praag.co.za

Category: Menings

Rig briewe aan: briewe@praag.co.za.

  • Brief: Boere is Bittereinders

    Brief: Boere is Bittereinders

    In reaksie op Sydney Gregan se brief: Die Afrikanervolk aan die einde van die pad? van 1 September 2019, wil ek vra: Is dit neusie verby vir die Europese afstammelinge aan die suidpunt van die “Donker kontinent”? Afstammelinge van Nederland, Frankryk, Duitsland en ander Europese lande, wat ‘n volk gevorm het hier in Afrika, suid van die Limpopo. ‘n Volk met ‘n eie taal, kultuur en identiteit. ‘n Volk wat al soveel struikelblokke oorkom het. ‘n Volk wat ten spyte van oorheersing en verdrukking deur die grootste moontheid van die 19de eeu , Brittanje, vandag nog bestaan. ‘n Volk gevorm deur sy vrees vir God, Europese waardestelsel en bloedsweet onder die ongenaakbare Afrika son op ‘n droë, maar dankbare, aardbodem.

    Hierdie volk is die Afrikaners en ek glo nie hulle is aan die einde van die pad, soos mnr. Gregan homself afvra nie, maar eerder vind die Afrikaner homself voor ‘n kruispad. Hy staan al sedert 1994 voor hierdie kruispad en daar gee ek mnr. Gregan gelyk. Tot dus ver het ons volkie maar net gestaan en kyk… Hy het nie daadwerklik ‘n spesifieke rigting ingeslaan nie, maar net effens verward rondgetrippel.

    Tot onlangs kon die Afrikaner soos al die ander Westerse volke tot ‘n groot mate sy gemaksug en plesiertjies handhaaf. Moenie ‘n fout maak nie, die hele Westerse beskawing het sy fut verloor. Dit is nie net die Afrikaner nie. Die Westeling het homself dik gevreet aan gemak en luuksheid. En ons weet dat vraatsug en ledigheid lei tot selfveragting. Selfveragting lei weer op sy beurt tot verlies aan die wil om te oorleef.

    Hierdie “luukshede” wat die Afrikaner tot dusver mak gehou het is vinning besig om te verdwyn. Hy is besig om die vet om sy siel te verbrand (ek leen die term by Ernest Hemingway). Ons word lean-and-mean.

    Ek sien dit by Boereverenigingsvergaderings. Ek sien dit by die kommentaarafdelings onderaan artikels van die media op die internet. En ek hoor dit om braaivleis vure en op sosiale media. Die Boere het genoeg gehad. Ja, hulle aarsel nog oor watter rigting om in te slaan, maar meer as ooit te vore besef hulle die huidige trajek stuur ons oor die afgrond.

    Die wil om te oorleef is baie sterk. Baie sterker as wat mens besef. Vra maar net vir die drenkeling of die man wat op ‘n eiland gestrand is. Die wil om te oorleef kom eers regtig na vore wanneer daardie lewe die koue koelte van die doodskadu begin voel.

    Dit is waar dat daar tans nog net ‘n minderheid van Afrikaners daad by die woord voeg en “veg” vir hulle voortbestaan. Maar soos die geskiedenisontleder Arnold J. Toynbee (1889 – 1975) uitgewys het, word die geskiedenis altyd verander deur die kreatiewe minderheid. Die kreatiewe minderheid baan die weg en die res volg.

    Tans gaan dit nog net nie sleg genoeg met die meerderheid van Afrikaners sodat hulle hul gemaksone vaarwel roep en die rigting van Vryheid inslaan nie. Die Afrikaner ontwaak, maar hy is nog nie wakker nie. Hy hoop nog vir ‘n ander, makliker uitweg. Hy hoop nog dat iets voor die handliggend gebeur en hy kan maar aangaan soos tien jaar terug. Dit is nou maar eenmaal hoe die mens is. Bang vir verandering. Tog voel hy ‘n verandering kom soos ‘n koue wind vanuit die see en besef hy dat die onvermydelike oppad is.

    Intussen het die kreatiewe minderheid al begin met oplossings. Soos Hein Marx van die “Verenigde Vryheidsalliansie” (VVA) wat reeds Artikel 235 (Die reg op selfbeskikking) van die grondwet en die internasionale reg ingespan het sodat ons kan sesseer. Of Dan Roodt wat die internasionale gemeenskap bewus maak van ons situasie en al baie simpatie en ondersteuning in die buiteland vir ons saak verkry het.

    Suidlanders en Afriforum het ook al baie ondersteuning vir die blankes in Suid-Afrika gekry alhoewel ek besef dat baie konserwatiewe Afrikaners agterdogtig is oor hulle motiewe.

    Dat die “regses” dan ook so onder mekaar baklei soos mnr. Gregan beweer, is waar. Maar soos iemand eenkeer vir my gesê het, daar moes een Groot Trek gewees het. Op die ou einde was daar vyf trekke, want die Afrikaners kon nie ooreenkom waarna toe nou eintlik nie. Maar toe die nood druk, toe staan ons saam. Bloedrivier. Die res is geskiedenis. So ook met die eerste Britse besetting van die Transvaal het die Boere eers niks gedoen nie. Te onafhanklik en indiwidualisties. Maar ou wee… toe hulle saamstaan!

    Dan is dit juis ons selfstandigheid en indiwidualiteit wat ons so gevaarlik maak! Ons wil sekerlik nie saamwerk en saamstaan soos ‘n trop skape nie.

    Dit vat ‘n ruk vir die Afrikaner om eers te begin, maar wanneer hy begin, maak hy klaar. Tot die einde toe. Tot die laaste. Ons het Bittereinderbloed in ons are. Die dag wanneer ons regtig nie meer kan nie, is die dag wanneer ons vryheid begin. Iets kry eers waarde wanneer jy dit verloor.

    Mnr. Gregan meen ons moet trek. ‘n Nuwe stuk aarde waar ons nie verswelg sal word deur Afrika nie. Die Blankedom voel egter die demografiese knyptang orals. Lae geboortesyfers en derdewêreldse immigrasie bedreig blou oë op elke kontinent. Daar is ‘n eksodus van Jode uit Europa na Isreal omdat hulle glo daar is nie meer ‘n toekoms vir hulle in Europa nie. Dit agv die Islamisering van Europese nasiestate. Die inheemse Europeërs het egter geen tuisland om na toe te trek nie. Sal ons onsself by ander blankes voeg en ons Afrikanerkultuur prysgee om maar net daar ook weer in die minderheid te beland?

    Darem weet ons hoe die vyand lyk. Ons het nie ons wapentuig neergelê en die vyand ingenooi nie. Meeste Afrikaners weet waar Dawid die beskawingswortels begrawe het. Hulle besef verskillende kulture kom slegs tot volwaardigheid buite die smeltkroes. Dat ons almal nie maar dieselfde is nie.

    Buitendien gee die staat vorm aan gemeenskappe of word gemeenskappe gevorm van die grond af op? Hoe het die Hongare oorleef onder Oostenryk en toe later die Sowejetunie? Die Pole onder Rusland, Duitsland en die Sowejetunie? Of die Armeniërs onder die Turke?

    Kan die Afrikaner dan nie ook oorleef alhoewel hy nie sy eie soewereine gebied het nie? Ek dink hy kan en hy maak só. Ten minste totdat die gety draai. En die gety gaan draai, dít kan ek u verseker.

    Mnr. Gregan, dankie dat u besorg is oor ons mense. Dankie dat u alreeds protesteer en veg vir ons vryheid. Ons het u nodig, nou meer as ooit tevore. Ons tel die wapentuig op. Volg ons. Ek sal van u nie iets vra wat ek self nie bereid is om te doen nie. Stap saam met my.

    Die pad is lank en moeilik, maar lei na die Lig. Ons uiteindelike Bestemming is reeds gekoop. Ons kan dus reeds in hierdie wêreld die fakkel optel met die wete dat die duisternis oorwin is.

    Boeregroete,

    —Albert de Villiers

  • Brief: Die vyand se vlag wapper van die Kaap tot aan die kaplyn

    Brief: Die vyand se vlag wapper van die Kaap tot aan die kaplyn

    Gisteraand dink ek weer aan daardie nagtelike ”river crossing” iewers diep in Angola (terloops ons troepe kon nie eintlik swem nie en ons leiergroep was heel nag in die water). Toe die skielike besef dat daar seker fokken krokodille was waarvoor ek nou 35 jaar later eers skrik, wat eindelik ‘n lig vir my aangeskakel het oor die sin van ons grensdiens.

    Ek meen vir elkeen wat swaar sluk aan die sogenaamde nuwe Suid-Afrika en terugdink aan ons opofferings — baie het die hoogste offer gebring en ‘n ererit op die kanonwa verdien (erkenning aan Botties se Huilwater) — bly die sin van die oorlog ons egter ontwyk.

    En die rede vir ons frustrasie en soeke na sin is so voor die hand liggend dat ons dit nie raaksien nie.

    Ons is in die volgende paradigma vasgevang:

    Ons weet ons het militêr meestal die oorhand gehad. Meng dit met NP-Broederbondpropaganda dat ons militêr ons doelwit bereik het, naamlik om:

    • Tyd te wen vir ‘n vreedsame skikking.
    • Angola van die Kubane te bevry.
    • Kommunisme teë te staan.
    • Die Kaapse seeroete vir die Weste te beskerm en ek weet nie watse twak nog alles nie.

    Dít alles saam is wat ons verwar, frustreer en veroorsaak dat die sin van ons oorlog ons bly ontwyk, want as ons ons oë oopmaak, sien ons die vyand se vlag wapper van die Kaap tot aan die kaplyn.

    En die teenstrydigheid sal jy net verstaan as jy besef dat ons die oorlog jammerlik verloor het.

    Ons mog die veldslae gewen het en die militêre doelwitte bereik het in ‘n oorlog waar almal behalwe die Afrikanervolk se belange gedien is.

    Ons het toe nooit baklei dat “die erwe van ons vaders vir ons kinders erwe bly” nie, want dit was nooit die doelwit van ‘n verloopte geslag Afrikaners wat te jonk was vir die Engelse oorlog of die 1914-Boereopstand nie en te oud of sleg was om ons grensoorlog mee te maak.

    Daardie geslag “Baby fokken Boomers” wat net wou geld maak en nooit ‘n druppel bloed gestort het nie en uit volle bors gesing het:

    “Ons sal lewe, julle sal sterwe” (erkenning aan Freek).

    Maar ek het gesê ek het gisteraand (toe ek in vertraagde reaksie skrik vir die krokodille) die eerste keer die sin verstaan van ons oorlog:

    Ons was bereid, bereid tot die dood toe, bereid tot oneindige risiko vir die ideaal waarvoor ons gedink het ons veg, naamlik:

    “dat die erwe van ons vaders vir ons kinders erwe bly”.

    Maar soos Botties die ander dag vir my geskryf het: “Dis waar Jan, die tyd stap onverbiddelik aan, maar ons gaan nog tot die 15de rondte in die kryt bly, dít moet die bliksems weet.”

