Die eerste reël van oorlewing is die rolprent wat hulle gesê het, nie kan gemaak word nie.
“Die bedryf het hekwagte opgestel om te sorg dat Afrikaanse films nie van die voorgeskrewe inhoud sal dwaal nie,” sê skrywer-regisseur Gustav Venter. “En dié inhoud is slaafse, liberale dogma.”
Vir Gustav en sy medewerkers was dit nooit ʼn opsie om ʼn rolprent wat gedienstig is aan die huidige tydsgees te maak nie. “Ons wil films maak oor wat in ons mense se gemoed is.”
Hou jy jou nie by die reëls nie, word jou inkomstestrome erg belemmer en selfs afgesny. Geen teatervrystelling of televisie-inkomste vir jou nie!
Dit gaan natuurlik oor geld. Dit wat hulle geleen kon kry, was maar skraps in vergelyking met wat tot die hoofstroomfilmmaker se beskikking is.
Die oplossing was ʼn verrassende konsep, ʼn deeglik beplande draaiboek en die regte mengsel voor en agter die kamera, meen Gustav. “Vir my as regisseur was dit maklik. Nadat die draaiboek geslyp is, was dit ʼn kwessie van: Kry twee uitstaande akteurs voor die kamera, ʼn uiters bekwame kinematograaf agter die kamera, ʼn wonderlike stemkunstenaar buite beeld… laat hulle los, bly uit hulle pad uit en kyk hoe vind betowering plaas.”
Die rolprent is deeglik voor gehore getoets. “Ons was nie voorbereid op die oorweldigende reaksie nie. Die mense gryp ‘Die eerste reël van oorlewing’ aan asof dit ʼn telegram van die Verlore Seun is. Hulle voel dis ‘hulle’ fliek. En geen filmmaker kan meer as dit vra nie.”
Dit was ʼn marathon van konsep tot voltooide produk. Nou is Die eerste reël van oorlewing in die volk se hande.
“As hulle dit ondersteun, kan ons ʼn nuwe filmbedryf daarop bou,” sê Gustav. “Maar as die film nie ʼn sukses is nie, sal daar nie weer so ʼn fliek vervaardig word nie.”
Jy skuld dit vir jouself om Die eerste reël van oorlewing te sien.
Gaan na: https://boekeboer.shopstar.co.za/products/die-eerste-rel-van-oorlewing
Om van ‘n vertolker te praat as ‘n “eerlike akteur” is die grootste lof wat jy hom kan toeswaai. Charlie Bouguenon se spel in sy deurbraakrol in “Die Eerste Reël van Oorlewing” sal jou verbyster met sy emosionele opregtheid. Beleef dit self in hierdie aangrypende uittreksel.
Die eerste 10 PRAAG-lesers wat inskryf, kan die film gratis op die internet kyk (gewoonlik kos dit R60). Stuur ‘n e-pos aan gustav@praag.org.
Vatso Rooinek, vatso gulsige verdelger van volkere, vatso lafhartige kryger wat in blokhuise skuil en op oormag staatmaak, vatso afbrander van plase en aanhitser van barbare, vatso verkragter van vroue en moordenaar van kinders en vatso arrogante, smalende, leuenagtige, selfverheerlikende, onregverdige en selfmisleide Kakieparasiet.
Engelsman, vatso! Sean Else het ʼn fliek gemaak, Modder en bloed, en daarmee vir jou ʼn vet Boerenool uitgepak. Nog nooit in ʼn Afrikaanse fliek, eintlik Boerefliek, is die Engelsman so driftig, deurlopend en driftig sleggesê nie. Dit kon nie met ʼn beter nasie gebeur het nie.
Heldhaftigheid word in die Westerse mitologie hoofsaaklik in drie militêre gevallestudies belig en gevier: Leonidas en sy “300” Spartane by Thermopylae, die Jode wat die Romeine vergeefs by Masada weerstaan het en Jim Bowie, Davey Crockett en die ander Texane in die Alamo se verset teen die Meksikaanse leër van Santa Ana. Dit sê veel van Westerse propaganda dat die Boere se oorlog teen Brittanje nie met oorgawe en verwondering van mond tot oor, televisiestel tot oog, in skole en universiteite gehuldig word nie. Die Slag van Thermopylae was binne sewe dae gewonne, die Amerikaners het vir 13 dae in die Alamo uitgehou en selfs die Joodse weerstand het na ʼn jaar verkrummel.
Maar in Suid-Afrika, van 1899-1902 het twee ylbevolkte republieke met skaars ʼn beroepsoldaat tussen hulle, die magtigste moondheid van die tyd tot vuisvoosheid op die slagveld gekarnuffel. Selde het ʼn land met soveel voordele die krygsarena betree as Brittanje in 1899. Skatryk met ʼn weermag wat vir honderde jare gebrei is, weliglik toegerus met die beste en vernietigendste krygstuig, beskikkende oor ʼn haas onuitputbare bron soldate, perde en voorrade. Teen hulle was opgetrek ʼn tiende – en uiteindelik ʼn twintigste – van hulle mannekrag met ernstige tekorte aan wapens, ammunisie en voorrade en geen moontlikhede om nog in te voer nie. Die Britte se arrogante voorspelling was, soos almal van ons weet, dat hulle sou “tuiswees teen Krismis”. Hulle het net nagelaat om aan te dui watter Kersfees. Want vir twee en ʼn halwe jaar het hierdie Boere elke hou gevat wat die Britse leër kon plant, die stryd dikwels sonder kos, perde of ammunisie voortgesit, en die Engelse leër genadeloos uitoorlê en gekasty.
Die Spartane het by Thermopylae verloor, die Jode het by Masada (moontlik) selfmoord gepleeg en die Texane is by die Alamo uitgewis. Maar die Boere het uiteindelik tog geseëvier.
Daar is eenvoudig nie in die wêreldgeskiedenis ʼn meer kordate, heldhaftige, eerbare, lydsame stryd wat so lank deur so min met so weinig teen soveel met so baie gevoer is nie. (Die enigste moontlike uitsondering is die Duitse Derde Ryk wat tot die spreekwoordelike laaste druppel kinder- en oumensbloed uitgehou het teen dosyne lande met ʼn oorweldigende industriële krygsvermoë.)
Dis eintlik net die Engelse en die geestelike afstammelinge van Hensoppers en Joiners wat glo dat Brittanje die oorlog gewen het. Die Boere het hulle land vir ʼn kort rukkie verloor. Brittanje het sy Empaaier vir ewig verloor.
