praag.co.za

Category: Sake

  • R22 miljoen om Eskom se geldprobleme te bekyk

    Sowat R22 miljoen word begroot vir die ondersoek om Eskom se finansiële probleme te ondersoek, het ANA berig.

    Minister van Openbare Ondernemings, Lynne Brown, het vandag gesê die geld sal uit Eskom se eie sak betaal word. Volgens haar sal geld intern geherstruktureer word.

    Dit kom na ‘n vraag van die VF Plus in die parlement vandag.

    Die multi-nasionale regspraktyk Denton doen die ondersoek, en is volgens Brown aangestel in lyn met die kragvoorsiener se verkrygingsreëls.

    Volgens Brown het die firma Denton nie vantevore werk vir Eskom gedoen nie, maar daar is verlede maand berig dat die firma voorheen die kragvoorsien geadviseer het.

    Intussen het Eskom en nog een van sy uitvoerende beamptes wat in Maart geskors is, besluit om hul paaie op ‘n vriendskaplike manier te skei.

    Besonderhede oor die ooreenkoms tussen Eskom en Dan Marokane, voorheen groephoof van kapitaal, en wat dit die kragvoorsiener uit die sak gaan jaag, is nie bekend gemaak nie.

    Marokane is saam met geskorste Eskom-hoof Tshediso Matona, Tsholofelo Moefe en Matshela Koko geskors terwyl ‘n ondersoek van stapel gestuur is om die stand van sake by Eskom te ondersoek.

    Eskom het twee weke gelede aangekondig dat hy en Matona se paaie ook skei. Die kragvoorsiener wou nie sê hoeveel rand in die skikkingsooreenkoms betaal is nie.

  • Repokoers onveranderd maar Eskom bly kopseer

    Die Reserwebank het besluit om die repo-koers onveranderd te laat op 5,75 persent.

    Die Bank het egter sy kommer uitgespreek oor Eskom se versoek vir ‘n 25 persent tariefverhoging.

    Die president van die bank, Lesetja Kganyago sê so ‘n skerp verhoging plaas druk op die inflasievooruitsig.

    Ekonoom Amelia Morgenrood sê Donderdag se aankondiging kom as geen verrassing nie.

    Die besluit om rentekoerse onveranderd te laat is oor die algemeen verwag. Die ANC het onlangs gesê hy oorweeg die moontlikheid om Eskom gedeeltelik te privatiseer as ‘n teenvoeter vir die kragverskaffer se geldprobleme.

    Die regerende party het ook sy kommer uitgespreek oor die invloed wat skerp tariefverhogings in elektrisiteit op die ekonomie sal hê.

    Die president van die Reserwebank, Lesetja Kganjyago, het gewaarsku dat die swak rand tesame met die voorgestelde styging in die prys van krag ‘n groot risiko vir die inflasie-vooruitsig inhou.

    Kganyago sê die jongste voorspellings oor inflasie het nie die voorgestelde 25 persent verhoging van Eskom in aanmerking geneem nie.

    Hy sê indien die verhoging toegestaan word kan dit inflasie met ‘n halwe persentasiepunt opstoot.

    Ekonome verwag dat die rentekoers ‘n hoogtepunt van tussen elf en twaalf persent kan bereik. Die primakoers waarteen banke geld aan verbruikers leen is steeds 9,75 persent nadat die Reserwebank die terugkoopkoers onveranderd gehou het.

    Die Reserwebank het egter gewaarsku dat rentekoersverhogings later verwag kan word weens inflasiedruk.

    Rentekoersverhogings sal ‘n negatiewe invloed op verbruikers met baie skuld hê.

  • Barclays ook met miljoene beboet

    Vyf van die wêreld se grootste banke is met miljarde dollar beboet omdat hulle saamgesweer het om bankkoste te manupileer.

    Barclays is die grootste boete van 2,4 miljard dollar opgelê.

    UBS het ingestem on $545 miljoen dollar te betaal. Die ander banke wat beboet is, is die Royal Bank van Skotland, JP Morgan en City Group.