    —Jan Kruger

  • Suid-Afrika en dr. H.F. Verwoerd

    Suid-Afrika en dr. H.F. Verwoerd

    Voor 1953 was daar kerkskole, sendingskole, wat deur die buiteland gesubsidieer was tot en met 1953. Toe Verwoerd daar oorneem, is daar ‘n klomp dinge wat hy laat ondersoek het. Dis eers van 1954 af wat die staat van die Sendingskole en kerkskole oorgeneem het. Daar was baie geweld in die skole, wat ek ook hier sal aanhaal.

    Hoekom het die swart etniese groepe nie vir ‘n slag hul eie onderwysers ook voorsien om in hul eie moedertaal onderrig te verskaf nie – antwoorde wat ons nie sal kry nie, want as mens kyk hoe steek hulle vandag skole aan die brand, in hul eie gemeenskappe, dan wonder mens waar is hul leiers, veral in Trustgebiede…

    Verwoerd het daarom geen bedreiging in goed opgevoede en geletterde swartmense gesien nie, maar dit as ʼn noodsaaklike voorwaarde vir vreedsame naasbestaan beskou dat ongeletterdheid uitgewis en die ontwikkeling van die swart volke bewerkstellig moet word. Hoe anders sal onderhandelinge in die toekoms oor verskeie sake wat beide groepe raak, kan plaasvind as dit nie kan geskied met leiers van die swart gemeenskap wat geletterd en opgelei is nie? (Van de Wall 2001:166).

    In sy toespraak voor die Naturelle Verteenwoordigende Raad op 5 Desember 1950 was Verwoerd se gedagtegang helder en het hy die vaste oortuiging uitgespreek dat swart leiers graag hulle eie mense sal wil help op die pad van vrede en voorspoed.

    “… Hy [die huidige leier van die Bantoebevolking] kan help om aan die kinders en geleerdes van sy volk ʼn kans te gee om werk te vind of hul ambisies uit te lewe ten volle binne eie terrein” (Pelzer 1963:25). Die knelpunt was, by terugskoue, die aanname dat swartmense tevrede sou wees om daardie ideaal na te streef in ʼn omskrewe grondgebied of die tuislande (Giliomee 2009:193).

    Verwoerd is nooit die geleentheid gegun om aan die intellektuele begronding van sy toekomsvisie gevolg te gee onder omstandighede waarin die algemene peil van ontwikkeling van die swart
    bevolking daardie leiers opgelewer het wat tot die toekomsgesprek oor vreedsame naasbestaan kon of wou toetree nie. Die studie van die ontplooiing van onderwysvoorsiening aan swart kinders deur
    die Departement van Bantoe-Onderwys het gevolglik net veertien jaar gestalte gevind binne die intellektuele dampkring van Verwoerd se leierskap. Die volle ontplooiing van die gevolge van die beleid van afsonderlike ontwikkeling, soos Dr Verwoerd dit intellektueel bedink, gerasionaliseer en stapsgewys verduidelik het, is skielik onderbreek toe hy in 1966 in ʼn sluipmoordaanval vermoor is.

    Na 1966 het die leiersprofiel en beginselbenadering tot die beleid van afsonderlike volksontwikkeling anders ontplooi as wat Dr Verwoerd dit bedink en gemotiveer het. Uiteindelik was daar ʼn meer kwellende realiteit met betrekking tot onderwys aan swart kinders in 1950 wat die aandag van Verwoerd geniet het – skoolbywoning. Die probleme waarmee swart onderwys te kampe gehad het, was kompleks.

    Hyslop (1993:394) verwys na die “state of near
    collapse” teen 1940 van die sendingskoolbedeling vir onderwys aan swart kinders. Daar was nooit voorheen in die geskiedenis van Suid-Afrika ʼn organiese of funksionele eenheid ten aansien van die beplanning, bestuur of implementering van onderwys aan swart kinders nie. Onderwys aan
    swart kinders het sonder betekenisvolle inspraak en medeverantwoordelikheid van swart ouers as ʼn gemeenskap op plaaslike en nasionale vlak plaasgevind. Die aantal swart kinders tussen die ouderdom 7 en 16 jaar wat wel skool toe gegaan het, het van 4,1 persent in 1925 toegeneem tot 41 persent in 1953. Die gemiddelde aantal skooljare van daardie kinders was maar vier jaar. Teen 1949 was daar maar net 4 702 swart leerlinge in standerd agt in die hele Unie en net 471 in matriek.

    Vir elke 1 000 swart kinders in graad een in die Unie in 1949, was daar net 32 in standerd twee en 10 in standerd agt. Hoewel die helfte van alle skoolgaande swart kinders in die sub-standerds was, het slegs 10 persent van die leerlinge in die sub-standerds standerd twee bereik, net ʼn halwe
    persent het die Junior Sertifikaat bereik en ʼn baie klein getal matriek (Pelzer 1963:61). Hierdie hoë uitvalsyfer was ʼn besondere bron van kommer en het as motivering gedien om ʼn omvattende onderwys- en ontwikkelingsplan vir swartmense te ontwikkel. Van enige sistematiese
    kleuteronderrig in kleuterskole was daar nie sprake nie en sekondêre skole het ʼn ernstige gebrek aan dissipline ondervind. In 1947 was daar onrus by beide die Lovedale Mission School en Heraldtown Mission School – twee vooraanstaande sendingskole vir swart kinders. Dit is deur die Eiselen-kommissie vertolk as die geleidelike verswakking van die sendingskoolstelsel (UG 53-1951 (Eiselen) 1951:132-135). Die sendinggenootskappe het tevore die verantwoordelikheid vir die oprigting van sekondêre skole asook opleidingskolleges vir onderwysers op hulle geneem.

    Die verswakking van die dissipline en finansiële vermoë van die sendinggenootskappe het ʼn vakuum laat ontstaan wat deur die toekomstige beplanning ondervang moes word.

    HOLISME, INSPRAAK EN BEMAGTIGING: ONDERWYS AAN SWART KINDERS NA 1950

    Die Wet op Bantoe-onderwys, Wet Nr. 47 van 1953 was een van ʼn reeks opeenvolgende wette wat, soos De Kiewiet dit stel, ʼn eerlike en opregte opvatting was dat die hele korpus wetgewing met betrekking tot die bestuur van die swart mense in Suid-Afrika sedert 1920 ʼn wesenlike bydrae
    sou lewer tot die verbetering van die lewenskwaliteit van daardie mense (De Kiewiet 1942:235).

    In sy verklaring oor die Bantoe-onderwysbeleid in die Senaat op 7 Junie 1954 het Verwoerd gesê

    “… die omvattende plan om aan die Bantoe ʼn opvoeding te verskaf wat nie op die belange van die enkeling konsentreer nie maar wat die vooruitgang van die Bantoe gemeenskap ten doel het” en dat “die doelstelling daarvan is om ʼn doeltreffende opboudiens te lewer”.

    Bantoe-onderwys moes nie slegs enkelinge bevoordeel soos wat die geval onder die sendingskole was nie, maar “strek tot die opbou van die Bantoe-gemeenskap as sodanig” (Pelzer 1963:60).

    Bantoe-onderwys is gereorganiseer onder die jurisdiksie van die nasionale Departement van Naturellesake en het ʼn geleentheid geskep om aan ʼn eenvormige nasionale Bantoe-ontwikkelingsbeleid gestalte te gee. Op streeksvlak het die leiers van die swart gemeenskap die geleentheid gekry om self verantwoordelikheid vir die bestuur daarvan te aanvaar, omdat Verwoerd juis die swart leierskorps wou betrek by die onderwys van hulle gemeenskappe. Die plaaslike bestuur van Bantoe-onderwys sou die swart leiers leer om die diens wat voorheen deur sendelinge gelewer is, nou self vir “die gemeenskap as geheel te verrig”. Bantoe-onderwys moes aan die swart leerling die “kennis, vaardighede en gesindhede” oordra wat vir hom “nuttig en bevorderlik is” en wat “tegelykertyd sy gemeenskap tot voordeel strek”. Die skoolopleiding moes swart leerlinge ook “toerus vir die eise wat die ekonomiese lewe in Suid-Afrika aan hom stel” (Pelzer 1963:68). Daar was groot ontevredenheid dat net 40 persent van skoolpligtige swart kinders inderdaad staats- en staatsondersteunde skole besoek het. Die nuwe onderwysbedeling moes swart leiers vorm en help
    om “… sy eie gemeenskap in alle opsigte te bedien” (Pelzer 1963:77).

    Die nuwe onderwysbedeling het in Januarie 1954 in werking getree. ʼn Afdeling Bantoeonderwys is in die Departement van Naturellesake gevestig en alle voormalige provinsiale en sendingskooladministrasie is daarheen oorgeplaas. ʼn Totaal van 5 665 staatsondersteunde skole vir swart kinders en 600 Transvaalse gemeenskapskole is na die Afdeling oorgeplaas. Ten einde die nuwe beleid regoor die Unie te implementeer, maar spesifiek gevolg te gee aan die oorkoepelende oogmerk van gemeenskapsontwikkeling, is die land in ses geografiese streke
    verdeel met ʼn relatief dominante of meer homogene etnografiese samestelling. Elke streek is onder die bestuur van ʼn direkteur geplaas en verder in inspektorate onderverdeel. ʼn Blanke persoon is aanvanklik aangestel as inspekteur van skole, maar is bygestaan deur swart onderinspekteurs en toesighouers. Die hoofkantore van elk van die ses streke was Pretoria, Pietersburg, Pietermaritzburg, Bloemfontein, King Williamstown en Umtata. Voorsiening is gemaak vir vyf
    kategorieë van swart skole, naamlik gemeenskapskole (kerke se skole wat aan die staat oorgedra is); staatskole vir Bantoes (skole, kolleges, tegniese- en nywerheidskole gevestig op staatseiendom), plaasskole (opgerig deur plaaseienaars vir die kinders van werknemers), myn- en fabriekskole
    (opgerig vir bona fide werknemers van sekere myne en/of nywerhede) en sogenaamde “ingelyste” skole (skole waarvan die bestuur en administrasie aan spesifieke organisasies toevertrou is).

    Ongeag die kategorie waarin ʼn skool was, moes die voorgeskrewe leerplanne van die Afdeling Bantoe-onderwys onderrig word. Die streekkantore se werksaamhede was toegespits op die behoeftes van bepaalde taal- en etniese groepe. Pietersburg was vir die Noord-Sotho, die Venda en Tsonga-taalgroepe; vir die Tswanasprekers, maar ook ander swart kinders in die omgewing van Pretoria en aan die Witwatersrand; Bloemfontein vir die Suid-Sotho- en Tswana-taalgroepe; die Natalse streekkantoor in Pietermaritzburg vir die Zoeloesprekendes en die Umtata-kantoor vir die Xhosa-taalgroep in die Transkei en die res van die Xhosa-groeperinge vanuit die streekkantoor in King Williamstown (Behr & Macmillan 1966:351-356). Swart amptenare in die hoof- en streekkantore het geleidelik verantwoordelikhede by wit amptenare oorgeneem namate
    die kundigheid en ervaring van die swart amptenare dit moontlik gemaak het. Die uitgangspunt was duidelik: die swart gemeenskap moes gelei word om die taak self te volvoer.

