Skrywer: Dan Roodt
Trekkers binne en trekkers buite die laer
Andries Hendrik Potgieter (1792-1852), beter bekend onder sy tweede naam, en sy geselskap van sowat 200 uit die Tarka het teen die einde van 1835 met hul trek begin. Potgieter was ‘n indrukwekkende man: 1,8 meter lank, fors gebou, gespierd, ‘n knap perderuiter, skerpsinnig, rusteloos en met ‘n aggressiewe selfstandigheidsdrang. Lid van sy trek was sy vader van 70 jaar, wat sowat 106 jaar sou word en sy seun sou oorleef.
Toe die trek in Februarie 1836 by die Grootrivier kom, het dit weens die swaar somerreëns kant en wal geloop. Met behulp van vlotte is die trekkers by Winterhoekdrif naby die huidige Bethulie deur die rivier, net onderkant die samevloeiing van die Oranje en Caledon. Dit was by dié geleentheid dat die vroue Gesang 20 vers 9 gesing het: “Komt! treên wij dan gemoedigd voort, / In vast vertrouwen op Zijn woord; / Hoe moeilijk ons de weg ook schijn’, /het eind zal zeker zalig zijn.”
Noord van die Oranje het ‘n paar gesinne van Colesberg by hulle aangesluit, onder andere Sarel Arnoldus Cilliers, en ‘n paar gesinne Kruger. In die gesin van die 35-jarige Casper Kruger was sy elfjarige seun Paul, wat wêreldberoemd sou word as president van Transvaal. Die sterk godsdienstige Cilliers het godsdiensoefeninge en Sondae eredienste gelei.
Spoedig het die trekkers die Vetrivier bereik. Potgieter het die gebied tussen die Vet en die Vaal by Makwana, kaptein van ‘n Barolongstammetjie, geruil vir 49 beeste en beskerming teen die gevreesde Mzilikazi, koning van die Matebele. Dié was ‘n aanvoerder van Shaka wat teen hom in opstand gekom, uitgewyk het na die Hoëveld en later die Sothosprekende stamme in Wes-Transvaal onderwerp het. Sy vestings was Kapain aan die Maricorivier en Mosega suid daarvan. In Mei 1836 is Potgieter na die Soutpansberg. Terwyl hy weg was, het sy volgelinge, wat almal weiding nodig gehad het vir hulle vee, hulle onbesorg versprei oor die grasvlaktes en selfs die Vaalrivier oorgesteek.
Hoe nader die trekkers aan die Matebele gekom het, hoe meer vasbeslote was Mzilikazi om met hulle af te reken. Ongeveer 24 Augustus 1836 het die Matebele ‘n groep jagters uit die Kolonie oorval en almal vermoor, op ene Stephanus Erasmus na. Hy het weggekom en die familie Liebenberg, ook noord van die Vaal, gaan waarsku.
Die groep was sonder laer, en toe Erasmus in die nag opdaag, het die Liebenbergs sy waarskuwing geïgnoreer. Erasmus, desperaat en tot trane beledig omdat hulle nie wou luister nie, het verder gejaag en die mense suid van die rivier gaan waarsku.
Hy was voor dagbreek by die waens van Hermanus Steyn en Johannes Botha, wat dadelik hul waens in ‘n halfsirkel bymekaar getrek het, aan twee kante beskerm deur die kronkels van die Vaalrivier. Die perde en vee is in die ruim laer ingejaag.
Die 17-jarige Dolf Bronkhorst het aangebied om nog ‘n keer na die Liebenbergs te gaan, maar is nooit weer gesien nie. Van die Liebenbergs is 53 vermoor; die Matebele het net ‘n paar vroue en kinders misgekyk. Die ander groep het hulle die heel dag verdedig. Een is gedood, maar ook honderde Matebele. Die waarde van ‘n laer is weer bewys.
Matriek – of nie?
Die amptelike slaagsyfer vir 2010 se matrieks, ook van die verskillende provinsies, word later vandag bekend gemaak.
Met dit wat reeds bekend is, is dit egter duidelik dat Suid-Afrika nog ‘n lang trek het om ‘n aanvaarbare slaagsyfer te bereik, sonder om die standaard verder te rysmier. Soos sake nou staan, is daar reeds aanduidings dat ‘n matriek in die hand nie veel om die lyf bied om werk te kry nie, hoewel die skaarsheid aan werk ook ’n rol speel.
Terwyl sowat ‘n kwart van die leerders nie die pyp rook nie, is daar ‘n groep wat tien of meer onderskeidings inryg. Dit het duidelik baie met kwaliteitonderrig te make, en met die betrokke skole se ingesteldheid teenoor onderrig – in die besonder gehalte-onderrig.
