praag.co.za

Tag: FAK

  • Johannes Comestor: Twee Afrikaansinstansies ondermyn Afrikaans

    Johannes Comestor: Twee Afrikaansinstansies ondermyn Afrikaans

    Conrad Steenkamp, die voltydse besturende direkteur van die Afrikaanse Taalraad (ATR), het my destyds op LitNet (1.11.2016) uitgedaag om my “uiteenlopende opinies en opvattings” oor die ATR op skrif te stel. Ek het moeite gedoen en met ‘n teks van tien getikte bladsye gereageer. LitNet het verkies om my teks nie te publiseer nie. Op my versoek is die artikel, “Waarom die Afrikaanse Taalraad nie ‘n Afrikaanse taalraad is nie,” op Praag (13.11.2016) gepubliseer. Dan Roodt het Steenkamp destyds gevra om op Praag te reageer maar hy het versuim om dit te doen.

    Op LitNet (16 07 2018) het Marnus Kok, ‘n Netwerk24-joernalis van Bloemfontein, geskryf oor ‘n gesprek oor die toekoms van Afrikaans wat hy by die Vrystaatse Kunstefees bygewoon het. Sprekers soos Theuns Eloff en Dever Breda het opgetree, maar Kok het tot die oortuiging gekom dat hierdie gepraat nie Afrikaans se toekoms sou verbeter nie. Hy dink aksie is nodig.

    Ek het soos volg gereageer (LitNet 18.07.2018): “Marnus, dit is ironies om te spesifiseer waar begin moet word om mense ten bate van Afrikaans te aktiveer. Eerstens, Afrikaansinstansies soos die ATKV, ATM, ATR, FAK, LitNet en die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns behoort byeen te kom en gesamentlik op ‘n plan van aksie te besluit en dit toe te pas. Tweedens, Afrikaansdosente moet as deel van hierdie plan individueel genader word en versoek word om aktief aan die stryd om die behoud van Afrikaans, insluitende hierdie gesamentlike aksie, deel te neem. Wanneer ek op LitNet en elders ‘n beroep op die genoemde instansies en persone doen om hulle vir Afrikaans en daarby suiwer(der) Afrikaans te beywer, is daar geen reaksie nie. Erger, daar is Afrikaansdosente wat openlik daarop roem dat hulle nie deel van die taalstryd wil wees nie. Met so ‘n gesindheid word Afrikaans kwalik redbaar. Wanneer ek pro-Afrikaans op Netwerk24 reageer, val dit op dat daar meesal geen ondersteunende reaksie is nie. Die apatie/onverskilligheid by Afrikaansinstansies en -dosente het na die Afrikaanssprekende publiek deurgesuur. Eens Afrikaanse universiteite moet geteiken word om tot inkeer te kom wat Afrikaans betref eerder as om hoop op private universiteite met beperkte finansiële middele te vestig.”

    Conrad [Steenkamp] het soos volg gereageer (LitNet 29.07.2018): “Johannes, jy noem: “Eerstens, Afrikaansinstansies soos die ATKV, ATM, ATR, FAK, LitNet en die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns behoort byeen te kom en gesamentlik op ‘n plan van aksie te besluit en dit toe te pas.’ Het jy één voorstel vir hierdie ‘plan van aksie’ en hoe dit toegepas kan word?” Steenkamp se reaksie kan as ‘n (neerbuigende) uitdaging vertolk word. Ek het juis op 18 Julie probeer om nie verdere gemeenplasighede kwyt te raak nie en eerder ‘n plan van aksie uit te stippel. Maar soos CJ Langenhoven gesê het: “‘n Halwe begryper het ‘n goeie woord nodig.”

    Ek het toe ‘n artikel van vier bladsye onder die opskrif, “‘n Manifes vir Afrikaans,” geskryf en op 1 Augustus na LitNet vir publikasie gestuur. Omdat ek reeds jare lank eerstehandse ervaring van LitNet se voorliefde vir sensuur het (enigiets wat nie polities korrek genoeg is nie, word sonder verduideliking geïgnoreer), het ek op dieselfde dag hierdie artikel ook direk aan Steenkamp gestuur. Voorspelbaar het LitNet nie my artikel gepubliseer nie en soos gebruiklik geen verduideliking verskaf nie. Seker net so voorspelbaar is dat daar geen reaksie van Steenkamp was nie; nie eens die beleefdheid van ontvangserkenning nie.

    Die geskiedenis van 2016 het hom pas herhaal: (1) Steenkamp daag my op LitNet uit om my standpunt te stel. (2) Ek doen dit. (3) LitNet weier om my teks te publiseer. (4) Steenkamp word ‘n ander kanaal vir reaksie gebied maar hy versuim om daarvan gebruik te maak. Wat skandalig is, is dat die indruk op LitNet gewek word dat ek nie in staat is om op Steenkamp se uitdagings te reageer nie, terwyl die teenoorgestelde die geval is: dat Steenkamp nie op my omvattende reaksies kan of wil reageer nie. Ek dink dit is gewoon ‘n skande dat twee Afrikaansinstansies, LitNet en die ATR, saamspan om Afrikaans te ondermyn.

