Category: Geskiedenis

Piet Retief, wat in die sesde grensoorlog alles verloor het, wou nie dadelik aan die trek deelneem nie, en het eers met die luitenant-goewerneur, Andries Stockenström, onderhandel, maar vergeefs. Op 2 Februarie 1837 verskyn sy manifes in die Graham’s Town Journal, waarin hy sê dat die trekkers weens die landsbeleid geen vooruitsigte in die Kolonie het nie. Hulle wil die kolonie verlaat om in vrede en vryheid onder hul eie wette te gaan leef. Hulle wil niemand beroof of veronreg nie, maar behou hulle die reg voor om hulleself te verdedig.

Retief het vroeg in 1837 vertrek. In Maart 1837 het sy trek die Oranjerivier oorgesteek by Buffelsvlei (tans Aliwal-Noord). ‘n Paar dagreise voor sy koms het Maritz hom tegemoetgery en meegedeel dat die trekkers wou hê dat hy hom as leier beskikbaar stel. Ondanks aanvanklike besware het hy hom dit laat welgeval en op 17 April 1837 is Retief tot goewerneur en Maritz tot magistraat gekies. Potgieter is nie tot enige amp gekies nie, maar sy mense was in die politieke raad verteenwoordig.

Op 6 Junie 1837 is die ampsdraers formeel beëdig en het Retief sy taak as politieke en militêre leier aanvaar. Op dié dag is die helder klanke van die kerkklok om nege-uur die oggend oor die vlaktes gehoor.

In hul beste klere is die mense uit hul tente en waens in die rigting van die tent van Retief. Daar het Retief, J. Scholtz wat as leser sou optree, en Erasmus Smit, wat deur Retief as leraar van die “reisende gemeente” bevestig is, buitentoe gekom. Retief het sy hoed afgehaal en die res het dit ook gedoen. Erasmus het knielend God se seën afgesmeek en daarna het Scholtz ‘n resolusie van nege artikels voorgelees wat deur die volk aangeneem is. Nadat die resolusies bespreek is, is oor die naam van die nuwe land gepraat.

Smit se voorstel van die merkwaardige naam De Vrije Provincie van Nieuw Holland in Zuid-Oost-Afrika is aanvaar. Sommige trekkers het ook op ander maniere hul Nederlandse verlede laat probeer herleef en op hul waens die woorde Oranje Boven geskilder.

Die trekkers het nou langsaam ooswaarts getrek. Verwoeste krale en hutte en die doodsbeendere van Mzilikazi se slagoffers het hulle aan dié gedugte vyand herinner. Tog was die lente van 1837 van die aangenaamste tye in die trek. Kos soos vis en heuning, koring, mielies, patats, pampoen en boontjies was volop. Wild was daar in oorvloed. Die veld was vol blomme en uitspannings het name gekry soos Roderozendal en Bloemendal.

Onaangenamer was gerugte dat swart mense teen hulle opgestook word ondanks verdrae wat Retief met hulle gesluit het. Daar was onenigheid omdat Erasmus Smit die “reisende gemeente” se leraar was. ‘n Geskil tussen hom en Sarel Cilliers het die Retief-trek verdeel. Cilliers het geweier om ‘n eksamen voor die kerkraad af te lê voor hy diens kon hou. Die koms van die trek van Pieter Lafras Uys het meer verdeeldheid geskep. Die Uyse wou hulle nie onderwerp aan die nege artikels nie. ‘n Volksvergadering is op 13 September 1837 gehou waarop niks bereik is nie. Die stemming was bitter, en met die aanddiens is Psalm 109 gelees, een van die bekendste vloekpsalms.

светодиодный ценалобановский харьков

Intussen het ‘n nuwe trek die Oranje oorgetrek, dié van Gerrit Maritz uit Graaff-Reinet. Hy was ‘n wamaker en een van die rykste manne daar. Maritz het grond besit en as regsagent opgetree. Met sewe spoggerige waens, blou geverf en met ‘n mooier fatsoen as die gewone, het hy op trek gegaan. Hy het heelwat boeke by hom gehad: teologiese en regsboeke, onder meer van Hugo de Groot, Frans-Nederlandse en Nederlands-Engelse woordeboeke. Saam met Maritz se trek was drie van sy broers, sy suster Susanna en haar man Erasmus Smit, en ander verlangse familie, almal redelik welgesteld en mense van aansien.

Die trek het Thaba Nchu op 19 November 1836 bereik, kort nadat Potgieter van Vegkop aangekom het. Maritz was net so ‘n indrukwekkende man, ongeveer ewe lank ook, as Potgieter. Dié twee en Sarel Cilliers was al drie sterk persoonlikhede en ware volksleiers.

