Andrew Kenny sê dat daar tans slegs een steenkoolsentrale in die Noord-Transvaal gebou word, wat eers teen 2011 voltooi sal word. Die beplande tweede kernkragsentrale in die Weskaap sal eers teen 2015 voltooi wees. Dit beteken dat die huidige vlaag kragonderbrekings minstens vir die volgende dekade met Suid-Afrikaners sal wees.
Die situasie met ontoereikende elektrisiteit is uiteraard geen nuwe verskynsel in Afrika nie. Die groot meerderheid Afrikalande het óf wispelturige elektrisiteitsvoorsiening, óf daar is glad nie elektrisiteit in baie gebiede nie. Selfs al word kragsentrales met buitelands hulpgeld in Afrika opgerig, is die verspreidingsnetwerke so ontoereikend dat die vasteland vir baie jare nog sonder behoorlike elektrisiteitsvoorsiening sal wees. Suid-Afrika se oormaat elektrisiteit was dus ‘n anomalie in Afrika, en is "veroorsaak" deur die vorige regering se vermoë om behoorlike toekomsbeplanning toe te pas.
Elektrisiteit is slegs een aspek van die onvermoë van die ANC-regime om te kan beplan. In ‘n verregaande skema wil die owerhede die Ben Schoeman-snelweg se regterkantste baan reserveer vir voertuie met drie of meer insittendes. Internasionale vervoerpraktyk is egter om dit eerder vir voertuie met twee insittendes te doen, en dit gebeur in lande met toereikende openbare vervoer wat aan pendelaars ‘n realistiese alternatief bied. Die internasionale ervaring toon ook dat die impak slegs klein is en dat daar sodoende slegs ‘n klein toename in die aantal saamryklubs plaasvind.
Hierdie skema is dus gewaarborg om die probleme op die Ben Schoeman te vererger. Die groot gros motors wat tans in drie bane ry, gaan in die toekoms in twee bane moet ry. Dis niks meer as ‘n desperate poging om iets te doen aan ‘n situasie wat insgelyks tien jaar gelede reeds aandag moes geniet het nie. Die enigste realistiese oplossing sou wees om nog deurpaaie te bou, maar dit neem baie jare, en weer eens moes daar reeds ‘n dekade gelede beplan gewees het hiervoor.
Die vraag kom onwillekeurig by mens op: waarom kan die regime en Afrikane oor die algemeen klaarblyklik nie beplan nie? Ek doen die volgende verklarings aan die hand:
1. Die ou verdagte van regstellende aksie. Hieroor hoef ek nie veel uit te wei nie. Derduisende blanke kundiges soos elektriese en siviele ingenieurs is as gevolg van die regime se rassisme etnies uit die staatsdiens gereinig. Hulle is vervang deur onkundiges – met voorspelbare gevolge.
2. ‘n Gebrek aan toerekeningsvatbaarheid, wat ‘n universele kwaal op die kontinent is. Enkele jare gelede is die Amerikaanse deelstaat Kalifornië ook geteister deur kragonderbrekings soortgelyk aan dié wat tans in Suid-Afrika plaasvind. Kalifornië is tradisioneel ‘n staat wat vir die Demokrate stem, maar wydverspreide ontevredenheid onder die kieserskorps oor die elektrisiteitstekort het daarvoor gesorg dat die Demokraat Gray Davis deur ‘n Republikein, Arnold Schwarzenegger, vervang is as die goewerneur van Kalifornië.
In Afrika werk dinge egter nie so nie. Daar is klaarblyklik in die Afrikakieser se verstand geen verband tussen sy stemreg en sy persoonlike situasie nie. Onbevoegde regerings soos dié van Zanu-PF en die ANC kan vir donkiejare aan bewind bly, sonder dat die gedagte by die kieserskorps opkom om bloot vir ‘n meer bekwame regering te stem. Veral in Suid-Afrika, waar verkiesings geen doel dien buiten as ‘n soort rassesensus nie, is dit voorspelbaar dat die ANC geen risiko loop om vervang te word deur ‘n regering met die vermoë om wel te beplan nie.
3. Myns insiens is die eersgenoemde twee faktore egter slegs simptome van die grondliggende oorsaak van die probleem. Die geskiedenis het reeds honderde jare vóór Edison getoon dat daar ‘n fundamentele probleem met toekomsbeplanning in Afrika bestaan. Die eerste aanduidings hiervan was te vinde in Afrikane se landboupraktyke wat oor derduisende jare strek.