    Hulle moet die boetes aan Britse owerhede betaal.

    Suid-Afrika se Mededingingsraad het ook aan die ondersoek deelgeneem en verskeie plaaslike banke word vir valutatransaksies ondersoek.

    Die banke wat in Suid-Afrika ondersoek word, is BNP Paribas, Citigroup, Barclays, JP Morgan, Investec, Standard Bank en Standard Chartered.

    Die aankondiging van die boetes is deur die nuwe swart Amerikaanse prokureur-generaal, Loretta Lynch, aangekondig.

    Sy het gesê die banke het “asemrowende flagrante” groep opgerig met die naam “die kartel” om ‘n mark ter waarde van $ 5trn per dag te manipuleer.

    Lynch het tydens ‘n perskonferensie gesê dat die banke se gedrag mededinging beperk het.

    “En dit moet mededingers in die toekoms weerhou daarvan om winste na te jaag sonder inagneming van regverdigheid, of openbare welsyn,” het Lynch gesê.

    Republikeine is woedend oor Lynch se aanstelling omdat sy volgens hulle president Obama se ongebreidelde aanvaarding van onwettige immigrante in die VSA ondersteun.

  • Wiese skaf Britse klereketting aan

    Brait het Vrydag aangekondig dat hulle ‘n belang van 90% in ‘n Britse klerekleinhandelaar vir meer as R14 miljard wil koop.

    Brait se grootste aandeelhouer is Christo Wiese. Die modeketting New Look ding mee in die moeilike Europese kleremark met sowat 800 winkels waarvan die meeste in Brittanje en Ierland is.

    Brait verwag groei in Frankryk, Duitsland, Pole en China. Die maatskappy bedryf aanlynsake met wêreldwye gratis aflewering vir bestellings van meer as R1000.

    Wiese het dmv Brait ook intussen ‘n beherende aandeel in Virgin Active bekom en besit tans 80% van die gimnasiumgroep wat hulle teen R12 miljard aangeskaf het.

    Brait se aandeelprys het intussen met meer as 16% geklim. Die transaksies is onderhewig aan owerheidsgoedkeuring.

  • Eskom-agterstand glo weens onbehoorlike tenders

    Chancellor House, die ANC se beleggingsmaatskappy, het kort voor die algemene verkiesing verlede jaar R50 miljoen in hul sakke gesteek toe hulle aandele verkoop het in ‘n maatskappy wat groot kontrakte bekom het van Eskom en aan die staat behoort, het News24 Sondag berig.

    Chancellor House het ‘n bykomende R50 miljoen aan dividende ontvang te danke aan sy bande met Hitachi Power Africa (HPA). In 2005 het Chancellor House net R1.25m betaal vir sy aandeel in HPA.
     
    In 2007 het HPA tenders ter waarde van R40 miljard ontvang om drukketels vir Eskom se Medupi- en Kusile-kragstasies te vervaardig. In 2008 het die Openbare Beskermer bevind dat die toekenning van die tenders deur Eskom aan HPA ‘n konflik van belange skep, omdat Valli Moosa, Eskom se voorsitter toe, ook ‘n senior lid van die ANC is.
     
    Robin Duff, HPA se finansiële hoof ten tye van die toekenning, het voorheen ‘n waarskuwing ontvang oor Chancellor House se onbehoorlike politieke verbintenis, maar Duff het verlede week dié bewering ontken.
     
    HPA is ook in die verlede gekritiseer omdat die drukketels vir Medupi en Kusile na bewering deel van die oorsaak vir die groot agterstand by hierdie nuwe kragstasies is.
     
    Mathews Phosa, die ANC se voormalige tesourier, het reeds in 2010 gesê Chancellor House moet sy aandele in HPA verkoop.

    Phosa het gesê Chancellor House se belang in groot regeringstenders soos dié van Eskom skep die indruk die ANC “misbruik belastingbetalers om geld in te samel.” Vir baie jare is sy mening geïgnoreer.
     