Hulle het op 2 Desember 1836 ‘n volksvergadering belê, en daar het die “algemene volkstem” ‘n “burgerraad” van sewe “regters” gekies wat wette moes maak en besluite van die vergadering uitvoer. Maritz is tot “president-regter” gekies en Potgieter tot laerkommandant. Hy het dadelik begin klaarmaak vir ‘n stryd teen die Matebele, wat hulle vee weggevoer en die gebied onveilig gemaak het.

 Op 2 Januarie 1837 is Potgieter met ‘n kommando weg, en die volgende dag Maritz — saam was hulle maar 107 burgers, 60 Barolongs en 40 Griekwas en Koranas onder Pieter Dawids. Vroeg die oggend van 17 Januarie is die Matebele in Mosega verras. Gou het hulle hul ou taktiek toegepas om twee vleuels uit te stoot wat die vyand moes omsingel. Maar hierop was die twee trekkerleiers bedag en het die twee vleuels telkens met swaar verliese teruggedryf. Die mislukking van hul taktiek het die Matebele gedemoraliseer en op die vlug laat slaan. Meer as 500 het gesneuwel.

Maritz en Potgieter het meer as 7 000 beeste gebuit. Maar hulle was onversoenbare persoonlikhede, en wrywing het ontstaan tussen die selfversekerde dorpenaar en sakeman Maritz en die ervare veldkenner en militêre leier Potgieter. Die gevaar was kleiner en omdat daar soveel vee was, het die trekkers versprei, die Potgieter-mense in die Vetrivier-omgewing. Hulle het ‘n paar huisies op Potgieter se plaas Waaifontein gebou en dié eerste Boeredorp Winburg genoem.

Hoewel Mzilikazi verslaan is, was hy nog ‘n bedreiging en het die trekkers voorlopig gebly waar hulle was. Hulle het wel bietjie meer uitgesprei. Die toekoms was nog maar duister. Om te slaag, moes die getalle van die trekkers toeneem, en moes daar ‘n Afrikaner opstaan met die nodige leiersgawes om hulle te verenig en na ‘n bepaalde bestemming te lei.

Die man wat dit sou doen, was reeds op pad. Op 28 Maart 1837 het die trekkers die nuus ontvang dat Piet Retief “de grote Oranjerivier is doorgetrokken”. Piet Retief, op 12 November 1780 in die Wamakersvallei (Wellington), gebore, het in die Boland grootgeword en die skryfkuns goed bemeester. Hy het verskeie geldelike terugslae beleef deur swak oordeel en ongunstige omstandighede. In Maart 1834 moes hy boedel oorgee, maar het die respek van sy medeburgers behou.

купить брюки теплые на мальчикалобановский александр игоревич

Mzilikazi het in 1836 vir die trekkers ‘n groot bedreiging geraak. Hendrik Potgieter het einde Augustus van Tregardt af terugkeer en die verwoesting in die laers aanskou wat die Matebele op 23 Augustus aangeval het. Dit was by Liebenbergkoppie waar byna almal uitgemoor is en later die dag by Kopjeskraal, waar die trekkers hulle met welslae verdedig het. Albei hierdie plekke is geleë in die Vredefort-koepelgebied. (Volgens die nuutste navorsing was die aanvalle op 23 Augustus, en nie die 24ste nie, soos genoem in die stukkie Trekkers binne en trekkers buite die laer.)

Potgieter het opdrag gegee dat die trekkers na die suide terugval. ‘n Groep het onder leiding van Potgieter en Sarel Cilliers in Oktober 1836 laer getrek by ‘n langwerpige rant tussen die Renoster- en Valsrivier, later bekend as Vegkop naby die huidige Heilbron. Volgens die meeste historici was Potgieter die aanvoerder tydens die slag, hoewel ook Cilliers ’n belangrike rol gespeel het. Daar is verskil van mening oor die datum van die slag, maar dis waarskynlik 19 Oktober 1836.

Die laer was in twee kringe opgestel. In die buitenste kring was veertig waens met doringtakke tussen die wiele en die openings tussen die waens. In ‘n kleiner kring, bedek met beesvelle bo-op en aan die kante, was die skuiling van dié kinders en vroue wat nie geweers hoef te gehelp laai het nie. Tussen die twee kringe was daar plek vir die perde, en daar was ook ‘n opening waardeur die mans met perde kon uitjaag, en wat vinnig met twee waens toegemaak kon word. Die mans hét ook uitgejaag toe die mag van Mzilikazi in die middel van Oktober 1836 aanval.