    In 1958 is die Afdeling Bantoe-onderwys omskep in ʼn volwaardige staatsdepartement, die Departement van Bantoe Onderwys (DBO). Die sentrale staatsdepartement is versterk met gedesentraliseerde beheer om direkte beheer nader aan die gemeenskappe te bring. In elk van die
    volgende gebiede is streekkantore opgerig: Noord-Transvaal, Suid-Transvaal, Oranje-Vrystaat, Natal, die Ciskei en die Transkei. Elke streek het ʼn streeksdirekteur aan die hoof gehad, wat weer ʼn span onderwysinspekteurs en -adviseurs onder sy toesig gehad het. Dit was op hierdie vlak dat die betrokke swart gemeenskappe by die onderwys van hulle kinders betrek is. Daar is skoolrade en skoolkomitees op die been gebring, asook beheerrade, adviesrade en bestuurders van plaas-,
    myn- en ongesubsidieerde skole. Die skoolrade en -komitees het gemeenskapskole bestuur, beheerrade was verantwoordelik vir spesiale skole en adviesrade vir die staat se swart skole. Die omvattende netwerk van administrasie en toesig het swart gemeenskappe geleidelik ingelei in die vestiging van ʼn kultuur van medeverantwoordelikheid vir die onderwys van hulle kinders. Swart ouers en leiers is betrek by die besluitneming op die laagste en streeksvlakke en het uiteindelik gelei tot die aanstelling van meer senior adviseurs en inspekteurs. Van totale apatie en onverbondenheid tot swart onderwys het die werksaamhede van die DBO geleidelik ʼn korps ervare swart onderwysers en amptenare opgelei wat later self verantwoordelikheid vir beleid en bestuur kon oorneem (DBO Jaarverslag 1961:3-5).

    Die omvattende administratiewe en bestuurstruktuur is stadig maar seker beloon met groei in die skoolbywoning. Soos in Tabel 1 hieronder aangedui is, is sterk groei in skoolbywoning tussen 1950 en 1968, die eerste vyftien jaar van algemene swart onderwys, aangeteken. Die syfer vir skoolbesoek van swart leerlinge in die laer primêre skoolfase (d.w.s. leerlinge in die eerste twee skooljare, standerd een, twee en drie) het tussen 1950 en 1968 met 62,3 persent toegeneem. Tussen 1953 en 1968, dit wil sê gedurende die eerste vyftien jaar van toegespitste Bantoe-onderwys, het skoolbywoning in die laer primêre fase met 59,6 persent toegeneem. In die hoër primêre skoolfase (d.w.s. standerd vier tot standerd ses) het skoolbywoning tussen 1950 en 1968 met 65,2 persent toegeneem, terwyl die koers van toename sedert 1953 56,6 persent was. Die skoolbywoning vir sekondêre skole was uit die staanspoor laag. Skoolbywoning in hierdie skoolfase het tussen 1950
    en 1968 met 71,6 persent toegeneem, maar tussen 1953 en 1968 met 67,8 persent. Die belangrikste syfer is egter die persentasie leerlinge in die sekondêre skoolfase as ʼn deel van die groottotaal. Slegs in twee jare, naamlik in 1955/56 en in 1968 het meer as 4 persent van die totale aantal kinders op skool hulle in die sekondêre fase bevind. Die toename in totale skoolbesoek oor al drie die kategorieë vermeld, het tussen 1950 en 1963 met 63,4 persent toegeneem en met 57,3 persent tussen 1953 en
    1968.

    ONWAAR DAT DR H VERWOERD WISKUNDE NIE IN SWART SKOLE TOEGELAAT HET NIE:

    WISKUNDE WAS WEL ‘N VAK IN DIE SWART SKOLE … :

    Die ondersoeke wat Verwoerd en andere gedoen het, het ook gewys dat hierdie Sending en kerkskole teen mekaar gekompeteer het … en van die oorsese mense wou nie meer die spesifieke skole subsidieer nie, die staat het destyds wel die salarisse van die onderwysers in die skole betaal. Van hierdie skole is sommer summier gestop sonder dat daardie kinders êrens anders geakkommodeer was, en dit was beslis nie Verwoerd se skuld nie. Nog minder myne of ons jeug s’n wat hoeveel jaar daarna gebore is. Net soos wat daar vandag myne gesluit word omdat swartes alles afbrand, het dit destyds ook in skole gebeur, hoe hulle afgebrand het, en Sharpeville was beslis nie die eerste gewees nie.

    Die Wet op Bantoe-onderwys met die gepaardgaande oorname van kerkskole het ‘n geweldige negatiewe reaksie van die Anglikaanse biskoppe (Clayton, Alderson en Reeves) sowel as die RoomsKatolieke aartsbiskop (Dennis Hurley) uitgelok. Hul invloedsfeer is drasties ingekort. Die Anglikaanse Kerk (St. Peter’s) in Soweto het hul skool summier gesluit sonder dat daar ‘n heenkome vir die leerlinge was.

    Dr. Verwoerd het sy beleid oor Swart Onderwys op 7 Junie 1954 in die Senaat breedvoerig verduidelik. Hy het sy standpunt herhaal dat Swart mense gelei moet word om hul eie mense te dien in plaas van hul hoop daarop te vestig om in die blanke gemeenskapslewe opgeneem te word.

    Sy woorde “daar is vir hom bokant die peil van sekere vorms van arbeid nie plek in die blanke gemeenskap nie”, is onmiddellik verdraai om aan te dui dat hy die oorgrote meerderheid van die bevolking wil verkneg.

    Nog ‘n sinsnede wat selfs vandag nog buite verband aangehaal word om sodoende te bewys dat dr. Verwoerd ‘n voorstander van minderwaardige onderwys vir Swart mense was, kom uit sy toespraak by die tweede lesing van die wetsontwerp in die Volksraad op 17 September 1953:

    “Wat help dit om Matesis te leer aan ‘n Bantoekind wat dit nie prakties kan gebruik nie?”.

    Die feit is dat Wiskunde wel ‘n skoolvak in Swart skole was
    en die woorde van Verwoerd glad nie impliseer het dat dit nie
    aangebied sou word nie.

    Dit word verswyg dat dr. Verwoerd ook gesê het dat daar vir die Swartman geen plafon sal wees nie. Hy het sy erns hiermee verwoord in Wet no. 45 van 1959 waarin eie universiteite vir elke bevolkingsgroep in die vooruitsig gestel is. Dit was ‘n voortvloeisel van die Eiselen-kommissie wat bevind het dat bestaande universiteite min bydrae gelewer het tot die akademiese opheffing van die Swartes.

    Vyf nuwe universiteite is deur die regering tot stand gebring
    en dit moontlik gemaak vir die Swart studente om gevorderde
    akademiese kwalifikasies in hul tuislande te verwerf.

    Hy het bewys dat dit vir hom erns is deur Wet no. 45 van 1959 waarin die beginsel van eie universiteite vir elke volk of bevolkingsgroep in Suid-Afrika beliggaam is.

    * Dit is duidelik uit bostaande uiteensetting van Rousseau dat die werklikheid en die propaganda wat die Afrikaner nasionalis in die beskuldigde bank plaas en daar probeer hou, hemelsbreed verskil en bewys dat die propaganda ‘n leuen verteenwoordig. Dit is ooglopend dat dr. Verwoerd uit sy pad uit gegaan het om die swart onderwys wat deur die liberaliste van die onderskeie Engelse kerke bedryf was uit die modder te lig en te omskep in ‘n menswaardige onderwysstelsel. Dit bevestig ook dat die Swart skoolkinders van Soweto deur rewolusionêre agitators gebruik is om ‘n politiekte standpunt te bevorder onder die dekmantel van Afrikaans as onderrigtaal in die skole. Net so is dieselfde agitators verantwoordelik vir die vernietiging van menige skoolgeboue en die agterstand wat die skoliere weens hierdie aksies opgebou het. Gemeet aan die standaard van die huidige onderwysstelsel is dit te betwyfel of die ANC/SAKP regime dieselfde vordering as Verwoerd sou kon maak as hul die onderwysstelsel van die Engelse kerke geërf het. http://www.anbsa.co.za/wp-content/uploads/2015/03/NB51a.pdf

    Dit is nodig om die sluiting van die kerkskole in perspektief te sien. Die staat het 100 persent van die salaris van goedgekeurde onderwysers verbonde aan hierdie inrigtings betaal. Min regerings in die wêreld sou voortgaan om subsidies van hierdie aard te betaal indien die betrokke skole nie breedweg met die onderwys beleid van die regering saamstem nie. Eweneens sal min regerings `n voortsetting toelaat van die voor-1954 toestand dat private instellings die opleiding van onderwysers vir swart skole behartig.

    AFRIKAANS moes nooit in swart skole geleer word nie, maar moedertaal, so het dr Verwoerd ook bepleit. Swartes moes liefs na hul eie skole en onderrig omgesien het, dan was alles 100% reg…

    ..

    Daar was ook die kwessies van moedertaalonderrig en Afrikaans as voertaal wat kritiek ontlok het. Tussen 1954 en 1966 het die amptenare in die departement die aanwending van Afrikaans as voertaal in swart skole met omsigtigheid gehanteer.

    Die Departement van Bantoe-onderwys het skoolrade van swart skole oor die hele land gevra watter medium op sekondêre vlak
    gebruik moet word. Twee-derdes het Afrikaans en Engels verkies, een-derde Engels en een persent die moedertaal.

    Die departement het die moedertaal as voertaal gebruik tot voor sekondêre skool en daarna Engels en Afrikaans, maar het tot die laat sestigerjare nie aangedring op Afrikaans as voertaal in die Transkei, Natal en dele van die Witwatersand waar onderwysers nie in Afrikaans vaardig was nie

    Anthony Johnson kontrasteer die voertaalbeleid tussen 1954-1976 en 1976-1994 soos volg. Tussen 1954 en 1976 het `n swart kind ag jaar van moedertaal onderrrig gehad om sy kognitiewe vermoëns in sy eie taal te ontwikkel en om ‘n tweede en derde taal onder die knie te kry sodat hy dan na Engels of Afrikaans as voertaal kan oorskakel. Na die Soweto-opstand in 1976 is die beleid radikaal verander. Die kind moes nou na vier jaar van moedertaal onderrig oorskakel na Engels.

    .Die slaagkoers onder swart matrikulante was 74% in 1979 en het geval tot 48% in 1982 en 35%-40% in die laat negentigerjare

    …

    In 2008 het Mamphela Ramphele, ` n vooormalige rektor van die Universiteit van Kaapstad, en Wendy Luhabe, `n sakeleier, verklaar dat “Bantu education served them better than the some township schools do today’s children” https://mg.co.za/article/2012-03-23-education-system-worse-than-under-apartheid-ramphele

    —Catryn Bosman

  • Brief: Raai, raai… die verhaal van ‘n hond

    Brief: Raai, raai… die verhaal van ‘n hond

    Hierdie is ‘n raaisel. Kom ons kyk of julle dit kry. Net ‘n wenk : dit gaan oor politiek.

    My buurman oorkant die straat het ‘n tydjie gelede ‘n brakhond aangeskaf by die DBV. So’n nare vaalgrys gedoente met ‘n histeriese blaf waarmee hy knaend die hele buurt verpes, insluitend die verbygangers, stappers, fietsryers, drawwers en rondlopers.

