Feuilleton – Bladsy 18

Piet Retief, wat in die sesde grensoorlog alles verloor het, wou nie dadelik aan die trek deelneem nie, en het eers met die luitenant-goewerneur, Andries Stockenström, onderhandel, maar vergeefs. Op 2 Februarie 1837 verskyn sy manifes in die Graham’s Town Journal, waarin hy sê dat die trekkers weens die landsbeleid geen vooruitsigte in die Kolonie het nie. Hulle wil die kolonie verlaat om in vrede en vryheid onder hul eie wette te gaan leef. Hulle wil niemand beroof of veronreg nie, maar behou hulle die reg voor om hulleself te verdedig.

Retief het vroeg in 1837 vertrek. In Maart 1837 het sy trek die Oranjerivier oorgesteek by Buffelsvlei (tans Aliwal-Noord). ‘n Paar dagreise voor sy koms het Maritz hom tegemoetgery en meegedeel dat die trekkers wou hê dat hy hom as leier beskikbaar stel. Ondanks aanvanklike besware het hy hom dit laat welgeval en op 17 April 1837 is Retief tot goewerneur en Maritz tot magistraat gekies. Potgieter is nie tot enige amp gekies nie, maar sy mense was in die politieke raad verteenwoordig.

Op 6 Junie 1837 is die ampsdraers formeel beëdig en het Retief sy taak as politieke en militêre leier aanvaar. Op dié dag is die helder klanke van die kerkklok om nege-uur die oggend oor die vlaktes gehoor.

In hul beste klere is die mense uit hul tente en waens in die rigting van die tent van Retief. Daar het Retief, J. Scholtz wat as leser sou optree, en Erasmus Smit, wat deur Retief as leraar van die “reisende gemeente” bevestig is, buitentoe gekom. Retief het sy hoed afgehaal en die res het dit ook gedoen. Erasmus het knielend God se seën afgesmeek en daarna het Scholtz ‘n resolusie van nege artikels voorgelees wat deur die volk aangeneem is. Nadat die resolusies bespreek is, is oor die naam van die nuwe land gepraat.

Smit se voorstel van die merkwaardige naam De Vrije Provincie van Nieuw Holland in Zuid-Oost-Afrika is aanvaar. Sommige trekkers het ook op ander maniere hul Nederlandse verlede laat probeer herleef en op hul waens die woorde Oranje Boven geskilder.

Die trekkers het nou langsaam ooswaarts getrek. Verwoeste krale en hutte en die doodsbeendere van Mzilikazi se slagoffers het hulle aan dié gedugte vyand herinner. Tog was die lente van 1837 van die aangenaamste tye in die trek. Kos soos vis en heuning, koring, mielies, patats, pampoen en boontjies was volop. Wild was daar in oorvloed. Die veld was vol blomme en uitspannings het name gekry soos Roderozendal en Bloemendal.

Onaangenamer was gerugte dat swart mense teen hulle opgestook word ondanks verdrae wat Retief met hulle gesluit het. Daar was onenigheid omdat Erasmus Smit die “reisende gemeente” se leraar was. ‘n Geskil tussen hom en Sarel Cilliers het die Retief-trek verdeel. Cilliers het geweier om ‘n eksamen voor die kerkraad af te lê voor hy diens kon hou. Die koms van die trek van Pieter Lafras Uys het meer verdeeldheid geskep. Die Uyse wou hulle nie onderwerp aan die nege artikels nie. ‘n Volksvergadering is op 13 September 1837 gehou waarop niks bereik is nie. Die stemming was bitter, en met die aanddiens is Psalm 109 gelees, een van die bekendste vloekpsalms.

светодиодный цена лобановский харьков

Die verdwyning van Afrikaans, ‘n Nederlandse stem

Martin Bosma oor Afrikaans. Bosma is ‘n lid van die Nederlandse parlement sedert 2006 vir die PVV en fokus op hoër onderwys, media en kultuur. Hy het voorheen gewerk as ‘n joernalis en ook as ‘n sekretaris vir die Groep Wilders.

Onlangs ging een veronruste tweet rond. „Alle vergaderingen in de Tweede Kamer staan nu onder leiding van een PVV’er. Bosma plenair, De Roon commissie Justitie en Brinkman commissie Integratie.”

