praag.co.za

Tag: Stephen Smith

  • Leon Lemmer: Swart Afrika as vertreksaal vir emigrante

    Leon Lemmer: Swart Afrika as vertreksaal vir emigrante

    Ek het al by verskeie geleenthede oor die massa-intog van inkommers in die Europese vasteland (bv Praag 3.02.2018) en Brittanje (bv Praag 15.05.2016) geskryf. In 2015 het hierdie verskynsel ‘n hoogtepunt bereik toe 1.256 miljoen migrante Europa binnegesypel het – 200 000 hiervan uit Afrika (Stephen Smith, bron hier onder, Kindle 405, 2992). Die meeste van hierdie inkommers was afkomstig uit Sirië, Irak en Afganistan (2041). Hulle het die oorlogstoestande in daardie lande as voorwendsel vir aanspraakmaking op vlugtelingstatus gebruik.

    “Between the early 1970s and the late 1990s the number of asylum applications in the countries that now comprise the European Union increased twenty-fold – from about 15 000 per annum to more than 300 000. Since 2000, this three-decade-long upward trend has continued unabated: in 2014, the year before the ‘migration crisis’, the number of first-time asylum seekers in the EU was 562 700; in 2017, after the migratory peak, Eurostat put it at 650 000” (3364). “The right of asylum in the EU has become a game of chance … But … that right … has [also] become a fig leaf for economic migration” (3376).

    In Brittanje word dikwels voorgegee dat die invloeiing van blanke hande-arbeiders uit Oos-Europa – ná hierdie lande se toetrede tot die Europese Unie – die rede vir die toenemende weerstand teen inkommers is. Dit is glo deels die rede waarom die meeste Britse kiesers ten gunste van EU-uittrede gestem het. “Polish migrants were the referendum’s target of choice: more than a million had moved to Great Britain in the five years following Poland’s entry into the EU in 2004” (229). Die Britse inwoners se onvergenoegdheid met die baie nieblanke migrante uit bv die Indiese subkontinent en die Karibiese eilande word skynheiligheidshalwe liefs verswyg.

    Die verwagting is dat migrasiedruk uit die Midde-Ooste en Asië op Westerse lande gaan toeneem. Natuurlik ook uit veral Sentraal- en Suid-Amerika op die Verenigde State van Amerika. Maar daar is ook die Afrika-faktor. In 2016 was daar reeds 9 miljoen Afrikane in Europa, teenoor 900 000 in 1960 (417). Afrika word as die mees dinamiese kontinent beskryf; nie wat bv vindingrykheid en werkgierigheid betref nie, maar met verwysing na bevolkingsaanwas. Demografies gesproke kan Afrika op biljoenêrstatus aanspraak maak (3303), al is ekonomiese ellende een van sy prominentste kenmerke. Geografies is Afrika en Europa naby mekaar. Daar word veronderstel dat migrasie uit Afrika die volgende massavloed gaan wees wat Europa tref. Afrika sal op hierdie manier “the Mexico of Europe” word (276).

    “Between 1975 and 2010, 10 million Mexicans migrated to America both legally and illegally. In all, including their children born in the United States, Mexican-Americans now form a community of some 30 million people, about 10 per cent of the US population. If Africans followed that example between now and 2050, the Afro-optimistic leitmotiv of ‘Africa Rising’ would, quite literally, become a reality … At the end of a sustained African migratory wave, Europe’s population would include some 150 to 200 million African-Europeans – counting immigrants and their children – compared with just 9 million today. In a little more than thirty years, between one-fifth and one-quarter of the population in Europe would be of African descent” (310). Dit is verbasend dat Donald Trump sulke kwaai teenstand ondervind as hy in werklikheid bloot die beleid van sy voorgangers voortsit – al is dit meer energiek – om Amerika se suidgrens (3 145 km – 2850) in groter mate teen inkommers te beveilig. “Only fifteen countries had built walls or wiremesh fences on their borders in 1990; by 2016 that number had jumped to seventy” (3221).

    “In 1975, the population of America was three and a half times Mexico’s then 60 million inhabitants, while today it is still two and a half times larger, although the Mexican population has doubled. Even if we take into account all of Latin America, with its 600 million or so inhabitants, the migratory pressures on the United States are much weaker than those facing Europe. Today, the European Union (including the United Kingdom) has some 510 million inhabitants, while there are 1.3 billion people in neighbouring Africa. In thirty-five years, that asymmetry will have grown enormously – there will be an estimated 450 million Europeans and some 2.5 billion Africans. As the population of Europe continues to age, Africa’s demographic will continue to trend in the opposite direction. By 2050, two-thirds of Africans will be less than thirty years old. Put another way, for every European in their fifties, there will be three Africans, two of whom will be in the prime of life” (322).

    Dit gaan ‘n suid-noord beweging van mense wees, dus die teenoorgestelde van die destydse “scramble for Africa” (275). Die ironiese verwagting is dat swart Afrikane op groot skaal hulle polities onafhanklike lande gaan verlaat om “n beter lewe” onder blanke politieke bewind te soek. Daar kan kwalik ‘n beter bewys wees dat blankes ‘n land beter tot voordeel van al sy inwoners regeer as ‘n swart politieke bewind, wat dikwels deur bv ondoeltreffendheid en korrupsie gekenmerk word. “In leaving their homelands by any means possible, rather than staying and expressing their dissatisfaction and trying to make things better, they [migrants] are saying something [important] about their societies: … that they are dysfunctional, and not only in terms of per capita GDP, employment opportunities or a social safety net. They also lack the capacity to generate hope … Are African immigrants qualified for life in the West? It seems to me they bring the problems of their own societies, but also the will to solve them in a more enabling environment” (2472). “I don’t exclude the possibility that this ‘better life’ that migrants so readily invoke may only be, in the words of the French demographer Michèle Tribalat, ‘a third-world lifestyle with a European standard of living’” (2489). Dalk is dit waarna gestreef word wanneer die ANC-regime nuwe huise aan mede-swartes oorhandig.

    Ek skryf na aanleiding van Stephen Smith (gebore in 1956) se boek, The scramble for Europe: Young Africa on its way to the Old Continent (Cambridge: Polity Press, 2019, 200p; Amazon Kindle $13.79). Die teks is “an entirely updated and reworked version” (187) van die oorspronklike Franse uitgawe wat in 2018 gepubliseer is. Die outeur het in Europa grootgeword en Duits met sy ma gepraat. Daarna het hy as joernalis dekades in Afrika deurgebring, insluitende Frans-Afrika. Hy gebruik die frase “bush taxis” (1549, 1679), wat ‘n beter benaming as “minibustaxi’s” kan wees. Tans is hy ‘n dosent aan Duke University in Durham, Noord-Carolina. Wat die outeur beoog, is “to provide a factual basis on which others can come to an informed view” (253).

    “I have made no a priori assumptions in favour of homogeneity or diversity as ideals, least of all as moral imperatives … Nor do I question whether the African migrants who feature in this book are fleeing violence and lawlessness, poverty or lack of opportunity, for a better life. Nor do I insist on a distinction between legal and unauthorized migration, or between economic migrants and people seeking asylum” (247). “Opponents of diversity are often accused of xenophobia and even racism, while its supporters are often suspected of wanting to dilute national identity” (2639). Hy onderskei tussen “‘upstream’ issues like entry requirements and border controls and ‘downstream’ concerns involving numerous, sometimes conflicting, models of social integration” (434). Stroomaf kan in hierdie konteks moeiliker as stroomop wees weens die “unbridgeable otherness” van die inkommers (1579). “The melting-pot theory of assimilation is outdated” (2925). ‘n Land wat hom vir migrasie oopstel, “will be defined by a multi-ethnic and multicultural mosaic” (2926).

    “I endeavour to assess Africa’s importance as a reservoir of migrants, and as far as possible to predict both the magnitude and timing of this human flow from Africa to Europe” (253). “Africa, the island-continent of youth, is also the ‘lost land’ of failed adulthood where hundreds of millions of castaways are waiting for a life of fulfilment beyond their reach” (1568). Dit is waarom Afrika dikwels met ellende geassosieer word; ook “miserabilism” genoem (2093). Smith voorspel: “More than 100 million Africans are likely to cross the Mediterranean Sea over the next two generations” (259). Sy fokus is op swart Afrika, dus Afrika suid van die Sahara (275), en nie op Noord-Afrika met sy Arabiese bevolking nie. Hy beklemtoon veral drie sake: Die eksponensiële bevolkingsaanwas, die groot persentasie swart jeugdiges en die buitengewoon groot migrasiebegeerte. Migrasie in die wêreld in sy geheel “has increased from 92 million in 1960 to 258 million in 2017” (2003). “The United Nations … expects that between 2015 and 2050 some 91 million people from the world’s developing [poor] nations will move to the world’s wealthiest [white] countries” (2023). Die aanleiding hiertoe is “profound disbelief in the prospect of things taking a turn for the better within one’s lifetime … Large-scale migrations tend to originate from places where there is no hope” (2105).

    In die boek word Suid-Afrika net sydelings betrek, waarskynlik omdat die nagloed van wat die blankes oor eeue hier tot stand gebring het, nog nie (heeltemal) uitgedoof is nie. Byvoorbeeld, Afrikalande se amptelike bevolkingstatistiek is hoogs onakkuraat, met Suid-Afrika wat darem die beste vaar (514) – ook wat die voorkoming van kindersterftes betref (811). Morten Jerven het ‘n hele boek, Poor numbers (2013, 208p), oor Afrika se onbetroubare (amptelike) statistiek geskryf (525). In hierdie beperkte sin is Suid-Afrika darem nog nie in alle opsigte ‘n tipiese Afrika-land nie, al is hy sedert 1994 ywerig op pad daarheen. Die grootskaalse emigrasie van die plaaslike blankes word glad nie in die boek genoem nie. Die “wêreldmening” is selde begaan oor die lot van blankes in Afrika. Veral sedert 1994 is daar Afrikanerdiaspora in bv Amerika, Brittanje, Australië en Nieu-Seeland. “To call yourself a member of a diaspora is to lay claim to the status of a castaway of history, a victim: you have ended up somewhere as a result of misfortune, if not worse – in any event against your will” (2135).

    In Europa is daar sterk verskille van mening oor migrasie. “Poland, … propounds the concept of ‘ethnic homogeneity’. The threshold of tolerance was crossed long ago and a ‘Fortress Europe’ mentality is seen as the sine qua non for survival. For others, notably Germany, ‘welcoming’ people in need is a categorical imperative, and any attempt to question the unqualified acceptance of migrants is viewed as Fremdenfeindlichkeit or xenophobia” (440). Daar word gespekuleer “about the extent to which the warm welcome of migrants in Germany had anything to do with clearing the debts of the Nazi past” (3478). Maar Angela Merkel het spoedig tot beter insigte gekom. “Germany took in almost 1 million asylum seekers in 2015, but the following year rejected 91 per cent of the requests for protection” (559). “Merkel has since refrained from repeating her previous call that there should be no Obergrenze or ‘cap’ on immigration” (597). Sy het weens haar dwase uitlatings heelwat kiesers van haar politieke party vervreem (589).

    Volgens Smith behoort migrante uit Afrika nie maklik weg te kom met ‘n pleidooi vir vlugtelingstatus nie, dus “to claim victimization as their permanent condition” (2161). “Only African migrants are locked up in their past, a perpetual ‘return to pain’” (2167). Daar word gepraat van swartes se “grievance identity … blacks who view life through the lens of victimization” (3159). “The worst response that one can foist on African migrants is what Hannah Arendt [1906-1975] called the ‘politics of pity’” (2495, 3182). “Europe should not consider ‘the’ African migrant and potential fellow citizen as someone who stands vaguely for an abstract humanity” (2674). “‘Pan-Africanists’ have a tendency to mark as racist any opposition outside of Africa to the arrival of African migrants” (2356), terwyl iedere sovereine land die reg het om te besluit of hy immigrante wil toelaat en, indien wel, hoeveel van hulle en aan watter vereistes hulle moet voldoen. “One doesn’t join a club by relaxing the rules” (2727).

