Skrywer: Dan Roodt

Vir die eerste helfte van vanoggend se T20 kriekettoets het die Nieu-Seelanders soos ’n miljoen dollars gelyk en die Proteas soos ’n gekreukelde R20-noot. Dis toe dat ’n blonde blanke jong Kapenaar, gebou soos ’n loskopstut, sy kolf getrek en die veld geneem het. Sestien boulbeurte later was daar van die swierige Swart Pet net rokerige rafels oor. Die Kiwi’s, soos op hierdie webblad voorspel, het nie geweet wanneer om bekommerd, baie bekommerd, te raak nie. Nou weet hulle.

Hulle selfversekerdheid was opgepomp deur ’n  wegtoetsoorwinning oor ’n Aussie span wat nog aan bomskok gely het na hulle toer Suid-Afrika toe, en ’n afknouery van ’n span uit daardie krieketsterfabriek genaamd Zimbabwe. Boonop het hulle Suid-Afrika – wat aan ’n wêreldbekerdroom gestik het – in hulle laaste EDI-wedstryd uit daardie toernooi geboender. Al wat dit nog geverg het om vir hulle ’n  algehele oorskatting van hulle eie kolf-en-balvoortreflikhede te gee, was om ’n slofvoetende Suid-Afrikaanse span in die eerste T20 ’n paar dae gelede te klop. Maar nou is hulle weer herinner aan wat dit is om teen ’n regte span te speel.

AB Div het die loot gewen en die bal aangevra. Suid-Afrika, op soek na ’n werkbare beurteindeboulaanval het vir Wayne Parnell in Rusty Theron se plek betrek – en hulle moet seker nou besef dat dáár nie vreugde te vinde is nie. Die Suid-Afrikaanse boulers het vir Guptill, en later Brendon McCullam met lui balle weerskante van die penne gevoer en die kolwers soos wêreldkloppers laat lyk. Die geheimenis rondom Johan Botha se weglating teen die Sri Lankane het verdiep, want hy was die één bouler wat raaisels aan die Nieu-Seelandse kolwers gestel het wat hulle nie kon uitwerk nie. Sy variasie en beheer het die kolwers verfonkfaai.

Die ander boulers het lekkernye aangedra en die kolwers het gevreet, en as daar ooit ’n  krieketveld is om op baldadig – verskoning! – te raak, is dit Seddon Park in Hamilton. Nieu-Seeland maak mos eintlik vir net een sport voorsiening – rugby, en die Kiwi’s moet voetbalvelde vir krieketwedstryde gebruik. ’n Gesmeerde krieketbal trek verder as ’n  rugbybal wat selfs deur Frans Steyn geskop is. Terwyl die Nieu-Seelanders gehalleluja het oor al die sesse wat hulle slaan, het dit hulle betaam om te onthou dat ’n ses haaks van die paaltjies maar net meer as vyftig meter moes trek om ’n skaduwee oor die grens te trek.

Na ’n heroïese gesloegery deur Nieu-Seeland het hulle 173 lopies – kan dit wees na al daardie gemoker van swak balle oor kort grense? – ja, 173 lopies.

Trek die gordyn weg vir die Tweede Bedryf. In stap die breë Richard Levi. Die Nieu-Seelanders het ’n plan teen hom: Boul vol op die bypen. Dis ’n swak plan, swak geïmplementeer. Levi swaai na alles wat hy sien met al die subtiliteit van ’n  houtkapper wat ’n baie dik boom voor sonsondergang probeer afkap. Sy eerste treffer is ’n skramsskoot; die bal ontmoet die kolf op die buiterand – en skoert oor die grens vir ’n ses. Daarna is dit voltreffer na voltreffer en die een bal na die ander word oor die bykantgrens versend.

Levi het ’n goeie oog, wonderlike tydsberekening, dik gewrigte en kort arms, m.a.w. hy het die presiese bouvorm van ’n balslagter. Kort arms gee die kolwer ’n kleiner swaairadius, wat beteken hy het net ’n snars meer tyd om sy hou aan te pas want die kolf kom net daardie bietjie vinniger op spoed. Omdat die swaairadius kleiner is, is die kolf langer op die onderskeppingsvektor. En so: David Warner van Australië; Eoin Morgan van Engeland. En nou, Richard Levi van die Proteas.

Hy was eenvoudig brutaal. Die balle wat nie met die trajek en hoogte van ’n  reënboog oor die grens is nie, het laag en vlammend soos ballistiese missiele oor die tou geskroei.

Aan die anderkant het Stem-in-die-Bos Amla met dié benadering geëksperimenteer en summier gesneuwel toe hy nie die bal oor die binnekring by halfweg kon slaan nie. Wayne Parnell het as mokerman ingestap, ’n mooi vier geslaan en toe homself soos ’n koeksister geknoop in ’n vergeefse poging om terug te kom in sy kolfkampie nadat hy ’n  woerbal van Nicol tegemoetgehuppel en heeltemal mis geslaan het.