Die Boere se stryd teen die Engelse was die seëviering van nasionalisme teenoor meedoënlose imperialisme.
Nasionalisme? Nou ja, sien, dit is juis die element wat maak dat skrywers en filmmakers gedweë die hele onderwerp van Boereheldhaftigheid in die oorlog met groot omsigtigheid omsluip. Die hagiografiese juigkore moet aanhou histeries sing om die kollektiewe Suid-Afrikaanse ongemak met Boerenasionalisme te verdoesel. Want ongeag die gepronk van ons teenstanders, of die verguising en beskuldigings wat ons in die media moet verduur, of die magsvertoon deur die onbeholpe regering, hier is wat almal in hulle kern onthou en weet: Daar is geen manhaftiger, meer onstuitbare maatskaplike mag in Suid-Afrika as ʼn Boer met ʼn ontwaakte nasionalistiese instink nie.
Daarom dat skrywers, selfs Afrikaanse skrywers (PG du Plessis, Christoffel Coetzee) en Afrikaanse filmmakers (Piet de Jager, Deon Opperman) hulle aanbiedings van die Vryheidsoorloë katvoet balanseer met verslae en gerugte van Boerelafhartigheid, -verraad, -wreedheid en –nyd. Boereheldhaftigheid word in werke gekwarantyn as hipernasionalistiese fabels terwyl dit hulle vertrekpunt was dat die Hensopper of Joiner die mees getroue aftekening van die Boerekarakter is. Balans is hulle heiligste stelling, maar dit word ʼn selfgerigte parodie en is naderhand balans nie meer nie, maar eerder gedienstige propaganda teen die volk, ter wille van die aggressor.
By Sean Else, egter, is daar nie so ʼn kniehalterende soeke na balans nie, maar eerder na waarheid. En in die waarheid oor Vryheidsoorlog Twee is daar geen balans beskikbaar of nodig nie. Die Boere was reg, die Engelse verkeerd. Die Boer se stryd was edel; die Brit se stryd was oneervol. Wanneer Else dan die Engelse ʼn nool wys, is dit nie net aangaande die slag wat hulle in die oorlog toegedien is nie, maar ook daarvoor dat hy dié eenvoudige waarheid mag vertoon en dit sal doen, onbeskaamd en uitbundig, duidelik en by herhaling, met trots en oortuiging.
Hierdie is onapologeties ʼn fliek oor witmense. Daar is geen stoere swarte wat ʼn gewigtige toespraak gegun word om te verduidelik dat hulle net so erg soos die Boere gely het nie; geen kostelike kleurling vol pittige wyshede nie; geen hulpvaardige Indiër nie. En dít in ʼn fliek wat gedeeltelik deur die departement van handel en nywerheid, Kyknet en die Dagbreek Trust befonds is! Ons jong meneer Else, wil dit blyk, weet hoe om dinge gedoen te kry…
Die blote vervaardiging en bestaan van Modder en bloed is metafories van die Vryheidsoorlog self. Die Engelse propagandamediummasjien is so oorweldigend, so allesomvattend, so aansprakerig dat ʼn klein Afrikaanse fliek nie ʼn kans gegun sal word om dit teen te staan nie. Maar daar is dit dan nou. Modder en bloed is klein ja, ooglopend met ʼn begroting gemaak waarvoor ʼn internasionale fliek se assistenthaarkapper nie uit die bed sou opstaan nie.
As resensent word dit van my verwag dat ek na die tegniese aspekte en gehalte van die rolprent sal kyk. Ontspan. Dit is ʼn goeie fliek, goed vervaardig en opgevoer, met uitstekende rolvertolkings en die beste Afrikaanse draaiboek sedert Chris Barnard se Die storie van Klara Viljee, in elk geval wat die allerbelangrikste element van strukturering betref. Ja, ek kan kibbel oor kleiner voetfoute: Die klein begroting steur soms. Daar is nooit meer as ʼn halfdosyn Britse soldate bymekaar nie, selfs in die gevegstonele. Die storielyn is stroopsoet uit stapelwerk van Hollywood gelig met Sylvester Stallone se Escape to victory (gevangenes speel sokker teen Duitse wagte,) Burt Reynolds se The mean machine (gevangenes speel voetbal teen die bewaarders) en Aamir Kahn se Lagaan (Indiese plattelanders verslaan die Engelse leër se krieketspan). Daar is ʼn paar spatsels geyktheid en ʼn welige aanwending van standaardkarakters wat wissel van die astrante Ier tot die konvensionele onderwyser wat met sy onwrikbaarheid verbaas. En, as daar ʼn beswaar teen die draaiboek is, gaan dit oor die uitgerekte eerste bedryf wat te laat oorskakel na die uitbreidende tweede bedryf.
Goed. Daar is dit dan nou. Modder en bloed is tegnies nie volmaak nie. Maar man, is dit ʼn lekker fliek! Sean Else die skrywer en Sean Else die regisseur is saliglik onbelemmerd deur enige polities korrekte ongemak. Sy uitbeelding van Britse wreedheid knip nie oog nie. Dis onversag en onverskonend.
In hierdie rolprent het ons te doen met Willem Morkel, ʼn Kaapse rebel wie se lewe deur die Engelse vergruis word toe hy eers sy vrou aan die dood in ʼn konsentrasiekamp afstaan, toe sy babaseuntjie verloor en uiteindelik self gevange geneem en na St Helena verban word. Daar word hy en sy makkers blootgestel aan die afgryslike venyn van die eiland se militêre bevelvoerder, kolonel Swannel. Morkel en sy medegevangenes word deur omstandighede – en sy skerp impulsiwiteit – gedwing om hulleself voor te berei vir ʼn rugbywedstryd teen die bewaarders se spogspan. Die lewe van ʼn dapper jong seun berus op die uitslag.
Die verloop van die voorbereiding en die wedstryd is heel voorspelbaar, maar soms is voorspelbaarheid ook goed, want so kry die kyker dubbele waarde: Eers vir sy afwagting en dan in die realisering daarvan. Ek glo ek gee niks weg as ek sê dat die Engelse ordentlik verniel en vertrap word nie.