    Uit die staanspoor het die brak meer tyd op my werf bestee as op sy eie erf (ek het nie ‘n heining aan die straat se kant nie) hoofsaaklik ten einde op my grasperk te kan broek losmaak. Ek het hom aanvanklik probeer ontmoedig deur die tuingieter na hom te gooi (meer lawaai as wol) en ook mettertyd met ‘n kettie losgebrand. In my jeug was ek nogal ‘n kranige kettieskieter, maar my jongste pogings het veel te wense oorgelaat, want die klippies, albasters ens. het sedertdien die manier ontwikkel om eerder na my kant toe te kom as na die brak s’n sodat ek noodgedwonge ‘n veiligheidsbril moes nader trek.

    Hoe dit ook al sy, die besoeke het tog ietwat afgeneem, hoewel nog steeds nie volledig opgehou nie.

    Van tyd tot tyd stap die buurman oor die straat om te kom geselsie maak en dan kom die brak saam. Met sy baas in die nabyheid is hy dan behoorlik Kaatjie van die baan: hol kringe deur my groentebeddings, ruk die plantlyn af, kry opelyf op my grasperk, kom snuffel aan my en gryp selfs na my broekspyp. Die baas laat maar begaan en ek kan, in belang van goeie buurskap, ook nie veel doen nie.

    Die magtelose ergernis het nou ‘n stadium van intense wrewel bereik sodat ek, (as hondeliefhebber !) niks daarvan sal dink om die gedierte stilweg te verongeluk nie. Ek oorweeg nou ernstig ‘n windbuks. Die koeëljie sal sekerlik sy opelyf aanhelp, maar daarna sal ek hopelik vrede van hom hê.

    Niks minder as drastiese optrede kan sekeres van hulle vermetelheid genees nie.

    —Karel Combrinck

  • Brief: SAKP/ANC wil totalitêre kommunistiese staat vestig

    Brief: SAKP/ANC wil totalitêre kommunistiese staat vestig

    Aangaande die huidige grondgrypplanne, ek dink die lesers en joernaliste moet nou begin besef die SAKP / ANC se stryd het nooit werklik oor bevryding gegaan nie, maar oor die geleidelike infasering en vestiging van ‘n totalitêre kommunistiese staat. Dit het nie gegaan oor nie-rassigheid en demokrasie nie. Dit is bloot die dekmantel waaronder die werklike stryd gevoer word. As jy eers die werklike motief snap, sal jy die hele konteks begryp waarbinne die ideologiese stryd homself uitspeel in Suid-Afrika, kommunisme vs kapitalisme, totale beheer vs persoonlike vryheid.

    Skielik raak die vergesogtheid van die totale aanslag nie meer so vergesog nie. Ramaphosa het immers tydens die onderhandelings van 1992 tot 1994 dit duidelik gestel dat die ANC nie alles eensklaps gaan vat nie, maar oor tyd en met verdrag. Mandela self was lid van die SAKP. Die ANC voer bloot die Mandela-plan uit.

    Namate die realiteit van kommunisme al nader aan ons sakke en ons fisiese leefwêreld kruip, hoe groter werklikheid raak die totale aanslag wat as ‘n bangmaakstorie afgemaak is deur die linkses en liberales.

    Dit lyk my tog die konserwatiewes en behoudendes het toe die pot nie so ver mis gesit nie.

    — Willem Liebenberg

  • Brief: Annette Kennealy was ‘n wonderlike vrou

    Brief: Annette Kennealy was ‘n wonderlike vrou

    William Schalksz van der Merwe is ‘n jong student wat die begrafnis van die vermoorde Annette Kennealy op Woensdag 29 Mei 2019 bygewoon het. Hy gee hier sy indrukke weer.

    Soos wat ons die kerk binnegaan, het die gemoedere nog nie bedaar nie. Dus gaan sit ek alleen, links agter in die hoek. Ek aanskou hoe die kerk begin vol loop: eers iemand met ‘n huilgesig, dan weer ‘n gesig wat bekende gesigte uitsoek en daar by hulle sy plek inneem. Toe ek kom sit het, was die kerk nog redelik leeg , maar hy raak nou geleidelik voller.

    Ou vriende groet en omhels mekaar, maar die vreugde van ou vriende wat weer bymekaar kom, raak vinnig somber wanneer die omhelsing verbreek word en hulle mekaar in die oë kyk, eensklaps weer bewus van die rede vir die byeenkoms. Hul oë wat ‘n oomblik terug vol vreugde en geluk was, word nou met trane gevul, maar voor die trane vloei gaan hulle sit.

    Almal se oë is star gerig op die skerm wat herdenkingsbriewe aan Annette vertoon. Die mense raak stil en lees, maar mens kan sien hulle lees nie net nie, hulle droom, hulle sien die briewe uitspeel in hulle gedagtes aan haar. Die kerk is nou al byna vol. Daar is ‘n ligte gegons; die meeste mense is stil en wag, amper senuagtig vir die begin van die diens. Enkeles kyk die begrafnispamflet met sy collage foto’s van haar oor en oor deur, asof hulle haar nog ‘n rukkie langer as ‘n werklikheid wil koester.

    Die musiek is rustig, nostalgies. Die dominee gaan sit voor en die kerk is nou al byna vol: daar is net nog ‘n paar stoele oop, sowat 10 wat  vir die familie uitgehou word. Die briewe op die skerm begin nou herhaal maar die oë bly lees, asof hulle nou net iets soek om die tyd te laat verbygaan. Die familie kom nou nader en ek sien hoe hulle mekaar in die ingangsportaal drukkies gee.

    Die kerk is ‘n ouerige steengebou in moderne styl, pragtig en rustig. ‘n Mens voel tuis, soos in ‘n ou-ou plaashuis. Dit spreek van simboliek. Ek slaan my Bybel oop, en kom toe af op Psalm 126. Ek glo nie eintlik daaraan om net die Bybel oop te slaan en lukraak gedeeltes te lees nie, maar dié was anders. Ek het antwoorde gesoek in die Woord, en ek het dit gevind.

    Die Psalm lees soos volg:

    1. ‘n BEDEVAARTSLIED. Toe die Here die lot van Sion verander het, was ons soos dié wat droom.
    2. Toe is ons mond gevul met gelag en ons tong met gejubel; toe het hulle onder die heidene gesê: Die Here het groot dinge aan hierdie mense gedoen.
    3. Die Here het groot dinge aan ons gedoen: ons was bly!
    4.  o Here, verander ons lot soos waterstrome in die Suidland.
    5.  Dié wat met trane saai, sal met gejubel maai.
    6 .Hy loop aldeur en ween en dra die saadkoring; hy sal sekerlik kom met gejubel en sy gerwe dra.

    Die kerk is nou stampvol, tog is dit nou die stilste wat dit nog was. Die diens begin amper en die mense maak hulself reg. Die hartseer hang in die lug, maar dit is nie net hartseer nie, dis woede, dis verwarring, dis verlange en soveel onbeskryflike deurmekaar emosies. Ek glo nie iemand hier weet regtig wat hulle voel of hoe om te voel nie. Dit was nie net ‘n ongeluk waar jy vir een mens kwaad kon wees of ‘n siekte waartydens mens nog tyd kon kry vir groet nie. Nee, dit was skielik en doelbewus, barbaars van aard. ‘n Politieke moord. Dit is vreemd hoe mens eens so opgekyk het na iemand soos Annette weens haar moede en aktivisme, maar nou word sy vir dieselfde ding wat sulke trots gekweek het, vermoor. Gemoedere wat met trots gevul is, word nou met hartseer en woede oorspoel.

    Dit is só ironies, hierdie persoon wat vrou-alleen opgestaan het teen die gruweldaad van plaasmoorde word op haar plaas deur haar eie werker vermoor. Dit is soos ‘n distopiese verhoogstuk, ‘n eens optimistiese triomf wat in tragedie . ‘n Moord wat almal raak, ‘n boodskap.
    ‘n Onopgeloste emosionele stryd duur voort in die mense wat sy hier agter los.

    Soos haar dogters instap, draai almal se koppe na hulle. Die mense se oë vertel verskillende stories, een van seer, een van plig tot wraak, een van sprakelose moedeloosheid.

    Wat my opgeval het van die begrafnis was dat ons nog nie weet hoe om hierdie gruwelsituasies te hanteer nie, nog minder weet ons hoe om eerbied te betoon.

    Annette was ‘n wonderlike vrou, ek het haar nie geken nie maar in elke foto van haar lyk sy vrolik en gelukkig, haar glimlag betowerend. Ek het gesit en hoor hoe mense met woeder en seer van hul goeie herrineringe praat. Ek het gehoor by die teraardebestelling hoe lief die mense vir haar was, hoe die mense betowerende grepe uit ‘n lewe vol vreugde, passie en waagmoed beskryf het. Ek het gedroom oor hoe dit sou wees om daar te wees in haar geselskap, ek het gedroom hoe so ‘n vrou iets van haar wysheid aan my sou kon oordra. Maar meer as droom het ek gewens ek kon net, net een keer die eer hê om haar hand te skud en daardie pragglimlag te sien. Maar daardie wens sal nooit waar word nie, al wat ek kon sien was die fragmente van ‘n eens wonderlike vrou wat nou in ‘n gemeenskap in versplinter het.

    Tog is daar hoop, daardie fragmente, daardie herinneringe en glanshelder glimlag leef; dit leef in ons gedagtes en drome, asook in ons wraakgedagtes. Gebruik die fragmente, want met die fragmente en herinneringe aan ‘n vrou soos Annette kan mens meer bereik as met die nagedagtes aan die meeste mense. Ons kan nie haar nalatenskap eer deur passief te droom en te onthou nie, nee, ons moet onthou deur aksie en herdenk deur reformasie. Dis ons plig! Mens mag nie Annette vereer deur net te praat nie; sy was groter as woorde en stories. Sy verdien om nie net ‘n gedagte te wees nie. Sy verdien dat ons haar ideale verwesenlik en dít tot op die vlak van, asook anderkant haar grootste verwagtinge te vervul.

    — William Schalksz van der Merwe

  • Brief: Afrikaans: Om ‘n ystervark te streel

    Brief: Afrikaans: Om ‘n ystervark te streel

    In twee briewe redeneer Johannes Comestor dat Afrikaans nie na behore deur Afrikaansinstansies bevorder word nie. Die Europese wortels van Afrikaans word verswyg, die klem val op meertaligheid pleks van Afrikaans en taalsuiwerheid word skromelik verwaarloos.

    Op 17 Maart het ek die volgende teks na LitNet gestuur. Dit is op 19 Maart gepubliseer.

    Afrikaans: Drie werklikhede

    Johannes Comestor

    Etienne van Heerden het gesê: “As redakteur moet ek LitNet nooit sien as ‘n spreekbuis vir wie ook al nie. Ek moet dit nooit gebruik as ‘n manier om bepaalde idees te verkondig nie” (Fred de Vries, Rigtingbedonnerd, Kaapstad: Tafelberg, 2012, p 295). LitNet is ‘n kulturele webwerf (294), ‘n “kuber-Nkandla”, waar almal welkom is (293). Slegs menings wat rassisties of lasterlik is, word uitgesluit (295).

