praag.co.za

Breyten Breytenbach: Die diktaat van Open Stellenbosch

Written by

in

,

Dit maak eintlik nie saak hoe die rektor se bestuurspan se aanbeveling of besluit betreffende die Universiteit Stellenbosch se taalbeleid ingeklee, bewimpel of opgedollie word nie.

Dit maak ook geen saak dat dié wat reeds oorgegee het nog praat van ’n beleid wat deur die raad bekragtig moet word nie.

Dis beledigend om te wil voorgee hierdie besluit is geneem (en is waarskynlik al ’n geruime tyd onafwendbaar) met enige sin of begrip van wat ’n universiteit behoort te wees en die waardes wat dit veronderstel is om te inkarneer, of dat dit geneem sou wees met die belange van die studente in gedagte of selfs met die oog op die belange van die land nie.

Dis beledigend en aanstootlik dat “demokrasie” soos ’n vrot vis voorgehou word om die stank van die karkas wat hierdie hele proses is, te probeer verdoesel.

Die beleidsbesluit is geneem deur ’n aantal opportuniste wat geen sin of begrip het van wat ’n taal beteken en dra en verteenwoordig en ontsluit en waar dit vandaan kom nie – énige taal, selfs Engels. En dit is geneem onder druk van ’n groep mense wat in feite ook niks voel vir wat ’n universiteit, énige universiteit, veronderstel is om aan te bied nie.

Daar sou ten minste ’n greintjie eer kon gered word indien die universiteitsowerhede erken dat ’n taal maar net ’n kommunikasiemiddel is, hoe eenvoudiger hoe beter, dat hulle in feite nie omgee vir etiese oorwegings of begrippe soos “geskiedenis” of “meervolkigheid” of “identiteit” of toegang tot kennis, of dat daar enige aanspraak op verantwoordelikheid teenoor die Afrikaans van die bruin meerderheid in die Wes-Kaap is nie.

Dit sou al help indien die universiteitsowerhede rondborstig wou erken dat dit nog altyd deel was van die bestaansvesel van die Universiteit Stellenbosch om die politieke hegemonie van die dag na die mond te praat – en dan die karkas van dom lafhartigheid en sinisme te bewimpel in die kleed van akademiese oorwegings, of finansiële haalbaarheid, of om die onaanvaarbare toe te smeer onder voorwendsels van “bestuur”.

Mens sou byna die beginselvastheid kon bewonder.

Mens sou dit objektief kon bejammer as die jakkalsdraaie van ’n instinktiewe fascisme as dit nie so ’n treurige skouspel was nie.

Nou ja, daar sal seker nie ’n vlag gehys word nie, selfs nie eens die wit vlag nie. Dis nie nodig nie. Maar hierdie Vrydag die dertiende sal onthou word as die dag waarop die onverantwoordelikheid, gemaksugtigheid, domheid en ruggraatloosheid van die universiteitsowerhede vir ’n oomblik in die geskiedenis duidelik was vir almal om te sien, insluitende dié wat nou hul “oorwinning” vier.

Dis ’n skande wat onthou sal word

— Breyten Breytenbach

Comments

12 responses to “Breyten Breytenbach: Die diktaat van Open Stellenbosch”

  1. Gas 2 Avatar
    Gas 2

    Pragtig gese, en juis Breytenbach het meer as genoeg rede om teen die “ou sisteem” kapsie te wil maak!

  2. ThysH Avatar
    ThysH

    Ek verwag dat proff. Anton van Niekerk, Jurie van den Heever en ‘n paar van hulle trawante wie se name gereeld in rubrieke in Naspers se koerante verskyn, vir Breyten nou as ‘n “agterlike Afrikaner” gaan uitskel soos hulle al gedoen het met mense wat hulself nog as Afrikaners bestempel.

    Wragtag nioe gedink dat Breyten hom eendag by hierdie punt sal bevind nie.

  3. Gas 2 Avatar
    Gas 2

    Sy reaksie toon dat politiek en kultuur nie noodwendig iets met mekaar te make het nie, en dis verfrissend. Ek is geensins verbaas oor sy reaksie nie.

    As jy al die Vrymesselaarspoke bv. van Afrikanergeskiedenis verwyder het Dingaan nooit daardie towenaars van Piet Retief vermoor nie, het die Quakers nie nodig gehad om agter die skerms te moes onderhandel oor vrede tydens die ABO nie, was Suid-Afrika dalk die duidelike oorwinnaar in die Angola-oorlog, het ‘n FW en Oom Nelson nie agter die skerms hande vasgehou nie en was al die swart presidente en oulike Joodse tannie van die DA nie marionette van die Nuwe Wereldorde nie, en kon almal vryelik in hierdie wye droewe land leef.

  4. Ray Avatar
    Ray

    Ek weet nie waaroor kla die jafel nie. Hierdie is die demokrasie waarvoor hy gepleit het. Demokrasie beteken oorheersing deur die meerderheid. Bou ‘n bruggie en kom daaroor.

