taal gaan die gemene deler wees … Boer triomfeer omdat hy uiteindelik van sy vooroordele ontslae is.”

    “Jy hou nie van die Engelse nie … Is ek reg?”

    “Verkeerd. Om vandag se Engelsman vir destyds se vergrype te blameer is absurd. En onregverdig.”

    Dan is dit ook onregverdig om al die hedendaagse blankes in Suid-Afrika vir slawerny, kolonialisme, imperialisme en rasse-segregasie/apartheid te blameer. Daarmee word nie geïmpliseer dat hierdie verskynsels noodwendig net sleg was/is nie.

  • Günter Grass-boek daag eensydige siening van Duitse geskiedenis uit

    Günter Grass, Duitsland se bekendste en mees geliefde skrywer, wenner van die Nobelprys vir letterkunde in 1999
    Günter Grass, Duitsland se bekendste en mees geliefde skrywer, wenner van die Nobelprys vir letterkunde in 1999

    Een van die moeilikste dinge vir enige romanskrywer om reg te kry, is juis om te praat oor dinge waaroor ‘n mens nie mág praat nie. Dinge wat nie polities korrek is nie en wat dalk tot uitroepe of beskuldigings van “regsheid”, “Nazisme” en, les bes, “rassisme” mag lei.

    Só ‘n voorbeeld vir elke Afrikaner is Kreeftegang deur die Duitse Nobelpryswenner Günter Grass. Toe dit vroeg in die nuwe millennium in Duitsland verskyn, het dit oornag ‘n blitsverkoper geword en is die taboe-onderwerp van die Duitse lyding aan die einde van die tweede wêreldoorlog vir die eerste keer in die openbaar bespreek.

    Met die grasie en waagmoed van ‘n groot skrywer het Grass ‘n taboe verbreek en heelwat daartoe bygedra om sy 80 miljoen landgenote van hul skuldige omgang met die verlede te bevry.

    Soos elke PRAAG-vertaling van Europese boeke, is dit ‘n verruiming van ons kultuur wat self uit Noord-Europa stam en daarom ‘n kleinood om te besit.

    Lees meer oor die boek op ons produkblad hier.

  • André P. Brink sterf op 79

    Die skrywer André P. Brink het gisteraand op ‘n KLM-vlug vanaf Europa na Kaapstad gesterf. Behalwe sy kinders uit vorige huwelike, laat hy sy Pools-gebore vrou Katrina Szczurek agter.

    Hoewel Brink aanvanklik in Afrikaans begin skryf het, het hy ná die verbod op Kennis van die aand (1973) tweetalig begin skryf en in later jare eers sy boeke in Engels geskryf en agterna in Afrikaans vertaal.

    Hy het meesal by Engelstalige universiteite in Afrikaans en in moderne letterkunde klas gegee en sodoende die meer radikale linkse sienings van sy eie mense, die Afrikaners, verinnerlik.

    Kritici is verdeeld oor sy werke. Terwyl sommige hulle hoog aanskryf, kla ander oor die clichés en stereotipes daarin. In latere jare het hy hom merendeels toegespits op historiese romans waarin Afrikaners as wreedaardige boosaards uitgebeeld word, soos die roman Philida (2012) waarin ‘n Kaapse slavin as hoofkarakter aangebied word.

    Lys van publikasies (soos op sy uitgewer se webblad aangetoon word)

    Romans
    1958 Meul teen die hang
    1959 Die gebondenes
    1960 Eindelose weë
    1962 Lobola vir die lewe
    1963 Die ambassadeur
    1965 Orgie
    1969 Miskien nooit
    1973 Kennis van die aand
    1975 ‘n Oomblik in die wind
    1978 Gerugte van reën
    1979 ‘n Droë wit seisoen
    1982 Houd-den-bek
    1984 Die muur van pes
    1988 Die eerste lewe van Adamastor
    1988 States of Emergency
    1991 Die kreef raak gewoond daaraan
    1993 Inteendeel
    1995 Sandkastele
    1998 Duiwelskloof
    2000 Donkermaan
    2002 Anderkant die stilte
    2004 Voor ek vergeet
    2005 Bidsprinkaan
    2006 Die Blou Deur/The Blue Door
    2008 Ander lewens
    2012 Philida

    Dramas
    1959 Die band om ons harte
    1961 Caesar
    1962 Die koffer
    1965 Bagasie (Koffer, Tas, Trommel)
    1965 Elders mooiweer en warm
    1970 Die verhoor
    1970 Die rebelle
    1971 Kinkels innie kabel
    1973 Die bobaas van die boendoe
    1973 Afrikaners is plesierig
    1974 Pavane
    1976 Die hamer van die hekse
    1979 Toiings op die langpad
    1997 Die jogger