Dit is ʼn plesier om vir Sean Else aan die werk te sien. Hy is ʼn Vryheidsoorlogentoesias en hy plant ewe plesierig visuele opmerkings en ander verwysings daaroor in die rolprent. Dank Vader, vir eens is selfs die wapentuig periodereg, al bestaan dit net uit ʼn paar Mauser K98-roere, ʼn Lee Enfield of twee en ʼn paar Webley-rewolwers. Morkel is natuurlik ʼn legendariese Afrikanerrugbynaam en daar is selfs ʼn Gideon Scheepers, en hoewel die regte een nie sy einde in St. Helena tegemoet gegaan het nie, is sy verskyning ʼn herinnering aan die verraad van die Engelse en die opofferings van die Boerevegters.
Else is ʼn geskiedenistradisionalis, maar hy beskik oor die visuele taal van die moderne filmmaker. Die enkele gevegstonele is knap gehanteer en laat die kyker vasgenael en selfs verbyster oor die hoofkarakter se roekeloosheid. Die koeël wat vlees tref se klapgeluid is ewe Saving Private Ryan, so ʼn fluitsuisdoef!-klank, en al is Morkel se onverwagte berede stormloop duidelik geleen uit David Lean se Lawrence of Arabia, is dit suksesvol in die onverwagsheid en intimiderende energie daarvan. In pas met moderne televisieverhaalvertelling, gee hy ongekende gewig aan ondergeskikte rolle en huiwer hy nie om gunstelingkarakters vroeg reeds te laat sneuwel nie.
Die kinematografie is meesleurend; gemaklik in halfduister of skellig. Die musiek is vol somber atmosfere wat met instrumentale triomfgesange afgewissel word.
Sean Else was wys genoeg, en moet gewild genoeg wees, om hom met uitmuntende toneelspeltalent te omring. Die hoofrol van Willem Morkel is toevertrou aan Stian Bam, ʼn akteur met ʼn werklike teenwoordigheid. Hy vertoon lank en imponerend, maar daar is ʼn opregtheid en ʼn meelewendheid in hom wat sy selfvernietigingslus suksesvol temper.
Grant Swanby se kolonel Swannel, Morkel se nemesis, is sekuur, oortuigend en kragtig. Else vind geen element ter versagting in hom nie, en daar is ook niks in Swanby se vertolking te sien nie. Swannel is die nootvaste verteenwoordiger van die Britse Ryk: Arrogant, oneerlik, wreed, genadeloos, lafhartig, agterbaks en haatdraend. In swart-en-wit terme is hy pikswart. Selfs die optrede van Jason Isaacs se kil wreedaard in Mel Gibson se The Patriot is verduidelik en selfs effens verskoon deur sy herkoms en ongelukkige oorvalling. Daar is geen sulke ligstrepies in Swannel nie.
Die res van die akteurs sit nie ʼn voet verkeerd neer nie.
Uiteindelik word die rugbywedstryd in die rolprent ʼn metafoor van die Tweede Vryheidsoorlog. Aanvanklik speel die Boere die spel soos hulle dit by die Engelse geleer het, maar omdat hulle nie so goed voorberei het of toegerus is nie, kan hulle net verloor. Dis eers wanneer hulle rugby op hulle eie manier begin speel, wat hulle die Engelse radeloos laat. Net soos die Boere in die Oorlog, wat van oorlog ʼn volksvernuf gemaak en toe die Engelse verrinneweer het.
Sean Else het gewys dat ons mense ʼn fliek kan maak en in die fliek wat hy gemaak het, het hy gewys dat ons mense oorlog kon maak en, indien nodig, dit sekerlik weer sal maak.
Na die vertoning van Modder en bloed in die teater waar ek dit gesien het, was daar ʼn waarderende handegeklap. Dit is seldsaam in ʼn flieksaal. Dit was nie vir my nodig om te besluit of ek daaraan sou deelneem of nie.
Ek was die eerste om hande te klap.
Modder en Bloed is geskryf deur Sean Else en hy is ook die regisseur. Die fliek is vervaardig deur Llewelynn Greeff, Henk Pretorius en Sean Else.
Die film is op 1 April 2016 plaaslik vrygestel en word deur Ster-Kinekor Entertainment versprei.
Hierdie kortfilm speel in New York in 2023 af, in ‘n wêreld waarin daar totale tegnologiese beheer bestaan, ter wille van veiligheid. Maar sommige mense pas nie in die stelsel in nie of rebelleer daarteen en moet daarom opgespoor word. Dis ‘n film wat ‘n mens nogal aan die dink sit. Een van die karakters se van is Winston wat herinner aan die karakter in George Orwell se beroemde distopiese roman, 1984. Die polisieman se van is Foucault wat ‘n toespeling op die Franse filosoof Michel Foucault kan wees.
Die Hollywood-ster Mark Wahlberg wat tans ‘n nuwe rolprent uitreik, The Gambler, het aansoek gedoen om sy misdaadrekord in die deelstaat van Massachusetts te laat uitwis omdat hy glo berou het oor sy dade wat byna 30 jaar gelede gepleeg is. Wahlberg is destyds as jeugdige tot 45 dae tronkstraf gevonnis omdat hy twee Viëtnamese geslaan het.
Maar Wahlberg het ook destyds rassistiese taal teenoor ‘n swart meisie gebruik waarvoor hy tans voor stok gekry word.
Een van die mooiste films wat ek in ‘n lang tyd gesien het, is Barbara (2012) deur die Duitse regisseur Christian Pezhold. Die fliek het ‘n baie interessante gegewe, want dit speel rondom 1980 in die DDR (kommunistiese Oos-Duitsland) af.
Die hoofkarakter waarna die film vernoem is (gespeel deur Nina Hoss), is ‘n dokter wat as straf vir haar aansoek om na die Weste te gaan na ‘n klein plattelandse dorpie vanaf Berlyn verplaas word. Intussen koester sy ‘n geheime plan om na die Wester te ontsnap en ontvang ook geld van haar Wes-Duitse minnaar wat haar twee keer tydens die film in sy splinternuwe Mercedes-Benz kom sien.
André (Ronald Zehrfeld) en Barbara eet saam in die kafeteria van die hospitaal waar albei as dokters werk
Daar is lang stiltes in die film en die kyker drink die mooi, rustige, plattelandse tonele behaaglik in. Barbara se vernaamste vervoermiddel is ‘n fiets, maar soms word sy ook deur haar kollega André (Ronald Zehrfeld) in sy klein Trabant-stasiewa opgelaai. Mettertyd ontwikkel daar ‘n onuitgesproke band tussen die twee wat natuurlik die reeks keuses wat vir Barbara voorlê verder kompliseer. Gaan sy die land in die geheim verlaat en vir André en haar pasiënte by die hospitaaltjie in die steek laat? Is haar eie versugting na ‘n vryer en materieel beter lewe in Wes-Duitsland die moeite werd, gegewe die idilliese en sinvolle lewe van diens aan haar medemens wat sy by die hospitaal verrig?
