praag.co.za

Tag: Derrida

  • Klein teenoor groot denke

    Gedurende die 70’ger jare het mediese studente se sosiologiese onderbou die boek “Society Today” (wat nie meer beskikbaar is vandag nie),  ingesluit waarin die konsep van “Local vs International” beskryf is. Alhoewel die konteks meer rondom nie-kreatiewe teenoor kreatiewe denke gegaan het, het dit die onderskeid gevestig van klein teenoor groot deurdat hierdie teenstrydighede as ’n normale suigstokkie teenoor ’n ontploffende suigstokkie uitgebeeld is.

    theron_johann2Die bestuurswetenskap het die gedagte van “Local vs International” verder verfyn deur die gewraakte voorkoms van “local company men” (of bestuurders wat slegs na binne lojaal is), af te speel teen bestuurders wat meer  na buite lojaal is (of meer oop is vir internasionale of alternatiewe idees). Vir ondersteunende verwysings sien hier.

    In die 19de eeu was geen van hierdie geformaliseerde konsepte bekend nie alhoewel daar uit die middeleeuse feudale stelsels duidelike onderskeid getref was tussen heersers en werkers. Dié heersers kan dan as “internationalist” en werkers as “local” beskryf word. Daarom was die vestiging van Suid-Afrika as ’n entiteit eers moontlik in die 20ste eeu nl. 1910 met die Unie van Suid-Afrika (Sien Dave Steward van die FW de Klerk Instituut se video oor SA se geskiedenis.)

    Hierdie uitslag was slegs moontlik omdat die Britse heersers oop was vir nuwe idees terwyl die binnelands strydende groepe glad nie daaraan kon dink nie, of die vermoë gehad het om eers die landsgrense te trek nie.

    Op hierdie stadium het die Afrikaner ’n jong en onvolwasse stamkultuur gehad waar hulle kort tevore hulself probeer regeer het – weg van die Britse juk –  terwyl die Kerk-Staat-balans gevaarlik oorgehel het ten gunste van die Kerk. Dit is duidelik merkbaar in die ononderbroke groei van die Kerk sedert 1652. Die samebindende tradisie tussen geografies wydverspreide boere is weerspieël deur die tipiese 3 maandelikse kontrei-nagmaaldienste en was/is onlosmaaklik deel van die Afrikanerpsige en -opvoedingskultus. Dit was egter ’n plaaslike Kerk vir plaaslike mense en die hele konsep kan as lokaal identifiseer word dermate dat die politieke voorstel van apartheid (klaarblyklik) eintlik van “dominee” DF Malan af gekom het. Op daardie stadium was “segregasie” egter die aanvaarde internasionale konsep en daarmee het die probleem a.g.v. die verskil in internasionaal teenoor lokaal of groot teenoor klein na vore gekom. Die uiteinde van hierdie geloofsgebaseerde “klein” denke het finaal die Afrikaner benadeel met die oorhandiging van mag aan die ANC in 1994. Daarom is die moderator van die NG Kerk Johan Heyns vermoor en FW de Klerk van hoogverraad aangekla.

    In die 21ste eeu het die “World Economic Forum” ’n jaarlikse verslag begin uitbring waarin die rangorde van mededingendheid van nasies op wetenskaplike wyse bepaal word. Of die konsep van mededingendheid korrek is of nie, hierdie verslag tref baie duidelik onderskeid tussen 1ste en 3-dewêreldlande deur die twee groepe onderskeidelik as “innoverend” en “funksioneel” te identifiseer. Aangesien dit wetenskaplik gegrond is, kan niemand dit as polities of nie-polities korrek beskou nie. Wat interessant is, is dat hierdie onderskeid terugspring na die gedagte van groot teenoor klein denke soos hierbo beskryf. Met ander woorde, ontwikkelde lande dink groot en ontwikkellende lande dink klein. Dit word gemeet aan kreatiwiteit oftewel, die vermoë om te ontwerp. Aangesien Suid-Afrika alles invoer – moet Suid-Afrika dus funksioneel mededingend wees en kan ons wesenlik nie self dinge ontwerp nie en daarom is die denke “klein”. Kyk maar na die Rooivalk-gevegshelikopter – dit is wel ontwerp in Suid-Afrika – maar waar is daardie ontwerpskundigheid nou? Die land se politieke en sakeverteenwoordigers maak meer geld deur dinge in te voer en daarom word ontwerpskundigheid nie aangemoedig nie – selfs nie eers onder wittes nie.

    Rakende politiek in Suid-Afrika is die hedendaagse populêre hoofstroomneiging dus weg van groot denke na klein denke toe. Een voorbeeld is Naspers wat internasionaal groot dink maar op die plaaslike front daardie internasionale denke aktief afdruk te gunste van lokale denke, lokale politiek en lokale geld. Politieke aktivisme is duidelik nie teenoor die regering van die dag nie, maar meer teenoor die gedagte van lokale denke waar dit as onkreatiewe denke beskou word. Hierdie narratief bots egter met die “kreatiewe” uitkoms van lokalisering en desentraliserende filosofiese denke waarbinne die konsep van selfbeskikking gesien kan word en wat veroorsaak dat politieke partye by mekaar verbypraat en waar ons verval in die Derrida-strik van binêre denke.