    Globalisering het “the free circulation of goods and capital” meegebring (2810), maar dit volg nie dat mense daarom ook vry is om hulle in enige land van hulle keuse te vestig nie. Die eerste deel van die volgende sin (toegepas op Afrikane) is myns insiens minder omstrede as die tweede deel (toegepas op Afrikaners): “When trying to formulate a ‘good’ immigration policy, irenic universalism inspired by a vague brotherhood of men is as prejudicial as nasionalistic or nativist egoism, or any cult of blood and soil” (2680). “In Nigeria, at the end of the oil boom, the overnight expulsion of several hundred thousand foreigners in two large waves – in 1983 and 1985 – was a brutal way of bringing down immigration levels” (2361). Dit het gebeur sonder dat daar sterk protes was. As ‘n Westerse land iets soortgelyks vir swart inkommers aandoen, sou daar ‘n helse bohaai gewees het.

    Smith beskryf swart Afrika as ‘n vertreksaal vir migrante (2634). Sedert die verraad wat ‘n klein groepie Afrikaanssprekende blankes in 1990/94 gepleeg het, weet ons dat baie van ons plaaslike blankes (meer as ‘n miljoen), soos miljoene swartes, reeds deur daardie vertreksaal beweeg het. Namate ‘n mate van voorspoed in swart Afrika geskep word – sodat daar ‘n (middel)klas ontstaan wat nie bloot om oorlewing stry nie – ontstaan die begeerte na “‘n beter lewe” by hulle. “‘Bare life’, to use the term coined by the Italian philosopher, Giorgio Agamben [born in 1942], doesn’t allow for adventure” (2110), maar matige voorspoed wel. Buitelandse finansiële hulp lewer ‘n bydrae hiertoe “by helping poor countries attain the threshold of prosperity, at which point their citizens have the means to leave and live elsewhere” (2172), dus, “development aid subsidizes migration” (2178).

    Hedendaagse telekommunikasiemedia (veral televisie en die internet, dus televisietoestelle, rekenaars en veral slimselfone) maak dit vir Afrikane moontlik om via ‘n skerm ‘n idee te vorm van hoe mense in ‘n ontwikkelde samelewing lewe. Hulle doen “screen-shopping” (3309) met die oog op migrasie. “The ubiquity of satellite television and increasing internet access sharpens the contrast on the world’s poorest continent between lived experience and what is ‘seen on the screen’” (2035). Hierdie soort “globalization favours the ‘Americanization’ of the continent, even in its non-English-speaking parts. America soft power – in particular its youth culture and Black America’s protest culture – is in tune with African modernity” (2082). Dit wek by Afrikane die begeerte om deel van die Weste te wees. Hulle voorsien nie die moontlikheid dat lande in swart Afrika (gou of ooit) die Westerse ontwikkelingsvlak gaan bereik nie, gevolglik verkies hulle die migrasie-opsie. Telekommunikasie stimuleer migrasie ook in ‘n ander opsig. Nadat die migrant in ‘n vreemde land aangekom het, kan hy danksy telekommunikasie (bv ‘n slimfoon) goeie kontak met sy agtergeblewe familie en vriende in sy geboorteland behou (2167). Sodanige virtuele geborgenheid bring mee dat die migrant groter weerstand kan bied teen assimilasie en integrasie in sy nuwe omgewing.

    Om die invloei van inkommers aan bande te lê, bestee Europese lande deesdae baie geld om toestande in Afrikalande te verbeter. Weens ondoeltreffendheid en korrupsie bereik buitelandse hulp slegs in geringe mate sy doel in Afrika. Maar die ironie is dat hoe doeltreffender Europese geld in Afrika aangewend word, hoe meer die getal vermoënde Afrikane wat uit Afrika wil ontsnap. Dit gebeur bv op groot skaal met swart studente wat met studiebeurse in Westerse lande studeer. Ná 1994 het die nuwe Suid-Afrika ruim hiertoe bygedra deurdat suiwer rassisties eerder geleerde swart Afrikane as blanke Suid-Afrikaners bv as dosente aan die plaaslike universiteite en as staatsamptenare aanstel is. Jonathan Jansen het omtrent gevrek van die lekkerkry toe hy as dekaan van die fakulteit opvoedkunde aan die Universiteit Pretoria (UP) ‘n Nigeriër as dosent in “chemistry education” aangestel het; nie omdat hy akademies die beste kandidaat was nie – die Nigeriër was bv nie Afrikaans magtig nie – maar om politieke redes, want Jansen wou die institusionele kultuur (dus historiese blankheid) van UP vernietig (Knowledge in the blood, 2009, p 223).

    Daar is ‘n opsig waarin buitelandse geld wel die intog van migrante in Europa aan bande lê. “In 2010 [Muammar] Gaddafi [Libya’s head of state, 1969-2011] demanded the EU pay an annual rent of 5 billion euros to prevent migrants from crossing the Mediterranean. Without it, he treatened, ‘tomorrow, Europe will no longer be European’. On 18 March 2016, following the record influx of migrants the previous year, the EU agreed to pay Turkey some 6 billion euros in two tranches to close the routes in the Aegean, a move that should keep an estimated 3 million Syrians stranded on Turkish soil. Based on this ‘model’ of cash for kettling, the EU has, since 2016, negotiated ‘immigration conventions’ with five African countries – Ethiopia, Nigeria, Niger, Mali and Senegal – to stand to gain from containing would-be migrants in the Horn of Africa and the Sahel” (2536). Sulke ooreenkomste met verskillende Afrikalande is nodig omdat “African migration resembles a fountain with multiple overflow basins” (2645). Anders as die Amerikaanse mure en heinings aan sy grens met Meksiko, het Europa nou hierdie “wall of money” (2541). Eintlik is dit ‘n geval van “blackmailing Europe” (3339).

    Slegs ‘n klein persentasie van die onwettige immigrante word gedeporteer. “Their repatriation is a major logistical and financial challenge, and even an impossibility when their home countries refuse to readmit them” (3381). “Great Britain alone would have to spend 9 billion euros to repatriate all its illegal immigrants in a process that would last anywhere from fifteen to thirty years. By comparison, the 6 billion euros paid to Turkey in 2016 and 2018 to prevent some 3 million migrants from reaching European soil seems like a good deal, a bargain price in fact, especially given that there is no bad press of human rights violations” (2832). “More than 90 million euros were approved in April [2017] to help Libya deal with its migratory problems. But we know there is no oversight to safeguard how this money is spent. At the end of July, 46 million euros were disbursed to create a Libyan coast guard. Yet they are trained to bring migrants back to Libya” (2844).

    Die manier waarop die foto van die stokkiesdraaier Hector Pieterson sedert 1976 in propaganda teen die NP-regering en Afrikaans misbruik word, is goed bekend. Op ‘n soortgelyke manier is die foto van die 3-jarige Siriër, Alan Kurdi, misbruik om stemming ten gunste van die migrasie van vlugtelinge te bevorder. Die foto toon sy lyk op ‘n Turkse strand op 2 September 2015. Die boot waarin sy gesin die Middellandse See wou oorsteek, het omgeslaan en hy het verdrink. Andersins is die konteks van die gebeure doelbewus verswyg. Alan se pa het ‘n gevestigde betrekking gehad sedert sy gesin hulle in Turkye hervestig het. Hulle was nie na Europa oppad nie, maar na Kanada. Die gevaar van verdrinking van migrante in die Middellandse See word ook oordryf. In 2015 “the risk of dying for a migrant crossing the Mediterranean was 0.37% … The likelihood of dying in childbirth for a woman in South Sudan … was 1.7 per cent. In other word, South Sudanese mothers giving birth were four and a half times more likely to die than a migrant crossing the Mediterranean, which has been variously described as an ‘open-air cemetery’, ‘the shame of Europe’, even the locus of ‘a silent genocide’” (2553).

    Teen 2017 “the likelihood of a migrant perishing had risen to 1.88 per cent – five times higher than it was [in 2015]” (2566). “The risk became higher because the humanitarian response became more efficient. Rescue boats were getting closer and closer to Libyan territorial water, and if there was a danger of drowning, they didn’t hesitate to enter to help those in trouble. Smugglers exploited this window by packing growing numbers of migrants onto ever more precarious craft – especially the 9-metre long inflatable boats from China, which at times held up to 130 persons, a number several times their capacity. In exchange for a reduction in the cost of the journey, one of the passengers would be put in charge of ‘navigating’ and making the emergency call to rescue authorities once the craft reached international waters. To accomplish this, the navigator was provided with a compass and a mobile satellite telephone. In the past, another passenger would also have travelled at a reduced rate by acting as ‘Captain’, and would be in charge of running the outboard motor. However, as the price of outboard motors began to climb sharply (in the summer of 2017, it was more than 8 000 euros in Libya), ensuring that the motor did not disappear once the rescuers arrived became an issue. The smugglers were then likely to take the motor with them in another boat once the craft carrying the migrants reached the edge of territorial waters, leaving its occupants helpless and adift – pending the arrival of a rescue ship” (2571).

    “In the first six months of 2017, humanitarian aid workers rescued and transported to Italy almost three-quarters of all migrants attempting to cross the Mediterranean – some 93 000 people. In fact, they became so efficient that the smugglers began purchasing even less seaworthy craft than before and an increasing number of Italians and other Europeans started blaming the aid workers for running a kind of Mediterranean Uber, on call to ferry new migrants to Europe” (2577). “In 2018, Italy had struck a deal with Libyan warlords and equipped the country’s coast guard, in a bid to curb the rate of migrant departures. Since then, the new government has prohibited humanitarian rescue ships from entering Italian ports” (2589). Die migrasiedruk het toe na Malta en Spanje verskuif.

    Hierdie soort mensverskuiwings geskied in drie stadia:

    (a) Voor die vertrek (emigrasie): Dit behels dikwels ‘n trek uit die platteland na ‘n stad. “Between 1960 and 2000, Africa’s urban population surged by 8.7 times, by 2050 it will have quadrupled again” (904). Geld vir die uittog word bymekaar gemaak, bv met behulp van familielede. “The initial sum ranges between 2 000 and 3 000 US dollars” (2116). Daar word ook gekies tussen wettige en onwettige emigrasie.

    (b) Die tog (migrasie): Die roete kan deur verskeie lande gaan. Die migrante is uitgelewer aan die genade van tussengangers, bv agente; eintlik menssmokkelaars. Migrasie het ‘n groot en lonende bedryf in Afrika (en elders) geword. As die migrant se geld opraak, kan dit, totdat familielede nog geld stuur, aanhouding of selfs slawerny meebring. “The criminal logistics of the trans-Saharan migration are rarely brought to the attention of the European public” (2518). Daar is bv “bribing the police at various check-points so the human cargo can pass” (2518). In Libië is daar “torture centres for migrants who have run out of money … to extort ransom from family members to secure their release” (2523). As ‘n alternatief is daar “slave markets” waar die migrante wat nie geld het nie, opgeveil word (2523).