    Reisverhale
    1962 Pot-pourri: sketse uit Parys
    1963 Sempre diritto
    1965 Olé
    1969 Midi
    1969 Parys-Parys Retoer
    1970 Fado
    2012 Herinneringe aan Parys (Heruitgawe)

    Ander Werke
    1961 Bakkies en sy maats – 1 Die Bende (jeugverhaal)
    1963 Die Verhaal van Julius Caesar
    1965 Bakkies en sy maats – 2 Platsak
    1965 Rooi (5 kortverhale in bundel; met ander) Hennie Aucamp, Jan Rabie, Freda Linde en Uys Krige
    1973 Portret van die Vrou as ‘n Meisie
    1973 Die geskiedenis van oom Kootjie Emmer van Witgatworteldraai
    1973 Brandewyn in Suid-Afrika
    1974 Dessertwyn in Suid-Afrika
    1974 Die klap van die meul
    1974 Die wyn van bowe
    1981 ‘n Emmertjie wyn (kortverhale)
    1983 Oom Kootjie Emmer en die nuwe bedeling
    1984 Loopdoppies (kortverhale)
    2010 Oom Kootjie Emmer

    Omnibusse
    1982 Die fees van die malles (humor)
    1986 Mal en ander stories
    1990 Latynse reise (reissketse)
    2006 Met ‘n glimlag

    Samestellings
    1977 Oggendlied: ‘n Bundel vir Uys Krige op sy Verjaardag
    1979 Klein Avontuur (Top Naeff)
    1986 A Land Apart: A South African Reader (saam met J.M. Coetzee)
    1994 SA 27 April 1994
    1995 27 April – One Year Later/Een Jaar Later
    2000 Groot Verseboek
    2008 Groot Verseboek

    Outobiografie
    2009 ‘n Vurk in die pad (Human & Rousseau)

  • Koop ‘Negrologie’ nou terwyl voorraad hou

    Koop ‘Negrologie’ nou terwyl voorraad hou

    ‘Negrologie’ is verreweg een van die beste onlangse boeke oor Afrika wat daar ooit geskryf is. Elke aspek van die vasteland se probleme (bevolkingsontploffing, geweld, korrupsie) word ondersoek, tesame met ‘n hoofstuk oor Suid-Afrika. Die boek is slegs in die oorspronklike Frans en in PRAAG se Afrikaanse vertaling beskikbaar. Daar is egter min van die boeke oor en waarskynlik sal dit te duur kos om die boek te herdruk aangesien die oorspronklike uitgawe met vertaalregte en drukkoste ons meer as R100 000 uit die sak gejaag het.

    Binnekort is dié vertaling dalk ‘n versamelaarsitem.

    Koop dit nou by ons WINKEL waar u met direkte bankbetaling of ‘n debiet-/kredietkaart kan betaal.

  • The Scourge of the ANC, by Dan Roodt

    It is anyone’s guess how long it will take to recuperate from the current rapine practised by another invader, the erstwhile foreign terrorist group known as the ANC. Since coming to power in 1994, a staggering 300 000 people have been murdered, and our beautiful country has become a criminal state. Not only has government become corrupt to the core, as exemplified by the R60 billion arms deal, but South Africa is also the preferred domicile of hundreds of foreign crime syndicates.

    scourgeofancWe have been transformed – to use a fashionable piece of official jargon – into a den of iniquity, the international crime capital and centre for drug-trafficking, prostitution, money laundering, child pornography, rape, murder, car hijacking, and so on.” In these two polemical essays, the author argues persuasively for a speedy end to ANC rule. No-one in the last ten years has had the courage to denounce the racial madness and patent injustices of this unwanted and bloody regime.

    N.B. To pay via PayPal or credit card, do a normal purchase as if you are going to pay via EFT/interbank transfer in Rand, then send us an email to info@praag.org in order request a link to PayPal or our credit card facility.

  • Franse filosoof oor nuwe anti-Semitisme

    Die bekende Franse filosoof, Alain Finkelkraut, waarsku in ‘n nuwe boek dat anti-Semitisme verander het. Die bron daarvan is nie meer etniese nasionalisme soos in die verlede nie, maar die multikulturele beweging.