Sulke vraagstukke word egter nie in die rolprent verwoord of eksplisiet uitgebeeld nie; die kyker maak sy eie afledings soos wat die verhaal sy loop neem. In een toneel waar sy haar Wes-Duitse minnaar in ‘n hotel vir buitelanders ontmoet, wys ‘n ander DDR-meisie vir haar ‘n katalogus met juweliersware in die Weste. Die oppervlakkige en vulgêre manier waarop die meisie haar sug na verbruikersgoedere uitspreek, staan in sterk kontras met die meer menslike problematiek waarin Barabara gewikkel is: om lewens te red, kinders gesond te maak en om af en toe ‘n boek te lees of na Beethoven oor die radio te luister.
Omdat Oos-Duitsland stilgestaan het wat otnwikkeling en modes betref, voer die film ‘n mens eintlik dekades ver terug en nie net na 1980 nie. Die meubels, boustyle en binneversiering van die woonstelle voel eerder asof die horlosie na die 1930s of 1940s teruggedraai word. Nie dat die DDR as ‘n utopie aangebied word nie: Barbara word wel dopgehou deur ‘n agent van die Stasi en sy word gereeld op vernederende wyse deursoek vir Wes-Duitse geld of ander tekens dat sy ‘n ontsnapping beplan.
Die uiteindelike wending wat die film neem word deur ‘n rebelse jong meisie, Stella (Jasna Fritzi Bauer), veroorsaak. Sy moet harde plaaswerk doen in ‘n soort arbeidskamp waar sy boonop swanger geraak het. Barbara kom dit tydens ‘n mediese ondersoek agter en ontferm haar oor die meisie.
Die film is werklik aangrypend en genees ‘n mens van enige stereotipes oor die voormalige DDR. Net soos ons in Suid-Afrika deur die laat bekendstelling van televisie in die land teen die ergste Westerse dekadensie en oppervlakkigheid beskerm is, het die Ystergordyn Oos-Europeërs op hul beurt afgesonder van die globale Amerikaanse kultuur met sy multikulturalisme, asook die verval van nasionale kulture en identiteite. Trouens, die Amerikaanse kommentator John Morgan het onlangs juis hierdie punt gemaak as hy sê:
Whatever one may think about the Soviet Union, for half a century the Iron Curtain prevented Cultural Marxism and the worst excesses of liberalism from penetrating into the East. Thus, those societies remained ethnically cohesive and retained a strong sense of national identity, and even their religious institutions, while officially suppressed, only grew in strength by being cast into a dissenting role. Those are the factors upon which any sense of a national or ethnic culture must be founded.
Dit val insgelyks op hoe Duits alles in die DDR was: die eenvoud, outydse styl en die klem op ‘n kultuur van wetenskap, lees en klassieke musiek – teenoor die popkultuur van Wes-Duitsland wat veel meer aan Engels en Amerikaanse invloed blootgestel was. Miskien is dít juis die punt wat die regisseur met Barbara wil maak: sonder om nostalgies oor kommunisme te raak, kan ons leer by die spontane, natuurlike en byna boerse identiteit wat die mense in die DDR gehad het.
Die feit dat sowel Barbara as Stella die stelsel opponeer, veroorsaak dat veral Barbara tot ‘n sterk sin vir haar eie identiteit en individuele lot kom – ongeag die ideologiese of ekonomiese stelsels wat haar in die verdeelde Duitsland omring. Dit sluit natuurlik aan by wat Morgan hier bo sê: dat die Ystergordyn mense tegelykertyd teen Westerse dekadensie beskerm het, maar hulle ook die geleentheid gebied het om in hul afkeer van kommunisme hul eie kultuur en nasionale identiteit te herbevestig.
Die film het verskeie benoemings en toekennings ontvang en kan sterk aanbeveel word. Dis eenvoudig ontroerend en verruklik. Op IMDb ontvang dit ‘n punt van 7,2 uit 10 deur kykers, maar ek sou dit ‘n 9 uit 10 gee.
PRAAG-lede kan as deel van ons nuwe Kineklub ‘n gratis aflaaiskakel vir die fliek ontvang deur ‘n epos aan inlig@praag.org te stuur, met “Kineklub” in die onderwerpreël. Afhangend van u internetspoed, sal u dit binne ‘n uur of twee kan aflaai om tuis te kan kyk.
‘Doodslag’, ‘n tipiese Nederlandse riller en wat die tipe film is waaroor ons by die kineklub sal gesels.
Ons het so pas besluit om ‘n aanlynkineklub by praag te stig. Alle praaglede kwalifikseer outomaties daarvoor. Ons gaan menings en resensies oor plaaslike en internasionale films uitruil, waaronder veral Nederlandse en Franse films. Die Franse films sal meesal van Engelse onderskrifte voorsien wees.
Ons sal elke week aflaaiskakels aan alle lede van die kineklub uitstuur waar u die film van die week kan gaan aflaai. Vir mense op die platteland of met slegte internetverbindings wat moeilik groter lêers kan aflaai, sal ons ‘n ander plan maak deur dit waar moontlik per pos te versend.
Ons het tot dié stap oorgegaan omdat ons eenvoudig keelvol is vir die snert wat deesdae vanuit Hollywood opgedis word, terwyl daar ‘n hele wêreld van Europese films bestaan wat nooit in Suid-Afrika versprei of bekendgestel word nie.
As u wil deel word van die kineklub, stuur vir ons ‘n epos na inlig[by]praag.org met “kineklub” in die onderwerpreël asb.
TPB – AFK (The Pirate Bay – Away From Keyboard), dokumentêre rolprent oor die Sweedse webwerf “The Pirate Bay” en sy drie stigters Regisseur: Simon Klose Produksie: Martin Persson Draaiboek: Simon Klose Met: Gottfrid Svartholm, Fredrik Neij en Peter Sunde Vrystellingsdatum: 8 Februarie 2013 (wêreldwyd) Looptyd: 82 minute Land: Swede Taal: Sweeds, met Engelse onderskrifte
Hoe is dit moontlik dat drie jong Swede wat volgens hulle oor “geen organisasie beskik nie” en bloot op ‘n kletskamer op die internet gesels, die magtige Hollywood kon laat bewe? In so ‘n mate dat die hofsaak in Stockholm tussen die Hollywood-ateljees en Peter Sunde, Fredrik Neij en Gottfrid Svartholm, die internasionale nuus gehaal het? Binne enkele dae het een miljoen mense reeds hierdie film bekyk deur dit gratis van die internet af te laai.