    (c) Die aankoms (immigrasie): Die eindroete uit Afrika wat die meeste gebruik word, is van Libië na Italië, bv die eiland Lampedusa, wat slegs 113 km van die Tunisiese kus is. Daarna volg die stryd om uit te kom by die land wat as bestemming begeer word, bv Duitsland. “The presence of ‘relatives’ in the broadest sense greatly reduces the uncertainty and cost of settling in a European country” (2133). Die inkommers vorm “foreign enclaves” (2150). Byvoorbeeld: “In northwestern Germany, Eschweiler, a small town with 55 000 inhabitants, has become a rallying point for several hundred Togolese” (2138). Dit is hier waar Sigmund Freud (1856-1939) se “narcissism of minor differences” ‘n rol speel (2698), veral as die (kulturele) verskille heelwat groter blyk te wees as wat aanvanklik veronderstel is. Maar Smith skryf: “Small discrepancies might be even more troublesome than the stark differences. In any event, the hosts’ quality of life is changed, because more and more foreigners – strangers, indeed – have become their neighbours. Some of them – usually in the poor neighbourhoods that are mostly effected – might inveigh against having been ‘invaded’. … The arrival of foreigners can be destalilizing, their presence unsettling” (2703).

    Dayo Olopade beweer in sy boek, The bright continent (2014), dat ‘today, African diaspora maps are reverse models of colonialism” (2727). Smith skryf egter: “Yet colonialism lasted only about eighty years [1885-1960s – South Africa excluded] south of the Sahara. The ‘colonial imprint’ cannot overwrite the longer history of the continent before and since colonialism” (2733). Eintlik kan daar nie geredeneer word dat Europa weens migrasie uit Afrika nou (presies) dieselfde aangedoen word as wat Afrika tydens imperialisme en kolonialisme ondervind het nie. Kolonialisme “was driven by a small, influential minority who inspired a new imperial imaginary fostered by a revolution in communications – ‘high-speed rotary presses, automatic paper folders, linotype machines, news photography, railroads, and telephones’ … The poor and disenfranchised European masses read the ‘penny papers’ but left in droves for the Americas, and not for Africa” (282). Veral sedert 1994 besef baie blanke Suid-Afrikaners dat die Amerikas ‘n beter opsie sou gewees het. “In 1930, the number of European citizens from the major colonial powers – Great Britain, France, Portugal and Belgium – living in Africa was fewer than 2 million, about 2 per cent of their total population and less than 1 per cent of Africa’s population at the time” (282). Daar was nooit enige sprake van blankes wat met hulle getalle die swartes verswelg het nie.

    Die stormloop van Afrika deur koloniale moondhede word soos volg verduidelik. “In 1885, at the conclusion of the Conference of Berlin, which established the rules for the colonial partition of sub-Saharan Africa, Europe’s scientific prowess, industrialization and modern armies made it the most developed continent in the world. It counted some 275 million inhabitants, not including Russia. Africa, with six and a half times the surface area, had only 100 million inhabitants, and was the least developed continent in the world” (288). Hieruit kan twee gevolgtrekkings gemaak word. Eerstens het die Europeërs substansiële redes gehad om hulleself meerderwaardig in vergelyking met Afrikane te ag. Tweedens kon die inheemses oneindig baie tot hulle eie voordeel leer uit die positiewe voorbeeld wat die Europeërs in woord en daad gestel het. Deesdae word egter by voorkeur geredeneer dat geen ras of etnisiteit/kultuur meerderwaardig bo ‘n ander is nie en dat imperialisme en kolonialisme eerder vreeslik sleg as enigsins goed was; insluitende die “spesiale soort” kolonialisme waaraan Suid-Afrika, volgens die ANC, glo van 1910 tot 1990/94 onderhewig was.

    Die bevolking van Afrika suid van die Sahara het van 230 miljoen in 1960 – dus aan die begin van die era van politieke onafhanklikheid – tot 1 biljoen in 2015 gestyg (305). Hierdie demografiese versnelling is grootliks moontlik gemaak deur bv die intensiewe, wetenskaplike landboubedrywighede (dus verbeterde voedselproduksie) en gesondheidsdienste wat tydens kolonialisme daargestel is. “The … emphasis on development and public health would prompt the greatest demographic boom in human history” (622). “If current trends continue, it [Africa’s population] will have increased by a factor of 17 between 1930 and 2050. By comparison, the equivalent multiplier for the United Kingdom, whose population was about 45 million in 1930 and will be an estimated 77 million in 2050, is a mere 1.7, or ten times less” (628). Maar as ‘n mens die hedendaagse propaganda (bv van die ANC) glo, sou jy dink dat swartes tydens kolonialisme op groot skaal deur blanke “koloniste/setlaars” uitgeroei is.

    Die buitensporige bevolkingsaanwas in Afrika het ongetwyfeld die volgende tot gevolg: “There will never be enough for everyone” (737). “The sheer number of people makes the well-being of each one impossible given the available resources” (922). In Suid-Afrika voer geen politieke party ‘n veldtog ten gunste van geboortebeperking nie omdat dit glo nie polities korrek sou wees nie. Dit is gebaseer op “the myth in Africa that persistently high fertility rates are a form of wealth rather than a guarantee of poverty for all” (3316). “The continent has only itself to blame for its pertinacious indifference to large-scale family planning. National campaigns to promote birth control, as in Bangladesh (‘A small family is a happy family’) or Jamaica (‘Two is better than too many’), have barely been tried in any country south of the Sahara” (2815).

    Daar is ook die instroming van miljoene (onwettige) immigrante wat die demografiese situasie vererger. Verder is dit die ANC se ideaal om die landsgrense vir hulle broers en susters, asook hulle kleingoed, heeltemal oop te stel. Volgens ‘n VN-projeksie: “3.36 billion people in sub-Saharan Africa in 2100” (1030). “Between now and 2100, three out of every four newborns in the world will be born in sub-Saharan Africa” (816). “Africa’s population has increased at a rate never before seen in human history, and without a ‘Green Revolution’ to accompany it and offer [of] a measure of food security” (1004).

    Die wêreld se voedselbehoeftes “are set to increase by 70 per cent between now and 2050 … Africa will need to have quintupled its agricultural production to quarantee its food security” (1122). Desnieteenstaande beoog die dwase ANC-regering waaragtig om die produktiefste plase, dié van blankes, sonder vergoeding te onteien. Dink aan die gemors waarin Zimbabwe is weens die sogenaamde herbeslaglegging/”repossession” (1167) van blankes se plase. “Zimbabwe has jumped from 700 000 inhabitants in 1900 to more than 16 million in 2017” (1180), terwyl Suid-Afrika ongeërg – so koel soos ‘n Coke – baie van die verhongerde en werklose Zimbabwiërs absorbeer. Weens die eksponensiële bevolksaanwas sal daar nooit genoeg behuising, skole, hospitale, ens, in Suid-frika wees nie; dus waarskynlik ook nooit die stabiliteit van rus en vrede nie.

    Op hierdie manier sal voorspoed in Suid-Afrika ná 1994 ‘n ontwykende ideaal bly. Onrealistiese verwagtinge word doelbewus deur die ANC by die gepeupel geskep, bv dat alle inwoners geregtig op lopende water en spoeltoilette is. Dít is swart Afrika-vreemd: “In 2006, Lagos had some 15 million inhabitants, but just 0.4 per cent of the city’s toilets were connected to a central sewage system” (881). In Niger “80 per cent of state schools do not have drinking water and three-quarters have no toilets” (2226). “Only 18 per cent of the world’s population has access to safe drinking water and to a proper sewage system” (2243). Daar word van te min Suid-Afrikaners verwag om te veel vir te baie (ondankbare) armlastiges/parasiterendes te doen.

    Ons moet deesdae dikwels aanhoor hoe wonderlik dit is dat Suid-Afrika sedert 1994 ‘n demokrasie is, bv een mens, een stem. Waarmee eintlik gespog word, is dat ons nou ‘n swart pleks van ‘n blanke regering het. In werklikheid het ons in vele opsigte ‘n skyndemokrasie (bv Praag 2.11.2019). In ‘n land soos Suid-Afrika, soos in die res van Afrika, hou demokrasie, in die sin van algemene stemreg, wesenlike gevare in – “the democratic handicap” (1462) – bv: “In low-income societies democracy is dangerous” (1456). Dink aan die vrygewigheid waarmee die ANC-regering, in ruil vir stemme, bv staatstoelaes en huise uitdeel. Maar Smith verskaf op ‘n vindingryke manier ‘n rede waarom daar in swart Afrika eintlik nie iets soos meerderheidsregering (kan) bestaan nie.

    “For Africa as a whole, 41 per cent of the population is under fifteen,” maar dit sluit Noord-Afrika in waar die bevolkingsgroei heelwat laer is as in swart Afrika (566). “With the voting age at eighteen or older in fifty-three of fifty-four African countries, the continent’s collective future will scarcely be determined by the majority of its citizens: at any moment you choose to look at it, half the continent’s population is too young to vote. And by the time this half op the population accedes to voting age, another half of the population without the right to vote has been born. The upshot is that democracy appears more an age-based privilege than a majoritarian right” (351). Africa’s exceptionally young demographic profile lessens the chances of sustainable democracy” (1456).

    “A ‘youth bulge’ more than doubled the likelihood that a country would experience a civil war” (1422). “The likelihood that Africa’s frustrated youth will fill the ranks of armed ‘anti-system’ groups is … high” (1486). “The tension between old and young is the mother not of all conflict, but of instability. It is this tension that actualizes itself across the ‘politics of resentment’” (1958). Soos Auguste Comte (1798-1857) dit gestel het: “Demography is destiny” (1450). Dit ondersteun my hipotese dat ‘n verdere revolusie, ná die “onderhandelde” een van 1990/94, Suid-Afrika se voorland kan wees. Hierdie keer kan dit ‘n revolusie deur die jeugdige, werklose gepeupel, met die moontlike bystand van inkommers, wees. “The young yearn for equality and – propelled by constant disappointment and mounting frustration – threaten to bring the old order down on the heads of their elders” (369). Inkommers sonder lojaliteit teenoor Suid-Afrika kan die land se ondergang (help) bewerkstellig as hulle ‘n substansiële massa word. Byvoorbeeld, die Ivoorkus het toegelaat dat 1.3 miljoen migrante hulle van 1976 tot 1980 in daardie land vestig terwyl daar net 7 miljoen inheemse inwoners was. “In 1998, there were 16 million people living in the Ivory Coast, of which 26 per cent were officially classified as ‘foreigners’” (2372). Die latere “venomous quarrel about the concept of ‘Ivority’ … led to civil war” (2378).

    Daar is al gespekuleer dat Europa voorheen nie so ‘n groot probleem met inkomende swart migrante gehad het nie omdat hulle ná 1994 eerder op Suid-Afrika toegesak het. “In 2000, Jeremy Harding wondered whether ‘the power of attraction’ that South Africa exercised on the rest of the continent was not the reason ‘why, finally, there are so few sub-Saharan hands clinging to the portcullis’ of fortress Europe. Since then, the post-apartheid ‘rainbow nation’ has lost much of its attactiveness” (2391), onder meer weens inheemse swartes se sporadiese, bykans deurlopende, geweld teen inkommers. Die rede waarom die nuwe Suid-Afrika aanvanklik ‘n aantreklike opsie vir swart inkommers was, is omdat onder die leiding van blankes oor eeue die mees ontwikkelde land in Afrika opgebou is. Daar was dus baie om te geniet, te aas en af te breek. Smith stel hierdie getal inkommers op tussen 2 en 3 miljoen (2402).