    Sedert 1994 het Afrikaans baie aan status ingeboet. Pleks van een van twee amptelike tale te wees, is Afrikaans een van elf amptelike tale. Pleks daarvan dat Afrikaans in dieselfde mate as Engels amptelik en in die openbaar gebruik word, is Engels feitlik die enigste de facto amptelike taal wat van owerheidsweë bevorder word. Wat opval, is dat Afrikaans deesdae nie net baie minder as voorheen in die openbaar gebruik word nie, maar ook dat dit al hoe meer in onsuiwerheid verval; dat ‘n mengsel van Afrikaans en Engels geskryf en veral gepraat word. Dit lyk asof daar by baie Afrikaanssprekendes nie meer taaltrots is nie. Daar word gestreef na die korrekte gebruik van Engels maar met Afrikaans kan daar maar gemors word.

    Daar is skynbaar nêrens ‘n geskikter platform as LitNet om besorgdheid oor die stand van Afrikaans uit te spreek nie. Daarom is Etienne van Heerden se versekering dat menings soos myne publiseerbaar is, ‘n riem onder die hart. In hierdie artikel lug ek my standpunt oor drie aktuele werklikhede van Afrikaans. Die norm waaraan al drie voldoen, is dat hulle eerlike (hopelik selfs geldige) menings is.

    Afrika-tale

    Ten einde Afrikaans in die huidige plaaslike politieke klimaat meer aanvaarbaar te probeer maak, word dikwels sonder meer (opportunities) beweer dat Afrikaans ‘n Afrika-taal is. Maar Afrikaans is nie in dieselfde mate as die tale vir swartes, bv Xhosa of Tswana, ‘n Afrika-taal nie. Afrikaans is ‘n Euro-Germaanse taal wat deels in Europa en deels in Afrika ontstaan het. Die oorsprong van Afrikaans is Hollands, ‘n Europese taal. Die wortels van Afrikaans is dus veral in wat tans Nederlands en Duits genoem word, tesame met (geringe) beïnvloeding deur bv Oosterse tale soos Maleis. Met hierdie tale as grondslag is Afrikaans plaaslik, dus in Afrika, ontwikkel. Anders as egte Afrika-tale kan daar vir Afrikaans dus nie op meer aanspraak gemaak word nie as dat dit deels ‘n Afrika-taal is. “Afrikaans: taal met Nederlands as basis, maar wat onder invloed van veranderde omstandighede en verskillende uit- en inheemse tale tot ‘n onafhanklike taal in Suid-Afrika ontwikkel het” (HAT). Dit sluit onafhanklikheid van Engels in.

    Die voortbestaan van Afrikaans word deur ‘n enkele taal, Engels, bedreig. Erkenning dat Afrikaans deels ‘n Afrika-taal is, verswak dus nie sy posisie in vergelyking met Engels wat ‘n nie-Afrika- en Euro-Germaanse taal en boonop dié koloniale taal is nie.

    Wanneer daar in uitsonderlike gevalle van owerheidsweë toegewings vir Afrika-tale gemaak word, bv by die toekenning van onderwysstudiebeurse, moet daar nie sonder meer aanvaar word dat Afrikaans by hierdie bevoordeling ingesluit is nie, want – só word verkeerdelik geredeneer – Afrikaans is mos ‘n Afrika-taal. Diegene wat oor die voortbestaan van Afrikaans besorg is, behoort iedere keer wanneer daar oor Afrika-tale gepraat word, vas te stel of Afrikaans, as deels ‘n Afrika-taal, in- of uitgesluit word.

    Meertaligheid

    Afrikaans word dus nie noodwendig ingesluit wanneer na Afrika-tale verwys word nie. Dieselfde geld wanneer meertaligheid ter sprake is; Afrikaans kan uitgesluit word.

    Neville Alexander skryf: “I have no doubt that the generations born in the 2020s and after will be completely trilingual, in that all children, besides being fluent in their home language, will – if this language is not English – also learn English and another important South African language, usually from the Nguni or the Sotho cluster” (Thoughts on the new South Africa, Auckland Park: Jacana, 2013, p 163). By Afrikaansinstansies het dit die gebruik geword om Alexander te loof omdat hy meertaligheid bepleit het. Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) vereer Alexander deur sy jaarlikse openbare voorlesing oor Afrikaans na hom te vernoem. Maar Alexander het Engels (en Duits) bo Afrikaans verkies en – soos aangetoon – nie noodwendig Afrikaans by sy pleidooi vir meertaligheid ingesluit nie.

    Adam Habib verwys na die Universiteit van die Witwatersrand (Wits) se beleid van “competencies to be developed in indigenous languages among staff and students” (Rebels and rage, Jeppestown: Jonathan Ball, 2019, Amazon Kindle 1932). ‘n Nuwe taalbeleid is onlangs deur Wits aanvaar. “Given the limited institutional resources available, the first step in this plan was to change all letterheads, business cards and signage to reflect three languages: English, isiZulu and Sesotho. Language courses specialising in conversational isiZulu and Sesotho have also been established” (2070). Aan Wits word Afrikaans dus uitgesluit nie net wanneer na inheemse tale verwys word nie, maar ook by meertaligheid. Die Afrikaansdepartement aan Wits, waarvan NP van Wyk Louw eens die hoof was (1958-1970), is reeds jare gelede afgeskaf.

    Daar is Afrikaansinstansies wat soms die indruk wek dat hulle meer en sterker pleidooie vir meertaligheid as vir Afrikaans lewer. Die klem moet klaarblyklik eerder na die bevordering van Afrikaans verskuif word omdat meertaligheid Afrikaans kan uitsluit. Dus, ‘n toekomstige meertalige Suid-Afrika sonder Afrikaans is iets wat Afrikaansinstansies geensins behoort te bevorder nie. “As Afrikaans in Suid-Afrika sterf, is dit weg, anders as die geval met Engels” ( Hermann Giliomee, Die Burger, 14.03.2019, p 4).

    Taalsuiwerheid

    Sedert 1994 word (feitlik) geen poging aangewend om taalsuiwerheid by Afrikaanssprekendes te bevorder nie. As daar in hoogs uitsonderlike gevalle op taalsuiwerheid aangedring word, word dikwels teëgewerp dat geen taal suiwer is nie. In iedere taal is daar bv leenwoorde wat as deel van die standaardtaal erken word. Maar as daar taaltrots is, is die gebruik van nie-erkende woorde uit ‘n ander taal onaanvaarbaar. Byvoorbeeld, dit is onnodig om die Engelse woord “issue” in Afrikaans te gebruik omdat ons die Afrikaanse woord “kwessie” het. In die geval van Afrikaans is daar woorde waarmee (feitlik) enigiets wat in bv Engels uitgedruk kan word, gesê kan word; of daar kan, soos voorheen gebruiklik was, woorde geskep word wat met idiomatiese Afrikaans versoenbaar is. Dit is die rede waarom Afrikaans ‘n taal uit eie reg wás; geskrewe en gesproke Afrikaans kon sonder kennis van ‘n ander taal, veral Engels, verstaan word. Geradbraakte loslit-Afrikaans behoort nie ‘n opsie te wees nie omdat dit nie ‘n volwaardige taal is nie; in dié sin dat dit nie sonder kennis van ‘n ander taal, in die praktyk veral Engels, verstaan kan word nie.

    Wanneer die geskiedenis van Afrikaans in die toekoms geskryf word, sal die (doelbewuste) versuim van Afrikaansinstansies om taalsuiwerheid te bevorder, heel moontlik geïdentifiseer word as een van die vernaamste redes waarom Afrikaans ondergegaan het. Sedert 1994 het die owerheid – soos sommige van sy voorgangers, bv Charles Somerset en Alfred Milner – Engels tot die primêre taal in Suid-Afrika verhef. Terselfdertyd het Afrikaansinstansies oogluikend toegelaat dat Afrikaans al hoe meer verengels; dermate dat daar later nie meer sin in was (of sal wees) om dit as wesenlik ‘n ander taal as Engels te beskou nie.

    Die rede waarom taalsuiwerheid uit die agenda van Afrikaansinstansie gelaat word, is klaarblyklik die sug na politieke korrektheid, maw politieke oorwegings weeg vir hulle swaarder as taaloorwegings. Byvoorbeeld, taalsuiwerheid word opgeoffer ten gunste van versoening. Daar word gesê dat die meeste sprekers van Afrikaans bruin is. Op grond hiervan word geredeneer dat die toekoms van Afrikaans deur bruin mense bepaal gaan word. Kaaps word as ‘n variëteit van Afrikaans beskou en daar word van die veronderstelling uitgegaan dat (die meeste van) hulle Kaapssprekers is. Dit is nie noodwendig die geval nie, of baie (dalk die meeste) is (goed) bekend met en dalk ook in groot mate in staat tot Standaardafrikaans. Wat nodig vir die bevordering van Afrikaans is, is dat Afrikaansinstansies alle Afrikaanssprekers tot taalsuiwerheid aanmoedig; nie polities inkorrek net Kaapssprekers nie, maar alle Afrikaanssprekendes. Geradbraakte Afrikaans kom immers deesdae in toenemende mate voor nie net by bruin mense nie maar ook by blankes.

    Die visie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is onder meer “die bevordering van die gebruik en die gehalte van Afrikaans” (LitNet 23.01.2019). Dekades het verloop sedert daar laas deur hierdie instansie ‘n pleidooi vir taalsuiwerheid gelewer is. In uitsonderlike gevalle het taalkundiges soos Willem Botha, die hoofredakteur van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal, en Tom McLachlan, voorheen ‘n prominente lid van die Taalkommissie, hulle in die onlangse verlede ten gunste van taalsuiwerheid uitgespreek, maar sonder om Kaaps as geradbraakte Afrikaans te identifiseer en, in soverre dit Engels is, te veroordeel.

    Ek het ‘n nuttige meningswisseling met ‘n huidige lid van die Taalkommissie gehad: Phillip Louw, “Afrikaans se gideonsbende” (LitNet 11.08.2017, plus meningswisseling van 21 Augustus tot 4 September), maar hy wou nie die rubikon na die veroordeling van die groot Engelse komponent in Kaaps oorsteek nie. Dit sou glo op verpolitisering van ons gesprek neerkom, asof daar oor die behoud van Afrikaans in die nuwe Suid-Afrika vry van die politieke opset besin kon word. Louw spreek hom eerder teen verengelsing in die algemeen en dus ten gunste van meertaligheid uit, terwyl my bekommernis Afrikaansgesentreerd is. Ek is beswaard oor die verengelsing van Afrikaans, onder meer, dalk veral, weens die koestering, om politieke redes, van Kaaps deur bv Afrikaanstaalkundiges en -letterkundiges. Ek beveel aan dat LitNet-lesers die genoemde Louw/Comestor-meningswisseling (her)lees, want daarin kom inligting voor wat ek nie hier herhaal nie.

    Die punt is: Afrikaans het ‘n eerbare toekoms as ‘n taal uit eie reg slegs as Afrikaansinstansies en alle Afrikaanssprekendes wat taaltrots het, sonder versuim pleidooie lewer vir en daadwerklike pogings aanwend om suiwer(der) Afrikaans te praat en te skryf.