AB de Villiers het ingestap gekom en ’n duidelike kolfplan met hom saam gebring: Hy sou Levi die slaanwerk laat doen, homself insout en dan die kastyding oorneem sodra die aanvangskolwer sy stokke verloor. Maar Levi het nie die plan mooi verstaan nie en aangehou om die huls van die bal af te slaan.

Al Nieu-Seeland se ruiters en al Nieu-Seeland se manne het saam 9 sesse geslaan; Levi het dertien alles op sy eie gefoeter. Dit is ’n nuwe wêreldrekord, drie meer as die verwoede Chris Gayle se beste. Hy het die vinnigste T20-toetshonderdtal in die boeke geskryf – 0-100 in 45 balle. Sy telling van 117 ewenaar die beste ooit, ook van die kolf van Gayle, maar omdat hy nie uit is nie, is hy nou bo-op die piramide.

Die nare waarheid het seker nou tot selfs die Nieu-Seelanders deurgedring. Hulle kan hulleself verder mislei deur te dink die Proteas is ’n span met Levi of niks. Leer sal hulle van vooraf leer van Amla, De Villiers, Morkel, Albie, Botha en selfs Duminy, almal manne wat ’n bouloffensief kan aanval met die doel om ernstige skade aan te rig. En wanneer die boulaanval uiteindelik sinchronisasie bereik, sal die Swart Pette ’n paar meelbomme of een van hulle  rugbyskeidsregters nodig hê om hond haaraf te maak.

Die eksterne aanslag op hulle en die interne druk van oorprestasie het die Nieu-Seelanders uiteindelik ingehaal.

En dit is hoe kuikenmoord begin.

topcargo

Nieu-Seeland se Swart Pette, hulle nasionale krieketspan, het die openingstrofe, die eerste T20-wedstryd van die Proteas se toer, fluit-fluit gewen. En as die oorwinning nie reguit na hulle gloeiende hoofde gegaan het nie, en hulle enigsins ’n  in staat tot ’n  nugtere ontleding van die wedstryd en hulle vooruitsigte is, sal hulle hard en verbete fuif… en onrustig gaan slaap. Hulle kommentators het die trompette teen die lippe, eenparig in hulle mening dat Nieu-Seeland nou “heel bo-op” die kriekethoop is. Hulle “het nou momentum” en daar word vergesigte gesien van oorwinnings in die T-20-, eendag- en toetsreekse.

Wel, nou ja, ’n  T-20 swaeltjie maak nie ’n somer van ’n  toer nie. En eerlikwaar, ek bedoel… T20! Dit is krieket op tik, ’n  balspeletjie vir toeskouers wat sukkel met aandagafleibaarheid. As daar ’n  wyse gryse in die raadsale van Krieket Nieu-Seeland is, drup hy vanaand regoor die Swart Pette se oorwinningskolwyntjie.

Hy sal hulle herinner teen wie hulle speel – en daarmee nie noodwendig wys op Suid-Afrika se (veelvuldige) voortreflikhede nie, maar hulle rare swakpunte. Hy sal verduidelik dat Suid-Afrika elke reeks – hier, daar of waar ook al – sleepvoet begin. Wat veroorsaak dit? Nugter weet en nugter gaan nie sê nie, maar gee die Proteas se span ’n  week af en hulle verval in ’n  winterroes. Vandag, in Wellington, was dit weer so. Hulle was soos ysbere wat na hibernasie verskyn, slegte smaak in die mond, pelse wat loshang, slaapklonte wat in die hoeke van die oë koek. En so speel hulle toe sulke gaap-gaap krieket terwyl hulle  hulleself as’t ware onder die armholtes krap en met slaapstramoë die toneel om hulle met min belangstelling betrag.

Die Swart Pette, daarenteen, verdien elke klop op die skouer. As hulle uit ’n  grot gekom het, was dit met ’n hongergrom op die lippe, blitsende strale uit die oë – gretig vir geweld, lus om bloedige happe vleis te verorber. Hulle het alles reg gedoen, en dit teen volspoed. Eers het hulle die loot gewen en die lomerige Proteas genooi om eerste te kolf. Dit is wat jy doen as daar op ’n  ingelegde kolfblad gespeel word. Hierdie een is ’n  paar kilometers van die stadion voorberei, op ’n  sleepwa gelaai en na die rugbystadion aangery. Daar is ’n  langwerpige vlak graf voorberei en die blad is netjies daarin geïnstalleer. Die probleem is, so ’n  blad het nie ’n  geskiedenis nie en dit is moeilik om te weet hoeveel lopies genoeg sal wees. Om ’n  teiken op so ’n  blad te jaag is tot voordeel van die jaers.