    Hoe graag Afrikane uit Afrika wil ontsnap, blyk uit die volgende. Volgens Gallup-opnames (2013 tot 2016) “overall 31 per cent of Sub-Saharan Africans intend to migrate, against a worldwide average of 14 per cent” (579). “In Togo, which has almost 8 million inhabitants, one adult in three entered the US goverment lottery for a residence permit – even though the ‘visa lottery’ contains just 55 000 green cards for the entire world, offered to ‘diversity candidates’ from countries with low immigration rates to the United States. In neighbouring Ghana, 6 per cent of the population – 1.7 million people out of 28 million – applied for the programme in 2015 alone, and that proportion was even surpassed in Liberia (8 per cent), Sierra Leone (8 per cent) and the Republic of Congo (10 per cent). Across the whole continent, according to a 2016 Gallup Institute survey, 42 per cent of all Africans aged fifteen to twenty-four, and 32 per cent of university graduates, said they wanted to emigrate” (386). “It is estimated that between one-third and one-half of all African university degree holders have either left their country or did not return after studying abroad, prefering to work instead in a developed country” (3125).

    Met verwysing na Nigerië, Senegal, Ghana en Kenia is bevind: “At least four in ten respondents in each country declared their intention to migrate, if they had the means and the opportunity, including a staggering three-quarters of those surveyed in Ghana (75 per cent) and Nigeria (74 per cent)” (399). ‘n Mens sou dink die meeste swartes in hierdie lande verwelkom dit steeds dat hulle van die “koloniale juk”, dus blanke politieke beheer, ontslae geraak het. “Africa needs to realize that the massive departure of its most dynamic citizens – often its best-educated – represents a net loss for the continent” (2668). Maar “the educated elite does not believe in Africa’s future. They are running away” (3136).

    “In 1997, the then Washington Post Africa correspondent, Keith Richburg, in his book, Out of America: A black man confronts Africa [Kindle $9.44], raised a hue and cry when he congratulated himself on the deportation of his African ancestors to the New World, where, despite discrimination and other hardships, they managed to succeed. To greater consternation, he wondered how quickly an African slave ship docked in a West African port would fill up with volunteers for a voyage to America. Twenty years later, Africans are routinely piling into frail skiffs at their own risk to cross the Mediterranean” (399). Geweld is een van die dinge wat endemies aan swart Afrika is. Richburg kon nie verstaan waarom die panga-seisoen/”machete season” (1082) nie tot ‘n einde kom nie.

    Wat slawerny betref, word die rol wat Amerika en blankes daarin gespeel het, in propaganda meesal erg skeefgetrek. “It is estimated that about 12 million Africans were taken to the New World [the Americas] [but] … the … United States received fewer than 5 per cent of those sold into slavery” (645). Die ongevalle tydens die reise van slawe oor die Altantiese Oseaan, dus onder blanke beheer, was ook aansienlik minder as by slawerny onder die beheer van swartes en Arabiere. “The long-term death rate during the Middle Passage [ie between Africa and the Americas] was around 10 per cent, while the trek across the Sahara and towards the Mediterranean was the deadliest, costing the lives of one-fifth of those in captivity” (650). In die eerste dekade van hierdie eeu “‘more black Africans arrived in this country [USA] on their own than were imported directly to North America during the more than three centuries of the slave trade’, or around 400 000 Africans” (3236). Dit lyk dus nie asof Amerikaanse swartes werklik sleg daaraan toe is nie.

    Hoe die tradisionele Britse aard weens massa-immigrasie verander het, blyk bv duidelik uit die verkiesing van ‘n Moslem, Sadiq Khan, as burgemeester van Londen in 2016. “More than half of the city’s inhabitants are either first or second-generation immigrants” (218). In 1950 het Brittanje 25 000 nieblanke immigrante gehad (236). “By 2001, nearly 8 per cent of the UK’s population were immigrants, some 4.6 million people, a figure that had risen to 13.6 per cent by 2015” (241).

    Multikulturaliteit weens massa-immigrasie is nie net kenmerkend van Londen en Brittanje, veral Engeland, nie. “Spain had few immigrants until the end of the twentieth century: in 1990, they accounted for 0.9 per cent of its population. Twenty years later, 14 per cent of its population … were born outside the country, a number that included some 800 000 Moroccans” (3440). “From 2000 onwards, half of the children born in Brussels had immigrant parents, and Muslims represented one out of four inhabitants under the age of twenty-five” (477). “Genoa, Italy, has become more ‘African’ than many French or British port cities” (2757). In 2015 “40 per cent of the children born in France had one parent or grandparent of foreign origin” (3478). In Jean Raspail se roman, The camp of the saints (1973) en Michel Houellebecq se roman, Submission (2015 – Praag 20.10.2019), “the reader is plunged into a world where Charles Martel [688-741] will have been roundly defeated in the battle of Tours [732]” (2792); verwysende na die veldslag waarin die intog van Moslems uit die Iberiese Skiereiland na die res van Europa gestuit is. Renaud Camus, in sy boek, The great replacement (2011), “believes that Muslim immigrants are about to colonize France” (2998).

    In Japan, anders as in baie Westerse land, word die klem geplaas op “national cohesion and ethnic and cultural uniformity” (2938). In 2015 was slegs 1.5% van die Japannese bevolking in die buiteland gebore (247, 2938). Die land is dus ‘n “monochromatic country” (3165) met ‘n “policy of isolation – sakoku” wat demografie betref (3245). “In that same year, refugee status was granted to just twenty-seven people in Japan … In 2017, the African diaspora in Japan accounted for 0.01 per cent of the total population” (2945). Soos in Europa word die getal en persentasie Japannese bejaardes al hoe meer, maar anders as sommige meningsvormers in Europa word daar nie geredeneer dat die invloei van veral jeugdige inkommers noodsaaklik is om die werk te doen nie. Daar word gereken dat outomatisering, veral robotika (3286), asook kunsmatige intelligensie, dit moontlik sal maak om al die nodige werk met al hoe minder werkers te doen.

    Ten slotte: Waar bevind Afrikaners hulle in hierdie verswelgende migrasie van swartes? “This is an Africa that rejects ‘white material’ in the manner of a body rejecting a hostile organism: Europeans, that is to say, and the complicated objects they have introduced on the continent … The anti-white sentiment … is suffocating” (1662). “Like Africa itself … whites in Africa have changed – from colonials to expatriates to foreign residents, though they seldom see themselves as immigrants: ‘parasites in paradise’, as the Kenyan writer Ngugi wa Thiong’o bluntly characterized the Europeans in [Karen Blixen’s] Out of Africa [1937, Kindle $5.64]. In the 1920s, Kenya, one of a handful of so-called ‘settlement colonies’ in sub-Saharan Africa, had around 2.5 million people and some 40 000 whites, or 1.6 per cent of the population. Today, Kenya has almost 50 million people, and about 70 000 whites, or 0.14 per cent. What is striking is how marginal the numbers of Eurpeans were and are, more than ever, today. Has the continent finally become the ‘Africa of Africans’? The paradox is this: during the course of the last century, which has seen the presence of Europeans go from marginal to insignificant, the other ‘white material’ – not persons but the objects that represent their modernity – has multiplied and has been widely adopted. Whether these are industrial commodities or the new-fangled objects of a twenty-first-century digital lifestyle, what matters is that they are not locally produced. They come from outside, nourishing the ‘cargo-cult’ of Africa’s modernity – the local belief that salvation will arrive in the hold of a ship [or aeroplane]” (1679).

    “In 2014, Africans spent 10 per cent of their income on their cellular phones … Africa, the continent of oral tradition” (1835). “Africans are more than ever submerged by ‘white material’, but still have only limited access to its trade secrets. As long as this situation lasts, modernity to them will remain ‘Western’, and indeed a white condition” (1697). Dit is ‘n voorbeeld van Afrika se “notness”; ook van sy “lack of institutional capacity” (1704). Sulke lande word deur bv die Verenigde Nasies as onafhanklik erken, maar dit word genoem “‘negative sovereignty’, as opposed to the actual ‘positive’ capacity of the state to administer its territory. A colourful piece of bunting, a few rhyming phrases set to music, a few embassies abroad and a national football team have often been enough to constitute a state” (1717). “The euphoria of independence has long since abated, as has the ability of most sub-Saharan states to hasten the pace of their countries’ development” (1722).

    Weens owerheidsondoeltreffendheid is die privatisering van bv onderwys en hospitaaldienste Afrika se voorland. “In the Democratic Republic of the Congo (DRC), 71 per cent of schools are private institutions; in Uganda, out of 5 600 secondary schools, nearly 4 000 are private; in Lagos State in Nigeria, three students out of four are enrolled in private schools; and even in the shanty towns around Nairobi, the Kenyan capital, four out of ten students attend private schools, despite the endemic poverty of the slums” (1750). Die daarstelling en instandhouding van ‘n funksionele staatskoolstelsel vereis doeltreffende regering, soos vóór 1994 in Suid-Afrika. Sedertdien het die meeste plaaslike openbare skole disfunksioneel geword en neem private skole al hoe meer hulle plek in. Die plaaslike staatsuniversiteite is besig om dieselfde gang te gaan. Hulle wend geen poging aan om akademies en ideologies onafhanklik van die ANC-regime te funksioneer nie, selfs al is daar ‘n voortgesette reële inkrimping van hulle regeringsubsidies.

    In Suid-Afrika se Grondwet (1996, artikel 18) staan: “Everyone has the right of freedom of association.” Christopher Heath Wellman en Phillip Cole skryf (in Debating the ethics of immigration: Is there a right to exclude, 2011): “Freedom of association must also imply the freedom not to associate” (2715). Dit is presies wat die ANC-regime en sy howe ontken, gevolglik mag Afrikaans bv nie die enigste of selfs hoofonderrigtaal aan ‘n universiteit wees nie en word so iets al hoe minder in die plaaslike skole toegelaat; om van uitsluiting op grond van ras en etnisiteit/kultuur nie te praat nie.

    Gestel daar word gepoog om ongelykheid in die wêreld te verminder of uit te skakel, dan kan in die konteks van migrasie gesê word: “A concern for greater international equality should not be confused with a vision of open borders as the royal road to achieving that goal. It is not inconsistent to favour worldwide social justice and oppose the free movement of persons” (2715). Maar die verderflike ANC-regime het dit al herhaaldelik gestel dat sy ideaal is om Suid-Afrika se grense af te skaf en die land vir veral die swartes in die res van Afrika oop te gooi. Dan sal die ANC ongetwyfeld slaag in die ideaal wat hy in sy era van terrorisme gekoester het, naamlik om Suid-Afrika tot in die grond af te breek.

    Iets wat die ANC-kamerade nie besef nie, is dat “a welfare state without borders is unsustainable” (3339). “It is one thing to invite foreigners into a society to share its riches; but it is an entirely different thing to share with them the capacity of a society to create those riches – if that were easy, development aid would not be the failure it is, and African migrants would not be fleeing their countries in the first place. A developed state with a reliable social safety net cannot practise an open-door policy” (3346).

    Die plaaslike blankes, veral die Afrikaners, is dalk nader aan hierdie eindstadium as wat (algemeen) besef word. Dit herinner aan die behoudende Franse nasionalis, Maurice Barrès (1862-1923), wat in sy boek, Under the eyes of the barbarians (1888), geskryf het: “I defend my cemetery. I have abandoned all other positions” (2727), wat ‘n mens laat dink aan die toegewings wat FW de Klerk en sy onderhandelaars in 1990/94 gemaak het, wat op die lange duur die uitwissing van die Afrikanerdom en Afrikaans tot gevolg kan hê.

    “In 1900, one quarter of the world’s population was European; today, Europeans make up 7 per cent; in 2050, they will account for 4.5 per cent of the global population, and nearly one-third of them will be more than sixty-five years old” (2971). As die toekoms van blankes in Europa en elders buite Afrika, bv Amerika, demografies duister lyk, hoe groot is die duisternis dan nie vir blankes in Afrika nie?