    LitNet is die hoofplatform vir die propagering van die brouseltaal Kaaps en duld gevolglik geen pleidooi vir suiwer(der) Afrikaans op sy webwerf nie. Ton Vosloo het dit reeds in die aanloop tot die stigting van die ATR in 2008 duidelik gemaak dat dit vir die ATR in die eerste plek nie om die bevordering van Afrikaans gaan nie, maar om ‘n politieke doel, naamlik versoening. Soos in die geval van LitNet word Kaaps eerder as Standaardafrikaans bevorder. Wat bygevoeg moet word, is dat sowel LitNet as die ATR vir hulle voortbestaan van die finansiële ondersteuning van Naspers/Media24 afhanklik is. Die tragedie is dat suiwer(der) Afrikaans gevolglik nie deur hierdie twee Afrikaansinstansies (daadwerklik) ondersteun word nie. Geldsug bestendig sodoende die ondergang van ordentlike Afrikaans. Afrikaans as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is, is besig om in sy swernoot te gaan.

    Met die uitsondering van ‘n enkele sin (wat te make het met die vertraging van my reaksie en wat dus nie meer ter sake is nie) bestaan die res van hierdie artikel uit ‘n woordelikse aanhaling van my artikel wat op 1 Augustus aan LitNet gestuur is.

    ‘n Manifes vir Afrikaans

    Johannes Comestor

    Johan van Wyk het in sy rubriek, Van alle kante (Die Burger, 2.12.2017, p 10), geskryf dat Afrikaans se posisie sedert 1994 “dramaties verswak” het. “Die ironie is dat dit met die hulp en ondersteuning uit Afrikaanse geledere bewerkstellig is. ‘n Nog groter ironie is dat dít wat veronderstel was om Afrikaans lewend te hou, naamlik om dit te praat, nog nooit so morsig soos in die afgelope 23 jaar gedoen is nie … wanneer het ons dan so loslit en so slapgat geword?”

    Afrikaans verkeer in ‘n stryd om oorlewing. Diegene vir wie Afrikaans belangrik en erns is, behoort iets daaromtrent te doen. As individu kan ek nie veel vermag nie, al spreek ek my ernstige kommer al meer as twee dekades lank uit … Daarbenewens sukkel ek dikwels om my standpunt gepubliseer te kry. As ek op bv Netwerk24 ‘n pro-Afrikaansbetoog lewer, word dit nie gepubliseer nie of daar is feitlik geen reaksie of ondersteuning nie. Die heil van Afrikaans is nie meer ‘n saak wat voorrang by baie Afrikaanssprekendes geniet nie. My taalgenote is skynbaar siek en sat vir “taalbulle” soos ek.

    Daar word verkeerdelik veronderstel dat wat ek skryf nie polities korrek is nie, terwyl ek bloot die belange van Afrikaans hoër as ander oorwegings stel. Iemand soos Denver Breda skryf enkele kere op LitNet oor bv Khoisan-taal en word dan spoedig uitgenooi om sy standpunt by byeenkomste te stel. Die Afrikaans Taalmuseum en -monument (ATM) hou die een byeenkoms na die ander oor bv die invloed van die destydse slawe op Afrikaans omdat die ATM se fokus “tans op die miskende variëteite en geskiedenisse van Afrikaans” is (Michael Jonas, Rapport, Weekliks, 28.01.2018, p 10). Inligting oor Khoisan- en slawe-invloed kan interessant wees, maar hulle invloed op Afrikaans was minimaal en lewer nie ‘n bydrae tot die oorlewingstryd waarin Afrikaans verkeer nie.

    As ons werklik begeer dat Afrikaans moet oorleef, is dit noodsaaklik dat die klem op Afrikaans geplaas word en nie op bv versoening, meertaligheid, die voortreflikheid van die koloniale taal Engels as wêreldtaal, die variëteite van Afrikaans, ens, nie. Eerstens behoort daar ‘n onmiskenbare verbintenis tot die bevordering van Afrikaans te wees. Tweedens moet daar ondubbelsinnig duidelikheid verkry word oor watter soort Afrikaans bevorder behoort te word. Dit moet tog sekerlik ‘n Afrikaans wees wat die moeite werd is om voor te stry, ‘n Afrikaans waarop ons trots kan wees, ‘n Afrikaans wat ‘n taal uit eie reg is, dus nie geradbraakte Afrikaans waarin onnodige Engelse woorde in oorvloed aanwesig is nie.

    Op LitNet is daar talle voorbeelde van gesprekke wat ek oor die jare met bv Afrikaanstaalkundiges gevoer het. Iedere keer het die gesprek gestuit by dieselfde rubikon, wat my gesprekgenote nie wou oorsteek nie: Dat ‘n veldtog vir taalsuiwerheid gevoer moet word, dat ons die moed van oortuiging moet hê om te sê dat Engelsbesoedelde Afrikaans nie aanvaarbaar is nie. Watter Afrikaansvariant is die geskikste vir bevordering? Daar is klaarblyklik net een, naamlik Standaardafrikaans, wat deurlopend aangepas word en nie uit die lug gegryp is nie maar uit die Afrikaansvariëteite gedistilleer is. Afrikaanstaalkundiges soos Tom McLachlan, jare lank lid van die Taalkommisie, en Willem Botha, die hoofredakteur van die WAT, het hulle al ten gunste van taalsuiwerheid uitgespreek maar hulle van kritiek op Kaaps weerhou.