    In ‘n boek genaamd Au nom de l’Autre (In die naam van die Ander), skryf hy, “die toekoms van haat is nou in die kamp van die multikulturele beweging en nie in dié van Vichy se volgelinge nie.” Vichy was tydens die Tweede Wêreldoorlog die setel van die Franse regering wat met die Duitse Nazi’s saamgewerk het. Finkelkraut beklemtoon verder: “Die probleem is in die kamp van die rasgemengde samelewing en nie in dié van die etniese nasie nie.”

    Alain Finkielkraut
    Alain Finkielkraut

    Finkelkraut het hom voorheen teen etniese nasionalisme uitgespreek en die universele aard van die Franse nasie beklemtoon, teenoor die Duitse tradisie van Herder en ander wat klem lê op taal en afkoms.

    Hy het ook kritiek gelewer op die vervlakking wat gepaardgaan met die multikulturele samelewing, maar dit is die eerste keer dat hy hom so sterk uitspreek teen multikulturalisme as bron van anti-Semitisme en haat jeens bepaalde etniese groepe soos Jode.

    “Dit wat tans teen die Jode gehou word, is nie dat hulle die Franse identiteit korrupteer nie, maar dat hulle martelaarskap afdwing of laat afdwing in hul naam op die andersheid van die Palestyne.”

    Volgens hom is Westerse intellektuele in die greep van ‘n “internasionalistiese pogromisme” waardeur hulle alle groepe wat hul etniese identiteit wil behou, stigmatiseer as “die enigste ware rassiste”. Dit lei tot ‘n nuwe anti-Semitisme wat aan die opmars is in Europa, maar dié keer nie in die naam van rasse- of etniese suiwerheid nie, maar in die naam van die verpligting om te meng.

    Hy skryf hierdie nuwe onverdraagsaamheid teenoor Jode toe aan die “kultus van die Ander.” In samehang met die “kultuur van skuld en verskoning” onder Europeërs, veroorsaak dit dat die Ander, “selfs al gedra hy homself soos ‘n verklaarde vyand, nooit enigiets beoefen behalwe geregverdigde selfverdediging nie; as hy wandade pleeg, is dit in reaksie op die reaksionêre gees, in reaksie op apartheidsmaatreëls of op die veiligheidsmaatreëls waarvan hy die slagoffer is.”

    Ook weens die hoë aantal Arabiere en Moslems in Frankryk, is die gevalle van anti-Joodse aanvalle op sinagoges en begraafplase besig om toe te neem. Frankryk beskik oor ‘n groot Joodse gemeenskap van ongeveer 700 000 siele.

    Uit die PRAAG-argief: hierdie artikel is vir die eerste keer gepubliseer op 8 September 2003 om 16:07

  • Die boek wat van lesers in Suid-Afrika weerhou word

    Twee jaar gelede het PRAAG ‘n boek uitgegee wat in skokkende besonderhede die krisis van Amerikaanse rasseverhoudinge uitbeeld: White Identity: racial consciousness in the 21st century deur Jared Taylor. Die voorwoord is deur dr. Dan Roodt van PRAAG geskryf, waarin hy o.a. sê: “The USA is to South Africa what the USSR was to Cuba. It is our model and intellectual home. In South Africa, the American ideology of multiculturalism has already done as much damage as communism did to Cuba and Eastern Europe, if not more.”

    Onluste in Ferguson, Missouri
    Onluste in Ferguson, Missouri

    Nadat Michael Brown op 9 Augustus 2014 deur ‘n blanke polisieman doodgeskiet is, heers daar onrus en rasse-onluste in Ferguson, Missouri, wat ook dreig om na ander Amerikaanse stede met groot konsentrasies swartes uit te brei. Volgens Jared Taylor het die Amerikaanse rassebeleid wat swartes bevoordeel en blankes benadeel tot ‘n “intense, veglustige rassebewussyn onder swartes” gelei wat nie anders kan as om tot uitbarsting te kom nie. Stede soos Detroit en St. Louis is misdaadhole wat in die geval van Detroit tot ‘n uittog van blankes en die ineenstorting van die munisipaliteit gelei het.

    White_Identity___507814e083a05Weens die plofbaarheid van die inhoud – wat bloot feite is – wou geen boekwinkel in Suid-Afrika White Identity aanhou nie en wou geen koerant boonop die boek resenseer nie. Mnr. Jared Taylor het aan die Yale-universiteit gestudeer en is een van Amerika se bekendste aktiviste vir blanke gelykheid teenoor swartes, asook leier van die beweging American Renaissance.