    Tog moet Afrikaners poog om onuitroeibaar te wees. Die beste manier om dit te doen, is om jou ongetransformeerde identiteit te behou, bv om nie te hibridiseer nie – nie wat kultuur of taal of jouself betref nie – en selfbeskikking in ‘n eie tuisland as ideaal te bly koester. Hiervoor is kompromislose nasionalisme nodig. Hierdie dinge moet eerder in ons hart en gees en die werklikheid as in die kuberruimte gegrondves wees.

  • Suidpunt: Om te skryf, of nie te skryf nie?

    Suidpunt: Om te skryf, of nie te skryf nie?

    Ek sit met ‘n etiese probleem. Miskien kan die PRAAG-lesers my help.

    1. Is dit geoorloof om aan kompetisies deel te neem van die hoofstroommedia of ander organisasies as jy die geld kan benut vir jou eie saak, agenda of ander belangegroepe s’n?
    2. Is dit beter om eerder onafhanklik ‘n pad vir Afrikaans op die web oop te veg, ‘n Eenman-Kruisvaart te onderneem, of is jy dislojaal teenoor ander belangegroepe? Of moet jy albei doen en ondersteun?

    Talent maak nie saak nie

    Iedereen kan skryf. Ek bedoel dit, benadruk dit: enige brandsiek skaaphond kan deesdae skryf. En as jy nie kan skryf nie, dan dikteer jy.

    Die vraag bly egter: WIL JY?

    As mens kyk na die “suksesverhale” van skryfskole (die mense, nie die werke nie), begin ek telkemale wonder of mens nog skryftalent nodig het. Enige ou kan deesdae kyk na watter intrige in ander verhale gebruik word, die ontwikkelingsgang, die afloop, die einde. Enige persoon kan die woord- en sinlengtes tel. Let op die woordkeuses. Kyk hoe loperig en traag jou sinne is. Is daar karakterontwikkeling? Wat wil die verhaal vir my sê? Wat is kenmerkend nuut aan die verhaal? Hoeveel mites, volksverhale is in hierdie verhaal saamgepers? Soos mens meer boeke lees of flieks kyk of met mense omgaan, kan jy baie gou agterkom wat het na 20 jaar steeds trefkrag, en wat is “cliché”/”blasé”/”moet gly” na 20 minute. En wat word bloot opgehemel omrede dit tans byderwets is.

    Waarom het ‘n mens ‘n skryfskool nodig om dit uit te vind? Is dit ‘n geldmaakstorie?

    Te midde van al hierdie kunsgrepe, grille, intertekstualiteit, intratekstualiteit, postmodernisme, interseksualiteit gee “Rem tene, verba sequentur” steeds die toon aan: as jy jou storie ken, jou feite agter mekaar het, kom die woorde vanself.

    Skryfkompetisies

    Moeder toon 26 Januarie vir my ‘n advertensie in die dorpskoerant. Kortverhale en gedigte – vir ‘n boekefees van 2018. Kortverhale maksimum 2.000 woorde. Die prysgeld is ‘n geskatte R11.500,00. Pos na so by so adres. Klink heel billik. Onderwerpe bra voorspelbaar; “ryloper” en “standbeeld” trek my aandag. Die wenners word in die boek gepub. Trek my toetsbord nader en soek. Toe ek sien die ATKV-embleem skitter op die program, trek my wenkbroue ‘n loodregte lyn. Wat ‘n liniaal laat krom lyk. Frida Kahlo sou jaloers gewees het.

    Net daar begin ek belangstelling verloor.

    Maar selfs al sou ek ook wou deelneem, het ek ‘n baie vae vermoede hoe die wenverhale gaan lyk. Gegewe wie die borg is. As dit nie te stroperig is, vreeslik sentimenteel, kinderlik ooremosioneel, ‘spookasemvrolik’, ammunisie vir popsielkundige Dr. Phil, die viering van “Alternatiewe Afrikaans” of nog ‘n treurmare oor Apartheid, ‘n steekhou vir die ‘verkrampte’ Afrikanertradisies en blanke bevoorregting nie [soos mens deur die ATKV-“Taalgenoot” blaai…], kan ons ten minste hoop op ‘n bietjie mite, verhaal en ‘n wonderlike intrige. Op sy minste, ‘n bietjie afgewaterde, uittand kontreikuns. Verstaanbaar vir alleman. Té verstaanbaar.

    Ek bedoel regtig, ‘n mens kan vir seker ‘n beter, veel deegliker nagevorste kortverhaal skryf as die (ver)draaiboek van “Krotoa”?!

    Weer sit ‘n mens op die brug, tone in die water, en weet nie herwaarts of derwaarts nie. Moet mens juis inskryf en die ATKV probeer “melk” vir die bietjie kontant en erkenning wat hulle aanbied, of, arme onnosele mens, “melk” hulle juis jou talent? Daar staan immers op die inskryfvorm:

    “Ek verstaan dat ek, deur deel te neem, aan die Bestuur van […] Boekefees toestemming gee om hierdie skrywes gratis te gebruik vir hulle Bundel. Ek verstaan dat ek kopiereg behou vir verdere publikasies.”

    Dis nogal vaag gestel. Is dit prysgeld van R11,500 wat verdeel word onder die wenwerke, genoeg om ‘n bundel vol te maak?  Hoeveel blaaie word daar geskat moet die bundel min of meer wees? Of is dit R11,500 per afdeling? Of per ouderdomsgroep?

    Soos ek dit verstaan, ek mag dus verkeerd wees, kry jy jou prysgeld, ‘n deeltjie van die R11,500,00; maar verbeur jou tantième met die eerste oplaag. Hoeveel hierdie aantal boeke “per oplaag” is, weet ek nie. ‘n Oplaag kan enigiets tussen 2.000 tot 10.000 tot 100.000 boeke wees. En wat dan as geen verdere oplae beplan word nie? Sou jou prysgeld met die eerste oplaag nou meer werd wees as die tantième, of is dit andersom?

    Hierdie is geen verdagmakery nie. Dis net ‘n voorbeeld, want dit geld eintlik vir alle soortgelyke skryfkompetisies waar boeke betrokke is. Ongeag wie die uitgewers, of die borg, is.

    Dit verskil byvoorbeeld van radiodramakompetisies vir Radioteater. Want selfs die dramatekste wat byvoorbeeld by RSG nie gewen het nie, soos ek dit verstaan, maar tog meriete volgens hul standaarde vertoon, word uitgesaai. Daar staan byvoorbeeld by hulle Handleiding 2017: “RSG behou hom die reg voor om dramas wat van uitsaaigehalte is uit te saai. Die skrywers sal volgens RSG se bestaande fooiestruktuur vir die uitsending vergoed word.” Dit sal seker nie so baie soos die kroonprys van R35.000,00 (2017) wees nie, maar… ja. Jy weet wat gaan vir wat.

    En nou dat ons oor tantième praat: In die dae van Apartheid, lees ek by Vaandel ( http://vaandel.co.za/afrikaanse-skrywers-in-die-laaste-loopgraaf/ ), was die lewe van die Sestigers nog beter daaraan toe:

    Min mense is seker bewus daarvan, maar skrywers soos Barnard, Brink,  Breytenbach, Abraham de Vries, Ettienne van Heerden, Elsa Joubert, Jan Rabie, ens., ens., het in die dae van die gehate apartheid, heerlik op die vette van die aarde geleef, want hulle pennevruggies is klokslag deur die Departement van Onderwys voorgeskryf en letterlik honderde duisende eksemplare is verkoop. Ons weet van sommige skrywers wie se tantième ‘n miloen rand of meer beloop het.

    Daardie voorreg is natuurlik vandag nou weg… of wag, nie heeltemal nie. Skole en universiteite skryf stééds boeke voor. Maar Afrikaans is net nie meer ‘n pligvak om tot die staatsdiens toe te tree nie, en dus is die boeke op aanvraag minder. Oor die tantième, skryf die kinder- en jeugboekskrywer, Martie Preller, immers in haar boek, “Eendag was daar ‘n storie” (2003:69), die volgende:

    “Hoekom wil jy skryf?

    Tydskrifverhale betaal nie te sleg nie: ‘n paar honderd rand per storie.

    Boeke: Jy kry ongeveer 15% van die prys waarteen die uitgewer die boek aan boekwinkels, ensovoorts verkoop, en jy ontvang jou outeursaandeel slegs op die boeke wat reeds verkoop is.

    Die oplae wissel. Van kinder- en jeugboeke word daar omtrent 2 000 per oplaag gedruk. Dus, indien al die eksemplare uitverkoop, sê nou maar oor ‘n tydperk van twee jaar (as jy gelukkig is), kry jy sowat R6 000 tot R8 000 vir baie maande se baie harde werk.”*

    [* Preller se boeke is meestal deur Tafelberg uitgegee, en sedert 2004 vernaamlik by die kinderboekhemel, LAPA. Soos ek verneem het word tot onder R2.000,00 per tydskrifkortverhaal deesdae aangebied. Ag, kom ek wees reguit: “Huisgenoot” het in November 2016 die bedrag R1.950,00 aangebied per skrywe.  Hierso (https://www.netwerk24.com/huisgenoot/Vir-die-lekker/wil-jy-jou-kortverhaal-vir-huisgenoot-stuur-20170528 ). Preller se vervolgverhale het egter meestal in ‘Vrouekeur’ verskyn, getiteld “Jamie en Sebastian”.  Ook neem digitale verspreiders soos Google Play en Amazon net ‘n gedeelte van die verkoopgeld; die res kry die uitgewer/skrywer/selfpubliseerder.]

    Aan die ander kant: niemand kan jou werk so goed aan die publiek OPDRING soos die ‘regte’ uitgewers nie. Ons is ook bekend met aggressiewe bemarkingstegnieke wat nie meer by 2003 pas nie. Maar onthou tog: skryfkompetisies is soos inkleurkompetisies – daar kan net een (of ‘n paar…) wenner(s) wees. Of gaan jy nou jou ego laat knou juis as jou talent nie raakgesien word deur die gepeupelpers nie? Waarom nog die moeite doen?

    Maar hoe groter die prysgeld wat aangebied word, hoe meer BEHOORT mens mos in te skryf? Dis tog vir Afrikaans… en jou CV… en die geld.

    Voorraad

    Toe ek nou die dag ‘n middagvervolgverhaal luister, veral teen die einde, voel ek krapperig. Die dialoog verloop soos twee lam vlieë om ‘n oopgebarste, oopbek vy met die rooigeel sug wat al by die mondhoek afloop, of twee bye smoordronk in ‘n bierblik. Heel passend seker by die warm, droë middag hier onder in die Wes-Kaap. Was die toon maar so opgewek en lewenslustig soos Februarie-miere! Kom ek stel dit so: woordoortolligheid wat gehiernatoe en gesoontoe word is gewoonlik wanneer die dramaturg nie weet hoe om ‘n tussenepisode te vul nie.

    In my lewe blaf mense opdragte van vyf woorde. En dit word gedoen. Dit bespoedig die lewensintrige. Maar toe die karakter na ‘n gedraal soos ‘n tollende halfdood vlieg in die vensterbank sê die vrou “hoef nie [haar] virginity te verloor” om uit te vind waarmee die Sjinees by die hawe hom ophou nie, was ek net teë. Dit was oorbodig.

    Kyk, my eerste smokkelverhaal wat ek as kind gelees het was “Pokkel wil smokkel” (Human & Rousseau), die vertaling van “Mudge the Smuggler”. En dit was snaaks. Jy het Ouma Raaswater, Pokkel wat wil smokkel, en die Gereg. Maar dan bots die Langarm van die Gereg met die smokkelaars, en… die familie word herenig! Ouma Raaswater en die Langarm van die Gereg (met die sewe vingers!) is toe heeltyd lang verlore familie. En ‘n moerse opskop en reünie word gehou. Min het ek as kind geweet hierdie “snaaks” sou later in die werklike lewe die norm word!