    Die kernprobleem is dat Kaaps ‘n mengsel van Afrikaans en Engels is. Daar word veronderstel dat die meeste bruin mense Kaapssprekers is, dat Kaaps ‘n variant van Afrikaans (eerder as van Engels) is, dat die meeste Afrikaanssprekendes dus bruin is en dat dit vorentoe in toenemende mate die geval gaan wees, gevolglik is die toekoms van Afrikaans deurslaggewend van bruin mense afhanklik en nie van blanke Afrikaanssprekendes nie. Die rede waarom Afrikaanstaalkundiges wegskram van pleidooie vir taalsuiwerheid is klaarblyklik omdat hulle Kaapssprekers nie aanstoot wil gee nie. Daarmee ignoreer hulle die feit dat talle bruin mense naas Kaaps ook uitstekende Standaardafrikaans magtig is. Daar kan ‘n diepgevoelde behoefte by sommige/baie Kaapssprekers wees om suiwer(der) Afrikaans te praat. Dmitri Jegels het tydens navorsing in Manenberg vasgestel dat bruin ouers verlang dat hulle kinders suiwer oftewel Standaardafrikaans en -engels moet praat (Frank Hendricks en Charlyn Dyers, redakteurs, Kaaps in fokus, Stellenbosch: Sun Media, 2016, p 106-107).

    Deur op suiwer(der) Afrikaans aan te dring, word sowel blanke as bruin Afrikaanssprekendes oor hulle taalgebruik aangespreek. Kaaps word nie in sy geheel ongewens verklaar nie, maar slegs in soverre dit Engels is en wanneer dit gaan om die soort Afrikaans wat vir eerbare oorlewing wenslik is. Kaapssprekers kan en sal ongetwyfeld voortgaan om hulle mengeltaal ongestoord te praat. As bv Afrikaanstaalkundiges die moed het om taalsuiwerheid te bepleit, sal dit taalhigiëne bevorder. Sowel blanke as bruin Afrikaanssprekendes sal dan hopelik in groter mate poog om Standaardafrikaans te praat, soortgelyk aan die manier waarop hulle sedert 1994 onverminderd Standaardengels probeer praat.

    In Nederland is in 2015 ‘n taalmanifes gepubliseer om wal teen verengelsing te gooi (WAM Carstens en EH Raidt, Die storie van Afrikaans, Deel 1: Uit Europa en van Afrika, Pretoria: Pretoria Boekhuis, 2017, p 399, 516). In Suid-Afrika bestaan daar ‘n veel groter gevaar van verengelsing as in Nederland. ‘n Andersoortige manifes vir Afrikaans is nodig, sodat ooreengekom kan word oor wat onder Afrikaans verstaan word en wat gedoen moet word om die voortbestaan van daardie Afrikaans te bevorder. Teen die einde van verlede jaar is so ‘n manifes gepubliseer (Leon Lemmer, ‘n Manifes vir Afrikaans, Praag 8.12.2017), maar dit het min kommentaar ontlok en geen konkrete resultate opgelewer nie.

    Omdat die Afrikaansmanifes as ‘n werks- of gespreksdokument gepubliseer is, het ek die vrymoedigheid om dit soos volg aan te pas.

    Afrikaansmanifes

    Ons as Afrikaanssprekendes verklaar hiermee dat

    ● ons trots op Afrikaans is

    ● ons groot waarde aan Afrikaans as volwaardige taal heg

    ● ons eis dat Afrikaans as amptelike taal tot sy reg kom

    ● ons Afrikaans oral en altyd gebruik waar en wanneer dit enigsins sinvol is

    ● ons bereid is om telkens vir Afrikaans in die bres te tree

    ● ons daarop aandring dat afdoende skool- en naskoolse onderrig in Afrikaans beskikbaar moet wees

    ● ons Afrikaans so suiwer moontlik hou en gebruik

    ● ons veral teen die verengelsing van Afrikaans waak

    ● ons Standaardafrikaans as rigsnoer koester

    ● ons volhard met die Europees-vastelandse grondslae van Afrikaans

    ● ons Kaaps, in soverre dit Engels is, nie as ‘n geskikte oorlewingsvorm van Afrikaans beskou nie.

    Oor elkeen van hierdie elf items kan daar gedebatteer word. Oor die toepassing van elk kan verduidelikings gegee word. Byvoorbeeld, oor die vierde item kan genoem word dat Afrikaanssprekendes geneig is om hoflikheidshalwe in Engels te antwoord as hulle in Engels aangespreek word, of erger dat baie Afrikaanssprekendes geneig is om vreemdelinge eerder in Engels as in Afrikaans aan te spreek. Myns insiens behoort Afrikaanssprekendes vreemdelinge in Afrikaans aan te spreek en in Afrikaans te antwoord wanneer hulle in Engels aangespreek word en met Afrikaans vol te hou totdat dit duidelik is dat die ander persoon nie Afrikaans verstaan nie. Deur anders op te tree, word by implikasie te kenne gegee dat Engels meerderwaardig is, terwyl daar geen grondige rede is waarom Afrikaans as minderwaardig beskou behoort te word nie.