Sowat vyftig tree van die Matebele het die trekkers stilgehou en ‘n bruin man wat die Matebeles se taal kon praat, gestuur om te vra watter kwaad hulle dan gedoen het dat hulle nou aangeval word. Hulle het net dreigend gemompel; “Mzilikazi alleen die woord.” Terugdraai wou hulle nie. Toe die Matebele storm, het die trekkers skiet-skiet na die laer terug getrek. Verbouereerd kon ‘n paar nie weer die opening in die wamuur kry nie, en het weggejaag.

Die wat veilig terug was, het saam met Sarel Cilliers, een van die geestelike leiers van die trek, gekniel en saam met die vroue en kinders die Allerhoogste se hulp afgesmeek. Teen dié tyd was die Matebele besig om beeste buite die laer dood te steek en die vleis rou te verslind. Daarna het hulle om die laer gewag en hul asgaaie op klippe geslyp.

Ná ‘n tyd van byna ondraaglike spanning het die aanval met ‘n oorverdowende geskree begin. Die trekkers het die aanvallers tot so dertig treë van die laer laat naderkom en gelyktydig gevuur. Elkeen het twee of meer voorlaaiers gehad, en terwyl die man skiet, het sy vrou of kind kruit en lopers of koeëls in die loop van die ander geweer laat afgly; die jong Paul Kruger was een so ‘n kind. Party aanvallers het onder die waens probeer deurkruip, maar van die vroue het met byle gekap na dié wat ingekom het.

Uiteindelik het die aanvallers teruggeval. Piet Botha en Potgieter se jongste broer, Nicolaas, het gesneuwel, en veertien is gewond, ook Sarel Cilliers. Hy het egter dadelik ‘n dankdiens gehou om die eer van die oorwinning aan God te gee. Rondom die laer was daar 430 lyke, en 1137 asgaaie is opgetel. Cilliers se watent is deur 72 steke stukkend geskeur. Die aanvallers het 5 000 beeste, 50 000 skape en honderd perde weggevoer. Van die vermoënde Potgieter is 5 000 skape, 100 trekosse en 300 ander beeste gesteel. Hulpeloos moes die trek wag tot kos en osse opgedaag het om hulle suide toe te neem.

86 утопкарго

Andries Hendrik Potgieter (1792-1852), beter bekend onder sy tweede naam, en sy geselskap van sowat 200 uit die Tarka het teen die einde van 1835 met hul trek begin. Potgieter was ‘n indrukwekkende man: 1,8 meter lank, fors gebou, gespierd, ‘n knap perderuiter, skerpsinnig, rusteloos en met ‘n aggressiewe selfstandigheidsdrang. Lid van sy trek was sy vader van 70 jaar, wat sowat 106 jaar sou word en sy seun sou oorleef.

Toe die trek in Februarie 1836 by die Grootrivier kom, het dit weens die swaar somerreëns kant en wal geloop. Met behulp van vlotte is die trekkers by Winterhoekdrif naby die huidige Bethulie deur die rivier, net onderkant die samevloeiing van die Oranje en Caledon. Dit was by dié geleentheid dat die vroue Gesang 20 vers 9 gesing het: “Komt! treên wij dan gemoedigd voort, / In vast vertrouwen op Zijn woord; / Hoe moeilijk ons de weg ook schijn’, /het eind zal zeker zalig zijn.”

Noord van die Oranje het ‘n paar gesinne van Colesberg by hulle aangesluit, onder andere Sarel Arnoldus Cilliers, en ‘n paar gesinne Kruger. In die gesin van die 35-jarige Casper Kruger was sy elfjarige seun Paul, wat wêreldberoemd sou word as president van Transvaal. Die sterk godsdienstige Cilliers het godsdiensoefeninge en Sondae eredienste gelei.

Spoedig het die trekkers die Vetrivier bereik. Potgieter het die gebied tussen die Vet en die Vaal by Makwana, kaptein van ‘n Barolongstammetjie, geruil vir 49 beeste en beskerming teen die gevreesde Mzilikazi, koning van die Matebele. Dié was ‘n aanvoerder van Shaka wat teen hom in opstand gekom, uitgewyk het na die Hoëveld en later die Sothosprekende stamme in Wes-Transvaal onderwerp het. Sy vestings was Kapain aan die Maricorivier en Mosega suid daarvan. In Mei 1836 is Potgieter na die Soutpansberg. Terwyl hy weg was, het sy volgelinge, wat almal weiding nodig gehad het vir hulle vee, hulle onbesorg versprei oor die grasvlaktes en selfs die Vaalrivier oorgesteek.

Hoe nader die trekkers aan die Matebele gekom het, hoe meer vasbeslote was Mzilikazi om met hulle af te reken. Ongeveer 24 Augustus 1836 het die Matebele ‘n groep jagters uit die Kolonie oorval en almal vermoor, op ene Stephanus Erasmus na. Hy het weggekom en die familie Liebenberg, ook noord van die Vaal, gaan waarsku.