Jared Diamond het in sy boek Guns, Germs and Steel die opmerking gemaak dat Afrikane geen diere inheems aan die kontinent kon makmaak nie, buiten vir tarentale in Wes-Afrika. Beeste het uit Indië en die Midde-Ooste na Afrika gekom. Ook was die verbouing van gewasse uiters beperk, en is koring byvoorbeeld ook iets wat relatief onlangs uit die Midde-Ooste ingevoer is. Diamond probeer vergeefs om die verskoning aan te bied dat daar nie geskikte diere in Afrika was om mak te maak nie, maar die wilde voorsate van beeste in Indië was sekerlik ook gevaarlike diere, nes Afrika se buffels.
Landbou in gematigde streke van die planeet met groot verskille tussen seisoene, vereis egter toekomsbeplanning. Mielies word in die somer gesaai en in die winter geoes. Oorbenutting van grond verswak die kwaliteit van toekomstige oeste. Boere moet dus beplan om hul gewasse te roteer. Landbou vereis ook meganisering om ‘n groot bevolking te kan ondersteun, al is dit eenvoudige implemente soos ‘n ploeg wat deur ‘n perd getrek word. Afrikane se model was egter bloot om te trek agter hul vee se weiding aan. Van meganisasering en gesaaides wat ‘n groot, permanente bevolking in Afrika kon onderhou, was daar bykans geen sprake nie.
Dit was egter nie nodig vir Afrikane om te kan beplan nie, omdat die trope nie noemenswaardige seisoene het nie, en voedsel die hele jaar deur maklik bekombaar was. Daar is diegene wat spekuleer dat die onbetwiste verskynsel van lae IK onder Afrikane juis hierdeur veroorsaak is. In streke met ‘n kouer klimaat sou dommer mense, wat nie toekomsvisie aan die dag gelê het nie, eenvoudig uitgesterf het.
Die landbourewolusie wat in die res van die wêreld plaasgevind het, het nooit in Afrika plaasgevind nie. Die gevolg hiervan was dat Afrika relatief yl bevolk was toe die Europese koloniseerders die binneland in is.
Vir my is dit duidelik dat daar enorme kulturele probleme in Afrika bestaan en, durf ek dit skryf, ook probleme met denkvermoëns, veral waar dit die toekoms aanbetref. Vir derduisende jare was Afrika se kultuur een van leef vir die onmiddellike. Is jy honger? Slag ‘n bees. Het jy nie beeste nie? Plunder jou bure s’n.
Om terug te keer na Suid-Afrika se krisis met infrastruktuur: die eerste reaksie van die ANC-regime ná 1994 was nie om saam met kundiges te gaan sit en dink oor die toekoms nie. Dit was eerder om die land se ekonomie te plunder deur eerstens die staatsdiens van blankes te reinig. Tweedens is die sakesektor afgepers om miljarde rande aan die elite te oorhandig.
Toe Asiatiese lande soos Suid-Korea gemoderniseer het, het hulle ‘n grootskeepse poging aangewend om hul bevolkings op te voed en syfervaardig te maak. Dit het uiteraard nie onmiddellike rykdom geskep nie, maar die impak oor ‘n paar dekades was dramaties. Suid-Korea was in 1960 net so arm soos Zambië, maar deesdae is daar ‘n enorme gaping in welvaart tussen die twee lande.
Kontrasteer die langtermynvisie van die Asiate met die ANC-regime s’n. Die Xhosa-elite het binne ‘n kort tyd ongekende rykdom bekom deur eenvoudig andere se bates te plunder. Binne ‘n dekade het Suid-Afrika die ontwikkelende wêreld se grootste welsynstaat geword, met twaalf miljoen parasiete wat op drie miljoen belastingbetalers teer. Andersyds boer die land se opvoedkundige standaarde agteruit. Singapoer kom dikwels bo-aan die internasionale lys van wiskundige prestasies onder sy skoliere, teenoor minder as 3000 uit 350 000 swartes in Suid-Afrika wat jaarliks matriekwiskunde op hoër graad slaag.
Hier sien ons weer eens die fokus op kitsbevrediging: die Asiate gee hul mense die gereedskap om hulself mettertyd mee op te hef, maar Afrikane wil nou dadelik ryk word, ongeag die toekomstige impak waarvan.
Vandag sit ons letterlik in die duister as gevolg van Afrikane se onvermoë om die verband tussen huidige optrede en toekomstige gevolge in te sien. Gegewe die oorweldigende getuienis vir hierdie verskynsel in Afrika se geskiedenis, is die enigste misterie hoekom ons vandag verbaas is wanneer die krag weer eens afgeskakel word.
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.