De boodschap was duidelijk: de Teutonen hebben de boel overgenomen. In een krant werd dit memorabele moment beschreven als een bewijs dat mijn partij inmiddels deel uitmaakt van de elite. Zie je wel, eerst schoppen en nu zitten ze daar zelf. Gecombineerd met waarnemingen dat wij een beetje meesturen met dit kabinet en het feit dat ik te gast was bij de Wiardi Beckman Stichting van de PvdA (gisteravond, ik heb het overleefd – dank u wel) leidt dit al snel tot de conclusie dat wij arrivé zijn. In werkelijkheid staan we nog steeds voor dezelfde, soms harde standpunten. Dat blijven we vrolijk doen.

Ik ben de tweede ondervoorzitter van de Kamer. Daarom mag ik veel plenaire vergaderingen leiden. Als u nu op Politiek 24 kijkt, ziet u me zitten. Vandaag ben ik aan de beurt, van 13.00 uur tot het einde van de avondvergadering. Ook morgen ben ik degene die het licht uitdoet in de plenaire zaal. Is dat mooi werk? Absoluut. Is het wel eens saai? Zeker. Niet elke uitwijding over de kokkelvisserij of het nieuwe belastingverdrag met Oppervolta is even fascinerend. Niet ieder Kamerlid is gezegend met de gave van het woord.

Daar heb ik iets op gevonden. Eerst nam ik de krant mee. Dat is – excusez le mot – geen ponem. Een boek vereist te veel toewijding. Zit je er net in, moet je weer een interruptie toestaan. Poëzie laat zich makkelijker in- en uitstappen. Tegenwoordig heb ik daarom voor de stille momenten een dichtbundel mee – niet in het hoekige Nederlands, maar in de zwierige, bloemrijke taal die we vergeten lijken te zijn: het Afrikaans.

Wie eenmaal N.P. van Wyk Louw, Dirk Opperman of Eugène Marais heeft gelezen, zal nooit meer lichtvaardig denken over die wonderschone taal. Afrikaans is vereenvoudigd, zeventiende-eeuws Nederlands, bewees linguïst Edith Raidt. In de woorden van Gerard Reve is het Afrikaans „een volwaardige West-Europese cultuurtaal die zich meten kan met het Duits, het Nederlands in Europa, het Engels.”

Als erkende taal bestaat het nog niet zo lang. Heel lang debatteerden de Afrikaners over de vraag of niet gewoon Nederlands hun taal moest zijn. Dat was bijvoorbeeld de officiële taal van de boerenrepublieken Transvaal en Oranje Vrijstaat, de landen van de ossenwagens en de voortrekkers, van Paul Kruger, Louis Botha en generaal Koos de la Rey.

Anno 2011 is het Afrikaans een van de twaalf officiële talen van Zuid-Afrika. Dat betekent in de praktijk dat het Engels overheerst. De traditionele Afrikaanstalige universiteiten zijn verengelst. De taal verliest terrein in het openbare leven. Afrikaners verlaten het land met vliegtuigen vol, om zonder een spoor te verdwijnen, in Nieuw-Zeeland of Australië. Velen werden slachtoffer van ‘plaasmoorden’ – de bloedige aanvallen op boerderijen – of worden gediscrimineerd op de arbeidsmarkt. Zuid-Afrika scoort hoog op alle internationale lijstjes van verkrachting plus moord en doodslag – zoals ze daar zeggen: ons is in die kak. De taal van Breyten Breytenbach en Dan Roodt lijkt niet langer verzekerd van een toekomst. Nederland zou zich daarover baie zorgen moeten maken. Afrikaans is Nederlands. Het voortbestaan van het Afrikaans is het sterkste bewijs dat onze taal een internationale taal is.

Er is een tegenbeweging. Jonge Afrikaners – en kleurlingen, want de meest Afrikaanssprekenden hebben een kleurtje – proberen hun taal te redden. Steeds harder klinkt de roep om een eigen stukje onder de zon voor Afrikaners, een volksstaat. Ook de Taalunie, waarin Nederland, Vlaanderen en Suriname samenwerken, ontfermt zich over het Afrikaans. Zaterdag wordt het nieuwe woordenboek Afrikaans-Nederlands gepresenteerd. In juni is er een driedaags cultureel festival over het Afrikaans. Lichtpuntjes, niet meer.

Onze talen zijn diep verbonden – in de woorden van Elisabeth Eybers, de Zuid-Afrikaanse dichter die de helft van haar leven in Amsterdam woonde: Nogtans sal jij aan mij gebonden bly / Met die onsigb’re naelstreng wat nie breek. Ook bij deze temperatuur ligt daarom vandaag weer Winternag naast mijn hamer.

Uit die NRC Handelsblad

корневые каналы