    Daarna het ek geweet wat kom van smokkel-, strooptog- en soortgelyke verhale. Avontuur, empatie, woede, vir die leek. Net nog ‘n doodgewone dag, vir die doodgewone polisieman. As mens met hierdie insig na die biblioteekrakke kyk, lyk dit eerder of die aanbod die aanvraag oorskry, of nie?

    Maar nou die “virginity”-ding. Ek weet wat ‘n virgin is. My skoolmaat het trouens gespog dat hy ‘n virgin is. Hy het ‘n Virgin-geldkaart, ‘n Virgin-selfoonpakket, dalk selfs die boek van Richard Branson: “Losing my virginity” (2005). Of hy nou vlieg met Virgin Atlantic en gaan trap die pedale by Virgin Active en voorheen Virgin Interactive rekenaarspeletjies gespeel het, weet ek nou nie. Hy kook seker vandag met ‘Extra Virgin Oil’ (olie van die eerste persing).

    Nou sien, dialoog soos: “Ek het sommer my Sony in die see gegooi… en hy’s waterbestand!” word nie gebruik in dramatekste nie. Nou waarom móét Richard Branson se koninkryk, die “virginity”, by jou huis ingedra word? Dis onnodig. Regtig waar. Veral nie voor sensitiewe kooplus kinderore nie.

    Toe het ek gewonder. Moet mens nie radio’s toegooi met verhale nie? Verhale wat jý wil hoor nie? Skryf moet jy skryf. Sonder ophou. Hulle moet voorraad hê tot 2030. 2050. Die Afrikaanse radio moet jou ywer beloon met ‘n briefie van dank. Daarna volg: “Ons het u werk ontvang”. Drie maande later: “Dit spyt ons om u mee te deel: ons voorraad is vol. Ons trek al by 2114.” Vyf maande later: “As u nie nou ophou nie, laat u ons geen keuse om die tekste deur die snippermasjien te jaag nie.” Sewe maande later: prokureursbrief in die pos. Interdik: Pespos.

    Gaaf, dan teiken ons die volgende radiostasie. Afrikaans vooruit!

    PRAAG se potensiaal en teenkanting

    PRAAG kon seker al ‘n onafhanklike privaatdrukkershuis op sy eie geword het wat op groot skaal boeke uitgee en druk. Hier in die Wes-Kaap is mens bekend met privaatuitgewers soos byvoorbeeld Hemel en See Uitgewers (Hermanus), Boekemakranka (Kleinmond, met hul skenk-‘n-manuskrip-vir-sopkombuis), Hartbees Uitgewers (Swellendam, deernisvolle grootdrukfiksie veral vir swaarsiende oumensies) en Ateljee Uitgewers (Oudtshoorn).

    Die vraag is nou net waarin sou PRAAG kon spesialiseer? Antikommunistiese (nie)fiksie? Ek bedoel, as Taurus (Emmarentia/Johannesburg/Bramley) destyds om sy ‘alternatiewe denke’ kon oorleef en in die biblioteke beskikbaar was…

    Twaalf mense sou byvoorbeeld gelyktydig aan “Le livre noir du communisme” (1997) kon saamwerk [nadat toestemming by Robert Laffont verkry is]. 846 bladsye word deur ‘n swerm bye toegetakel. Gratis, verniet, sonder betaling – die bietjie wat Frans ken (of nog aan die leer is). Dit gaan mos om die liefde van die saak in die vrye tyd – die bietjie geld wat PRAAG sou maak met “Die swartboek van die kommunisme” (2019 tot 2022?) sou nie te veel kon wees nie. Deesdae met linguee.nl en context.reverso.com is vertaling nie meer ‘n kuns nie en die gebrek aan goeie Afrikaans/Nederlands/Duits-Franse woordeboeke geen hinderpaal nie. Die projekleiers lees die vertalings deur, snuffel hier en daar ‘n vertaalfoutjie uit. En PRAAG lewer sy grootste (dikste) boek nog. Want heel toevallig is die projekleiers gesout in Frans en Kommunistiese dialektiek.

    Wat kry die vertalers in ruil daarvoor? ‘n Boektitel wat op hul CV as medewerkers gelys kan word. Die beroemde veeltalige Ier, Benny Lewis, skryf juis: as jy ‘n goeie reputasie as vertaler wil opbou, moet jou eerste boeke so te sê kosteloos gedoen word. As stokperdjie. (Die teenvraag is weer of PRAAG nie juis die beste vertalers wil gebruik om hul aansien te verhoog nie). Solank daardie CV van jou net nooit die Nasperstakke en -kantore bereik nie.

    A, dit bring my by die volgende onderwerp: die vendettas.

    Want nou wonder ek klaar weer watter verskoning die Wes-Kaapse Provinsiale Biblioteekdiens gaan uitdink om NIE ‘n boek deur PRAAG aan te koop nie.

    Glo my, ek het op menig sulke commendatii afgekom, soos [en let op die skryftrant]:

    * “Een jaar”, deur Jean Echenoz: “4. Geen titels van die skrywer i/v nie. Engelse titel ONE YEAR is afgewys by MEA 021205. 5. Leesbaar. Klein publikasie. Ek dink ons kan maar los.”

    * “Kontrei”, deur Kleinboer: “(Rapportresensie) Sien bostaande resensie. 5. Baie eksplisiet. Sal egter moet aankoop, aangesien daar ‘n aanvraag gaan wees.”

    * “Kreeftegang” deur Günter Grass: “Baie leesbaar. 3. Vir lesers wat hou van ‘n storie met ‘n historiese inslag. Oorweeg ‘n paar kopiee.*” [*Net ‘n paar? Vir internasionale, bekroonde literatuur vertaal in Afrikaans?]

    * “Negrologie” deur Stephen Smith: “(Resensie in Die Burger) 2). Sien bostaande resensie. 5). Ongunstige resensie. Los eerder.”

    * “Ope brief aan Willem de Klerk”: “Klein, dun publikasie uitgegee deur Praag. Skrywer rig ‘n brief aan dr Willem de Klerk waarin hy sy misnoee teenoor hom as persoon uitspreek, maar bowenal sy misnoee oor die lot van die wit Afrikaner man. 5. Baie klein boekie. Ek dink ons kan iets meer breedvoerig oor hierdie onderwerp kry. Los.”

    * The scourge of the ANC and Afrikaner survival under black rule: two essays. “(Resensie in Sunday Times volg): 1) The author has a PH.D from Wits University and a D.E.A. from Paris University 2) Comprises two essays THE SCOURGE OF THE ANC and AFRIKANER SURVIVAL UNDER BLACK RULE. He pumps out hatred of everything in the New South AFrica, referring throughout to the ANC as an ‘erstwhile terrorist group’ referring to Mbeki as an ‘uitlander’ an African terrorist and schemer, who sometimes acts like a subject of Britain. He envisages the future of South AFrica as being similar to that of Zimbabwe. 4) Two previous titles in stock: 183, 11 5) Polemical writings which pour out tirades of hatred against the ANC especially ANC ‘uitlanders’ who came back after 1994. Some of his other targets are F.W. de Klerk and Roelf Meyer for selling out to the ANC, Britain, Mugabe and black governments in neighbouring countries. There has been negative publicity about the book and the author. Consider/perhaps leave.”

    Soos u kan sien is die pers dus die maatstaaf. Baie dankie, nou weet ons dit ook. En tog is sekere boeke van PRAAG aanbeveel, soos ‘Aweregs’, ‘Moltrein’, ‘Om die Waarheidskommissie te vergeet’ en die twee dramatekste van George Weideman en Nico Luwes.

    So wat kan ons verwag vir “Die swartboek van die kommunisme”? Ek kan my dit klaar voorstel:

    * “Die swartboek van die kommunisme” deur Stéphane Courtois, et al.: “(Ongunstige resensie deur politieke ontleder van Stalinbos, raai net wie?, in die bloedrooi Burger) 1. Kicking a dead horse. 2. Ou koeie uit die sloot haal. 3. Kommunisme is dood. 4. Te dik. 5. Te moeilik; te akademies*. 6. Los eerder.”

    [*Ek lieg nie: voor die uitreik van die gelyknamige rolprent is die boek, ‘A Beautiful Mind’ deur Sylvia Nasar, deur die Wes-Kaapse Biblioteekdiens so gekeur: “Looks quite heavy going and interest would be fairly limited. In view of limited funds, leave unless there is clear indication of demand. “]

    As Vlaandere daardie antikommunistiese boek op sy rakke het [in Hollands!], seer sekerlik moet Suid-Afrika dit ook hê. Ek kry soms die indruk PRAAG (Dainfern) en Vaandel (Mosselbaai) word êrens op ‘n rooilys bygehou. Word die uitgewer op die stelsel ingetik, loei die lugsirenes. Die Derde Wêreldoorlog het aangebreek.

    Maar, kom ons laat hierdie Vendettagedagte gou opsy. Die beer is nog nie eens geskiet nie. Die broodjies nog nie gebak nie. Die kuikens nog nie uitgebroei nie. Ons ly aan hierdie kant van die spektrum mos nie aan paranoia nie. Om billikheidsredes vra ek my net af: waar is die Engelse weergawe, “The black book of communism”, op die dorps- en stadsbiblioteekrakke? Jy kry daardie boek eerder op ‘n paar universiteite se verlate biblioteekrakke, dik onder die stof toegepak. Dis asof die hele Europa se Marxistiese stof wat in die laat-1990’s oor hierdie boek opgewalm het ongesiens by Suid-Afrika verbygegaan het. Amper soos Tsjernobyl se materie van die laat-1980’s wat ons eenvoudig nie geraak het nie. En tog, kyk mens na Goodreads se leserskommentaar, wat hierdie boek hoog aanprys, skryf een kommentator in hierdie jaar, 2018, nog: die boek behoort in elke klaskamer en universiteit te wees.

    Op soortgelyke wyse kan mens vra: om watter rede is Vaandel se onderhoud (1997) met Wit Wolf Barend Strydom nie eintlik op die provinsiale biblioteekrakke nie, maar “What if there were no Whites in South Africa?” (2015) deur Ferial Haffajee, ruim in elke “lae-inkomstebehuisingskema” (vir die ouer garde: “lokasie”) -biblioteek in die Wes-Kaap? Uit die 56 van laasgenoemde boeke is daar met die dag van my skrywe van hierdie brief, 1 Februarie 2018, nie ‘n enkele kopie uitgeneem nie. Tssk!

    Ek probeer dus nou net kleinkry watter een van hierdie twee boeke dus die meeste historiese waarde het. Ek is seker selfs die kommunistiesste man of vrou sou skietgoed in Strydom se woorde wou soek (teen hom). Hoe doen ‘n mens ‘n skool- of universiteitstaak oor die Wit Wolwe sonder ‘n ordentlike onderhoud? Dink maar aan mondelingstukke, Apartheidstake, ens. ens. ens.? Hoe moet die arme kind nou goeie joernalistiek leer? En empiriese navorsing?

    Maar soos die boekkeurders van die provinsiale biblioteke self hul vooroordele oor die Barend Strydomboek uitspreek:  “1. Skrywer is ‘n berugte regse. 2. Boek waarin Strydom sy dade regverdig deur politieke gebeure en insidente uit sy oogpunt te bespreek. 5. Taamlik opruiende regse geskrif. Net vir aanvrae.”

    Gelukkig is daar diegene wat hul boeke skenk aan die provinsiale biblioteke. Die biblioteke weier skenkersboeke selde, tensy rakruimte beperk is; die boeke word dus wel op ‘n manier opgeneem in die stelsel. Daar is dus altyd ‘n gaatjie in die burokrasie.