    Volgens News24 se bronne is die kontrakte vir die drukketels intussen oorgeneem deur Mitsubishi Hitachi Power Systems-Africa (MHPSA), ‘n nuwe maatskappy wat gestig na die samesmelting van die Japannese vervaardigingsreuse Mitsubishi en Hitachi.
     
    MHPSA het nie reageer op News24 se vrae oor Chancellor House nie. David Milner, sy woordvoerder, het bloot gesê die verhouding tussen Hitachi Power Africa en Chancellor House is reeds beëindig met MHPSA se stigting.
     

  • VSA lewer rekordmielie-oes

    Die volhoubare produksie van witmielieverbouing in Suid-Afrika noodsaak bogemiddelde opbrengste en ‘n witmielieprys wat die totale produksiekoste dek. Hiermee saam is dit noodsaaklik dat uitvoerpryse nie onder die gelykbreekproduksiekoste per ton daal nie.

    Wêreldvoedselpryse sal egter vanjaar tot die laagste vlak sedert 2010 daal omdat die VSA se mielievoorraad aan die begin van Maart die grootste­ in 28 jaar was.

    Die VSA is die wêreld se grootste produsent van dié landbouproduk.

    Die VSA se departement van landbou het verlede week bekend gemaak dat die land se mielieboere in die nuwe seisoen 36 miljoen hektaar sal aanplant.

    Die wêreld se graanskure is vol wat ‘n daling in internasionale­ graanpryse voorspel.

    Oorvoorsiening sal Suid-Afrikaanse graanpryse negatief raak weens die daling in VSA-pryse. Tans ondersteun die laer oesskatting en ’n swakker rand plaaslike pryse.

    Amerikaanse mielieboere het die afgelope twee seisoene rekordoeste behaal, wat pryse met meer as 20% teenoor afwaarts gedruk het.

    Internasionale sojaproduksie het ook ’n hoogtepunt bereik en die Amerikaanse­ regering verwag dat sy binnelandse produsente hierdie lente ook meer as voorheen sal plant.

    Amerika se mielievoorraad is tans 11% hoër as dieselfde tyd verlede jaar en ook op die hoogste vlak sedert 1987.

    China se voorraad is ook vandeesmaand­ deur die Verenigde Nasies met 13 miljoen ton opwaarts aangepas na 95 miljoen ton.

    Suid-Afrika se plaaslike pryse het in weerwil van ’n sterker rand en laer Amerikaanse pryse hoër as die internasionale indeks gesluit, maar die plaaslike prys sal waarskynlik aanstons die VSA se pryse navolg.

  • Westinghouse woedend oor Franse kontrak

    Die wêreld se grootste vervaardiger van kernbrandstof, Westinghouse gaan appelleer teen ‘n hofbeslissing wat weier om die tenderproses ter waarde van meer as R4 miljard met Eskom, weer oop te stel.

    Die Franse maatskappy, Areva het die kontrak gekry om stoomkragopwekkers te vervang.

    Westinghouse, wat deel van Toshiba in Japan is, beweer die tenderproses om die Koeberg-kernkragsentrale in die Wes-Kaap van stoomkragopwekkers te voorsien, is onder verdenking.

    Die Hooggeregshof in Johannesburg het sy aansoek verlede week van die hand gewys.

    Die dringende aansoek in die Suid-Gautengse hooggeregshof in September verlede jaar wat Eskom se besluit om die kontrak aan Areva toe te ken vir die vervanging van ses stoomkragopwekkers by die Koeberg-kernkragsentrale, is die kern van die dispuut.

    Westinghouse probeer die regering dwing om dokumentasie te oorhandig om sy beweringe te staaf.

    Op 5 September het Eskom die kontrak met Areva vir die stoomkragopwekkers by Koeberg in 2018 aangegaan. Die 2018-installasie skedule val saam met die onderhoudsaktiwiteite wat beplan word vir die fasiliteit.