Wanneer na Suid-Afrika se per capita-uitleg per leerder gekyk word, en dit met ander lande suid van die Sahara vergelyk word, sou verwag word dat Suid-Afrika kop en skouers sou uitstaan. Die hartseer werklikheid is dat verskeie lande suid van die Sahara Suid-Afrika op die onderwysterrein uitpresteer. Universiteitsdosente vertel graag hoe ‘n plesier dit is om met studente te werk wat hul skoolloopbaan in Zimbabwe voltooi het omdat dié leerders se peil veel hoër is.
Terwyl dit verblydend is dat die onderwysstaking ná die groot sokker skynbaar nie ‘n te negatiewe impak op die slaagsyfer gehad het nie, is dit terselfdertyd ‘n veertjie in die hoed vir leerders wat deur selfstudie die pyp kon rook, en ‘n klad op baie onderwysers se naam dat hul afwesigheid uit die klasse nie ‘n besondere duik gemaak het nie.
Verskeie verskonings sal weer opgedis word. Dit is interessant dat die Sowetan onlangs in ‘n hoofartikel Afrikaners ‘n veertjie in die hoed gegee het vir die sukses wat moedertaalonderrig bied. Terselfdertyd is swart ouers gestriem omdat hulle so op Engelse onderrig vir hul kinders aandring, en pogings geloof om van Zoeloe ‘n taal van hoër onderrig te maak. Swart ouers wat spog omdat hul kinders glo nie met ander swart maatjies kan speel nie omdat hul kinders net Engels verstaan, is gewiks. Ongelukkig moes die Sowetan in die artikel ook krities wees op Afrikaner-ouers se aandrang op moedertaalonderrig omdat die politieke motiewe daarvan onder verdenking staan.
Vir baie is matriek nie die einde van die studiepad nie, wat beteken dat universiteite wat oor die gehalte van hul onderrig waak, weer baie geld en energie in oorbruggingskursusse en ander maatreëls moet belê om die opneem van leerders met effense matrieks suksesvol te kan absorbeer. Geluk aan die matrieks wat presteer het, tesame met die hele ondersteuningsnetwerk – van ma wat noodgedwonge weer saam matriek geskryf het tot die toegewyde leerkragte.
Ses van die bestes vir die loodswaaier-leerkragte wat ongelukkig gereeld die nuus vir die verkeerde redes haal soos dronkenskap aan diens, gereelde afwesigheid en dan, soos verwag kan word, ‘n hoë druipsyfer onder hul leerders. Agtien skole in die land het ‘n 100%-druipsyfer aangeteken, teenoor meer as 500 met ‘n 100%-slaagsyfer.
Angie Motshekga gee haarself ‘n onderskeiding
Die korpulente minister van basiese onderwys, Angie Motshekga, geklee in ‘n styf spannende wit pakkie, het haarself op die skouer geklop oor vanjaar se matriekuitslae. Op ‘n vraag deur ‘n joernalis van etv oor die punt wat sy aan haarself sou toeken, het Motshekga met ‘n breë glimlag geantwoord: “’n A plus!”
Tydens die aankondiging van die matriekslaagsyfer, het Motshekga egter haarself weerspreek en gesê dat die slaagsyfer “six point seven” is, in plaas van 67,8%.
Die verbasende toename in die slaagsyfer van 7,2% vergeleke met verlede jaar, het geskied in ‘n jaar waartydens leerlinge ‘n wintervakansie van ses weke geniet het weens die wêreldsokkerbeker en ‘n uitgerekte staking van onderwysers plaasgevind het.
Volgens Motshekga het die onderwyserstaking “geen invloed gehad nie, behalwe dat dit ons die 70%-merk gekos het”. Volgens haar sou die slaagsyfer sonder die staking met 10% gestyg het.
Op ‘n vraag of sy aanstaande jaar nóg hoër mik met die slaagsyfer, het Motshekga geantwoord dat sy vir “72% mik”. Daar word verbeterings vir 2011 oor ‘n wye front beplan en “ICT’s” (sy het nie verduidelik wat dié afkorting beteken nie) sal “gaandeweg ingefaseer word”.
Motshekga meen ook dat “die privaatsektor en baie professionele mense na die partytjie gekom het… As ‘n provinsie het Gauteng baie hard gewerk.” Die provinsie Gauteng het met 78,6% die hoogste slaagsyfer van alle provinsies behaal, hoër as die Wes-Kaap.
Gille van blydskap het by verskeie hoërskole in Soweto losgebars toe die uitslae vanmôre beskikbaar gestel is.
Leerlinge aan Afrikaanse skole in Gauteng, veral in Pretoria, het rekordgetalle onderskeidings behaal met sommige wat tot elf onderskeidings aangeteken het.