    *********

     

    Afrikaansinstansies wat voorgee om Afrikaans te bevorder, het waarskynlik kennis van my skrywe geneem maar nie ‘n enkele een het daarop gereageer nie. Ek het gevolglik op 28 Maart ‘n verdere skrywe na LitNet gestuur. Dit is nie gepubliseer nie. Soos gebruiklik het LitNet nie die beleefdheid om te sê dat my teks in sy geheel gesensor is nie; nog minder wat die redes vir hierdie aantasting van my vryheid van uitdrukking is.

    Afrikaans wankel na die slagbank

    Johannes Comestor

    Afrikaans laat my aan die volgende teksvers dink: “Red dié wat na hulle dood toe gesleep word, dié wat val-val op pad is om doodgemaak te word as jy nie keer nie” (Spreuke 24:11). ‘n Vorige vertaling het meer dramaties verwys na “dié wat na die slagbank wankel.”

    Die Universiteit Stellenbosch (US) het onlangs die pos van Dekaan, Fakulteit Opvoedkunde, geadverteer. Die vereistes wat aan kandidate gestel word, is onder meer: “Bewese ervaring van doeltreffende funksionering binne ‘n veeltalige en multikulturele omgewing. Uitstekende mondelinge en geskrewe vlotheid in minstens Engels” (Sake-Rapport, 10.03.2019, bl 07). Die verlangde veeltaligheid sluit Engels in maar nie noodwendig Afrikaans nie. Die US is voorheen dikwels as die bakermat van Afrikaans beskou. In die akademiese konteks kon daardie etiket met heelwat geldigheid aan die US geheg word. Toe Engelssprekende studente, asook studente wat onderrig in Engels verkies, nog die minderheid was, het die US egter besluit om voorkeur aan Engels as onderrigtaal te gee. Aan die US word die gebruik van Afrikaans reeds jare lank deurlopend afgeskaal.

    Die nuwe rektor van die Universiteit Pretoria, Tawana Kupe, ‘n gebore Zimbabwiër, se ideaal is om daardie inrigting ‘n “Pan-African university” te maak. Hy het hom ten gunste van die onlangse afskaffing van Afrikaans as onderrigmedium uitgespreek. Kupe is heel moontlik nie eens Afrikaans magtig nie. Wat hy beoog, is “to develop an African language to challenge the currency of English” (Daily Maverick, 27.03.2019). Vir Kupe gaan dit om die gebruik van Engels en die verdere ontwikkeling van ‘n swart Afrika-taal; nie om die benutting van Afrikaans as ‘n reeds ontwikkelde akademies-wetenskaplike taal nie. Kupe se meertaligheid sluit Afrikaans uit.

    Ook aan die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) en die Universiteit Vrystaat is Afrikaans as onderrigmedium onlangs afgeskaf. Die Universiteit Johannesburg, voorheen die Randse Afrikaanse Universiteit, word glad nie meer as ‘n Afrikaanse universiteit beskou nie. Daar is diegene wat die hoop bly koester dat Afrikaans op ‘n enkele kampus, Potchefstroom, behoue sal bly, al is Afrikaans op die twee ander kampusse van die Noordwes-Universiteit (NWU) deur Engels verswelg. Die aanvaarde beleid van die NWU is egter dat blanke studente so spoedig moontlik ‘n minderheid op die Potchefstroom-kampus moet word, sodat Afrikaans ook daar in die slag kan bly.

    Dit lyk asof Afrikaans as akademiese taal aan universiteite gedoem is. ‘n Skandalige waarheid is dat Afrikaanssprekendes in baie gevalle die leidende rol in hierdie afskaling en afskaffing van Afrikaans gespeel het. Deels as kettingreaksie hierop word Afrikaansmediumskole al hoe minder en kan hulle mettertyd verdwyn.

    Buite skool- en universiteitsverband word daar ook glad te min Afrikaanstrots geopenbaar. Soos tatoeëring, wat tradisioneel met matrose en kwaaddoeners geassosieer is, het geradbraakte Afrikaans, wat voorheen verwerplik geag is, hoog mode geword. In sy distopiese roman oor die Suid-Afrika in wording, skryf Eben Venter: “Die Afrikaners het soos die Jode hulleself aan ‘n magtige diaspora uitgelewer en die bloedrivier vir goed verlaat, maar anders as die Jode het hulle selfs hulle taal soos mufbrood op die water weggegooi, snel drywend en stroomaf sodat van die woorde binne die taal, woorde wat almal eens op ‘n tyd onthou het, al vinniger wegvloei en onderwater begin verdwyn. Dan onder dan bo die water soos vingervissies, soms kon jy hulle spatgeluid net nog onderskei, maar soos die geringste waterlewe het hulle ook verdwyn om nooit meer gesien of gehoor te word nie, vinniger en in groter getalle, sodat hulle teenwoordigheid altyd geringer geword het, altyd maar vaer totdat daar g’n enkele taal of tyding meer van hierdie woorde se bestaan oorgebly het nie” (Horrelpoot, Kaapstad: Tafelberg, 2006, bl 219).

    Ek het onlangs die aandag op drie werklikhede van Afrikaans gevestig (LitNet 19 Maart): (1) Afrikaans is nie ‘n inheemse of Afrika-taal in dieselfde sin of mate as die moedertale van swart mense nie. (2) Pleidooie vir meertaligheid sluit nie noodwendig Afrikaans in nie. (3) Vir die voortbestaan van Afrikaans as ‘n taal uit eie reg naas Engels is veldtogte ter bevordering van taalsuiwerheid noodsaaklik.

    Dus, dit is fundamenteel verkeerd om (1) die herkoms van Afrikaans, in soverre dit Europees is, te probeer wegsteek; (2) pleidooie vir veeltaligheid te lewer pleks van die heil van Afrikaans voorop te stel; en (3) alle variëteite van Afrikaans, ook dié wat erg Engelsbesoedel is, sonder meer as heilsaam te propageer. Dit is as ‘t ware soos om ‘n ystervark te probeer streel. ‘n Misplaaste sug na politieke korrektheid, wat teen die belange van Afrikaans indruis, is onderliggend aan al drie hierdie euwels. Afrikaans is ‘n voortreflike bate waarop Afrikaanssprekendes ongekwalifiseerd trots behoort te wees.

    Instansies wat as missie die bevordering van Afrikaans het, moet myns insiens in hierdie drie opsigte hulle strategie aanpas sodat hulle aksies openlik en onmiskenbaar die heil van Afrikaans bevorder. Dit is nie in al drie opsigte die geval by enige van die leidende Afrikaansinstansies nie, bv die ATKV, ATM, ATR, FAK en die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.

    Die reaksie op my vorige skrywe was teleurstellend. Nie ‘n enkele van hierdie instansies het hom verwerdig om te reageer nie; ook nie ‘n enkele lid van die Taalkommissie nie. Dit gaan hier uitsluitlik om die bevordering van Afrikaans. Dít behoort van die uiterste belang vir hierdie instansies en persone te wees.

    Ek het hierdie artikel met ‘n teksvers begin. Ek sluit met twee teksverse af: “Maar ek hou my doof, ek hoor niks, ek hou my stom, ek maak my mond nie oop nie. Ek het geword soos ‘n man wat niks hoor nie en wat niks het om te antwoord nie” (Psalm 38: 14-15).

    ********

    Kommentaar

    As ‘n pleidooi soos die bostaande, wat suiwer op die heil van Afrikaans ingestel is, publikasie deur ‘n webblad soos LitNet geweier word, kan dit op ‘n hoogs ontstellende verskynsel dui: dat Afrikaansinstansies dermate deur politieke korrektheid gekaap is, dat die agteruitgang – pleks van die vooruitgang – van Afrikaans deur hulle bevorder word. LitNet kan inderdaad as die hoofpleitsbesorger van Kaaps beskou word; daardie “variant van Afrikaans” wat so oordadig met Engels besoedel is dat dit nie sonder kennis van Engels verstaan kan word nie.

    Maar dít is die soort Afrikaans wat guns by LitNet vind. Pleks van my skrywe te publiseer, het LitNet eerder gunstige publisiteit aan die DAK-byeenkoms verleen. Ek verwys na Izak de Vries se artikel, “Afrikaans: Waarheid en versoening onder een DAK” ( LitNet 3 April). Hierdie byeenkoms het op 30 en 31 Maart plaasgevind. DAK gee voor om inklusief te wees, maar is na “drie Khoisan-ikone” vernoem: Doman, Autshomao en Krotoa. Afrikaans is glo deur die blankes/Afrikaners gekaap, wat impliseer dat nie-blankes die eintlike skeppers van Afrikaans is. Ek het nie hierdie byeenkoms bygewoon nie. Wat volg, is gebaseer op wat De Vries berig.

    Die ANC-aktivis, Hein Willemse. was een van die sprekers. Hy gee graag voor dat Afrikaners Afrikaans gesteel het op ‘n manier soortgelyk aan hoe Afrikaners glo grond van die swartes gesteel het. Willemse is ‘n Afrikaansdosent wat die feitlik onmoontlike vermag het deur die Tydskrif vir Letterkunde in ‘n oorwegend eentalige Engelse vaktydskrif te transformeer. Maar hy is nie hieroor gekritiseer by hierdie byeenkoms wat veronderstel is om Afrikaans te bevorder nie. Hy word ook nie hieroor deur die polities korrekte Afrikaansinstansies, asook Afrikaanstaalkundiges en -letterkundiges, tot orde geroep nie. Willemse se Afrikaansontrouheid, sy dislojaliteit teenoor Afrikaans, asook sy vooropstelling van sy politieke dogmas, word oorgesien. Daarmee word die agteruitgang en moontlike ondergang van Afrikaans bevorder.

    In dieselfde polities korrekte Afrikaansgeledere word die uitgesproke marxis, Neville Alexander, wat as veroordeelde misdadiger tronkstraf op Robbeneiland uitgedien het, hemelhoog geprys, onder meer omdat hy meertaligheid bepleit het. Alexander het nie voorkeur aan Afrikaans gegee nie en hom eerder as Engelssprekend voorgedoen. Adam Small word polities korrek as ‘n Afrikaans-ikoon voorgehou, maar sy doelbewus gekose huistaal was Engels en nie sy moedertaal, Afrikaans, nie. Dieselfde geld Jonathan Jansen, wat graag oor Afrikaans uitsprake lewer, maar hy word geensins afdoende verkwalik vir die afskaffing van Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Vrystaat nie. Danny Titus het tydens sy studie in Nederland sy werkstukke in Engels gelewer, nie in sy moedertaal, Afrikaans, nie. Hy verkies Engels as sy huistaal maar dan word hy toegelaat om ampshalwe die mees uitgesproke ATKV-woordvoerder oor Afrikaans te wees. Enigeen wat die heil van Afrikaans op die hart dra, behoort ander Afrikaans-ikone as Willemse, Alexander, Small, Jansen en Titus (asook Michael le Cordeur – kyk hier onder) te soek. Hulle dank hulle vermeende en skynbaar onaantasbare ikoniese status nie aan hulle Afrikaansgetrouheid nie, maar aan ‘n nie-taaloorweging, naamlik dat hulle almal bruin is.