    Die gedagte van hiërargie teenoor netwerkgebaseerde organisatoriese oplossings kan beskou word as een “groot” denke wat uitvloei uit die selfbeskikkingskonsep. Dis amper soos om ’n projek te bestuur waar die projek die firma verteenwoordig sonder om die firma te verteenwoordig maar tog ’n lewe van sy eie het. Hierdie lewe is moontlik sonder hiërargiese inmenging van Staat of Kerk. Dit kan dus beskou word as groot denke vir die Afrikaner vorentoe.

  • Onsekerheid oor stemmery

    Onsekerheid oor stemmery

    Jacques Derrida
    Jacques Derrida

    Deur Johann Theron.

    Dit is duidelik uit algemene kommentaar dat heelwat mense onseker is oor wie om voor te stem. Aangesien ons almal nou in die tradisionele tyd is van blootstelling aan die mooi gesiggies van elke politieke party is dit nog moeiliker om ’n besluit te neem. Daarom wend mense hulle in hierdie tye na beginsels soos bv. geloof, of ’n groenaarde of selfs gelyke regte ens, want as ’n politieke party beginsels navolg is die verwagting dat die slegte en mooi kante van politiek min of meer dieselfde sal wees.

    Maar dit is nie meer die geval nie en die hipotese is dat dit die eintlike rede is hoekom mense nie weet vir wie om te stem nie. ‘n Voorbeeld is die oorloop van verteenwoordigers tussen partye vir watter rede ook al – as beginselsaak maak dit net nie sin nie omdat alle partye (in beginsel) nie dieselfde beginsels nastreef nie.

    Politieke partye is ook nie meer soos dit altyd was nie, hulle vorm deesdae korporatiewe strukture en jaag besigheidsbeginsels na soos die ANC wat sy eie belegginshuis het. Dit beteken dat ’n kieser uit beginsel vir iemand stem omdat die verteenwoordiger in beginsel sy eie maatskappy wil verryk en dat die politieke beginsels slegs bemarking soos gerig op ’n teiken populasie is. Dan ook die “rykste” populasie soos besighede waar die ANC hulle nou kontak vir “beskerming” of die DA, Agang en EFF vir “fondse” wat later terugbetaal moet word deur middel van staatskontrakte.

    Die kwessie van beginsels is belangrik maar dit begin te lyk of dit teen die kieser gehou word. Met ander woorde, mens kan nou waarnemings doen waar dieselfde woorde verskillend geïnterpreteer word deur die kieser en sy verteenwoordiger. Dis hoekom spesialiste deesdae in bemarking benodig word. Neem bv. die Hyundai x35: Die motorverkoopsman verkoop ’n “model nommer” x35 terwyl die koper dink dat x35 beteken ’n 3.5liter motor.

    Die ANC is baie goed met hierdie dubbelinterpretasies omdat hulle spesifiek daarna soek om kiesers te mislei. Kyk bv. grondeise wat aan die begin direk so genoem is nadat grondonteiening nie deur die buiteland as wenslik gesien was nie. Vandag noem die ANC dit “custodianship” wat ’n pragtig naam is wat jou laat wonder of hulle nie sommer maar na ons almal se grond kan “kyk” nie.

    Die neiging om woorde te verdraai is waarskynlik ’n ou praktyk, maar dit het blykbaar vandag beginsel vervang as die politieke meetkriteria. Met ander woorde as jy vir ’n politieke party wil stem dan moet jy na hulle verdraaiings luister en die party met die minste verdraaiings kry dan jou stem onvoorwaardelik.

    Die ANC is nie baie vas op beginsels nie en hulle is heel openlik daaromtrent. Gedurende die Kodesa onderhandelinge was die opdrag blykbaar dat hulle “proses” moet benadruk – nie “beginsel” nie omdat hulle verwag het dat Roelf Meyer beginsels sou gebruik het.

    Verdere bevestiging van die krag van woordverdraaiings deur die filosoof Jacques Derrida wat soos volg aangehaal kan word;

    “Derrida het aangetoon hoe alle veronderstellings oor menslike lewe en gedrag begrond is in die gebruik van taal.”

    Wat Derrida basies bewys het, is dat dieselfde woorde verskillende betekenisse kan uitleef in menslike gedrag. Neem byvoorbeeld die VF+ en selfs die Kerk wat die Afrikaner ondersteun in ’n multi-kulturele konteks. Hulle verteenwoordig die Afrikaner in woord en daad en daarvoor is ons baie dankbaar, maar die konteks is verkeerd. Dis soos om ’n Hyundai x35 te koop en dit dink die “35” verteenwoordig inhoud.

    Die “35” verteenwoordig net mooi niks soos inhoud nie.