Die matriek-mirakel
Daar is ‘n welbekende verskynsel, bekend as die Flynn-effek, in terme waarvan mense mettertyd al hoe beter doen in IK-toetse. Omdat ‘n IK-telling van 100 per definisie die gemiddelde is vir ‘n blanke bevolking, moes instansies soos die Amerikaanse weermag mettertyd hul IK-toetse aanpas om vir die verbetering in IK voorsiening te maak. In Spanje het die gemiddelde IK-telling byvoorbeeld oor ‘n tydperk van 30 jaar met sowat 10 punte verhoog.
Hier in Suid-Afrika neem dit egter skynbaar nie ‘n ganse generasie om ons IK met 10 punte te verhoog nie. Daar is allerweë verwag dat die 2010-matriekuitslae rampspoedig sou wees. Daar was ‘n lang wintervakansie as gevolg van die 2010 Sokkerwêreldbeker. Kort voor die vakansie het die staatsdiens se lui, onproduktiewe, militante “wêkkas” begin staak, wat onderwysers verbonde aan die SADOU-vakbond ingesluit het. Gegewe dié ontwrigtings, sou dit verstommend gewees het as die matriekuitslae nie verswak het vergeleke met 2009 s’n nie.
Vandag staan ek weliswaar verstom. Luidens berigte is daar ‘n rekord-aantal onderskeidings. Die matriekslaagsyfer het met ‘n verstommende 7% verbeter tussen 2009 en 2010. Dit is so pas aangekondig dat die 2010-slaagsyfer 67.8% was, teenoor 2009 se 60.2%. Wat die Spanjaarde in 30 jaar vermag het, lyk dit vandag vir my, het die Suid-Afrikaanse skoolkinders sommer binne ‘n jaar vermag. Hulle het in die aangesig van die onderwysstaking en SWB 2010, teen alle verwagtinge en logika in, beduidend beter gedoen as vorige jare, en hul prestasie met ‘n “onverklaarbare” 10% of meer verhoog.
Wat ek, synde iemand wat donkiejare terug deur matriek geworstel het, toe die berge van brood was en daar nog regte en verkeerde antwoorde was in vraestelle, hiervan moet maak, nie heeltemal duidelik nie. Kan ek byvoorbeeld uit hoofde van die verstommende 2010-uitslae die gevolgtrekking maak dat hoe minder die kinders skoolgaan, en hoe minder die onderwysers klasgee, hoe beter hulle presteer? Dit lyk tog so. Dit moet iets in die water wees wat so ‘n wonderwerk tot gevolg gehad het. Miskien is die E. Coli- bakterieë wat agv die ANC-regime se wanbestuur van rioolplase in ons drinkwater beland, verantwoordelik vir die wonderbaarlike verhoging in IK.
Die pad vorentoe is nou sommer ook duidelik: Gegewe die omgekeerde korrelasie tussen klasbywoning en akademiese prestasie, reken ek dat SADOU se onderwysers in 2011 sommer die hele jaar betaalde verlof moet kry, wat sal lei tot al die matrieks wat matriek met ‘n gemiddelde punt van 99.999% slaag. Spel jy jou eie naam reg op minstens een vraestel, kry jy 102%.
Maar ernstig nou. Ek weet daar is baie matrikulante wat hard gewerk het en hul prestasies verdien het. Weer eens tel gewone Afrikaanse staatsskole se matrikulante onder die voorste presteerders. Luke Puke Watson se “dumb Dutchmen” is toe nou nie heeltemal so dom nie. Ek is doodseker dat die toppresteerders in Afrikaner-skole soos Afrikaans Hoër of Centurion se Afrikaner-skole met enige van hul portuurgroep in Westerse lande sal kan meeding in eksamens van ‘n internasionale standaard.
Dit is juis omdat hierdie toppresteerders so hard gewerk het, dat die duidelik-bekookte Azaniese matriekuitslae hulle ‘n geweldige onreg aandoen. Dit is eenvoudig nie moontlik dat die matriekuitslae in 2010 in weerwil van die staking kon verbeter nie. Die sogenaamde beter uitslae kan slegs op een ding dui, en dit is dat die standaarde verlaag is om die laagste gemene deler op te hef en in ‘n verkiesingsjaar populistiese punte by die ANC se stemvee aan te teken.
In die proses van die stelselmatige verdomming van die skoolstelsel, en die aftrek van almal na die vlak van Julias, die houtwerk-savant, is die klein bietjie geloofwaardigheid wat dié kwalifikasie oorgehad het, finaal vernietig, ook ten koste van die Afrikaner-kinders wat agv hul harde werk hul topprestasies verdien het.
As die pap eers laat val is
Baie mense ken die gevoel om op voorskrifmedikasie te wees, en net voor ‘n pil in die mond kom, te voel hoe dit uit die vingers glip en op die grond beland. En dan is dit weg. Dit het onder die yskas ingerol, of in die hond se waterbak beland…maar vir verdere gebruik is dit verlore.