    Ek het al gewonder of dit in PRAAG se guns sou tel as hy hom meer sou oopstel vir manuskripte. Miskien ‘n blad êrens oprig wat net uitlig wie, wat, waar en hoe gemaak moet word. Daar is hoeveel skrywers wat nou nie aan die “standaarde”, of “kader”,”kriteria”, “raamwerk” van die hoofstroomuitgewers voldoen nie. “Raamwerk” wat min of meer lyk soos ek nou weer van die Vaandelblad hierbo moet aanhaal:

    “Miskien het die uitgewers in ’94 so deur die euforie en dronkenskap oor apartyheid se dood, ‘n angsdroom gehad dat hulle stem vir die ANC ook ‘n stem was vir die wurgtou om die strot van die eens florende Afrikaanse boek! En dat hulle hom in sy laaste loopgraaf moet gaan bewapen. Want nog skaars het Madiba die politieke mag oorgeneem, of ek en my vrou ontvang uit die bloute besoek van een van die land se bekende uitgewers, en ons verneem by hulle van die nuwe skrywersprojek wat beplan word.”

    “In kort kom dit daarop neer dat hulle in die toekoms populêre romans wou publiseer met temas waarin die veragtelike kleurskeiding geen rol sal speel nie; m.a.w. die hooftema moes wees ‘n liefdesverhouding tussen swart en wit. Toe ons dit summier van die hand wys, is aan ons gesê dat hierdie mark braak lê en skrywers baie groot geld kan verdien. Ons het egter voet by stuk gehou, en dit was toe ook die einde van ‘n meer as 20 jaarlange verbintenis met hulle.”

    “Met verloop tyd is daar in die media berig dat Afrikaanse uitgewers begin noustrop trek; sommige moes noodgedwonge saamgesmelt om te oorleef en ander het net eenvoudig in die niet verdwyn. Skrywers wat gedigte en kortverhale wil publiseer, moet nou self daarvoor betaal.”

    “Later het ons ook verneem dat die glansende reënboog-“skrywersprojek” ‘n totale mislukking was – die gemiddelde blanke Afrikaanse leser wou eenvoudig net nie aan hierdie ‘gruwel’ byt nie. Dit het daartoe gelei dat uitgewers derduisende rande verloor met boeke wat op die rak bly staan het, of verpulp moes word.”

    Oeps.

    Nou terwyl Vaandel hom staal vir die religie, kerksake, volksvyande en die eindtyd, kan PRAAG hom mos beywer vir ‘n wêreld sonder Marxisme, monisme of enige polities-korrekte (nie)fiksie. Dus, meer filosofies ingesteld. Of juis ligte, hekelende satires. Die uitgewer weet mos wanneer om HALT! te roep. Of beleefd op die manuskrip te skryf: ”Oulik, maar jy beweeg op dun ys!”. So vul die een uitgewer die ander een net aan – ons het mos gemeenskaplike… doelwitte.

    Teenoor die hoofstroom kan die ALTERNATIEWE MEDIA dus groei. Dalk is so iets in die verlede al gedoen, ek hoor met graagte die repliek aan.

    Slotsom

    Wie melk eintlik vir wie?

    Wie grawe grafte vir wie?

    1. Skryf mens vir die hoofstroom, probeer jy Afrikaans vir die menigte bevorder. En in die proses kan mens miskien ‘n paar sent melk [wat dan by veel nuttiger oorde ingepomp kan word?] uit die uitgewer-ysterkoei. Nee, Oom Breyten, die Ysterkoei moenie sweet nie, hy moet gemelk word. Leeggemelk word. En die uiers afgerim word. Die Ysterkoei moet bloei!

    Gewoonlik gaan die groot gros wins egter na die uitgewer self. Dus, slegs ‘n paar druppels melk en ‘n brommer as meevaller in die skrywer se emmer. Maar melk bly melk. Nou ja, kompetisies is ‘n ander saak – geld kies nie wie sy baas is nie. Maar die nuwe baas kies seker wat hy met die prysgeld wil maak? Maar daardie geld moet tog êrens vandaan kom… jaargeld? Rentegeld? Van lede wat van vroeg tot laat hul hande deurwerk? Ag, nou ja. Soos my tannie een koue oggend in Gansbaai gesê het toe sy haar trui tuis vergeet het (en ek myne vir haar aangebied het): “Nee! Wie dom is moet k@k!”

    1. Skryf mens vir die hoofstroom, poleer jy eintlik die beeld van organisasies wat die Afrikanerdom en sy tradisies waarskynlik, nee, ooglopend probeer vernietig. Hulle ry tog op jou goeie naam, idees en skeppingsgees. En in die proses voer jy die draak dik.
    2. Skryf jy net mooi niks nie, word die status quo behou. Afrikaans bly waar hy is. Stagneer.
    3. Skryf jy vir PRAAG en ander uitgewers, of selfpubliseer, het jy “die verkeerde kanale gevolg” om dit eufemisties te stel. Jy en jou werk word op ‘n spreekwoordelike swartlys geplaas – [1. weens die min geld vir bemarking; 2. “Jy’s nie een van ons nie”] – en jy kan vergeet dat die deursnit Afrikaanssprekende dit sal lees of van weet. Gewoonlik is sulke boeke juis vir ‘n nismark geskryf. Behalwe as die hoofstroom doelbewus jou naam wil krater maak. Maar, opbouende resensies of nie – dis die advertensies wat die geld en die tonge laat rol.

    Laat ons egter nie vergeet wat met Libanon-Uitgewers gebeur het nie. Adriaan Snyman se huis is teen die aanvang van die millennium heel melodramaties deur swaargewapende polisielede met ‘n lasbrief deursoek – amper soos mens met ‘n voortvlugtende terroris sou maak. Snyman se boeke en ander materiaal sou glo as die bron vir die Boeremag se ideologie gedien het. Om dit alles te kroon het Libanon-uitgewers daardie jare, veral 1997, ook deurgeloop weens ‘n ander hofsaak teen die boek “Volksverraad: die geskiedenis agter die geskiedenis” deur advokaat Pretorius. Soos Vaandel-Uitgewers self stel: “Die hofuitspraak was ten gunste van Hartzenberg nadat slegs één kant van die saak aangehoor is en adv. Pretorius nie onder kruisverhoor geneem is óf getuies gelei het nie.”

    Geen uitgewer, al is hy hoe versigtig, is teen sulke aanslae gewaarborg nie. Vir groot uitgewers is ‘n hofsaak soos hierdie ‘n nietigheidjie. Wat daarvan? Ons het derduisende ander boeke uitgegee; hierdie enetjie was maar ‘n ou “glipsie”. Vir privaatuitgewers beteken ‘n hofsaak soos hierdie ‘n gewisse dood. Dus, groot uitgewers kan vliegtuie neerskiet soos hulle wil, die kleintjies mag ONDER GEEN OMSTANDIGHEDE in juffrou se klas piepie nie.

    1. Skryf jy vir PRAAG en ander uitgewers, of selfpubliseer, steun jy die uitgewers wat iets vir die volk wil doen. Hierdie skryfwerk gaan dan dikwels nie met winsbejag gepaard nie. Jy weet mos die oplaag is gewoonlik laer en daarom die prys per boek duurder. Jy weet waarvoor jy jou inlaat. E-boeke kan wel die verspreidingsprobleem en ‘drukkoste’ vergemaklik, want boeke bly lomp, ontoeganklike bundels papier.
    2. Die ander opsie waaraan ek gedink het is om heeltemal weg te breek en jou eie ding te doen. Jou naam word nie aan die werk gekoppel nie, jy maak geen wins of kry geen geld nie, maar die noodsaaklike euwel, genaamd Google, werk tog onbewustelik ten goede mee wanneer die mense daarbuite in Afrikaans sekere soekwoorde intik. En toevallig op jou vertalings afkom. Ek bedoel nou plekke soos Wikisource waar mens horingou boeke uit 1740 kan vertaal in Afrikaans. En dan heeltemal gratis en vry kan plaas op die web om te lees. Dis gewoonlik boeke met min verkoopswaarde, maar tog hoë akademiese waarde. Dis ook onmiddellik en kostevry beskikbaar. Werke soos hierdie sou in elk geval nie deur die hoofstroom vertaal word nie – want wie gaan dit koop? Of dit nou geskryf is deur die siniese Voltaire of die dromerige Jean-Jacques Rousseau [elkeen op hul beurt het die Marxisme beïnvloed], die hoofstroom stel nie daarin belang nie. En daarom die mense ook nie. As hulle maar weet hoe Voltaire vir Rousseau uitmekaar geskeur het met sy giftige kommentaar… Daar is ook die briewe van Denis Diderot aan Koningin Katharina II wat die hele onderwysstelsel van Rusland van destyds hervorm het. Dis van sulke tekste waarvan ek praat. Sulke tekste is belangrik vir die kritiese leser.

    Die nadeel hieraan weer is onlangse boeke in buitelandse tale wat dringender in Afrikaans vertaal moet word, met die taal en skrywers wat gelukkig wel “nader” aan ons tyd is. Ek praat nie soseer van “The Hobbit” (1937) wat jy binnekort in Afrikaans kan kry nie [eintlik dink ek ons het te veel droomwerk en te min dinkwerk in Afrikaans]. Ek praat van niefiksie. Daarvoor het mens ‘n gewillige uitgewer nodig wat die lisensies kan reël. Dit stuur jou terug na punt 4 en 5. ‘n Gewillige uitgewer het egter ook gewillige medewerkers nodig.

    1. Nog ‘n opsie is “fanfiction”. Maar dit is werklik jou laaste opsie. Deesdae is daar heelwat webblaaie waar mens jou wildste fantasieë oor ‘n TV-reeks of rolprent kan plaas. In jou moedertaal. Veral as jy Trinity in haar swart skwiek-skwiek PVC-jas stomend in die telefoonhokkie witwarm wil vry. Voor die telefoonklingel. Of Oreo-koekies vir Simba wil voer [of ‘n rustige aand na die sterre saamkyk in kinderlike onskuld; sy donssagte dik leeupens as kopkussing]. Of in louwarm pasta rondswem saam met die eerbare Skoppensboer van PRAAG en politiek praat! Of jy kan ‘n ondeunde parodie van 7de Laan maak. Niemand sal ‘n traan daaroor stort nie – behalwe van die lag. Jy kry natuurlik geen geld daarvoor nie [anders is dit kopieregskending…], maar jy skryf in Afrikaans. Dis mos al wat tel? Toe nou, dis mos vir die grap? Heerlike wraak op ander se powere verbeelding, my skat.

    En daarmee sluit ek my vraagstukke af waarmee ek die brief begin het:

    1. Is dit geoorloof om aan kompetisies deel te neem van die hoofstroommedia of ander organisasies as jy die geld kan benut vir jou eie saak, agenda of ander belangegroepe s’n? Geld vra immers nie hoe dit uitgegee moet word nie.
    2. Is dit beter om eerder onafhanklik ‘n pad vir Afrikaans op die web oop te veg, ‘n Eenman-Kruisvaart te onderneem, of is jy dislojaal teenoor ander belangegroepe? Of moet jy albei doen en ondersteun?
  • Koop ‘Negrologie’ nou terwyl voorraad hou

    Koop ‘Negrologie’ nou terwyl voorraad hou

    ‘Negrologie’ is verreweg een van die beste onlangse boeke oor Afrika wat daar ooit geskryf is. Elke aspek van die vasteland se probleme (bevolkingsontploffing, geweld, korrupsie) word ondersoek, tesame met ‘n hoofstuk oor Suid-Afrika. Die boek is slegs in die oorspronklike Frans en in PRAAG se Afrikaanse vertaling beskikbaar. Daar is egter min van die boeke oor en waarskynlik sal dit te duur kos om die boek te herdruk aangesien die oorspronklike uitgawe met vertaalregte en drukkoste ons meer as R100 000 uit die sak gejaag het.