    Maak seker dat u dié belangwekkende boek nóú bestel – terwyl voorraad hou en terwyl die posdiens weer werk!

    Die boek van 350 bladsye wat duursaam gedruk en gebind is, kos slegs R200. Koop die boek op hierdie bladsy of stuur ‘n epos na inlig@praag.org. Ons aanvaar kredietkaarte, PayPal of direkte betalings na ons bankrekening by ABSA.

  • Ontvang ‘n PDF-boek deur huidige Nobelpryswenner gratis!

    Die Franse skrywer Patrick Modiano het so pas die Nobelprys vir letterkunde ontvang, soos ons vroeër vandag op ons Engelse blad berig het.

    Is u dalk nuuskierig oor sy werk? Alle huidige en voornemende lede van PRAAG kan nou dadelik ‘n gratis PDF-kopie van sy vertaalde roman, Honeymoon, per epos ontvang deur bloot die onderstaande vormpie in te vul. Sodra ons u boodskap ontvang, stuur ons vir u die aflaaiskakel per kerende epos terug.

    Modiano, Patrick - Honeymoon (Godine, 1995)

    [contact-form-7 id=”19179″ title=”Kontak vorm 1″]

  • Julian Müller-boek sit gelowiges aan die dink

    Die publikasie Geloof anderkant Sondag is deel van Julian Müller se trilogie. Die ander twee boeke is:  Om te mag twyfel en Opstanding. Dit blyk dat in die trilogie die aspek van “twyfel in geloof” sentraal staan.

    Titel: Geloof anderkant Sondag
    Skrywer: Julian Müller
    Kategorie: Godsdiens
    ISBN: 9780624066231
    Datum Vrygestel: 21 Julie 2014
    Prys (insl. BTW): R 175.00
    Formaat: Sagteband, 204pp

    ‘n Beoordeling van eersgenoemde hang grootliks af van ‘n eie standpunt in sake:

    • Die kerk as godsdiensinstelling en
    • Geloof (beter gestel: oor die inhoud van geloof).

    In ‘n Bybelse mensbeskouing is geloof ‘n eienskap of ‘n vermoë van menswees, naas ‘n juridiese besef, ‘n etiese verantwoordelikheid, ‘n sosiale lewe, ‘n ekonomiese aktiwiteit, ‘n taalvermoë, om logiese te kan dink, ens.

    Dit is die inhoud wat die mens aan geloof gee wat dikwels omstrede is!

    geloofanderkantIn hierdie verband kan (ja, moet!) die kerkbegrip aan ‘n struktuuranalise onderwerp word. Die kerk is ‘n enkele instelling in ‘n meer omvattende koninkryksperspektief. In ‘n koninkryksperspektief moet elke instelling ‘n godgewilde karakter hê en word elke instelling deur interne vryheid geken. So is die kerk ‘n vertikale godsdiensinstelling vir die formele aanbidding van Adonai Jahweh, naas en in onderskeiding van die volgende:

    • Die huwelik ‘n verbinding tussen man en vrou wat op gesinsvorming aangewese is.
    • Die gesin ‘n verbintenis tussen ouers en kinders, wat normaalweg bloedbande kan wees.
    • Die familie ‘n breër verbinding tussen bloedverwante is.
    • Die staat ‘n regsverbintenis vir die ordelike  samesyn van burgers binne ‘n spesifieke geografiese gebied.
    • ‘n Sake-onderneming ‘n dienslewerende instelling is wat ook op wins en groei ingestel is.
    • Ens.

    In sodanige koninkryksperspektief is een instelling nie na ‘n ander te herlei nie maar vorm  al die instellinge ‘n kulturele inslag en volgens ‘n religieuse rigting ‘n eenheidskarakter.

    In hierdie verband is die kerk ‘n godsdiensinstelling vir die formele aanbidding van GOD  en van ‘n gemeenskap van mense met dieselfde religieuse ingesteldheid. Die liturg tree namens die gemeenskap/gemeente op en dien terselfdertyd as verteenwoordiger van GOD, gegrond op Bybelse analise en eksegese. So gesien, is dit uiters riskant vir die liturg om:

    • Die kansel vir “social gospel”-stories te misbruik.
    • Twyfel te saai of selfs ruimte vir twyfel te maak, want twyfel binne hierdie konteks is ongeloof.
    • Riskante, verdelende dogma te verkondig.
    • Die formele karakter van die kerk in/tot ‘n vermaaklikheidsinstelling te misvorm.