    My plan van aksie, my reddingsboei, vir Afrikaans is dat ‘n Afrikaansinstansie, soos die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, wat seker die omvattendste Afrikaansinstansie is, ‘n Afrikaansmanifes soos die bostaande aan ander Afrikaansinstansies en aan al die Afrikaansdosente of hulle departemente sirkuleer vir aanpassings en kommentaar en hulle dan pols oor die wenslikheid/noodsaaklikheid van ‘n gesamentlike byeenkoms oor die toekoms van Afrikaans, met ‘n veldtog ter bevordering van (groter) taalsuiwerheid as een van die oogmerke. Die ander Afrikaansinstansies hoef nie op die Akademie te wag om die eerste skuif te maak nie. Byvoorbeeld, Conrad Steenkamp van die ATR, of enige van die ander Afrikaansinstansies, kan die bal aan die rol sit deur die (aanvanklike) leiding te neem en daarmee aan te toon dat Afrikaans vir hom erns is.

    Na dese behoort die ideaal van inklusiwiteit ten alle koste, bv “Dit maak nie saak hoe jou Afrikaans klink nie,” deur ‘n normgewende beginsel vervang te word, bv “Afrikaans as wesenlik ‘n nie-Engelse taal,” ‘n Afrikaans wat uit eie reg naas Engels kan voortbestaan, dus ‘n Afrikaans wat nie soos Kaaps kennis van Engels veronderstel voordat dit verstaan kan word nie. ‘n Voorspelbare argument waarmee asseblief nie vorendag gekom moet word nie, is dat geen taal suiwer is nie. Dit is duidelik dat ‘n suiwerder Afrikaans moontlik en wensliker is as die geradbraakte Afrikaans waarmee ons daagliks gekonfronteer word. Die status van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg, dus as ‘n taal wat duidelik van Engels onderskeibaar is, moet herstel word. Dit is die soort Afrikaans wat Afrikaanssprekendes opnuut trots op hulle taal kan maak en hulle kan aanmoedig om Afrikaans tot in die verre toekoms te handhaaf.

  • Moenie Afrikaans die skuld gee

    Op bladsy 6 van ​Die Burger van 3 Maart word prof. Wannie Carstens aangehaal as sou hy gesê het: “Ons moenie vergeet dat Afrikaans baie foute in die verlede gemaak het nie.”

    Ek hoop van ganser harte dat hy verkeerd aangehaal is of dat dit nie is wat hy eintlik wou sê nie. As dit egter korrek is dat hy dit gesê het, moet ek, met alle respek aan my vriend en oud-Taalkommissie-kollega, sê dat dit die louterste onsin is. Die taal Afrikaans kan nie “foute maak” nie.

    Dit is juis sulke stellings – veral komende van iemand wat vanweë sy (in die berig genoemde) verbintenis met die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns, wat reeds meer as ’n eeu lank Afrikaans bevorder en help standaardiseer, en vanweë sy publikasies, hoogleraarskap en gereelde radio-onderhoude deur ’n groot deel van die Afrikaanssprekende gemeenskap waarskynlik as ’n gesaghebbende beskou word – wat meehelp dat die “gemeenskap . . . sy vertroue in die taal verloor het”.

    As ’n mens so ’n beskuldiging wil maak, moet jy die baba op sy naam noem. Sê dan dat dit die SA Akademie deur sy optrede of sy Taalkommissie deur sy wyse van standaardisering van die ortografie van Afrikaans in die 10 verskene uitgawes van die Afrikaanse Woordelys en Spelreëls was. Of dalk was dit die taalstryders van ouds, of die eertydse NP, of die destydse Afrikaner-Broederbond of al die wit Afrikaanssprekendes wat al die vermeende foute gemaak het. Of die FAK of die ATKV of woordeboekmakers of terminologieskeppers. Wie ook al die foute sou gemaak het waarna die polities korrekte vingers deesdae so dikwels gewys word, noem hulle, maar moenie die taal die sondaar maak nie. Of was dit altemit Engels wat die vroue en kinders en bejaardes (van watter ras ook al) tydens die ABO in die konsentrasiekampe laat sterf het? Of Duits wat die Sjoa gepleeg het? Of Frans wat in die Napoleontiese oorloë Rusland binnegeval het? Of Arabies wat gyselaars onthoof?

    Dit is tog onsin. Dit is mense wat ’n bepaalde lewensbeskouing het of ’n bepaalde beleid aanhang of bepaalde doelstellings het en toevallig ’n taal soos Afrikaans, Engels, Duits, Frans of wat ook al praat wat die “foute maak”. En dalk maak hulle foute in of met of ten opsigte van die taal, maar dit is gewis nie die taal se foute nie.

    Gelukkig weet ek dat Carstens waarskynlik nie bedoel het wat hy glo gesê het nie; maar mense met sy agtergrond moet hul woorde dalk ’n bie­tjie beter tel. Afrikaans as volwaardige kultuurtaal is onder genoeg druk om nog die skuld gegee te word vir foute wat mense wie se (moeder)taal dit is, dalk gemaak het.

    Tom McLachlan, Onrusrivier

    McLachlan is ‘n vorige ondervoorsitter van die Akademie se Taalkommissie

  • Steve gaan Stem op nuwe album opneem

    Steve Hofmeyr, wat verlede week verbied is om aan die Namaquafees deel te neem, gaan dele van Die Stem op sy nuwe album opneem. Toeka 3 sal in September vrygestel word.

    Hofmeyr, wat vandeesweek verjaar, het aangekondig dat sy splinternuwe treffer, Sit die ligte aan, ook op die album verskyn.

    Hofmeyr het vroeër vanjaar saam met 40.000 mense by die Innibos-fees Die Stem gesing tot konsternasie van Media24 en Boerehaters.