    Binnekort is dié vertaling dalk ‘n versamelaarsitem.

    Koop dit nou by ons WINKEL waar u met direkte bankbetaling of ‘n debiet-/kredietkaart kan betaal.

  • ‘n Wêreld sonder grense

    ‘n Wêreld sonder grense

    Toe ek ‘n ondergraadse student was, het ek in die anargisme as politieke filosofie belanggestel. Op daardie stadium was Suid-Afrika ‘n blanke republiek met streng reëls en is daar selfs morele voorskrifte oor naaktheid in tydskrifte en die taalgebruik van romanskrywers soos Etienne Leroux en John Miles toegepas.

    Indien enigiemand twintig of dertig jaar gelede sou voorspel het dat die toepassing van reëls en wette in ons land teen die jaar 2009 eerder die uitsondering as die reël sou word, sou so ‘n persoon waarskynlik van waansin beskuldig gewees het. Nietemin het die land vandag in ‘n staat van kwasi-anargie verval en bendelede, dwelmhandelaars, korrupte politici en staatsamptenare, om van moordenaars en verkragters nie te vergeet nie, is grotendeels vry om te maak soos hulle wil.

    Ons Afrikaners stam van Noord-Europese Protestante af. In Nederland, ons vernaamste stamland waarvandaan Jan van Riebeeck gekom het, bestaan ‘n kultuur van Calvinistiese orde wat sorg dat elke vierkante sentimeter van die land netjies en skoon daar uitsien. Die hele Nederland is sogenaamd “ruimtelik georden”, wat beteken dat elke moontlike menslike en ekonomiese aktiwiteit soos boerdery, nywerheidsproduksie, opvoeding, ontspanning, vervoer volgens vasgestelde reëls in vooraf bepaalde ruimtes plaasvind. ‘n Magdom regulasies beheer die omgewing, die veiligheid van werkers en ‘n aansienlike gedeelte van die bevolking is “ongeskik om te werk” verklaar weens geringe psigiese steurings, liggaamlike tamheid of chroniese maar behandelbare siektes en ontvang ruim toelaes van die staat.

    In weerwil van ‘n liberale gees, is Nederland ‘n land waar alles begrens en afgebaken is, sowel ruimtelik as geestelik. In teenstelling met hierdie Westerse en Noord-Europese sin vir reëls en wette wat spontaan deur die bevolking nagevolg word sodat wetstoepassing byna nie nodig is nie, bevind die Afrikaner, die grootste Westerse volksgroep in Afrika, hom tans inderdaad in “‘n wêreld sonder grense”, wat ook die titel van ‘n bundel kortverhale deur Alexander Strachan is. Geweld, anargie, misdaad, korrupsie, het alledaagse verskynsels geword en soos meneer Kurtz in Joseph Conrad se Heart of Darkness kan ons ook die keuse uitoefen om self aan die geweld en wetteloosheid te begin deelneem.

    Terwyl ons elke dag op tipiese Westerse – en blanke – wyse ons lot bekla omdat ons aan ‘n wêreld sonder reëls of met teenstrydige reëls blootgestel word, kan ons ook op ‘n ander manier daarna kyk. Anders as in Nederland, Duitsland of Switserland, kan die staat ons nie meer teen die sosiopate met hule messe, pistole en AK 47’s beskerm nie. Riool loop in die riviere, die paaie is vol gate en vir R800 kan jy ‘n “regte vals” ID-boekie op straat gaan koop wat deur amptenare binne die departement van binnelandse sake uitgereik word.

    Gestel egter hierdie toestand van anargie en wetteloosheid wat ons as ‘n bedreiging sien, is eintlik ‘n potensiële bron van vryheid? As die staat in duie stort of misluk, soos in Zimbabwe, maar toenemend ook in Suid-Afrika, is dit werklik so ‘n groot ramp as wat ons geleer is om te dink?

    Vir sowel die politieke anargis wat glo dat die mens vry van staatlike oorheersing behoort te lewe as die vryemarkekonoom soos Milton Friedman of Gary Becker is hierdie toestand van ‘n staat wat beheer oor sy burgers en sy grondgebied verloor eintlik ‘n positiewe ontwikkeling. Pleks van die kunsmatige vryheid van ‘n Nederland wat oor sy burgers soos kinders  van die spreekwoordelike “wieg tot die graf” waak, het ons die geleentheid om waarlik vry te wees. Ons kan amper soos Nietzsche se Übermensch volgens ons eie innerlike reëls handel, juis omdat die samelewing rondom ons die pad byster geraak het.

    Die Britse romanskrywer William Golding het in sy boek Lord of the flies, wat wel in die sestigerjare in Afrikaans vertaal is as Ryk van die vlieë, aan ons ‘n allegorie van menslike degenerasie geskets wat plaasvind as ‘n groep seuns op ‘n verlate eiland van die normerende invloed van die staat en die samelewing ontneem word. Soos die groep seuns in Ryk van die vlieë, word ons insgelyks vandag blootgestel aan ‘n land waarin elke soort hartstog en misdadige impuls botvier.

    As ons die vertroude reëls en wette van Romeins-Hollandse reg agterlaat, gaan ons noodwendig agteruitgaan en in barbarisme verval soos die kindersoldate van Charles Taylor se Liberië of die rebellegroepe van die Kongo wat hul teenstanders en veral pigmeë opeet?

    Ek meen van nee. Waarskynlik beskik die Afrikaner as blanke en as Noord-Europese immigrant in Afrika oor ‘n aangebore gewete en sin vir gehoorsaamheid aan reëls. Ons weet dit uit ons geskiedenis, want in die agtiende en negentiende eeue het ons voorouers vir lang periodes buite bereik van staatlike beheer gewoon en nogtans het ons nie in barbarisme of wetteloosheid verval nie.

    Die maatskaplike eksperiment wat “die nuwe Suid-Afrika” genoem word, is bestem om te misluk. Maar ons mislukkende staat kan ons heel moontlik vrystel van die verstikkende burokrasie en beheer wat die meeste moderne Westerse samelewings kenmerk en hul burgers tot verkinderlikte staatsafhanklikes reduseer. ‘n Nuwe Afrikaner, ‘n vrye, sterk en soewereine mens wat geen oppergesag meer erken nie, maar slegs deur sy innerlike sin vir geregtigheid gemotiveer word, kan dalk uit die huidige smeltkroes verrys.

    Vir Christene wat voel dat die mens in terme van die Bybel en veral die Tien Gebooie moet handel, is die idee van so ‘n bevryde Afrikaner, wat hom bokant die wette van die vervallende nuwe Suid-Afrika ag, dalk angswekkend en immoreel. Maar die houvas van die Christendom op die staat was nog altyd taamlik prekêr, behalwe miskien tydens die Middeleeue toe die Katolieke kerk se invloed op sy grootste was. Die staat is op sy beste ‘n heidense maaksel wat van die Grieke en Romeine afstam en in sy mnderne gedaante deur die Verligting en die ateïstiese Franse revolusie geskep is.

    Onlangs by die volksvergadering by Vegkop het ek enkele sprekers aangehoor wat ‘n teokrasie in ‘n nuwe Afrikanerstaat bepleit het. Die kanse dat so iets sal realiseer, is uiters gering, want vir die afgelope paar honderd jaar is dit slegs in Moslemlande waar daar hoegenaamd sprake van teokrasie oftewel “regering deur God” was.

    Soos wat die staat rondom ons kwyn, mag dit wees dat ons innerlike ooruigings en uiterlike bande met die res van ons Afrikanergemeenskap gesterk word. Soos die ou Voortrekkers wat noodgedwonge in die laer moes saamstaan om teen die vyand daarbuite te kon oorleef, sal ons in die afwesigheid van beskerming deur die staat ook moet leer dat ons mekaar behoort te help ten einde nie deur die misdadigers en vryheidsvegters van Afrika oorweldig te word nie.

    Om dus jou eie reëls te bepaal, beteken nie noodwendig dat mens voortdurend slegs in eie belang sal optree nie, maar kan ook die natuurlike bande van bloed, taal en kultuur versterk terwyl die kwynende staat juis daardie bande wil afbreek.

    Die huidige Suid-Afrika kan beskryf word as: “Hong Kong ontmoet Charles Taylor se Liberië.” Enersyds leef ons in ‘n totaal geprivatiseerde, handelsgedrewe omgewing met privaatveiligheidsmaatskappye, privaatgesondheidsdienste, privaatskole (selfs staatskole word grootliks deur ons ouers onderhou) en tolpaaie, andersyds het die staat ontaard in ‘n soort mafia wat die grondslag vir plundery en etniese of rasseoorheersing verskaf.

    Terwyl die ideaal van ‘n bevryde grondgebied of volkstaat vir ons almal op die horison wink, kan ons reeds te midde van die nuwe Suid-Afrika se chaos en anargie begin om ons vryheid op te eis deur eenvoudig afsydig en selfs ongehoorsaam teenoor die staat te raak. Die manier waarop vele plattelandse gemeenskappe reeds hul eie vorme van dorpsverenigings naas – en in mededinging met – die amptelike munisipaliteite bedryf, wys die rigting aan.

    Met behulp van moderne kommunikasietegnologie en die internet ontkom ons ook toenemend aan die invloed van die staat en sy muwwe, totalitêre patriotisme – hoewel sommige mense nog die onderbroekvlag by krieketwedstryde swaai. Die virtuele Afrikanergemeenskap bestaan reeds – op Facebook, Twitter, Praag, Litnet, geselsforums en oral waar Afrikaners in Afrikaans met mekaar in die kuberruim assosieer.

    Ons voorouers was Germaanse barbare wat tot ‘n Semitiese godsdiens bekeer is en daarna deur Spaanse Katolieke verdruk is totdat hulle in gewelddadige opstand teen die heersende ideologie en geloof van hul tyd – die Katolisisme – gekom het. Dieselfde oranje-blanje-blou vlag wat opstandiges vandag op amptelike naamborde verf het ons voorouers ter see gehys toe hulle in ‘n oorlog teen die Spaanse vloot gewikkel was. Daarna het ons in die Kaap van die V.O.C. en die Britse Ryk se beheer weggetrek en in die binneland grootliks vry van enige staatlike beheer gewoon, soos aristokrate wat slegs hul eie gesag op hul landgoed erken het. Dit was slegs gedurende die twintigste eeu wat ons “die jaloerse god van die staat” – ‘n frase waarvoor ek Koos Malan moet bedank – begin aanbid het. Die staat is ‘n jaloerse god omdat hy geen mededinging van ander gode op sy grondgebied duld nie en daarom die monopolie op belastinggaarding en geweld deur sy amptenare in uniform wil behou.

    Omhels ons tans die vryheid wat die kwynende staat van Suid-Afrika vir ons inhou? Of deins ons van vryheid terug? Eintlik bevind ons ons terug in die paradys – weliswaar ‘n “wrede paradys” soos Stephen Smith van Negrologie-faam dit benoem het – waar ons hartsbegeertes vervul kan word en waar ons kan skep, boer en handel dryf terwyl ons die staat en sy onbekwame amptenare soos lastige vlieë wegklap.

    Miskien was dit die “ryk van vlieë” waarna Golding verwys het: polisiemanne en soldate sonder petrol of waarvan die voertuie onklaar geraak het.

    En: indien ons as kinders van die Aandland, erfgename van die lig, by dié unieke situasie kan aanpas, kan ons heel moontlik die sterkste en voortreflikste beskawing ooit tot stand bring.

    поверхностный самовсасывающий насос для водыАлександр Фильчаков