TPB – AFK staan vir “The Pirate Bay – Away From Keyboard” en vertel die ongewone verhaal van die drie Swede wat die wêreld se grootste webwerf met die meeste verkeer wou bou, op die oog af om individue in staat te stel om roofkopieë van films en musiek met mekaar te deel. Plek-plek is die film skreeusnaaks, veral die Swede se lakoniese antwoorde tydens kruisverhoor in die hof.
Dis ook duidelik dat so iets net in Swede kon gebeur. Aan die een kant beskik dié Skandinawiese land oor genoeg goedkoop bandwydte om enige Jap Rap en sy maat ‘n groot speler op die internet te maak en aan die ander kant kry mens die indruk dat niemand in Swede ooit werklik hardhandig deur die gereg behandel word nie. Voortdurend in die film verseker Peter Sunde sy ma dat hy nie “regtig tronk toe sal gaan nie”, asof hy glo dat niks slegs eintlik ooit in dié sosiaal-demokratiese paradys sal gebeur nie.
Die minagtende manier waarop die Pirate Bay die dreigbriewe beantwoord wat hulle van Hollywood-ateljees se prokureurs ontvang, verklap ook iets van ‘n Sweedse arrogansie, wat miskien teruggevoer kan word tot ‘n paar eeue gelede toe Swede onder hul illustere koning Gustavus Adolphus die hele Noord-Europa oorheers het.
The Pirate Bay of TPB soos dit algemeen bekendstaan, is die wêreld se grootste deelstroomblad (my vertaling van ‘n “torrent site”). Volgens die film hanteer dit vyftig persent van die wêreld se deelstroomverkeer, wat astronomies moet wees. Presies hoeveel geld aan advertensies TPB gemaak het, is nie in die film duidelik nie. Volgens die advokaat vir die Hollywood-ateljees moet dit agt miljoen dollar wees, maar die drie musketiers van TBP beskryf dié syfer as belaglik. In elk geval sê Fredrik Neij dat hy nooit belanggestel het om geld uit die webwerf te maak nie, maar eerder opgewonde was om ‘n “baie groot webwerf” te bou.
Soos wat die hofsake en hofbevele teen die drie opgestapel het, het hulle al meer geheimsinnig oor die presiese ligging van hul bediener geraak. Steeds bly TPB egter op die lug, in weerwil van die woede van korporatiewe Amerika en selfs vonnisse vir tronkstraf teen die eienaars. Soos wat hofsake vermeerder het, het die Pirate-Bay-manne al hoe meer vindingryk begin raak om hul bediener vir die owerheid weg te steek.
In ‘n toneel naby aan die einde van die film toon Fredrik Neij aan ons die bediener wat iewers ondergronds in ‘n onbekende datasentrum gehuisves word. Dit bestaan uit verskeie SVE’s (sentrale verwerkingseenhede) wat aanmekaargekoppel is. Verbasend genoeg, is dit nie veel groter as ‘n gewone tafelmodelrekenaar nie. Dit bring ‘n mens onder die indruk van hoe tegnologie besig is om, ongeag wetgewing, kopiereg en die mag van globale mediamaatskappye, besig is om die bordjies te verhang. Met hulle weggesteekte bediener bereik The Pirate Bay 30 miljoen mense.
Die dokumentêr vra ook vrae oor die politiek agter The Pirate Bay. Die vierde persoon wat insgelyks tot vier maande korrektiewe toesig gevonnis is, die miljoenêrsakeman Carl Lundström, word dikwels deur die media as “regs” beskryf, vanweë sy steun vir politieke partye in Swede wat teen immigrasie gekant is. Lundström, wat die erfgenaam was van die Wasabröd-fortuin, het in 1982 sy aandeel in dié maatskappy aan Sandoz van Switserland verkoop en sedertdien in internetmaatskappye belê, veral Rix Telecom AB wat alternatiewelik as Port 80 bekendstaan. Volgens Tobias Andersson, ‘n medestigter van The Pirate Bay, het hulle aanvanklik die webwerf gehuisves by by PRQ HB, wat bedienergeriewe van Port Rix Telecom gehuur het. Hy het gesê: “Ons sou nie die webwerf sonder die steun van Carl Lundström kon begin nie.”
In TPB – AFK woon Peter Sunde ‘n betoging in Stockhom by en sê dat sy broer ‘n anargis is en dat niemand hom van rassisme moet beskuldig nie. Hierteenoor word Fredrik Neij verfilm waar hy teen immigrante uitvaar – hoewel hy met ‘n Kambodjaanse vrou getroud is.
Op ‘n sekere manier is die drie jong Swede egter moeilik te kategoriseer. Is hulle regs of links? Op ‘n manier is hulle self produkte van die multikulturele samelewing, maar wat dieselfde Hollywood wat die multikulturele idille aan ons voorhou, aktief ondermyn. Hulle verteenwoordig ‘n soort tegnologiese kontrakultuur wat nie meer die norme en wette van die tradisionele samelewing respekteer nie. Dat miljoene jongmense onder die ouderdom van dertig ook lankal nie meer vir musiek en films betaal nie, is ook gewis. Dus verkeer hulle op die voorpunt van ‘n maatskaplike, ekonomiese en media-tendens wat nog lank nie uitgespeel is nie.
Dit wil ook voorkom asof state en regerings toenemend bekommerd begin raak oor die invloed van die globale internet wat in ‘n groot mate aan amptelike beheer ontkom. Die Sweedse staat het aanvanklik belê in beter kommunikasie-infrastruktuur wat Swede en Sweedse maatskappye vername spelers in die aanlynwêreld gemaak het. Min kon hulle egter vermoed dat hulle hierdeur ook iets soos The Pirate Bay sou skep. Die pogings van die Sweedse regering en howe om, in opdrag van die VSA en die Hollywood-ateljees, ‘n greep op The Pirate Bay en deelstrome te verkry, verteenwoordig iets van ‘n besef wat miskien te laat kom dat hulle letterlik ‘n seerowersparadys help skep het.