    Eskom se waarnemende groepbestuurder vir tegnologie en kommersiële sake, Matshela Koko sê daar was geen hindernis met die ondertekening van die kontrak met Areva nie, aangesien Westinghouse nooit geïdentifiseer is as die voorkeurbieër in die tenderproses wat in 2011 begin het nie.

    Suid-Afrika se Departement van Energie is midde in ‘n kernstorm danky ‘n ander ooreenkoms wat met die Russiese maatskappy Rosatom onderteken is vir nuwe kernkragsentrales wat Russiese VVER-reaktore behels.

    Die regering sê egter kernsamewerking tussen Suid-Afrika en Rusland is maar een van die “meer as 60” samewerkingsooreenkomste wat onderteken is deur die Suid-Afrikaanse regering om “verskillende energiebronne” te ontgin.

  • Repokoers onveranderd maar inflasie wink

    Alhoewel Lesetja Kganyago, president van die Reserwebank, gistermiddag in Pretoria aangekondig het dat die bank sy repokoers onveranderd laat op 5,75%, kan die daling in die waarde van die rand en `n waarskynlike opwaartse neiging in inflasie, die Reserwebank dwing om rentekoerse later vanjaar te verhoog.

    Na verwagting sal finansiële druk op verbruikers in April toeneem.

    Kganyago het gewaarsku dat Suid-Afrikaners as gevolg van die droogte, meer vir kos gaan betaal. Hy sê die afwaarste neiging van inflasiesyfers is nie volhoubaar nie.

    Inflasieverwagtinge in Suid-Afrika het binne twee maande aansienlik gestyg en die Reserwebank voorspel nou 4,8% vir 2015, vergeleke met die voorspelling van 3,8% in Januarie.

    Die onveranderde repokoers beteken die prima rentekoers van handelsbanke bly 9,25%.

    Vooruitsigte van ‘n swakker rand, hoër mieliepryse, brandstofprysverhogings en lone sal die inflasiekoers beïnvloed en die sentrale bank buite die boonste teikenband van 6% dwing.

    Mieliepryse het vanjaar al met 30% gestyg wat vleispryse ook sal laat toeneem.

  • Aankondigings oor repokoers, PPI en brandstofprys verwag

    Die Reserwebank se Monetêre Beleidskomitee sal vanmiddag sy besluit oor die repokoers bekend maak. Dit is die koers waarteen die Reserwebank geld aan handelsbanke uitleen. Die koers is tans op 5,75 persent.

    Die meerderheid ekonome verwag dat die repokoers onveranderd gelaat sal word.

    Nog ‘n hoofaanduider sal wees wanneer Statistiek Suid-Afrika die Produksieprysindeks vir Februarie bekend maak.

    Motoriste wag intussen angstig op die aankondiging van die jongste brandstofpryse môre.

    Aanduidings is dat die brandstofprys aansienlik sal styg. Die styging sal aanstaande Woensdag in werking tree, kort voor die Paasnaweek, het RSG berig.

  • Eskom se kredietgradering na rommelstatus aangepas

    Eskom se internasionale kredietgradering is tot sogenaamde rommelstatus afgegradeer.

    Die graderingsagentskap Standard en Poor’s wat ook aan die kragverskaffer negatiewe vooruitsigte gegee het, sê die skorsing van die uitvoerende hoof en nog drie senior uitvoerende beamptes het tot minder vertroue in Eskom se korporatiewe beheer en sy kredietprofiel gelei.

    Die status van BB+ word volgens S&P as die “hoogste spekulatiewe graad deur markdeelnemers” beskou. Karim Nassif, hoofkredietontleder, het gesê vertroue in die maatskappy se korporatiewe bestuursreëlings en sy kredietprofiel het afgeneem.

    Eskom se vorige S&P-gradering was BBB-.

    Eskom word ook deur ‘n finansieringstekort van tot 200 miljard rand tot 2018 in die gesig gestaar.

    Die agentskap meen daar is ‘n “risiko rakende die regering se ondersteuningsplan, en dat Eskom se bedryfsprestasie nog nie gestabiliseer het nie weens stygende koste en die baie beperkte marge van opwekkingskapasiteit in Suid-Afrika nie”.