    Hy beplan om nog ’n CD met FAK-staatmakers op te neem, met die volledige Stem, Ken jy die land?, Die lied van jong Suid-Afrika en Suikerbossie.

    Hofmeyr sê dit pas in by die Toeka-tema van nostalgie. Hy het aan Beeld gesê hy sou vir Neelsie (C.J. Langenhoven) “self wou opspoor vir ’n duet”.

    Meer as 350 000 eksem­plare van die eerste twee Toeka-albums is al verkoop, wat reuse-treffers soos Pampoen insluit.

    Die nuwe Toeka verskil nie veel van sy twee voorgangers nie.

    Hy het gesê die veldtog teen hom verander nie die enorme behoefte by konsertgangers aan redes om trots te voel nie.

  • Geloftedag vir Afrikaners ’n dag van ootmoediging en uitredding

    Geloftedag vir Afrikaners ’n dag van ootmoediging en uitredding

    marthinus_van_bartdeur Marthinus van Bart

    Die onthulling ’n eeu gelede van die Nasionale Vrouemonument in Bloemfontein word op Geloftedag, eerskomende Maandag, 16 Desember, luisterryk herdenk.

    Die Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge (FAK) neem prominent aan die verrigtinge deel. Dr. Danie Langner, besturende direkteur van die FAK en hoofleier van die Voortrekkers, lei die vroeë biduur om 06:30 in die Tweetoringkerk.

    Die FAK stel twee nuwe, belangwekkende boeke, gepas vir hierdie geleentheid, bekend wat verband hou met die monument en dit waarvoor dit staan: Die Nasionale Vrouemonument: Honderdjarige Herdenking – Verlede – Hede – Toekoms en Konsentrasiekampsterftes gedurende die Anglo-Boereoorlog 1899-1902.

    In 1913 het die Vrouemonumentkommissie Geloftedag (indertyd bekend as Dingaansdag) as die onthullingsdag van die Nasionale Vrouemonument met voorbedagte rade gekies. Naas die Protestantse Meerdere Vierdae (soos vasgestel deur die Dordse Sinode) Paasfees, Pinkster, Hemelvaartsdag en Kersdag, was Geloftedag  ­– as verootmoedigingsdag voor die Almagtige – die plegtigste gedenkdag op die kultureel-religieuse kalender van die Afrikaner.

    Prof. J.D. (Totius) du Toit, leraar, teoloog, Bybelvertaler en Taalstryder, skryf op 23 Januarie 1948 in Die Kerkblad onder meer: “Dingaansdag is ’n gedenkdag. Dat die Voortrekkers daarby gevoeg het ‘soos ’n Sabbat’, is verstaanbaar. En die uitkoms het bewys dat hulle reg was om dié voorwaarde aan die dag [16 Desember] te verbind. Soos ’n Sabbat wil sê: In alle stilte, in alle erns, want dit betaam ons, gedagtig aan die groot redding wat God beskik het.”

    VROUEMONUMENT100
    Een van die twee boeke wat op 16 Desember 2013 bekendgestel word

    Die hoofmotief met die Vrouemonument en die onthullingsplegtigheid, soos pres. M.T. Steyn dit voorsien het, was verootmoediging voor die Almagtige ter nagedagtenis van die duisende vroue en kinders wat hulself vir die vryheidstryd van die Afrikanervolk opgoffer het.

    Dit was die Voortrekkers wat die Gelofte van 1838 voor die aanvang van die Slag van Bloedrivier afgelê het, wat Geloftedag ingestel het as ’n dag van dank en ootmoediging – omdat God hulle van uitdelging deur die oormag Zoeloe-impi’s van Dingaan gered het, ’n oorwinning dus ter beskerming van die volkseie.

    Die bewoording van die plegtige gelofte, voorgelees deur Sarel Cilliers, lui:

    “Hier staan ons voor die heilige God van hemel en aarde om hom ’n gelofte te doen dat as Hy met Sy beskerming met ons wil wees en ons vyand in ons hand gee, ons dan dié dag en dié datum elke jaar as ’n verjaardag én dankdag, soos ’n Sabbat, tot Sy eer sal vier; en dat ons ook aan ons kinders sal sê dat hulle in die toekoms dié dag steeds moet vier tot gedagtenis ook vir ons opkomende geslagte. Aldus sal dan aan God die eer van die oorwinning gegee word.”

    Volgens die Voortrekkers se beskouing is met die Slag van Bloedrivier op 16 Desember 1838 die mag van ’n heidense tiran gebreek deur die ingryping van ’n regverdige God. Dit was die oorwinning van die ordende beskawing, die deugdelike waarna Steyn in 1913 in sy toespraak by die Vrouemonument verwys het, oor destruktiewe wanorde.

    Dat die Voortrekkers die Slag van Bloedrivier ­– of enige van die ander konflikte met inheemse volke – per se beskou het as “’n oorwinning oor ’n primitiewe volk”, soos so dikwels aangevoer is en steeds word, is bloot onwaar.

    Op 11 Oktober 1881, ná afloop van die Eerste Vryheidsoorlog waarin die Afrikaners van die Transvaalse Boererepubliek (Zuid-Afrikaansche Republiek) in die Slag van Majuba ’n klinkende oorwinning oor die imperialistiese Britse besettingsleër behaal het, het pres. Paul Kruger in die Volksraad verklaar Geloftedag moet voortaan op 16 Desember ’n amptelike gedenkdag wees “ten einde ons voor God te verootmoedig vir die groot dinge en wonders gedoen…”

    Kruger het ook gesê: “Dit was die dag waarop die Here die Voortrekkers eenmaal van Dingaan gered het, en wat die vorige jaar [1880] die begin was van ’n nog groter uitredding [van Britse oorheersing].”