Vele van die argumente in die film gaan oor vryheid van spraak en toegang tot inligting. Die reg van die individu om sy data met ander op die net te deel, word deur die groot mediamaatskappye en globale kopiereghouers betwis. Kennelik staan ons nog maar aan die begin van die hele debat wat deur die internetrevolusie ontketen is.
Peter Sunde en sy kamerade van TPB sien die Hollywood-mense as ‘n vorige geslag wat “net een manier het om geld te maak” en nie kan insien dat IT-tegnologie hul hele model uitgedien gemaak het nie.
Telkens in die film herhaal die drie Swede dat kunstenaars wel die reg het om vir hul werk vergoed te word. Oor die wyse waarop dit moet geskied, is hulle egter vaag.
In ‘n arrogante brief wat ook aanlyn beskikbaar is, antwoord TPB ‘n prokureursbrief vanaf die Hollywood-ateljee Dreamworks deur te sê: “Swede is nie ‘n staat van die Verenigde State van Amerika nie. Swede is ‘n land in Noord-Europa…” Hierna volg nog erger beledigings vir die Amerikaners, wat ‘n mens onder die indruk bring dat die drie jong Swede óf naïef is óf onder die indruk verkeer van die opkomende mag wat hule verteenwoordig, dié van 30 miljoen mense wat hul rekenaars opkoppel om eenvoudig met inligting te maak wat hulle wil.
In weerwil van hul vonnisse en herhaalde beslagleggings op hul toerusting, is TPB meer as ooit op die lug. Iewers vanuit ‘n geheime bunker in Europa tussen honderde ander bedieners, sit die webwerf sy werk voort. Die dokumentêre film self is by die Berlynse filmfees vrygestel, wat neerkom op amptelike erkenning vir die soort aweregse argumente oor kopiereg wat TPB aanvoer.
‘n Paar maande in ‘n Sweedse tronk wat seker meer met ‘n Holiday Inn ooreenstem as ‘n Suid-Afrikaanse gevangenis, is seker ook nie genoeg van ‘n afskrikmiddel vir die helde van TPB nie.
Die stryd tussen die internetkontrakultuur en die VSA, asook die magtige Hollywood-maatskappye, gaan dus voort.
Die eerste vrou wat met die gesogte toekenning, Hollywood se topprys vir regisseurs wegstap, is Kathryn Bigelow.
Sy is ook toevallig die voormalige eggenote van James Cameron, regisseur van die gewilde en insgelyks benoemde Avatar.
Drudgereport het die film beskryf as ‘n fliek wat niemand nog gesien het nie.
Bigelow het ‘n Oscar losgeslaan vir The Hurt Locker, vir die beste rolprent en rolprentteks.
Die rolprent handel oor die oorlog in Irak.
“Dit is werklik…Daar is nie ‘n ander manier om dit te beskryf nie, dit is die oomblik van ‘n leeftyd,” het ‘n oorstelpte Bigelow gesê.
Sy het gesê sy wil die toekenning opdra aan die mans en vroue in die weermag wat daagliks hul lewens in Irak, Afganistan en regoor die wêreld in gevaar stel. “Mag hulle veilig huis toe kom.”
Die Suid-Afrikaansgebore regisseur Neill Blomkamp van District 9-faam moes met leë hande wegstap.
District 9, die Suid-Afrikaansgebore Neill Blomkamp se meesterstuk, het ’n Oscar-benoeming vir beste rolprent gekry.
District 9 is op die lys vir beste flieks saam met The Hurt Locker en Quentin Tarantino se Inglourious Basterds asook James Cameron se treffer Avatar.
Avatar het glo al Titanic se kykergetalle verbygesteek.
Blomkamp se rolprent, wat in Suid-Afrika verfilm is, het altesame vier benoemings gekry. Dit sluit visuele toertjies, draaiboekverwerking en redigering in.
Invictus, die rugby-propagandafilm, het twee benoemings gekry met Morgan Freeman as beste akteur en Matt Damon as beste byspeler.
Vanjaar is die eerste keer na meer as ‘n halwe eeu, dat tien flieks weer meeding met mekaar eerder as vyf.
Ander rolprente wat om die kroon vir 2009 se beste prent meeding, is: An Education, The Blind Side, Precious: Based on a Novel by Sapphire, A Serious Man en Up in the Air.
Hollywood tree as die voorhoede van die anti-blanke beweging op en verskeie van die groot Hollywood-treffers van die afgelope somer in die noordelike halfrond bied bewys hiervoor. Op 'n onlangse besoek aan 'n Amerikaanse filmteater het ek waarskuwings gevind dat die teater teen nie-mense diskrimineer. In 'n ooglopende verwysing na sowel apartheid as die Amerikaanse Suide van die 1960s, is nie-mense spesifiek verbied om die badkamers en krane te gebruik.
Dié kennisgewings is eintlik advertensies vir 'n fliek genaamd "District 9" wat die verhaal vertel van menslike diskriminasie teen vredeliewende wesens wat as vlugtelinge aarde toe gekom het. 'n Mens kan die lokfilm vir die rolprent op YouTube.com kyk.
Benepe mense verskyn op die skerm wat sulke dinge sê soos: "Hulle hoort nie hier nie." "Ons bestee te veel geld om hulle hier te hou… ten minste word hulle apart van ons gehou." "Hulle moet hier wegkom." "Hoekom gee hulle nie net pad nie?"
Die rolprent speel in Suid-Afrika af met heelwat Afrikaners in die rol van polisiemanne. Voor die frase, "Hulle is nie mense nie", op die skerm verskyn, mag kykers dalk dink dat Suid-Afrikaners apartheid laat herleef het. Sekere kykers besef dalk nie eens dat "hulle" die buiteaardse wesens is nie, en sou kon dink dat die sinsnede "Hulle is nie mense nie" uitdruk wat blanke Suid-Afrikaners van swartes dink.
Daar bestaan 'n webwerf wat na verskeie ander webwerwe lei, waarvan sommige voorgee dat die verhaal werklik gebeur het. Een webwerf adverteer 'n fiktiewe maatskappy genaamd "Multinational United" wat hoogs besoldigde poste aanbied aan diegene wat met nie-mense moet werk. Dieselfde maatskappy bied ook laag besoldigde betrekkings aan nie-mense wat in nie-menslike slaapkwartiere moet werk of nie-menslike vullis moet verwyder. Werksaanbiedinge aan nie-mense word selfs in 'n kunsmatige taal gemaak wat veronderstel is om die taal van dié buiteaardse spesie te wees.