So kan die verkiesing in die Ivoorkus beskou word.
Soos die meeste kuslande in Wes-Afrika, het die Ivoorkus ook ‘n groot Moslembevolking wat hoofsaaklik in die Noorde woon, en ‘n Christen-animistiese bevolking wat hoofsaaklik aan die kus woon. Dikwels is die kusbevolking meer deur die eertydse koloniale mag kultureel aangeraak as die binneland.
Op die gevaar af om te vereenvoudig, geld dit in breë trekke ook vir die Ivoorkus. Trouens, die Franse koloniale heersers het maar betreklik kort voor die land onafhanklik geword het, werklik doeltreffend tot die binneland deurgedring.
Die grootste moondheid in die gebied, Nigerië, het hierdie werklikheid staatkundig ondervang. In dié land moet Moslem en Christenpresidente mekaar aflos, natuurlik so lank die demokrasie hou wat tot dusver te gereeld in die slag gebly het.
Die Ivoorkus se posisie is afgesien van die ooreenkomste met Nigerië ook baie uniek. Die bevolking praat sowat 70 Afrikatale, die voorouers van die huidige inwoners het betreklik onlangs eers in die land gevestig, en die grootskaalse volksverhuisings het weens streekkonflikte ook nog nie mooi gestabiliseer nie. Tussen die Moslem-noorde en Moslem-buurlande is die staatkundige grens min of meer irrelevant.
Die land se opgetekende geskiedenis dui ook nie op ’n groot godsdienstige onverdraagsaamheid nie. Die jarelange Christen-president Felix Houphouët-Boigny het in 1990 die huidige verkiesingswenner, die Moslem Alassane Ouattara as premier aangestel, ‘n pos wat hy tot 1993 met die president se afsterwe beklee het. Ouattara is ‘n internasionaal hoogaangeskrewe ekonoom, en sy internasionale loopbaan, onder meer as jeugdige adjunk-direkteur van die IMF het eers politieke aspirasie gekry toe Houphouët-Boigny hom nader getrek het. Na 1993 het die politieke situasie in die Ivoorkus baie vloeibaar geword, en Ouatarra het meestal sy internasionale loopbaan as ekonoom voortgesit.
Maar hy het ook die leier van ‘n Moslemparty geword. Sy kandidatuur vir die presidentskap is egter telkemale in die wiele gery, en hy is onder meer gediskwalifiseer oor hy ‘n deel van sy jeug in Burkina Faso deurgebring het, en ook in ‘n stadium ‘n paspoort van daardie land gedra het. In die Ivoorkus is hy die sondebkok gemaak vir ongeveer alles wat verkeerd gegaan het, soos mislukte staatsgrepe.
Toe hy uiteindelik wel kon deelneem, was sy oorwinning vir niemand, behalwe oud-president Laurent Gbabgbo ‘n verrassing nie. Hoewel syfers baie verskil, is die algemene opvatting dat die Ivoorkus beduidend meer Moslems as Christene het. Gbagbo skop vas, en dis heel moontlik dat hy werklik glo dat baie van die Moslem-kiesers wat sy ondersteuners na die verkiesing gediskwalifiseer het, se burgerskap weens die vloeibare grense onder verdenking is.
Die Ivoorkus se dilemma toon hoe belangrik dit is dat wanneer ‘n grondwet onderhandel en opgestel word, die betrokke land se werklikheid in ag geneem word. In die Soedan het soortgelyke faktore tot ‘n dekadeslange burgeroorlog gelei, en miljoene mense het die lewe gelaat. Selfs tussen die Arabiese Moslems, en die nie-Arabiese Moslems van Darfoer, was konflik en ‘n gevolglike volksmoord.
In Suid-Afrika gaan gereeld stemme op dat Kemptonpark her-onderhandel moet word, ‘n duidelike aanduiding dat sekere Suid-Afrikaanse realiteite nie behoorlik verreken en ondervang is nie. In die Ivoorkus neem die ongevalle toe, en is klaarblyklik nog nie ‘n aks met onderhandelinge en selfs dreigemente gevorder nie. As die pilletjie eers geval het …
Ivoorkus: Diversiteit en konflik
Die Ivoorkus, Côte d’Ivoire, is op die oomblik in die nuus weens die afloop van ‘n verkiesing.
Maar is dit ‘n gewone geval van ‘n Afrika-despoot wat nie van die mag wil afstand doen nie, ná hy in ‘n demokratiese verkiesing met die kous oor die kop huis toe gestuur is?
Om die kompleksiteit te verstaan, moet ‘n paar realiteite in ag geneem word.