Die groep was sonder laer, en toe Erasmus in die nag opdaag, het die Liebenbergs sy waarskuwing geïgnoreer. Erasmus, desperaat en tot trane beledig omdat hulle nie wou luister nie, het verder gejaag en die mense suid van die rivier gaan waarsku.

Hy was voor dagbreek by die waens van Hermanus Steyn en Johannes Botha, wat dadelik hul waens in ‘n halfsirkel bymekaar getrek het, aan twee kante beskerm deur die kronkels van die Vaalrivier. Die perde en vee is in die ruim laer ingejaag.

Die 17-jarige Dolf Bronkhorst het aangebied om nog ‘n keer na die Liebenbergs te gaan, maar is nooit weer gesien nie. Van die Liebenbergs is 53 vermoor; die Matebele het net ‘n paar vroue en kinders misgekyk. Die ander groep het hulle die heel dag verdedig. Een is gedood, maar ook honderde Matebele. Die waarde van ‘n laer is weer bewys.

casino online gameФільчаков Олександр Васильович

Uit Louis Tregardt se dagboek leer ons sy geselskap ken soos geen ander trek nie. Soos Anna Böeseken toon, rus sy blik veral met trots en voldoening op sy naasoudste seun Petrus Frederik of Pieta, gebore 30 Oktober 1819.

Behalwe Pieta op jag — daar was leeus, tiers, renosters, kwaggas, wildevarke, elande, wildebeeste, koedoes, volstruise, wildeganse en allerhande bokkies in oorvloed — sien ons Pieta aan die werk. Hy gaan dekgoed vir die skerm haal en trek dit oor met velle. Hy gaan haal mis en brand kalk, brei velle en sny rieme, maak jukskeie maar breek ongelukkig die skaaf. Dan sien ons hom besig met die maak van ‘n veldstoel, of hy kap hout en tentstokke.

Dan weer sleep hy riet en palmiet aan en in Junie 1836 is ‘n skooltjie klaar, grotendeels deur Pieta se ywer. Daniël Pheffer kan dan onder geriefliker omstandighede skoolhou vir die 21 kinders onder sestien. Vir Pieta was daar, behalwe die jag, geen ontspanning nie, sodat hy partymaal moes sat word vir die werk. So teken sy pa op Saterdag 3 Junie 1837 aan: “De avond sprak ik met Pieta, gaf hij mij geen antwoord, maar een suure gezigt, waar ik boos om worden ben. Was ik met een jukscheij achter hem, kon hem niet krijgen.”

Toe Potgieter en sy mense nie opdaag nie, het Tregardt besluit om alleen verder te gaan. Tot aan die voet van die Drakensberge vorder hulle sonder hindernis. By die berge het Jan Pretorius hom byna oortuig dat dit te swaar sou wees om ‘n weg te baan. Maar die vroue het in opstand gekom en op hul aandrang is die trek voortgesit.

In kort skofte het spanne van 16, 18 of 20 osse die waens boontoe getrek. Bang dat die mans ekskuse gaan soek om nie verder te trek nie, het Martha Tregardt, Antjie Scheepers en Breggie Pretorius die enigste moontlike pad ondertoe aangewys. Die afgaan was baie moeiliker omdat dit steiler was, en aanhoudende reën en mis hulle vertraag het. Drie seuns het moedeloos geword en weggeloop na die gewese land — maar op 29 Desember 1837 was hulle terug. Tregardt wou hulle alles vergewe, maar Antjie Scheepers het haar Kobus met twee stroppe geslaan, en die ander moes toe hul seuns ook deurloop.

Die epiese oortog het twee maande en tien dae geduur. Die agterwiele van die waens is uitgehaal, swaar houtblokke onder die asse vasgemaak, net vier osse voor elke wa gespan en hulle een vir een tot aan die voet van die berg gebring. Ná nog 2½ maande is die 52 lede, onder wie sewe bruin mense, op 14 April 1838 by Lourenco Marques (Maputo). Daar tref ‘n nuwe ramp die geselskap: malaria. Byna al die lede van die geselskap word siek, en die meeste volwassenes sterf.

Ook die siekte van Tregardt se vrou Martha neem ‘n ernstige wending, en op 1 Mei moet hy ontroerd aanteken: “Mijn Liefste en Dierbaar pand wierd van mijn voor Eeuwig genomen.” Nog eenmaal skryf hy in sy dagboek: op 10 Augustus wanneer hy verjaar. Op 25 Oktober 1838 is hy oorlede. In Julie 1839 is 28 oorlewendes, ook Antjie Scheepers en Pieta, per skip na Port Natal.

гидробак джилексФильчаков прокурор харькова