Dieselfde webwerf bevat 'n lys van regulasies vir nie-mense wat in 'n spesiale gebied bekend as "Distrik 9" – waarvan die rolprent se naam afgelei is – moet woon. Hier volg van die reëls wat hulle moet nakom:
"Nie-mense moet te alle tye hul identifikasie-etikette dra."
"Nie-mense word nie toegelaat om eiendom te besit nie."
"Enige betreding deur ['n nie-mens] is grond vir uitwissing ter plaatse of onbperkte aanhouding."
"Seksuele verhoudings tussen mense en nie-mense word verbied."
"Nie-mense mag nie uit openbare krane drink nie."
"Nie-mense moet badkamergeriewe wat spesifiek vir nie-menslike gebruik opsy gesit is, gebruik."
Daar is ook 'n skakel na 'n valse nuusuitsending wat gemaak is om soos 'n openbare veiligheidsboodskap te lyk wat deur die regering vrygestel is. Die video maan kykers om met die owerheid by 'n 0800-nommer in verbinding te tree indien nie-mense uit Distrik 9 sou ontsnap. Die video sluit af met 'n prentjie van 'n gesonde, normale blanke gesin met die onderskrif, "Ons hou mense veilig deur nie-mense apart te hou."
Die doel van die rolprent is natuurlik om die spot te dryf met blankes wat nie van multikulturalisme of veelrassigheid hou nie. Die vlugtelingwesens is 'n metafoor vir die onwettige immigrante in die Verenigde State, Europa en Suid-Afrika. Ek ken nie die verhaal van die film, wat nog nie vrygestel is nie, maar mense gaan sonder twyfel as xenofobiese chauviniste uitgebeeld word.
Op Facebook is daar 'n "District 9"-groep waar lede oor die vraag kan stem: "Verdien nie-mense gelyke regte?" Ek het "nee" gestem, tesame met 53 persent van die deelnemers op daardie stadium.
District 9 is die tweede rolprent vanjaar wat mense as inherent boos en wesens as goed uitbeeld. 'n Kinderanimasieprent genaamd Battle for Terra, wat in die noordelike halfrond se lente uitgereik is, speel in die toekoms af nadat die mens sy eie planeet deur aardverwarming vernietig het. Die laaste oorblyfsels van planeet aarde val 'n ander planeet binne wat deur aangename, vredeliewende wesens bewoon word, met die bedoeling om hulle almal uit te wis en die planeet vir die mens toe te eien. Die mense wat die planetêre volksmoord beplan, is meesal blanke mans en in die lokfilm is dit 'n swartman wat hom teen die verowering uitspreek. Die lokfilm kan hier bekyk word.
In sowel District 9 as Battle for Terra verraai 'n mens sy eie spesie om in die geledere van die arme wesens te veg wat deur blanke mans verdruk word. Hierdie verraad word natuurlik as heroïes voorgestel. Die boodskap kan nie duideliker wees nie: Dit is selfsugtig en wreed om jou grondgebied vir diegene van jou eie soort te wil behou en dit is edel om vir ander plek te maak wat heeltemal van jou verskil.
Kyle Bristow is 'n eerstejaarregstudent, rubriekskrywer vir www.globalpolitician.com en vorige voorsitter van die Michigan-staatsuniversiteit se tak van Young Americans for Freedom.
Sean Penn het die Oscar gewen vir beste akteur vir sy rol as 'n eerste-in-sy-soort homoseksuele politikus in die film "Milk."
Dit was die 48-jarige se tweede beste-akteur Academy-toekenning na sy wen in 2003 vir die drama "Mystic River."
Britse ster, Kate Winslet, het dit uiteindelik die sesde keer gelukkig getref by die Oscars, toe sy die beeldjie gewen het vir beste aktrise na vyf vorige nominasies waarin sy nie die gesogte toekenning kon wen nie.
Toe Nicholas Cage met Bridget Moynahan in die 2005-trefferfilm “Lord of War” gevry het, het 'n vrot reuk nog oor die ou Kaapstadse kunsmisfabriek wat in 'n filmateljee verander is, gehang waar die toneel verfilm is.
Hoofbestuurder Nico Dekker sê die terrein oorkant 'n rioolwerke was 'n “stink” en “helagtige” plek om te werk.
En tog het dié opgeknapte fabriek gehelp om Suid-Afrika in 'n vooraanstaande rolprentvervaardigingsplek te verander wat filmmakers van regoor die wêreld lok en wat wys dat die tyd reg was om dit in 'n hele nuwe multi-miljoendollarkompleks te verander.
Bouwerk het onlangs begin om die 200 hektaar naby die ongeskonde vleilande en welige Kaapse wingerde in Afrika se gevorderdste ateljee waardig vir Hollywood of Bollywood te verander.
“Dit is soos manna, heuning vir die bye. Dit posisioneer ons as mense wat glo in die toekoms van rolprentvervaardiging in Afrika,” sê Dekker.
Kaapstad Filmateljees, aanvanklik Dreamworld genoem, lê 25 kilometer oos van die naamgewende stad daarvan. Dit is die land se grootste belegging ooit in sy filmindustrie, wat meer as 20 000 mense in diens het.
Groot hoop word gekoester dat dit die sektor se jaarlikse inkomste van die huidige eenmiljard rand tot vier keer soveel sal groei.
Die projek, beraam op 430-miljoen rand is deur aandeelhouers befonds en ook 'n 30-miljoenrandbelegging deur die Weskaapse regering, is al vyf jaar in wording. Die eerste fase behoort binne 'n jaar vorm aan te neem en konstruksie behoort teen 2010 afgehandel te wees.
Baader en Meinhof het 'n terreurgroep genaamde die RAF (Rote Armee Faktion) gestig wat hom op politieke sluipmoorde, bomaanvalle en ontvoerings toegespits het.
Die film open vandag in Duitsland nadat enkel voorvertonings aan die media en familie van slagoffers plaasgevind het. Kritici kla reeds dat die film baie gewelddadig is en moontlik tot heldeverering vir die terroristegroep mag lei.
Bettina Roehl, die dogter van die bende se medeleier, Ulrike Meinhof, skryf in haar webjoernaal: "Die Baader Meinhof Komplex is die ergste moontlike scenario – dis nie moontlik om die film se heldeverering te oortref nie."
