praag.co.za

Tag: Protestantisme

  • Karel Combrinck: Post tenebras lux

    Karel Combrinck: Post tenebras lux

    Kort nadat Martin Luther in 1517 sy 95 stellings aan die deur van die Wittembergkerk vasgenael het, het die vervolging van protestante in Frankryk begin. Die 95 stellings het dit hoofsaaklik gehad teen die gebruik van die sg. afkoopbriewe ingevolge waarvan die kerk en die adel (in daardie tyd en lank daarna dieselfde ding) teen betaling van ‘n som geld aan “sondaars” briewe uitgereik het om te sê hulle sondes is vergewe.

    Die Gutenbergse drukproses wat teen daardie tyd in algemene gebruik was, het dit moontlik gemaak dat Luther se leerstellings soos ‘n veldbrand deur Europa verprei het. Die kerk en die adel sou nie met gevoude arms toekyk hoe hulle van hulle goudmyn berowe word nie.

    Die Franse adel was in die nag van 23/24 Augustus 1572 (die Bartholomeüsnag) in die Louvre-paleis en ander paleise in die omgewing byeen ter viering van die huwelik tussen Hendrik die vierde (Henri IV) en Marguerite de Valois. Die huwelik is gereël oënskynlik om die bloedvergieting tussen katolieke en protestante te besweer, maar in daardie afgryslike nag is derduisende mense, die room van die protestantse adel, waaronder die beroemde admiraal Gaspard de Coligny, Dingaanstyl deur die katolieke vermoor. St Batolomeus is terloops die Franse beskermheilige van slagters!

    Die teken dat die slagting moes begin, is gegee deur die afgemete gelui van die klok in die toring van die kerk St Germain l’Auxerrois net langsaan die Louvre-paleis. Die klok se naam, is … Maria.

    Ave Maria, grazia plena, gegroet Maria, vervul met genade. Genade vir almal behalwe vir ons.

    Kort nadat hy koning geword het, het Hendrik IV, wie se moeder protestant was, in 1598 die bekende Edik van Nantes uitgevaardig wat aansienlike verligting vir protestante gebring het. Nadat hy in 1610 deur ‘n katolieke fanatikus vermoor is, is die regte en vryhede van protestante geleidelik uitgekalwe totdat die protestantisme in 1685 met die herroeping van die Edik deur die koning van die duisternis, Lodewyk XIV (Louis quatorze) heeltemal verbied is.

    Voortaan was dit gewoon onwettig om die protestantse geloof te beoefen en kinders as protestante te doop en groot te maak. Alles wat moontlik daaraan kon herinner dat daar ooit iets soos ‘n protestant op die aardbol was, is vernietig: geboortesertifikate, doopseëls, huweliksertifikate, doodsertifikate, grafte, transportaktes, alles. Alle protestantse kerke en ander plekke van aanbidding moes vernietig word. Die galg en die brandstapel was die daaglikse vermaak van die katolieke gepeupel en om slagoffers te vind was geen probleem nie want enigeen wat protestante verkla of uitgelewer het, kon aanspraak maak op die helfte van hulle boedel.

    Protestante is verbied om Frankryk te verlaat en dié wat dit wel gedoen het, het dit in lewensgevaar gedoen. Dit was dan ook die geval met ons Hugenotevoorouers. Watter groot oomblik was dit nie vir hulle nie toe hulle uiteindelik in die Kaap aan wal stap nie! Vryheid, veiligheid, vrede.

    POST TENEBRAS LUX!

  • Skoonheid: ‘n Afrikanervisie

    Skoonheid: ‘n Afrikanervisie

    katedraalDeur Johann Theron.

    Rekenaars en die internet se vooruitgang wat dinge soos Facebook moontlik gemaak het, is deesdae alledaags, maar wat mens uit die oog verloor is dat hierdie produkte in ’n geweldige wedywerende omgewing plaasvind wat Google, Yahoo en Apple insluit.

    ‘n Duisend jaar gelede was wedywering iets anders, miskien meer soos Maslow se teorie, waar die soeke na sekuriteit en kos belangriker geag was as die fyner en meer berekende strategiese denke vir selfverwesenliking. Een voorbeeld was die Katolieke Kerk wat uiteindelik die dominante Kerk van die Romeinse Ryk geword het ten spyte van die aanvanklike moordadige Christelike vervolgings en kruisigings.

    Teen die 16de eeu het Protestantisme sy opgang gemaak, wat weereens gekenmerk was deur moord en doodslag en het ook onder andere gelei het na die aankoms van die Hugenote aan die Kaap. Vir die aanvanklike Hollandse inwoners was dit slegs ’n soort padkosstalletjie maar vir die Hugenote ‘n verlossing van mishandeling en ’n wêreld van skoonheid aan die Kaap van Goeie Hoop. Inderdaad is Franschoek en die Drakensteinvallei vandag nog een van ons mooiste plekke.

    Die dominansie van die Katolieke Kerk na die aanvanklike wedywery met sy Romeinse Heersers, het pragtige Katedrale tot stand gebring, waarvan die meeste steeds staan en op die internet besigtig kan word. Die prestasie van daardie argitekte en kunstenaars is oorweldigend, sodanig dat mens eintlik ’n soort kruistog wil onderneem om dit persoonlik te gaan aanskou. Die woordkeuse van “kruistog” is reeds ‘n aanduiding dat geld en selfs geweld nie sulke pogings sommer in die wiele sal ry nie.

    Maar die geskiedenis het ons ’n lekker streep getrek. Protestantisme moes nie na die Katolieke gekom het nie, maar eerder voor die tyd. Want waar die Katolieke “skoonheid” in hulle katedrale nagestreef het, het Protestante harde werk, integriteit en eerlikheid onderskryf – m.a.w. eenvoud. Die probleem wat dit skep is dat, volgens Maslow, ‘n mens eers die harde werk moet doen gevolg deur die meer geestelike selfverwesenliking wat Goddelikheid moet nastreef.

    Redes hiervoor is dat mense 1000 jaar gelede nie kon lees nie en dat die Katolieke daarom eerder van beelde wou gebruik maak, wat goed gewerk het om bekeerlinge te maak. Vyfhonderd jaar later was Luther se besware op skrig gestel, en mense kon dus die geskiedenis herstel as’t ware.

    Uit ’n meer filosofiese oogpunt was die Katolieke aanwending van prag en praal afgelei van die “meester moraliteit” omdat diktators 1000 jaar gelede die status van die dag was teenoor die meer “verslawende moraliteit” van ’n gereguleerde en eenvoudige produksie-omgewing in die 16de eeuse Duitsland.

    Die geskiedenis van Suid-Afrika wys dat Protestantisme eerste hier was en dat Katolieke, Anglikane, ens. later gekom het. Die Afrikaner het dus die meer korrekte pad geloop om eers met harde werk en eenvoud hulself te vind, wetende dat skoonheid omtrent alles regverdig om daardie doel te bereik. Die voorbeeld van die oorweldigende skoonheid van Tafelberg en van die Monument is sprekend en mens sou verwag dat nog sulke skeppinge op pad is.

    Die interessante van skoonheid is dat, al het mens die paadjie van eenvoud geloop, kom dit steeds nie vanself nie. Daar moet wedywering wees. Hierdie keer is dit nie fisiese bloed en sweet nie, maar trane. Om in Maslow se driehoek op te beweeg veroorsaak pyn wat erken moet word. In die moderne tyd moet die Afrikaner bereid wees om meer wedywerend te raak sodat sy trane geantwoord kan word in die bereiking van skoonheid.