    Op 16 Desember 1881 by Paardekraal, Krugersdorp, het Kruger as hoofspreker gesê:

    “Ons het hier gekom om fees te vier, en u weet dit dat ons en u doel niks anders is nie as om meer en meer die wil van die Here te laat verstaan en ons op Sy leiding te wys, sodat die ouers aan hulle kinders en kindskinders tot in die verste nageslag kan vertel wat God aan ons gedoen het. U weet dat ons land vir meer as vier jaar [van Britse oorheersing] van ons ontneem is om ons afwykinge miskien; maar u weet dit ook: God kasty wie hy liefhet.”

    Met 1913 se onthulling van die Nasionale Vrouemonument het die Afrikaners Geloftedag steeds in hierdie lig gesien. Die Britse welsynwerker Emily Hobhouse van Cornwallis het haar misgis toe sy in haar (voorgelese) toespraak na Dingaansdag verwys het as “die dag waarop julle [Afrikaners] ’n oorwinning oor ’n primitiewe volk gedenk.”

    Dié siening berus op ’n wanbegrip van die bedoeling van die Gelofte, naamlik om afhanklikheid van die Allerhoogste te bely en dank te betuig dat die uitdelging van ’n maatskaplik-kulturele gemeenskap verhoed is, ’n belangrike klemverskuiwing dus.

    Hobhouse sê voorts dat deur die swart lyding in die Anglo-Boereoorlog [waarin duisende swartes aan die kant van die Britte teen betaling teen die Boere geveg het en hul vroue en kinders met gepaardgaande brutaliteite vir die konsentrasiekampe opgeruim, hul plase afgebrand en geplunder het] is voldoende boete gedoen vir die swart geweldpleging wat teen die Voortrekkers [lees Afrikaners] gepleeg is. Daarom moet daar vergifnis wees, en  moet daar vergewe en vergeet word.

    Soos reeds aangetoon, is daar op die Afrikaner-kalender inderdaad geen nasionale dag waarop die Afrikaners enige oorwinning oor enige ander volk in die verlede gedenk het of tans gedenk nie.

    Die Engelse weergawe van Hobhouse se toespraak is namens haar aan die skare by die Vrouemonument voorgelees. Sy was nie teenwoordig nie omdat sy op die treinreis van Kaapstad na die onthullingsverrigtinge ongesteld geraak en by Beaufort-Wes moes afklim. Sy het wel 4 000 eksemplare van die toespraak in onderskeidelik Engels en Nederlandse Afrikaans na Bloemfontein aangestuur om by die onthulling te laat uitdeel.

    Charlie Fichard, ’n agterkleinseun van president Steyn, het die Engelse weergawe namens Hobhouse voorgelees. Na afloop van die toespraak is beleefd hande geklap.

    Die indertydse “kroonprins” van die Britse Empire, adv. J.C. (Jan) Smuts, het Hobhouse met die skryf van die toespraak gehelp en die kernboodskap wat dit uitgedra het was in sy kenmerkende styl van onverbloemde Britse internasionalisme. Selfs die selektiewe verwysing in die toespraak na die Griekse staatsman Perikles se beroemde begrafnisrede (sonder om hom by die naam te noem) was so reg uit Smuts se saalsak. (Deneys Reitz vertel in Kommando oor die Anglo-Boereoorlog hoe behep Smuts tydens sy epiese tog van Gatsrand na Namakwaland met geskrifte in die oorspronklike Grieks was wat hy in sy saalsak saamgery het.)

    En vir Hobhouse om ’n pleidooi te lewer dat Geloftedag verander word na Internasionale Vrouedag en dat die Nasionale Vrouemonument tot wêreld-monument vir alle vroue verklaar moet word, was vir daardie plegtige Afrikaner-geleentheid, slegs tien jaar ná die verskriklike lyding van die Anglo-Boereoorlog, onvanpas, gesien die bedoeling, naamlik om eer te betoon aan “onze heldinnen en lieve kinderen”.

    Uiteraard staan die Vrouemonument by implikasie daar tot eer van alle vroue van alle tye wat vir die vryheid van hul volk binne hul perke gestry het, letterlik en figuurlik gesproke.

    Hobhouse het ’n brandende ambisie gehad om ’n politikus te wees, maar in haar eie Britse Ryk, aan wie sy in haar toespraak haar trou herbevestig het en haar diplomaties van die Afrikaners gedistansieër het, het vroue nie eens gewone stemreg gehad nie.

    Die denkmodel van heerskappy en seëviering oor “primitiewe volke” wat sy so gerieflik op die Afrikanervolk gesuperponeer het, is egter kenmerkend van die rasbehepte Britse jingoïsme, wat in sommige gevalle selfs die eugenetiek (rasverbeteringsleer) as regverdiging vir ras-chauvinisme wil bysleep. Britse meerderwaardigheid is die rookskerm vir heerssug, magsug en hebsug, waarvoor en waarmee die Britse Ryk oor driehonderd jaar bloedig regoor die hele aardbol uitgebou is. Vandaar die uitdrukking: “The sun never sets over the British Empire.” Waarop F.W. Reitz droogweg opgemerk het: “Inderdaad, God vertrou die Engelse nie in die donker nie.”