Die filmkritikus van die Berliner Zeitung meen dat die film aan Andreas Baader, die ander bendeleier en seun van 'n geskiedenisprofessor, die status van waaghals verleen waarvoor hy nog altyd gewens het. "Uiteindelik het hy gekry wat hy wou hê. Postuum het hy nou die held van 'n regte aksiefliek geword," meen hy.
Baader is tronk toe gestuur omdat hy bomme in twee Frankfurtse afdelingswinkels gestel het. Ná sy ontsnapping is die Baader-Meinhofbende gebore, wat die naam Rooileërfaksie (RAF) aangeneem het.
‘n Noodsaaklike handelsmerkbykomstigheid: aanvalsgeweer van Heckler en Koch
Baader was lief vir Porsches en het hom op die Hollywood-akteur Marlon Brando gemodelleer. Ulrike Meinhof was 'n suksesvolle joernalis en saam het die twee glans aan die bende verleen, iets wat tot vandag toe in die populêre kultuur geld waar mense van "terroristesjiek" praat.
Hierteenoor kla familielede van hul destydse slagoffers dat die gesinne nie in kennis gestel is oor gebeure wat in die film behandel word nie. Michael Buback, seun van die federale aanklaer Siegfried, het eers ten aanskoue van die film uitgevind dat sy vader se moord daarin voorgestel word. Die toneel wys hoe 'n terroris wat haar as kinderoppasser voordoen 'n masjiengeweer uit haar kinderwaentjie haal in 'n straat in Keulen waarna sy op die aanklaer en sy lyfwagte losbrand.
Die vervaardiger van die film is Bernd Eichinger, wat ook verantwoordelik was vir die omstrede film oor Hitler, Der Untergang (Die Ondergang) wat volgens sommige 'n te simpatieke uitbeelding van die Duitse diktator verskaf het. Ander eietyds historiese films wat hy gemaak het, is Totsiens Lenin, 'n verhaal oor kommunistiese Oos-Duitsland, asook Die lewens van ander.
Die huidige film is gebaseer op 'n boek deur die voormalige redakteur van Der Spiegel, Stefan Aust, wat vele van die terroriste leer ken het. Die dialoog is gegrond op korrespondensie tussen hom en bendelede. Die regisseur, Udi Edel, het gepoog om alles so "waarheidsgetrou as moontlik" te maak, sowel die dialoog as die aantal koeëls wat in elke aanval afgevuur is. In antwoord op kritiek dat die film die terroriste te simpatiek uitbeeld, het hy gesê: "Ons het doelbewus die kameras langs die slagoffers geplaas, sodat ons kan sien wat hulle sien… om die mite te vernietig wat rondom die RAF ontstaan het."
Jorg Schleyer, die seun van die vermoorde nyweraar Hans Martin Schleyer, meen dit was "te pynlik" om die heropvoering van sy vader se dood te aanskou, maar het die eerlikheid geprys waarmee "die gevoellose bende moordenaars uitgebeeld word… sonder om afbreuk aan die herinnering van hul slagoffers te doen".
Frank Schirrmacher, die redakteur van die Frankfurter Allgemeine-koerant, sê die film is "hartverskeurend in sy lewensgetrouheid en het die potensiaal om die RAF in 'n nuwe lig te stel".
'n Ander kritikus, Jan Schulz-Ojala van Der Tagesspiegel, het egter die München-gebaseerde vervaardiger daarvan beskuldig dat hy die geskiedenis soos 'n afvalprosesseringsmasjien behandel. "Hulle neem die radio-aktiewe afval van ons volk en begrawe dit in films," skryf hy. Op soortgelyke wyse gaan die produksiehuis se volgende film, Anoniem, die verhaal vertel van die massaverkragtings van Duitse vroue deur Russiese soldate ná die verowering van Berlyn in 1945.
Die Rote Armee Faktion (RAF) het uit die studentebeweging van die sestigerjare onder leiers soos Rudi Dutschke ontstaan en hul lede is aanvanklik verpolitiseer deur anti-Amerikaanse betogings rondom die Viëtnam-oorlog en Amerikaanse kernwapens wat in Duitsland gestasioneer is. Altesame 34 mense het omgekom, waaronder Baader en Meinhof wat albei selfmoord gepleeg het in die Stammheim-gevangenis in Stuttgart. 'n Tweede geslag het daarna die stryd namens hulle begin voer, maar die groep het uiteindelik in 1998 opgehou bestaan.
Onlangs in Duitsland het 'n nuwe geslag grootgeword met "terroristsjiek", met heelwat boeke, films en items waaronder "Prada Meinof"-T-hemde en sakke met die groep se embleem in die vorm van 'n Heckler en Koch-masjiengeweer.
Ook in Afrikaans het die Baader-Meinhofkultus in die laat sewentigerjare aandag onder jeugdiges getrek en 'n hele paar gedigte is aan hulle opgedra soos byvoorbeeld die volgende vers uit die laat sewentigerjare wat in Johannesburg verskyn het:
la liberté ou la mort vir die royal air force
andreas baader anders as die ander aanhalers van marcuse en horkheimer was jy nooit student nie
sommer in berlyn opgedaag en vir gudrun e. ontmoet want in frankfurt het die bundeswehr jou kakgegee met 'n oproep tot
fok dit fok dat fok die fasciste te hel met die varke ondialektiese uitsprake tot enigsinse misnoeë van ulrike m.
maar jy kon motors steel en nou was daar niks meer wat jou kon vermaak nie pornografie van 'n wirtshaftswunder die orgie in die slaghuis van 'n viëtnam het jou minder ontroer as die besef van jou akteurskap al doen jy nou ook wat om amerika agter glas van 'n televisieskerm by te kom
tydens die tronkbesoek wou die sartre jou vra hoekom jy bomme plant sonder enigiemand se toestemming maar jy was glo te uitgeput om sommer net te antwoordсветильник купитьДанильченео
Die Franse ambassade het altesaam 14 gaste genooi na die 61ste filmfees.
Gaste sluit in die direkteur van die Durbanse Internationale Filmfees Nashen Moodley; filmmakers Ramadam Suleman en Christoph Ebner; vervaardigers Angelita Mills, Kgomotso Matsunyane, Bridget Pickering en Jean-Xavier Dubois.
Die fees, wat in 1948 begin is, is een van die oudste en mees invloedryke internasionale feeste ter wêreld.