Suid-Afrika se kolfbeurt was, met die uitsondering van ’n  paar stroke, uit die oude doos – d.w.s. so uit die Kepler Wessels-handleiding van 1992. Die kolwers het nie die bal geslaan nie; hulle het dit gepor. Waar T20 krieket woeste swaaihoue vereis, het die Proteas delikate pietshoutjies aangebied, soos ’n  skynswaardgeveg in ’n  balletuitvoering. In plaas van innovering was daar korrekte, tegniese krieket – soos dit op die meerdaagse toetsveld hoort. Die een kolwer wat skynbaar vroeër as die ander ontwaak het, was ou Stem-In-Die-Bos, Hashim Amla. Hy het die ernstige Kiwi’s se balle lustig rondgekletter voordat hy op 19 uitgehardloop is na ’n  supermenspoging deur Martin Guptill.

Colin Ingram het uitgeslof gekom, befoeterd soos ’n  tiener wie se middagslapie deur iets so beuselagtig as ’n  internasionale krieketwedstryd onderbreek is. Hy het nie net verskrik nie, maar ook glad nie lus om daar te wees nie, gelyk en het sy paaltjie met onbehoorlike haas weggegooi. AB de Villiers en JP Duminy het hulleself ingegrawe asof dit vir die duur van die winter is, asof dit die eerste sessie van ’n  tydlose toets was. De Villiers het genoeg selfrespek gehad deur vroeg uit te gaan eerder as om almal se tyd verder te mors. Duminy het beurt na beurt sulke fraai, geslepe krieket gespeel en gelyk asof hy onder die indruk was dat die planeet sou ontplof as hy ’n  bal tot by die grens slaan.

Uiteindelik het Vernon Philander darem sy moer skuins gedraai en vier agtereenvolgende sesse van ’n  hopelose wegdraaibouler – wie se naam onbelangrik is – oor middebaan in die skare in te slaan.

Die Proteas het verbete gekeer dat enige vennootskappe tussen hulle lede sou ontstaan en dit gedoen deur ritmies hulle paaltjies weg te gooi. Die sawwe begin het tot ’n  einde gekom met Johan Botha en Albie Morkel in die kolftuig. Botha die Vernuftige het ’n  paar vernuftige viere geslaan.

Die Nieu-Seelanders het voortgegaan om alles reg te doen. Sowat van balle op die tiekie naby die kolfstreep, sowat van sissende draaiballe en knallende snelballe… Hulle het alles gevang wat gevang moes word en die penne raak gegooi toe dié getref moes word. En hier is die verstommende ding: Nadat hulle alles reg gedoen het, en die Proteas skaars ’n  paar dinge skaflik gedoen het, het Suid-Afrika 147 lopies op die telbord gehad.

Die Swart Pette het hulle vorm in die tweede skof behou. Al het hy ’n  naam soos ’n  skadelose siertenkvissie, het Martin Guptill elke bal binne trefafstand venynig en sekuur raakgeslaan. Die Proteas het eweneens húlle vorm behou. Die boulers het kort en wyd geboul, die veldwerkers was elke keer nét uit posisie of te traag om regtig te hardloop vir vangskote. Guptill, en Brendon McCullum in ’n  mindere bate, het krieketballe soos ’n  meteorietstorm op die stadion uitgegiet.

En nadat hulle alles tot die beste van hulle vermoë en met groot verbetenheid gedoen het, en die Proteas met dubbel die entoesiasme bloot traag sou gelyk het, moes die Swart Pette nog ses lopies in die laaste boulbeurt kry om te wen. Dit hét hulle teen Johan Botha gekry, maar dit is juis dít wat die Nieu-Seelanders vir die Rennies sal laat gryp. Nadat hulle hulle absolute, onafgebroke beste gelewer het, en nadat die Proteas onverpoosd triestig was, was daar uiteindelik bitter min verskil tussen die spanne.

Die Nieu-Seelanders is soos ’n  klein motor met ’n  klein, hoëwerkverrigtingenjin – hulle kan meeding as elke onderdeeltjie presies reg werk en hulle sonder onderbreking teen die hoogste toere anderkant die rooilyn ry. Die Proteas, daarenteen, is ’n  V8 wat, sonder om te probeer of om die enjin te oorspan, rondte na rondte teen onbehoorlike spoed kan ry.

Die Nieu-Seelanders het amper die volmaakte wedstryd gespeel. Hulle kan nie beter nie. En die Proteas kan nie vrotter nie. En glo my, hulle sal nie.

Die Nieu-Seelanders het verlede jaar die Rugby Wêreldbeker gewen. Mag dit vir hulle genoeg wees. Want hulle gaan nie nog ’n  krieketwedstryd teen Suid-Afrika wen nie; nie hierdie somer nie.

• Suid-Afrika: 147/6 na 20 boulbeurte. Duminy 41, Ontong 32
  Southy 3 paaltjies vir 21.
• Nieu-Seeland 148/4 na 19.4 boulbeurte. Guptill 78*, Williamson 24
  Duminy 1 paaltjie vir 20.

Фильчаков