  5. Gas 2 Avatar
    Gas 2

    Nou, as die meerderheid in die Wes- en Noordkaap Afrikaanssprekend is, waaroor die taalbohaai? Breytenbach kla oor ruggraatlose akademici en leiers wat nie die waarde van taal begryp nie.

    Demokrasie sinspeel ook op persoonlike vryheid en gewete. Persoonlik dink ek nie enige stelsel is perfek nie en Suid-Afrika se probleem nog altyd was dat dit stelsels najaag wat in Europa of die VSA geld, sonder om iets uniek hier te ontwerp. Dalk was die oorsaak nog altyd maar gemaksugtigheid met al die slawe en bediendes en nou hensop dit maar sommer gedwee vir ‘n interpretasie van demokrasie wat stink soos ‘n vrot vis.

  6. Gas Avatar
    Gas

    En my kommentaar?

  7. G Avatar
    G

    Ek dink nie hulle sal sommer nie, gelukkig. Kyk maar hoe moes hulle toe die skoonmakers gebruik omdat die res hulle afgevee het by die universiteite. Net die bafoere hardloop rond en brand soos gewoonlik.

  8. Karel Combrinck Avatar
    Karel Combrinck

    Het Breytenbach die stuk vir Praag geskryf, d.w.s. aan Praag gerig?

    1. Jan Brandt Avatar
      Jan Brandt

      Dis oorspronklik op Litnet geplaas (met ‘n langs progressiewes wat nou die skadukant van mag kommentaar)

      Maar feit bly solank as Oom Koos Mielies in die Wes Transvaal plant sal daar ‘n Universiteit wees die dominees in Afrikaans leer bid.

      En, soos wat geskiedenis herhaal, sal dit weer deur hanskakies, manteldraaiers, agterryers, draadsitters, joiners, murglose nersderms, wit oë gerysmier word

  9. Riempies Avatar
    Riempies

    Agnee regtig asof n mens nou van die verloopte witvel se skryfsels
    wil weet – seker nou goed uitgebak van hieraf dwarsdeur die wereld – oor sy
    geliegery oor die swartes wat nou self vir die Europieërs wys – hoekom daar n
    grondige rede vir apartheid was.

    Plaas en loop help hy al die arme swartes in die ANC regering oor hulle deur omstandighede gedwing word om hulle eie mense se skenkings
    uit die buiteland te laat verdwyn in hulle bodemlose put. Ag nee regtig Praag
    wat makeer julle vandag om n mens se siel so te versondig.

  10. Rooikop Avatar
    Rooikop

    “Daar sou ten minste ’n greintjie eer kon gered word indien die universiteitsowerhede erken dat ’n taal maar net ’n kommunikasiemiddel is, hoe eenvoudiger hoe beter” – Juis hierin lê ‘n probleem. Taal is nie net ‘n kommunikasiemiddel nie. Ek het ook so geglo as jongman maar het later besef dat daar veel meer daarin steek, juis toe ek agterkom hoe my taal my denke beinvloed, selfs hoe ek tegniese probleme oplos.

    Hierdie gebruik van Engels word nou juis voorgehou omdat dit die “Common” taal is – in Afrikaans kan hierdie tweërlei vertaal word: – Eerstens, “algemeen”. Tweedens: “Agterlik”,”terug”. Julle weet watter vertaling ek verkies.

    Wel Breyten, hierdie is waarvoor almal JA geksree het in 92. Julle is gewaarsku maar selfs die van ons wat dit teengestaan het sê les op saam met julle.

  11. Gas 2 Avatar
    Gas 2

    Buiten die invloed van die Quakers, wat ‘n baie klein minderheid in die VSA is, sien ek werklik min goeie dinge in die Amerikaans-Engelse kultuur, vergeleke met Afrikaans, wat ook ‘n Nuwe Wereld verskynsel is.

    Taal bepaal in ‘n groot mate jou leefstyl, hoe jy probleme oplos, identiteitvorming ens. Amerika dra soos ‘n groot Atlas en ouboet die gewig van die hele wereld (kyk bv. die oorlog in die Midde-Ooste) en as dit by besigheid kom daal dit tot by die vlak van verbruikerskultuur en ‘n obsessie met geld. Is ook die grootste verbruikers van energie op die planeet (in teenstelling met bv. Duitsland). As ‘n mens dink aan die gemors flieks wat jy dikwels op TV sien, die hoe egkeidingsyfer in die VSA, predikers wat oppervlakkige materialisme najaag en so aan kan ek werklik nie sien waarom ‘n mens jou deur daardie kultuur wil laat verlei nie. Geld het wel van die beste breine soontoe gelok maar afgesien van rekenaars en vinnig geld maak, wat het die Amerikaners werklik oor die afgelope dekades tot die verryking van wereldkultuur bygedra?

    Om te wil verengels beteken net ‘n verlies aan lewenskwaliteit en Brittanje het nog nooit ampetlik om verskoning gevra vir die konsentrasiekamp fiasko nie. Iemand soos Emily Hobhouse moes haar boek daaroor in Frankryk gaan skryf en die dag toe sy dood is was daar nie eens melding van in die Cornwall pers gemaak nie. Skyn-heiligheid.

Leave a Reply