    Tshediso Matona, Eskom se uitvoerende hoof, Tsholofelo Molefe, finansiële direkteur, Dan Morokane, groepkapitaalhoof, en Matshela Koko, tegnologiehoof, is verlede week geskors hangende ‘n ondersoek.

    Sommige ontleders meen egter die agentskap se graderings het meer met politiek as werklike ekonomiese kwessies te make.

    Verlede week het Goldman Sachs in New York die aankoop van Russiese effekte aanbeveel ten spyte dat die S&P Rusland se kredietgradering laer aangepas het weens ‘n “sukkelende ekonomie”.

    Eskom het intussen vir ‘n bykomende styging van sowat tien persent in kragtariewe gevra. Die Kaapse stadsraad het aan die nuusagentskap Reuters gesê die voorgestelde styging van 9,5 persent sal bykomend tot die 12,9 persent wees wat reeds goedgekeur is.

    Indien die tweede styging goedgekeur word, sal dit neerkom op ‘n styging van 22,7 persent in elektrisiteit vir die 2015/2016 geldjaar.

  • Brandstof gaan glo verder styg

    Die die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI) sê die prys van petrol sal na verwagting in April vir die tweede agtereenvolgende maand die grootste nominale maandelikse styging in die geskiedenis toon.

    Die prys van 95-oktaan petrol sal op 1 April waarskynlik met sowat R1,55 per liter styg, terwyl die prys van 93-oktaan petrol met sowat 5c minder sal styg. Daarby sal die groothandelprys van diesel waarskynlik met sowat R1,15 per liter styg.

    Volgens Paul Joubert, senior ekonomiese navorser by die SNI, sal dit gebeur indien die afgelope paar dae se ietwat laer rand-oliepryse volgehou word tot volgende Donderdag. Indien dié tendens omswaai, kan die stygings nog hoër wees.

    “’n Deel van hierdie stygings is afkomstig van die 80,5c hoër regeringsheffings op brandstof wat deur die minister van finansies in sy begrotingstoespraak aangekondig is. Die res van die stygings sal weens die hoër oliepryse in Maart wees, asook die verswakking van die rand teenoor die Amerikaanse dollar,” sê Joubert.

    Joubert meen dit is nog te vroeg om te voorspel wat presies met plaaslike brandstofpryse gaan gebeur. “Selfs indien oliepryse egter gedurende die res van Maart daal tot die uiters lae vlakke van rondom $46 per vat, wat in middel Januarie gesien is, sal die prys van petrol steeds met sowat R1,40 per liter styg,” sê Joubert.

    Die departement van energie sal die finale aankondiging oor die brandstofprysveranderinge op 27 Maart maak.

  • Eiendom: die wêreld se 10 duurste stede

    Hier volg die wêreld se tien duurste stede wat residensiële eiendom betref, genommer vanaf 10 tot 1. Telkens gaan dit om die aantal vierkante kilometer wat ‘n mens met een miljoen VS$ sal kan koop.

    10. Sjanghai. Hier kan ‘n mens net 46,2 vierkante meter se eiendom in ‘n goeie deel met een miljoen dollar koop.

    9. Moskou. Vir $1m kan jy slegs 43 vierkante meter in ‘n snobdeel van die Russiese hoofstad bekom.

    8. Parys. Met een miljoen dollar kan jy net 41,7 vierkante meter in Parys se 7de distrik (arrondissement) bekostig.

    7. Sydney. In Doer Onder se duurste stad, sal jou een miljoen dollar net 41,2 vierkante meter koop.

    6. New York. Manhattan is die wêreld se finansiële hoofstad en hier kan jy darem nog 40,2 vierkante meter met ‘n miljoen dollar koop.

    5. Genève. As jy ‘n uitsig oor die Lehman-meer in Genève wil hê, sal ‘n miljoen dollar jou net 34,7 vierkante meter daarvan gee.