Volgens sommige bronne is sowat 60% van die byna 20 miljoen inwoners (wat ‘n paar miljoen immigrante en vlugtelinge insluit) Moslem, en veral in die Noorde woonagtig.
Dié feit is dalk vir baie mense ‘n verrassing, in die lig van die Basilika wat oud-pres. Felix Houphouët-Boigny in Yamoussoukro opgerig het. Dit is die derde grootste (sommige bronne sê die grootste) Christelike kerk ter wêreld, en staan in ‘n land waar maar sowat 12 % van die inwoners Christene is.
Ander bronne dui egter daarop dat sowat 40 persent van die bevolking Moslem is, en sowat 34% Christene, met die ander animisties of ongelowig.
Soos in baie ander Wes-Afrikaanse state is die Moslem-noorde vroeg vanuit die Sahara en deur die Islam beïnvloed, terwyl die kusgemeenskappe weer deur Europeërs en die Christendom beïnvloed is. Hoewel beduidende Moslemryke, soos die Kong-ryk bestaan het, was dit baie heterogeen en het nie lank bestaan nie. Trouens, baie van die huidige inwoners van die Ivoorkus se voorouers het betreklik onlangs eers binne die grense gevestig. Hierdie volksverhuisings het weens verskeie faktore, soos onderlinge konflikte, plaasgevind.
Hoewel die amptelike taal Frans is, word 76 Afrikatale ook gepraat.
Die elite is sterk Frans georiënteer en Abidjan aan die kus het ‘n sterk Franse karakter. Tradisioneel behou Moslemgemeenskappe egter meer tradisionele elemente,en ironies, soms ook Wes-Afrikaanse Afrika-elemente.
Tot 1990 was die Ivoorkus ‘n de facto eenpartystaat.
Alassane Ouattara, ‘n Moslem, het in 1990 op die politieke toneel verskyn toe die afgeleefde “pappa” Houphouët-Boigny hom die eerste minister gemaak het, hoofsaaklik om die ekonomie reg te ruk. Outtara is ‘n hoogaangeskrewe ekonoom wat reeds voor hy 40 jaar oud was, ‘n adjunk-direkteur van die Internasionale Monetêre Fonds geword het. Hy het tot 1993, met Houphouët-Boigny se dood, die premier gebly. Sy politieke loopbaan is hierna deur die afgestorwe president se opvolgers gedwarsboom, waarop hy weer na die buiteland teruggekeer het.
Ouattara se kandidatuur sou telkemale gekeer word. Die tegniek wat sy teenstanders gebruik het was om sy burgerskap te bevraagteken, of aan te voer dat hy nie lank genoeg in die land woonagtig was nie. Ouattara het wel lang tye in Bo-Volta (Burkina Faso) gewoon, ‘n land wat by tye deel van die Ivoorkus was, en wie se Moslembevolking ten nouste aansluit by dié van die noordelike Moslembevolking van die Ivoorkus. Ouattara is egter in die Ivoorkus gebore, en het ook lank reeds seker gemaak dat sy burgerskap verseël was, ná hy ‘n tyd lank wel as burger van Bo-Volta beskou is.
Hoewel Ouattara ná sy politieke isolasie weer ‘n ruk by die IMF gewerk het, het sy teenstanders hom gereeld op die mees belaglike manier die sondebok gemaak vir omtrent alles wat in die Ivoorkus verkeerd geloop het, veral mislukte staatsgrepe.
Die linksgesinde Laurent Gbagbo (‘n Rooms-Katoliek) het in 2000 aan bewind gekom ironies ná sy voorganger, generaal Robert Guëi, na afloop van ‘n algemene verkiesing verseg het om soos beloof die presidentskap te ontruim. Guëi het self deur ‘n staatsgreep aan bewind gekom. Gbagbo se bewind is egter vanuit die staanspoor deur onluste geteister. Die hoofrede was dat sy vernaamste teenstander Ouattara, leier van die Moslemse Kongres van Republikeine, op omstrede wyse belet was om aan die verkiesing deel te neem. Die ou storie: Sy verbintenis tot die Ivoorkus is bevraagteken.
Juis omdat die Ivoorkus ‘n geskiedenis – ook tot die huidige – het van groot bevolkingsgetalle wat oor grense heen migreer of vlug, is dit nie altyd so maklik om ‘n streep te trek oor wie werklik Ivoorkusburgers is of behoort te wees nie, en so stemreg behoort te hê nie. Ná Gbagbo die onderspit gedelf het, het sy bondgenote ook talle van die kiesers wat vir Ouatarra gestem het, gediskwalifiseer.
Indien die Ivoorkus se politieke geskiedenis tot dusver slegs op beperkte skaal deur Moslem-Christen-polarisasie gekenmerk is, is dit duidelik dat Gbagbo se koppigheid dit nou ‘n meer pertinente faktor gaan maak.