    Willemse etiketteer Afrikanernasionaliste se Afrikaans as ‘n koloniale taal. Daar is ‘n teenstrydigheid hierin. Daardie nasionaliste wou juis van die Engelse koloniale juk ontslae raak. Die Kaap was in elk geval slegs van 1803 tot 1806, tydens die Bataafse bewind, ‘n kolonie van Holland. Van 1652 tot 1795 was dit ‘n besitting van ‘n maatskappy, die VOC. Suid-Afrika was by uitstek ‘n Engelse kolonie (1795-1803, 1806-1910). Engels is dié koloniale taal in Suid-Afrika. Engels eerder as Afrikaans is die taal waaraan baie van die bruin elite voorkeur gee. Maar dan is dit sommige van hulle wat tydens byeenkomste, soos dié van DAK, probeer voorskryf wat Afrikaans is en behoort te wees.

    Die olifant in die huidige Afrikaansruimte, naamlik geradbraakte taal, word doelbewus misgekyk. Die naaste wat in De Vries se berig hieraan gekom word, is ‘n verwysing na “die jag op sogenaamde anglisismes,” dus ‘n geringskatting van die bedreiging wat Engels vir Afrikaans se voortbestaan inhou. Engels is sedert 1994 de facto die enigste amptelike taal en die ANC-regering sou die land graag wou transformeer sodat Engels die enigste nasionale taal is. Dit is onderliggende ANC-gedienstigheid wat veroorsaak dat daar skynbaar geen kritiek hierop tydens die byeenkoms uitgespreek is nie.

    Tot vervelens toe word voorgegee dat bv die Khoi-Khoin- en slawe-invloed op Afrikaans deur die blankes/Afrikaners ontken word. Die beperkte invloed uit daardie oorde is egter selfs tydens die hoogbloei van apartheid erken, soos sedert 1975 in klip en beton in die Afrikaanse Taalmonument in die Paarl vergestalt word. Waarteen Afrikaners tereg beswaar opper, is die huidige manie om Afrikaans tot ‘n nie-blanke uitvinding te verklaar wat daarna deur blankes gekaap/gesteel is. Die historiese waarheid dat blankes die leeue-aandeel in die daarstelling, ontwikkeling en amptelike erkenning van Afrikaans gespeel het, kan nie met reg ontken word nie.

    Een van die nuwe vorme wat die verkleinering en afkraking van die rol van blankes in die uitbouing van Afrikaans aanneem, is om die ontstaan van Afrikaans tot lank voor 1652 te dateer. Hans du Plessis het in aansluiting by Christo van Rensburg hieroor by die DAK-konferensie gepraat. Volgens Van Rensburg het Afrikaans in 1595 ontstaan. Hoekom? Omdat die eerste Nederlandse skip onder die bevel van Cornelis de Houtman toe om die Kaap gevaar en die bemanning in Mosselbaai aan land gegaan het. Of daar kontak met die Khoi-Khoin gemaak is en hoedanig die kontak was, word nie in WAM Carstens en EH Raidt se 2019-boek gesê nie. Ook nie hoe die destydse (taal)gebeure in Mosselbaai taal in die omgewing van Tafelbaai kon beïnvloed nie. Dit is werklik ‘n verregaande en lagwekkende poging om na strooihalms te tas ten einde blankes se inisiatief met Afrikaans verdag te maak. Seker by geen ander taal word daarop aanspraak gemaak dat dit op so ‘n absurde manier ontstaan het nie.

    Deesdae is die gewoonte dat as ‘n mens nie van iets hou nie, dit ‘n konstruk genoem word. Standaardafrikaans is volgens Du Plessis nie net ‘n konstruk nie maar die somtotaal van al die variëteite van Afrikaans. In werklikheid is Standaardafrikaans egter ‘n konstruk omdat ‘n keuse uit daardie variëteite gemaak is en steeds gemaak word. In hierdie konteks kon Du Plessis sy afkeuring van Kaaps in soverre dit Engels is, uitgespreek het, maar hy het dit klaarblyklik nie gedoen nie. In plaas daarvan het hy polities korrek die volgende stommiteit kwytgeraak: Afrikanernasionalisme het die Afrika-hart uit Afrikaans geruk. Die vernederlandsing van Afrikaans het glo Afrikaans verarm. Ek sou eerder die teenoorgestelde beweer: Hollands/Nederlands het Afrikaans verryk. Afrikaans kan hom nie van sy Nederlandse grondslag losmaak nie. In talle opsigte kwalifiseer Afrikaans steeds as ‘n dialek van Nederlands.

    Braam Hanekom het gekom met die eienaardig gedagte dat die NG Kerk in die Wes-Kaap op grond van taal en ingevolge die Belhar-belydenis met die VGK kan verenig. Hierdie naïewe mens besef nie in watter mate die VGK verengels het en Afrikaansdislojaal is nie. Die vereniging van die NGK met die VGK sal die gatslag vir Afrikaans as kerktaal wees. Kan Hanekom hom voorstel dat ‘n sinode van ‘n verenigde NGK/VGK Afrikaans as voertaal sal duld?

    Michael le Cordeur, in ‘n Afrika-hempie getooi, het beweer dat Afrikaans swaar dra aan die Nasionale Party se bewind, terwyl dit in werklikheid die bloeitydperk van Afrikaans was. Om Afrikaans ‘n witmanstaal te noem, is glo om dit te stigmatiseer. Dus, wat met blankes geassosieer word, is sleg. Hoekom? Seker omdat blankes in Le Cordeur se oë verwerplik is. ‘n Moskee in die Bo-Kaap is volgens Le Cordeur dalk ‘n groter hoeksteen vir Afrikaans as die Taalmonument. Het iemand Le Cordeur gekonfronteer oor sy openlike ondersteuning van die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch? Klaarblyklik nie, maar dan word wat hy oor Afrikaans te sê het, steeds ernstig bejeen en onkrities aangehoor.

    Anton van Niekerk het die skuld vir die verengelsing van die Universiteit Stellenbosch (US) aan die studente probeer toeskryf; dat hulle nie sterk genoeg oor Afrikaans as onderrigtaal voel nie. Daarmee verdoelsel hy sy eie skandalige aandeel, soos gedokumenteer deur Pieter Kapp, in die bevordering van die verengelsing en die afskaling van Afrikaans aan die US. Hiervoor is hy nie voor stok gekry by hierdie byeenkoms nie, wat skynbaar in eensydigheid en valsheid uitgemunt het.

    Afrikanernasionalisme is tydens hierdie byeenkoms verdoem, maar geen woord van kritiek is teen swart nasionalisme geuiter nie. Apartheid, wat wesenlik op blanke selfbehoud ingestel was, word sonder meer verwerp, maar die terrorisme en ander dade van geweld wat deur die terreurbendes van die ANC/UDF en PAC gepleeg is ten einde die politieke mag te bekom, word veronderstel om voortreflik te wees.

    Aan Afrikaans word die negatiewe etiket van verdrukking geheg. Terreurdade wat deur ANC-kamerade in Afrikaans gepleeg is, word egter getakseer asof aan sulke onbeskaafdheid ‘n positiewe etiket geheg moet word. Die ANC-terroris, Basil Kivedo, het bv voorheen vertel hoe hy “sabotasie in Afrikaans gepleeg het, hoe ek in Afrikaans die kleefmyn gemonteer en gedetoneer het.” Jacques van der Elst, as uitvoerende hoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, het goedkeurend na Kivedo se Afrikaanse terrorisme verwys. Die talle opsigte waarin die stryd om die behoud van Afrikaans ontaard het, is ontstellend en saai vertwyfeling oor die oorlewingsmoontlikhede van Afrikaans. Ander instansies en mense as dié wat deesdae luidrugtig menings oor Afrikaans uiter, moet liefs op die voorgrond tree en ‘n stryd ten bate van eerbare, suiwer Afrikaans voer.

    Die teks van Hein Willemse se voordrag is op 4 April op LitNet gepubliseer. Ek het dit nie nodig gevind om enigiets te verander aan wat ek hierbo na aanleiding van De Vries se weergawe geskryf het nie. Wat Willemse en diesulkes skryf, word deur LitNet as publiseerbaar geag. Wat ek skryf, word egter van LitNet-lesers weerhou. Behoort dit ‘n bron van trots vir LitNet te wees? Word Afrikaans op hierdie manier ten beste gedien?

    —Johannes Comestor

     

  • Brief: ANC-staat is anti-blank as dit by onderhoud van skole soos Hoërskool Driehoek kom

    Brief: ANC-staat is anti-blank as dit by onderhoud van skole soos Hoërskool Driehoek kom

    Ek dink die meeste van die ou model C-skole gaan sulke krake in baie van hul geboue en strukture toon soos dié by Hoërskool Driehoek. Niemand sien dit raak nie. Dit is uit die oog uit en die departement doen niks om ingenieurs of wie ook al die geboue kan inspekteer, aan te stel nie.

    Die departement gee minimale fondse om model C-skole te help met onderhoud. Ek weet van twee skole direk langs mekaar wat model C-skole was. Die een (ou seunskool) het ‘n swart skool geword terwyl die seuns oor is na die meisieskool om dan ‘n gemengde skool te word.

    Die departement het bykans 20 miljoen rand spandeer om daardie swart skool weer op te knap. Hoeveel is aan die blanke skool reg langsaan spandeer? Niks!

    Die staat sal moet besef dat die veiligheid van leerders, ouers en onderwysers hul verantwoordelikheid is! Daar word mos gereken dat alle ou model C-skole ryk is en self die onderhoud moet doen. Daardie skole het doodeenvoudig nie daardie fondse nie. Die staat moet ten volle verantwoordelik gehou word vir sulke ongelukke wat gebeur!

    —Phillip Enslin

  • Geseënde Geloftedag aan al ons lesers!

    Geseënde Geloftedag aan al ons lesers!

    PRAAG wens al sy lesers ‘n geseënde Geloftedag toe. Dis die een dag van die jaar dat daar ‘n eenheidsgevoel onder alle Boere en Afrikaners heers, in herinnering aan die lyding, opofferings en heldedade wat die Groot Trek behels het. Die moord op Piet Retief en die daaropvolgende Slag van Bloedrivier is vir altyd in ons geskiedenis ingebrand. Selfs nie eens die huidige bewind met sy miljarde rande se anti-Afrikaanse propaganda kon dit uitwis nie.

    Hier is ‘n YouTube-video van veertig minute wat die geskiedenis van Bloedrivier oorvertel.

  • Elma Potgieter: Ja, opstand is noodsaaklik

    Elma Potgieter: Ja, opstand is noodsaaklik

    ‘n Kort brief na aanleiding van Suidpunt se artikel op die Praag-blad oor NP van Wyk Louw se Lojale Verset: “Opstand is net so noodsaaklik in ‘n volk as getrouheid. Dit is nie eens gevaarlik dat ‘n rebellie misluk nie; wat gevaarlik is, is dat ‘n hele geslag sonder protes sal verbygaan.”

    Dit is natuurlik absoluut waar.