    In die bestuur van die kerk is dit uiters noodsaaklik dat lidmate sal weet:

    • dat die erediens ‘n formele aanbiddingskarakter het,
    • dat die Tien Gebooie en gebed en toewyding noodsaaklike liturgiese aktes en dade is, en
    • dat ‘n gemeente substrukture kan/moet daarstel om aan ander godsdiensbehoeftes  uitdrukking/vervulling te gee.

    Daar is egter substrukture van ‘n kerk waar gemeentelike behoefte en teologie in mindere of meerdere mate bedryf kan word. Omdat die godsdiens noodwendig op dogmavorming aangewese is, is die wisselwerking tussen teologie as godsdienswetenskap en kerklike liturgie van die allergrootste belang. Die kloof tussen teoloog en dominee moet uitgewis word. Die verskil tussen die historiese Jesus van die teoloog en die mitiese Jesus van die kerk moet in ewewig gebring word. Die geskiedenis van die kerk begin nie, soos Markus Borg suggereer, vier jaar na die aanvang van die Christelike jaartelling nie, maar by Abraham 1800 jaar voor die christelike kalender.

    Dit is teen bg. agtergrond dat Julian Müller aan die orde tree.

    In die godsbeskouing van Müller is:

    • GOD duskant die Sondag transendent … teïsties (daar vêr) … gebaseer op ‘n drie-vlak-wêreldbeeld (hemel, aarde, onder die aarde).
    • GOD anderkant die Sondag post-teïsties … selfs pan-teïsties (in alles en ook buite alles). In so ‘n benadering speel die bloedteologie (die kruis … die nagmaal) van die Sondagkerk geen rol nie. Bloedteologie skep ‘n karikatuurbeeld van GOD!

    In die Jesus van die geloof anderkant die Sondag is Jesus nie die geslagte lam in ‘n verlossingsleer nie, maar GOD se gesig na die wêreld. Na die voorbeeld van Jesus leer die mens GOD beter ken.

    Die Sondagkerk soek mag … word twyfel uitgesluit … ly die kerk aan sekularisasie (ontkerkliking) van sy lidmate … ens.  Anderkant die Sondag is daar ruimte vir kritiese denke … is die kerk buigbaar en oop … gaan dit oor bediening … bestaan geloof en twyfel in harmonie … is daar oop gesprek.

    Die vraag is nou welke kritiek/kommentaar ek op Müller se dokument, in die lig van my kerkbeskouing, nahou?

    Toegepas op die NGK is daar ‘n historiese verbondenheid tussen NGK en politiek … eers onder NP-bewind en nou onder ANC-regering. Onder NP-bewind het die NG Kerk rasse-differensiasie aan die hand van die dokument “Ras, volk en nasie” vergoeilik … en toe die NP-politiek verander, dogmatiese klemverskuiwings in die dokument “Kerk en Samelewing” aangebring. Nou weer word “Belhar” omhels.  Is dit om die ANC ter wille te wees? Mag is dus, soos Julian Müller dit stel, belangrik vir die NGK.

    Dogmaties gesproke hou die NGK vas aan die belydenis van Nicea waarop 325 jaar na Christus besluit is, onder voorsitterskap van die heidense keiser Konstantyn. Dit geld ook vir die sg. drie-eenheid maar wat in feite ‘n twee-eenheid word, wanneer die onderskeid tussen GOD en Jesus uitgewis word. Wat dít betref, is Müller weer reg, wanneer hy die godwording van Jesus bevraagteken. Dogmatiese vernuwing is eenvoudig nie deel van die NGK se opset en ingesteldheid nie.  Dit is wel part en deel van teoloë van die NGK.

    Tewens, as die kerk staande wil bly, ten aansien van ‘n immer-veranderende mens, sal die kerk hom los moet maak van die pre-moderne/mitiese inhoude wat nog steeds sy belydenisskrifte kenmerk.

    Uit bogenoemde is dit duidelik dat Müller sy lesers wil laat dink. Hy sien sy lesers as sy post-universitêre studente. Hy neem die leerstoel na die gemeenskap.  Dit maak sy boeke boeiend en aktueel.

    Müller is ‘n plaasseun van Nigel. Kerkgaan was vir hom as kind ‘n straf. Tog studeer hy teologie. Sy eerste gemeente is in Johannesburg-Oos. Hier vind hy die Sondagkerk. By die studentegemeente is die kerk ‘n instelling anderkant die Sondag. As professor maak hy van die narratiewe leermetode gebruik.

    Die lees van Julian Müller se Geloof anderkant Sondag word aanbeveel!