Wanneer so ‘n polarisasie eers plaasgevind het, raak dit moeiliker om te ontlont. Of Kenneth Meshoe, ACDP-leier, se vredesending op versoek van kerkleiers in die Ivoorkus tot vrede kan bydra of selfs wys was, sal op die duur gesien moet word. Neem hy, soos vroeë aanduidings uit koerantberigte lui, ‘n pro-Gbagbo-standpunt in op grond van “ander perspektiewe” sal dit minstens hoogs gevaarlik wees. Die situasie en die realiteit is gans te kompleks om aan die hand van een stel “ander perspektiewe” ‘n standpunt teen die streeks- en wêreldmening in, in te neem.
Analiste was gou om ‘n soort Kenia / Zimbabwe-opsie, waar die verslane leier vasklou en die wenner dan as kompromis eerste minister word, af te skiet. Tog, sou dit blyk dat daar ‘n beduidende Christen–Moslem-polarisasie plaasvind, sal ‘n staatkundige model wat dit ondervang waarskynlik aangewese wees. In die Soedan gaan dié polarisasie waarskynlik tot ‘n verdeling van die land lei. In Libanon word die presidentskap en eersteministerskap deur ‘n Christen en ‘n Moslem as reëling gehou. In Nigerië roteer die presidentskap (wanneer die demokrasie lank genoeg hou om dit moontlik te maak) afwisselend tussen Christen- en Moslempresidente.
Dalk is daar in die Ivoorkus nou ‘n bietjie meer op die spel as ‘n regeringshoof wat by die stembus verslaan is, en nie wil kopgee nie. Dit mag wel die uitsluitlike motief van Gbagbo wees, maar is dit hoe die land se Christen- en Moslembevolkings dit ervaar?
Is ‘n moontlike hervatting van die burgeroorlog ‘n meer aanvaarbare opsie as om ‘n blywende staatkundige reëling te tref waar Christene en Moslems hulself staatkundig optimaal kan uitleef?
Voorsorg (ook staatkundig) bly beter as nasorg.
Maar hier was skynbaar nie voldoende staatkundig voorsorg getref nie.
Swart polisieman vas ná verkragting van tiener
‘n 45-jarige swart sersant is in hegtenis geneem omdat hy na bewering ‘n 15-jarige meisie in Senwamokgope naby Modjadjiskloof in Limpopo verkrag het.
Die beampte is ‘n hofordonnans by die Sekgosese-landdroshof, het kolonel Motlafela Mojapelo gesê.
Hy het na bewering die meisie by haar huis in Rotterdam in Hlanganani, buite Giyani, op 28 Desember gaan haal en het haar na Senwamokgope-polisie-enkelkwartiere geneem waar sy verkrag is.
Die saak is deur haar ouers by die polisie aangemeld nadat haar “vreemde gedrag” hulle opgeval het.
Die beampte is Maandag in hegtenis geneem.
Die Provinsiale Kommissaris Amon Mashigo het gesê hy veroordeel die beweerde gedrag van die sersant ten sterkste en gesê hy sal dienooreenkomstig hanteer word.
Na verwagting sal die beampte vandag in Sekgosese-landdroshof verskyn.
Taalstryd is deel van oorlewingstryd
Onlangs spreek advokaat Louis Visser van Pretoria hom ten gunste van ‘n taalhandhawingsveldtog uit. Hy meen dat “almal ‘n gesamentlike bydrae kan maak om instansies, munisipaliteite, staatsdepartemente en dies meer te forseer om ons reg op die gebruik van Afrikaans te eerbiedig.
Dit kan ons doen deur eenvoudig te weier om gedwing te word om ‘n ander taal te gebruik as Afrikaans.
Ek het besluit om dit van nou af te doen, en as die betrokke persoon laat blyk dat hy/sy nie Afrikaans kan (of wil) praat nie, aan te dring om bedien te word deur iemand wat dit wel kan doen. Dit geld veral vir telefoonoproepe wat ons almal tydig en ontydig ontvang met die gebruiklike “how are you?” as openingsaanslag.”
PRAAG is oorspronklik gestig om die miskenning van Afrikaans deur die ANC-bewind aan te spreek, maar intussen het die oorlewingstryd van die Afrikaner in dié land so verhewig dat ons noodwendig ons fokus moes verbreed.
Die taalstryd is egter ‘n wesentlike onderdeel van ons oorlewingstryd en sonder Afrikaans gaan ons nie die paal haal nie, afgesien nog van al die ander estetiese, emosionele en kulturele redes waarom ons dit behoort vol te hou.