    In die Britte se oorlogspropaganda teen die Boere, soos teen alle ander rebelse volke wêreldwyd wat weerstand gebied het om gewelddadig aan die Union Jack onderwerp te word, is die slagoffers konsekwent as primitiewe onmense (untermenschen) uitgebeeld. In die era van Britse skynliberalisme, ingelei deur die sogenaamde verbod op slawehandel van 1807 af en in 1838 met die vrylating van slawe, toe slawehandel minder winsgewend geword het en die opiumhandel toegeneem het, was beskuldigings van rassehaat teen weerbarstige volke deel van die Britse oorlogsarsenaal. Daarmee het hulle hul slagoffers gebrandmerk, sodat Britse onderwerping en die plundering van die slagoffers se eiendom oënskynlik regverdig kon word. Dié refrein, wat vandag steeds in die arena’s van die wêreldpolitiek eggo, is dat daar geen beter regverdiging voor is om ’n volk te verdelg as wanneer daardie volk hom aan rassehaat skuldig maak nie.

    Die historikus Erik Stockenström merk in 1925 in sy geskrif Lotgevalle van die Voortrekkers in Natal, 1838-1843 op dat die Voortrekkers deur hul vernietiging van die mag van Dingaan ’n groot diens aan ook die swart bevolkings van die land bewys het. Dingaan en sy voorganger, Tsjaka, wat deur eersgenoemde vermoor is om die koningskap oor die Zoeloes te bekom, het tienduisende, selfs miljoene, inboorlinge in Suid-Afrika vankant gemaak en hele landstreke ontvolk. Deur die vernietiging van daardie bloedige dwingelandy het die Trekkers die algehele uitroeiing van groot getalle swart stamme voorkom.

    Hulle was nie die verdelgers van swart mense nie, soos wat Brits-empiristiese sakelui, sendelinge, skynfilantrope en heerssugtige politici die wêreld wou [en steeds wil] wysmaak nie, maar inteendeel die redders, beskermers en handhawers van ’n vreedsame en beskaafde gemeenskap, skryf Stockenström.

    Hy skryf voorts:

    “Diepsinnige simpatie, selfs met die gewonde vyand op die slagveld, humane behandeling van krygsgevangenes in hul mag, die beskerming van swakkes en weerloses – ook aan die kant van die vyand – was die karakteristieke kentekens van die nasate van die Voortrekkers, die Boere en Afrikaners.”

    In weerwil van alle beskuldigings van rassehaat jeens die Afrikaners, lui die refrein van die Stem van Suid-Afrika, die Afrikaners se eie volkslied, “Ons sal lewe, ons sal sterwe, ons vir jou Suid-Afrika”.

    Marthinus van Bart (e-pos: kultuurkroniek[by]gmail.com) is ‘n skrywer en voormalige redaksielid van Die Burger waar hy jare lank die blad met Afrikanergeskiedenis, Kultuurkroniek, behartig het. Sy mees onlangse boek is ‘n onthulling van die oorwegende rol wat Brittanje in die Kaapse slawehandel gespeel het, Kaap van slawe.

  • Niekie van den Berg speel Afrikaners af teen bruines

    Niekie van den Berg speel Afrikaners af teen bruines

    Niekie van den Berg
    Niekie van den Berg

    deur Danie Langner

    Net ʼn kort voetnota oor Niekie van den Berg wat in vandag se Beeld dit nodig gevind het om Afrikaners sleg te sê en af te speel teen bruin Afrikaanssprekendes. Dit is die diepte van kulturele denke en strategiese insig van hulle skadu-minister vir kultuur wat my ernstig laat wonder oor die DA se vermoë om ʼn billiker bedeling vir Afrikaners te bring as hulle miskien eendag sal regeer.

    In Augustus was ek saam met ʼn afvaardiging van die ATR by die parlement om juis met die DA gesprek te voer oor hulle moedswillige verwaarlosing van Afrikaans. Dit was ʼn erg flouerige vergadering wat maande later nog niks opgelewer het, anders as ʼn lekker ete. Die humor van die dag was toe daar oor en weer gestry is oor wie het nou “agter die skerms” die grootste bydrae gelewer om die swakkerige talewet met die ANC te beding.

    In die vergadering het ek teenoor die voorsitter die opmerking gemaak dat kiesers meer verwag van die DA as blote partypolitiek. ʼn Party wat skadu-ministers aanstel en eendag die land wil regeer behoort in woorde, dade en beleid te kan toon watter alternatiewe regering hulle vir Suid-Afrikaanse burgers bied. Na hierdie tweede Afrikanerblaps in een jaar dink ek die DA gaan nie vir ʼn minderheid soos die Afrikaner ʼn beter bedeling bied nie. Ironies genoeg is dit hierdie mense wat die skadu-minister so lelik vloek oor die foon wat die meeste vir hom stem.

    Op ʼn ander plek in vandag se Beeld is daar ʼn mooi artikel waar Tutu in Swellendam gesê het Afrikaners is wonderlike mense. Dit is seker die verskil tussen ʼn staatsman en ʼn politikus.

    Dr. Danie Langner is besturende direkteur van die FAK.

