Die rissiepit-aktivis Rhoda Kadalie skroom nie om haar mond behoorlik uit te spoel nie, en indien daar heilige koeie is wat sy nie slag nie, is hulle bitter skaars.
Pas het sy in haar rubriek in Die Burger die stelling gemaak dat politieke korrektheid die diktatuur van die liberalis is.
Dit staan wel in ‘n bepaalde konteks, naamlik Suid-Afrikaanse universiteite wat nie meer ‘n ellelange lys van top universiteite haal nie, behalwe die Universiteit van Kaapstad, wat bowendien so erg die kreeftegang op die indeks gaan dat dit binnekort sal aftuimel.
Kadalie meen ten regte dat universiteite se primêre taak is om opvoedkundige inrigtings van akademiese uitnemendheid moet wees. ‘n Knievallery voor die regering plaas die hoofdoelwit egter baie laag, indien hoegeneemd, op die agenda.
Dat dié onderwerp ter sprake kom kort nadat Ikeys se rasgebaseerde keuringsbeleid by sy mediese fakulteit erg deurgeloop het, is nie toevallig nie. Die ironie was dat ander rektore, wat maar self agter die deur staan, die UK oor sy benadering gestriem het.
Dit staan egter ook in die konteks van ‘n omvattender kwessie wat rondom die ABSA-transformasiedebakel in rugby losgebars het. Die uitvoerende hoof, Maria Ramos, het petrol op die vuur gewerp deur te verklaar dat ABSA tot transformasie verbind is, en, verwysend na die borgskap, dat die ontvanger die lied moet sing van die een wie se brood hy eet.
Maar transformasie staan nie in die grondwet nie. Trouens, regstellende aksie ook nie in soveel woorde nie, en nog minder affirmative action wat juridies eintlik ‘n ander, ras-nepotistiese betekenis het. Wat die grondwet wel bepaal is dat wetgewende en ander maatreëls getref kan word om diegene wat weens onbillike diskriminasie in die verlede benadeel is, se posisies te beskerm en te bevorder. Naas ras, is daar ‘n hele spektrum van kriteria, soos gestremdhede. Soos die grondwet nou lees, kan enigeen wat deur die regering se beleid van affirmative action of transformasie benadeel is, nou op regstellende aksie aanspraak maak. Veral mense wat hoofsaaklik uit die post-1994-bedeling stam, kan aanvoer dat die diskriminasie teen hulle aan die onbillikheidsvereiste voldoen.
Die hoofargument teen die transformasieprogram is dat dit rasgebaseer is, terwyl die grondwet in beginsel nie-rassigheid bevorder. Transformasie staan egter ook regstreeks teenoor Artikel 6.2 van die grondwet vereis dat die staat aktiewe maatreëls moet instel om die status en gebruik van inheemse tale te bevorder. Terwyl die regering moontlik sal aanvoer dat Afrikaans nie ‘n inheemse amptelike taal is nie, kan daar by niemand enige twyfel wees dat Engels beslis nie ‘n inheemse taal is nie.
Retore en universiteitsrade is weens staatsubsidies in wese geen alternatief gelaat as om uiters versigtig met die regering van die dag om te gaan nie. Dit strek egter nie die regering tot eer dat universiteitshoofde voor ‘n keuse van verbintenis tot die grondwet, of regeringsbeleid wat daarmee strydig is, gestel word nie.
Word egter na die briewekolomme gekyk, is dit duidelik dat Kadalie ‘n punt beet het. Mense wat hul rug styf maak en op hul grondwetlike, kulturele regte aandring, soos moedertaalonderrig by die Universiteit van Stellenbosch, word erg met die teerkwas bygedam. In ‘n stadium het die skelwoord, nieu-konserwatief, mode geword, en was veral gemik teen mense wat eens as die voorste drywers van verandering beskou is, maar halt geroep het waar die baba saam met die badwater uitgegooi word.
Pas het die minister van Kuns en Kultuur aangekondig dat oorweeg word om die verskillende museums in Bloemfontein in een struktuur op te neem, wat onder andere NALN en die Oorlogsmuseum insluit. Die motief: Om transformasie te versnel. Gaan dit teen dié agtergrond moontlik wees om grondwetlik gewaarborgde kultuurregte te behou?
Leave a Reply
You must be logged in to post a comment.