As iemand met ervaring van dié tipe aksies, asook ‘n mate van insig in die sosiolinguïstiek, kan ek nou al sê dat sulke individuele pogings (wat ons móét volhou) uiteindelik nie die stryd gaan wen nie. Ek het al baie in die tou by staatsdienskantore ervaar hoe die res van die Afrikaners verleë raak as mens op Afrikaans aandring en by die toonbank gedweë begin Engels praat. Telkom beskik oor ‘n 0800-nommer vir Afrikaanse diens (teenoor die selfoonmaatskappye wat jou omtrent glad nie in Afrikaans kan help nie). ABSA in Johannesburg is hopeloos en het nie eens meer Afrikaanse dokumentasie nie (terwyl Nedbank darem nog alle vorms in Afrikaans aanhou).
Saam met so ‘n handhawingsaksie, moet daar myns insiens ook die volgende gedoen word:
Ons hou ‘n vergadering van verteenwoordigers uit bepaalde gebiede waar Afrikaans, hetsy die meerderheidstaal is, hetsy deur ‘n beduidende minderheid gepraat word. Vir ‘n begin kan ons dit in Pretoria en dele van Gauteng doen. By dié vergadering aanvaar ons ‘n ordonnansie wat alle ondernemings en administratiewe kantore in daardie gebied verplig om diens in Afrikaans aan te bied.
Maar ook: Om Afrikaans as primêre openbare taal in daardie gebied te eerbiedig. Hierdie is die sleutelelement, want om Afrikaans te praat in ‘n omgewing waar Engels die openbare taal is (afgesien van Orania en enkele plattelandse dorpies, praat ons hier van die hele land) bly ‘n absurde oefening. Die geskiedenis van ander taalstryde (Vlaams in België, Hebreeus in Israel, Frans in Québec, ens.) toon dat hierdie territoriale of openbare taalstryd die sleutelement is om te slaag. Daarsonder bly jou taal ‘n laestatustaal en almal (ook jou eie sprekers) ervaar dit so.
Alle produkte wat in daardie gebied/e verkoop word, moet ook Afrikaans bevat. In Europa is dit altyd vir my amusant om te sien dat sjokolade in Frankryk (met 60 miljoen mense) volkome tweetalig is met Nederlands op die verpakking omdat daardie selfde sjokolade in ‘n Belgiese provinsie, Vlaandere (met 6 miljoen mense) verkoop moet word en daar wetgewing bestaan wat dit verplig.
Hier in Suid-Afrika verstom dit my telkens om te sien dat alle medisyne pragtig tweetalig is met Engels en Afrikaans, dat daar nog iewers werk vir ons tegniese vertalers bestaan, blykbaar omdat wetgewing uit die vorige bedeling dit nog steeds afdwing!
‘n Paar jaar gelede was ek by die Woolworths-hoofkantoor in Kaapstad waar ek my in ‘n muur vasgeloop het: in Woolworths bestaan daar geen Afrikaans nie, nie op winkelkennisgewings nie en ook nie op die verpakking nie. Behalwe op die medisyne. Seg die persoon vir my: “As wetgewing ons daartoe verplig, sal ons Afrikaans aanbring, daarsonder nie.”
Sekerlik gaan daar mense wees wat vir ons “taalordonnansie” lag, maar indien die inwoners van ‘n sekere gebied so ‘n besluit neem, beskik dit wel oor ‘n bepaalde krag al word dit nie deur die ANC-regering erken nie. Ons grondwet is egter van so ‘n aard dat internasionale reg of volkereg as deel van ons reg geag word; daarom kan ons ons op die internasionale reg beroep om die wetmatigheid van ons taalordonnansie te verdedig. So pas het ek ‘n uitspraak van die Grondwethof gelees waarin ‘n groep plakkers in die Wes-Kaap hul reg op behuising met behulp van die VN se Konvensie oor Sosiale en Politieke Regte laat geld het! Waarom kan ons dit nie doen nie? Ons beroep ons op internasionale konvensies en die reg op kulturele selfbeskikking wat immers in artikel 235 van die Grondwet erken word. Indien so ‘n ordonnansie met verdere aktivistiese optrede “afgedwing” word, soortgelyk aan destyds in Vlaandere toe hul taalstryd teen Frans plaasgevind het, sal dit verder inslag vind.
Die helfte van alle Engelssprekendes woon in Natal. In die res van die land is Afrikaans óf die moedertaal óf dikwels die lingua franca. Afrikaners vermoor hul eie taal deur Engels te aanvaar en Engels te bevorder, veral natuurlik aan die universiteite.