  • FAK vereer twee Ortodokse priesters vir hul vertaalwerk

    FAK vereer twee Ortodokse priesters vir hul vertaalwerk

    fak_logoDie FAK het twee Afrikaanse Ortodokse priesters vir besondere kultuurprestasie by die geleentheid van die 80ste herdenking van die eerste vertaling van die Bybel in Afrikaans vereer.

    Vader Zacharias van Wyk van Robertson in die Wes-Kaap en vader Jacobus van der Riet van Johannesburg het dié toekenning  ontvang vir die vertalings van Ortodokse liturgieë en gesange in Afrikaans.

    Die geleentheid is by Voortrekkermonument gehou en luister is daaraan verleen deur treffende Afrikaanse koorsang van die Afrikaanse Hoër Seunskool.

    Johan Rossouw het in sy huldigingswoord gesê daar meestal “volslae onkunde” oor die Ortodokse kerk onder Afrikaners. Hy het dit as tragies bestempel “omdat dit voorkom te midde van ’n ontsettende eietydse ontwrigting van die moderne vorm van die Christendom, naamlik die Protestantisme”.

    Rossouw het “die felle verwoestende debatte wat al meer as 15 jaar oor die kerk en die politiek, die gesag van die Bybel, die posisie van vroue en homoseksuele persone in die kerk, die Belhar-belydenis en wat nog woed” voorgehou as bewyse van dié ontwrigting.

    Volgens hom is een van die alternatiewe op die krisis om terug te keer na die tradisionele ortodokse vorm van die Christendom. Rossouw het gesê dit sluit aan by ‘n ontluikende ontdekking die Ortodokse Kerk wat talle nuwe bekeerlinge trek.

    Rossouw het gesê ’n mens kan nie anders nie as om “die enorme potensiaal van hierdie twee baanbrekers se werk op ’n krisisoomblik in die Afrikaanse geskiedenis te sien”.

  • Mag ons leiers mekaar vind

    Te danke aan Beeld se volkstaatmeningspeiling het hierdie gesprek weer momentum gekry. Die volkstaat is en moet ons belangrikste oogmerk bly en daarom is hierdie nuwe lewe wat die debat ontvang het van kardinale belang.

    Hoewel Beeld se meningspeiling nie wetenskaplik is nie, dui dit tog dat daar geweldige steun onder Afrikaners (en miskien veral noordelike Afrikaners) vir ‘n eie staat is. Vir seker moet Afrikanerleiers ag hierop slaan en selfs organisasies wat tradisioneel nie van ‘n volkstaat gepraat het nie, bv die FAK en Afriforum, sal ten minste moet kennis neem hiervan.

    Dit is verblydend dat hierdie gesprek juis nou nuwe lewe gekry het, reg voor die PRAAG-OB-FAK-Afriforum-beraad vanaand by die Diamantvalleilandgoed. Ek hoop van harte dat die volkstaatideaal hoog op hul agenda mog wees.

    Wat na vore kom in vele insette van die baie deelnemers op verskeie internetforums en opiniewerwe is die gevoel dat die tyd vir die Afrikaner vinnig aan die opraak is. Die feit dat meer as ‘n derde van Afrikaners (meestal die room van ons gemeenskap) reeds sedert 1994 ge-emigreer het, bevestig hierdie krisis. Ook die regime se doelbewuste vernietiging van ons volk se ekonomiese toegang sowel as die aftakeling van ons taal en kultuur, bevestig dat ons op ‘n vinnige afdraande pad is en dit raak nou geheel realisties om die einde van die Afrikanervolk voorsien.

    Die vyande wat ons in ons huidige magtelose situasie ondergrawe is velerlei. Vanaf die swart regime tot hul lakeie tussen ons eie mense, soos Naspers, sien met groot afwagting uit na die dag wanneer ons nie meer daar is nie. Die tyd vir aksie het voorwaar gekom. As ons nie nou optree nie, sal die geskiedenis ons beskryf as ‘n volk wat ondergegaan het omdat hulle nie om oorlewing wou veg nie.

    Dit is nou in hierdie gevorderde uur van kardinale belang dat Afrikanerleiers van die onderskeie splinterbeweings mekaar moet vind. Ons kan nie meer teen mekaar werk nie. Die ongeregtigheid van ons verdeeldheid is net so ‘n groot misdaad teen ons volk as wat die vyand teen ons pleeg. As ons sg leiers nie mekaar vinnig gaan begin vind nie, sal die vernietiging van ons volk ook voor hulle deur gelê moet word.

    Ek wil ‘n beroep doen op alle Afrikanerleiers, wat besef dat ons in ‘n krisis verkeer, om van hier af aan emosionele intelligensie aan die dag te lê. Laasgenoemede blyk vir my altyd ‘n eienskap te wees waarmee ons ou volkie baie swak bedeeld is. Eeue se stryd om oorlewing op hierdie ongenaakbare kontinent sowel as die onbuigsaamheid wat dikwels deur enge Calvinistiese waardes van geslag tot geslag oorgedra word, het gemaak dat ons dikwels nie vir mekaar wil toegee nie.

    Indien ons onsself wil red uit die krisis waarin ons verkeer, sal ons móét saamstaan. Om mekaar te vind, sal ons moet bereid wees om aan mekaar toe te gee. Geen eenheid sal bereik word sonder kompromievorming nie. Om iets te kry, moet jy iets afstaan. Sonder opoffering is daar geen wins nie. Mag ons leiers hierdie wysheid verwerf voordat dit heeltmal te laat is.

    games play newФильчаков прокуратура харьков