    4. Singapoer. Daar is nie baie plek op dié Verre-Oosterse eilandstad nie, dus gaan een miljoen dollar net 32,6 vierkante meter se ruimte hier kan koop.

    3. Londen. In die meer gesogte dele van die Britse hoofstad is eiendomspryse hemelhoog. Dus sou een miljoen dollar bloot ‘n eenmanwoonstel van 25,2 vierkante meter verseker.

    2. Hong Kong. Hier moet jy liefs nie baie klere in jou kaste hê nie, want vir een miljoen dollar kry jy net 20,6 vierkante meter.

    1. Monaco. Speelplek van die rykes en verreweg die duurste stad ter wêreld. Vir een miljoen dollar ontvang jy in ruil slegs 15 vierkante meter, darem genoeg om ‘n bed en ‘n wasbak in te pas.

    Hoewel daar tans van ‘n “herlewing” van die middestad van Johannesburg gepraat word, behaal selfs nuwe eiendomme daar slegs R1000 per vierkante meter, rofweg $100 per vierkante meter. Dit is 250 keer goedkoper as die meeste van die toptienstede wat hier bo genoem word, want in die middestad van Johannesburg sou jy vir een miljoen dollar ‘n hele gebou kon koop, oftewel 10 000 vierkante meter!

  • Wintergraanprodusente maak stem dik

    Wintergraanprodusente hoop om eienaarskap terug te kry om voordeel te put uit marktoestande.

    Gedurende die wintergraankomitee se werksessie op Bothaville vandeesweek het voorsitter Andries Theron laat weet dat tusen 80% en 85% van boere nie werklik hul gewasse besit nie.

    Die komitee het verder gehoor dat meer deursigtigheid nodig is ook met betrekking tot vervoer, chemiese en ander insette in die bedryf.

    Theron sê koringprodusente gebruik hul klein winsmarges om hul lenings te finansier wat die risiko verder verhoog.

    Hy sê daar is nie genoeg tyd om surplusse te genereer nie, iets wat tans ‘n probleem in die mieliebedryf ook gesien word.

    Gedurende sy slotrede het Graan SA voorsitter Louw Steytler aan afgevaardigdes gesê dat daar na alternatiewe vir Safex gekyk word omdat dit blyk dat die termynmark nie liggingsdifferensiaal in die vastelling van komoditeitspryse gaan uitfaseer nie.

    Theron sê hierdie kwessies, sowel as vervoer en groot landbounywerhede het ‘n enorme impak op produksie.

  • Khulubuse Zuma se Aurora-aansoek misluk

    Khulubuse Zuma se dringende aansoek om eise ter waarde van meer as R1.5 miljard teen Aurora Empowerment Systems tersyde gestel te kry, is Dinsdag in die Pretoriase hooggeregshof van die hand gewys.

    Regter Eberhardt Bertelsmann het die aansoek word met koste van die hand gewys.

    Zwelinzima Vavi, algemene sekretaris van Cosatu, het die uitspraak as ‘n oorwinning vir werkers beskryf. Sowat 5 300 voormalige Pamodzi-werknemers word geraak.

    Die uitspraak beteken dat die Pamodzi-likwidateurs hul hofgeding teen die Aurora-direkteure op 23 Maart kan voortsit.

    Die NUM het ook die uitspraak verwelkom en gesê: “Khulubuse Zuma en sy sakevennote by Aurora moet al die geld wat hulle aan mynwerkers skuld oorbetaal.”

    “Duisende van hierdie werkers leef nog steeds in armoede. Hulle het nie kos nie, nie water nie en sommige van hulle is siek. Daar is selfs persone wat oorlede is weens stres wat hierdie gevoellose tenderpreneurs veroorsaak het.”

    Aurora se likwidateurs het die hof genader om die maatskappy se direkteurs aanspreeklik te hou vir die batestropery van die gelikwideerde Pamodzi-goudmyne in Springs, Gauteng en Orkney.

    Aurora is in 2009 deur likwidateurs aangestel om Pamodzi se myne te bestuur nadat die maatskappy bankrot verklaar is.