In dié opsig was Orania reeds ‘n deurbraak, want aldaar is Afrikaans as enigste openbare taal gevestig, weliswaar in ‘n homogene Afrikanerdorp, maar dit toon aan ons die moontlikheid om dit ook na die stedelike gebiede uit te brei. Die dag as drie voorstede in Pretoria of die Wesrand Afrikaans as openbare taal aangeneem het en die ordonnansie in hul gebied toepas, sal die eerste veldslag van die taalstryd gewonne wees. Afrikaans se status sal oornag herstel word tot ‘n vlak wat dit skaars tydens die Goue Tyd vir Afrikaans, naamlik die sestigerjare, geniet het.
Intussen behoort ons die taalwetgewing van Vlaandere en Québec (eintlik skryf ‘n mens in Afrikaans “Quebec” volgens die AWS, maar ek veroorloof my die aksentplesiertjie op my sleutelbord wat op Afrikaans gestel is op my Afrikaanse Windows XP) te bestudeer om te sien wat ons daaruit wys kan word.
Suid-Afrika se strategiese belang vir die Weste
Suid-Afrikaners moet nie hulle strategiese belang vir die Weste onderkat nie. Dit is nie in die ekonomiese belang van die Weste dat SA in die soort wanorde verval soos wat in Zimbabwe gebeur het nie. Dit sal ernstige gevolge inhou vir Westerse ekonomieë. Suid-Afrika is een van die belangrikste produsente van verskeie strategiese minerale, waarsonder die Westerse ekonomië nie kan funksioneer nie.
Hierdie minerale sluit in:
Chroom: Suid-Afrika produseer 40% van die wêreld se chroom. Die enigste ander produsent van aansienlike hoeveelhede chroom is Kazakstan. Alle ander lande produseer kleiner, onbelangrike hoeveelhede van hierdie mineraal. Die lande in die Weste produseer feitlik geen chroom nie. Chroom is ‘n baie belangrike komponent van vele staalprodukte, soos vlekvrye staal. Dit is ook van kritieke belang in honderde ander staalallooie, soos chroom-vanadiumstaal, wat wyd gebruik word om hoëkwaliteitstaalprodukte te vervaardig. Dit sluit eenvoudige moersleutels (“spanners”) tot wapenkomponente in. Indien SA in wanorde sou verval, sal dit Kazakstan in die posisie plaas om die mark vir hierdie kommoditeit te dikteer en die prys sal deur die dak styg.
Platina: Hierdie uiters rare mineraal is van kritieke belang op verskeie gebiede, veral die vervaardiging van katalitiese omsetters van motoruitlaatstelsels. Sonder hierdie omsetters sal groot stede in die Weste verstik in ongewenste gasse, veral oksiede van stikstof. Suid-Afrika produseer 80% van die wêreld se platina! 11% word geproduseer in Rusland. Die res van die wêreld dra slegs 9% by. Suid-Afrika en Rusland saam oorheers die vervaardiging van platina totaal! Waarom werk ons nie al jare met die Russe saam om ‘n beter prys vir platina op die wêreldmark te beding nie?
Rodium: Hierdie uiters skaars mineraal kos 8 keer meer as goud. Suid-Afrika produseer meer as 80% van die wêreld se rodium. Die enigste ander belangrike produsent van rodium is weereens Rusland. Rodium het vele toepassings, waaronder instrumentasie om hoë temperature te meet in toepassings soos hoogoonde en petrolraffinaderye.
Vanadium: Suid-Afrika is ook een van die belangrikste produsente van vanadium. Die enigste ander belangrike prosusente is Rusland en Sjina. Die drie lande saam produseer meer as 95% van die wêreld se vanadium. Vanadium is van kritieke belang in die produksie van vele vorme van hoëkwaliteitstaal. Indien SA in wanorde verval, sal die Weste op Rusland en Sjina moet staatmaak vir hierdie kritieke mineraal.
Suid-Afrika is ook die produsent van vele ander kommoditeite, soos goud en diamante, alhoewel hierdie items nie so belangrik is soos die bogenoemdes nie.
Die strategiese belangrikheid van SA vir die Weste is ‘n troefkaart wat na my mening nooit na behore gespeel is nie. Dit is nie reg gespeel deur die blanke regerings nie, en nog minder deur Mandela en die ANC. Hierdie minerale kan nie ontgin word sonder die kundigheid van die witman nie. Zimbabwe is ‘n sprekende voorbeeld hiervan. Die oorlewing van die wit man in SA, en meer spesifiek die Afrikaner, is van strategiese belang vir die Weste.
Die Weste, spesifiek die Amerikaners, is nie onnosel nie. Hulle weet wat is op die spel in SA. As SA in wanorde verval, kan ons verwag dat hulle sal ingryp deur bv. VN-soldate na SA te stuur. Dit gaan net die ANC bevoordeel. Wees asseblief versigtig om te praat van burgeroorlog. Laat ons liewer die troefkaart reg speel en op rasionele wyse die belangrikheid van wit kundigheid aan die Weste uitwys!