    Die punt is egter, Suidpunt, sonder selfbeskikking, al is dit sonder landsgrense, maar met absolute soewereine beheer oor “eie sake” het ons eintlik nie ‘n hoop op “opstand in eie geledere” nie. Ons is te besig met oorlewing binne ‘n vyandige staat.

    Ek het die volgende op 10 Julie vanjaar aan dr. Pieter Groenewald gerig na aanleiding van sy deelname aan Praatsaam (RSG) oor etnisiteit in die politiek. Hy was ‘n stem van verstand en redelikheid te midde van ‘n gerondvallery om politiek korrek te bly.

    Ons is as volk in so ‘n stryd gewikkel om te probeer oorleef dat die skep van Groot Kuns tans heelwaarskynlik grootliks agterweë bly.

    Soos NP van Wyk-Louw dit al in November 1938 in verskeie essays* bespreek het:

    Hy beweer dat Groot Kuns uit die intellektuele aristokrasie van die volk tot stand kom terwyl hy terselfdertyd maan dat dié aristokratiese denkwyse nie verwar moet word met verwaandheid nie. Ek haal hom aan:

    “Die aristokratiese lewenshouding is altyd iets weerbaars en soldaatagtigs – dit is nooit ‘n jag op vooruitkom nie… In die kuns en die wetenskap is die hele hoër geestelike lewe, die aristokratiese lewenshouding, dié wat hom die strengste tug oplê, wat alleen die wette van die skoonheid en die waarheid eerbiedig… Die massa is met baie minder as die volmaaktheid tevrede, desondanks staan die aristokratisme nooit vreemd teenoor die volk nie. Daar is geen verwaandheid nie… ‘n Volk kan nie ‘n groot hoop mense wees wat leef, verdien, paar en doodgaan nie. So iets bloot-biologies – ‘n bredie mensvleis, ‘n biosfeer om die aarde – sou iets ontsettends en aanstootliks wees, iets soos ‘n pak slange wat agter glas deurmekaar gekrul lê… Die mens word enkeld, helder, mooi en waardevol alleen in soverre as hy aan die geestelike lewe deelneem, en ‘n groep word volk en waardevol, kry die reg om te bestaan, alleen in soverre as hy geestelike lewe voortbring… Ons mag nie en ons hoef nie te vrees dat ons as volk te klein in getalle is om groot kuns voort te bring nie; toe Athene sy beste werk geskep het, was hy so groot soos een van ons Afrikaanse dorpe, maar hy het geestelik vry soos ‘n jong man gestaan teenoor die miljoene-ryke van Egipte en Persië waar die enkeling in die massa soos in welsand versink het.”

    Daar is geen groter argument ten gunste van etniese selfbeskikking as bogaande nie.

    Ons móét ‘n groot mate van selfbeskikking bewerkstellig om moedertaalonderwys as een voorbeeld te kan waarborg.

    Ek wil hier iets byvoeg. ‘n Mens kan onder huidige deurmekaar toestande heelwaarskynlik dan ook nie profetiese kunsprodukte verwag nie – iets wat die grootse NP van Wyk-Louw met Raka, ‘n DJ Opperman met “Edms Bpk” en ‘n Uys Krige met “Die Soldaat” wel aan ons nagelaat het.

    – Elma Potgieter

    * Die essays is vervat in ‘n bundel opgestel deur wyle dr. Elize Botha.

  • Brief van Mr. Domestos: Waarheen nou, Gehasi?

    Brief van Mr. Domestos: Waarheen nou, Gehasi?

    Hier in die vroeë oggendure swoeg ek met die verwerking van ‘n projek aangehelp deur ‘n konstante voorraad kafeïn en nikotien (ek wéét, ek wéét).  Nogtans vind ek dat my aandag telkens afgelei word deur die nuus. Nog ‘n plaasmoord, nog ‘n bejaarde wat aangeval is, die rand wat val, die SAUK en Eskom is alweer bankrot, stakings onder die dekmantel van diensleweringsprotes. Dit lyk droewig. Oplossings kan ek weliswaar nie bied nie, en die opsies is maar weinig. Intussen word die pot se water stadig maar seker al warmer. Hiermee ook my stuiwer in die armbeurs:

    Ondersteun Grondhervorming

    Dat grondhervorming gaan geskied is ‘n voldonge feit en die massas sal nie rus voor daar radikale transformasie plaasvind nie. Die meeste Afrikaners ondersteun dit mits dit in lyn met die grondwet geskied sonder diskriminasie teenoor die minderheidsgroepe.  Selfs onder instansies soos Afriforum, Agri SA, Graan SA ensovoorts heers drastiese verskille en geen konsensus gaan ooit bereik kan word nie. Dit is alte duidelik hoe gou sekere leiers in die teenwoordigheid van Ramapokker en kie kapituleer. Afrikaners is nou eenmaal nie groepsdiere nie en almal trek dwars – nog meer so sonder behoorlike leierskap.

    Bowendien gaan die regering hul sin kry deur die grondwet te verander, en onteiening sonder vergoeding is bloot ‘n kwessie van tyd.  Die Suid Afrikaanse regering het nie meer noemenswaardige bande met Europa nie en die koers wat ingeslaan word is ‘n posisionering in lyn met hoofsaaklik Sjina, Rusland en die ander BRICS lande – die het reeds swaar belê in Afrika. Nie die VSA, VK of enige Europese land het die politieke wil om in te gryp nie, en gaan dit doodeenvouding nie doen nie. Hulle het meer indringende probleme en nie een van hulle is bereid om vir hulself konflik met die BRICS lande op die hals te haal nie as gevolg van die potensiaal vir toekomstige handel, korrupsie en konflik. Die Zim scenario blyk al hoe meer ‘n realiteit te word. Afrika het doodeenvoudig ‘n ander benadering ten opsigte van eienaarskap en hul idee van demokrasie verskil loodreg met blanke kultuur.

    Protes en Selfverdediging

    Met protesoptogte gaan daar nie veel bereik word nie en min indien enige “Afrikaner” instansie is bereid om hul teen enige vergrype uit te spreek nie (ATKV, kerke ens).  Die meeste Afrikaner kultuur organisasies en gebruike is tot niet sonder ‘n piep van enige van die organisasies. Weg is Die Stem, die Vlaglied, volkspele, Bybel as skoolvak, opening met gebed, boeremusiek, Afrikaanse tv reekse, kommando’s, diensplig, skou en feesterreine op die platteland, geen befondsing vir Afrikaner monumente en museums, historiese geboue gaan tot niet, straat en dorpsname word bloot geskiedenis (Pietersburg, Klerksdorp, Potgietersrus ens). Die SAUK, Afrikaanse besighede, skole, universiteite, kolleges, koshuise – almal gedoem na bloot ‘n paragraaf in die geskiedenis. Plattelandse dorpe verswart en besighede word bedryf deur Sjinese en Somaliërs. Instede van die blanke winkeltjies en supermarkte ondersteun, word werkers aangery na die groot dorpe se Checkers en OK. En steeds swyg die ATKV, die susterskerke, die GRA en andere. Behoorlike Afrikaanse musiek sterf uit – stoutgattreffers is wat my aanbetref nie musiek nie. Die meeste wildsplase, vakansiehuise en gastehuise spog met Afrika name. Ons moor Afrikaans self uit.

    Intussen is die verkiesing op hande en die regering beoog om die massas tevrede te stel – die massas is grondhonger al het hul nie ‘n benul van boer nie. Eintlik is hul geldhonger en die grond gaan weer verkwansel word. In die beperkte denke van die massas het blankes die land gesteel, en basta.  Feite tel nie punte nie.

    Natuurlik sal daar diegene wees wat hul gaan verset, maar as jou gesin uitgewis is (word) beteken jou grond weinig en jy is volgende. Bravade gaan niks help nie. Selfverdediging werk in ‘n kleiner mate, maar soos wat in Zimbabwe gebeur het is daar geen verweer as ‘n skare op jou plaas toesak en jy ‘n keuse moet maak tussen jou eiendom en jou gesin se lewens nie. Jammer, my gesin kom eerste. Ongelukkig kan ons nie op die polisie of buurtwag staatmaak om in alle gevalle te help nie, soos ons reeds weekliks in die media lees. Intussen word die blankes stelselmatig uitgemoor. Selfs al sou groepe vir ‘n tyd hulself kon verdedig sal voorrade ook mettertyd uitgeput raak – Afrika soos ons nou al geleer het, het ‘n ander begrip ten opsigte van tyd. Hulp gaan nie opdaag nie en stelselmatig word alles in lyn gebring met Afrika kultuur.

    Selfbeskikking

    Daar is baie gedebateer oor die haalbaarheid daarvan. Alhoewel dit ook in die grondwet vervat is, weet ons ook dat die grondwet gewysig kan word – en dit sal in alle waarskynlikheid om beheer te behou. Dan die vraag – watter deel van die land? Suid-Kaap? Noord Kaap? Karoo? Waar en waarmee gaan almal boer? Waarheen met al die derduisendes in plakkerskampe rondom die stede en dorpe? Geforseerde verwydering is nie eens ‘n opsie nie. Binne ‘n bestek van ‘n paar jaar is hul weereens die meerderheid en dan herhaal die situasie hom van vooraf. Die ANC regering gaan dit definitief nie toelaat nie.

    Orania

    Regtig? Orania is op die vlaktes duskant Hebron. Ek was al daar en glo my, dit is nie waar die meeste van ons wil wees nie. Daar is beperkte grond en kan nie veel meer boere akkommodeer nie. Hoeveel plase kan daar uiteraard uitgekerf word uit daardie 9 km² en hoeveel mense kan die infrastruktuur dra? Hoe groot kan dit word sonder dat die regering ingryp? Buitendien, Orania is eintlik privaateiendom en jy gaan nie jou eiendom of besigheid in geheel self besit nie – aandele in stede van titelaktes. Orania het ‘n bestuurskomitee wat alles oorsien en jy is onderhewig aan hul reëls en regulasies om jou besigheid te bestuur. Dit werk vir ‘n paar mense, maar is nie ‘n haalbare opsie nie.

    Emigreer

    As jy kan is dit ‘n opsie, en vele het dit reeds gedoen maar dit kos geluk en geld – baie daarvan. Buiten die finansiële aspek is dit ook die agterlaat van familielede, sommige bejaardes. Indien ‘n groot groep wou emigreer, wat word dan van die minder bevoorregtes, kinderhuise, regstellende aksie slagoffers en dies meer? Ek kan nie insien dat enige land hul deure wawyd gaan oopmaak vir groot volumes nie.

    Massa-emigrasie

    Ongelukkig is dit ‘n politieke turksvy en Suid Afrika word steeds as ‘n veilige land beskou en geen land het tot dusver aangebied om groot getalle Afrikaners in te neem as vlugtelinge nie.  Ook is die meerderheid Afrikaners nie finansiëel daartoe in staat nie as gevolg van of puntestelsels of enorme kapitaalbeleggings wat vereis word.   Maar, die geskiedenis het ons ook geleer dat enige groepe immigrante ten enige tyd verplaas kan word. Rusland het wel gesê dat dit oorweeg sal word maar dit vereis stewige kapitaalbeleggings en in die verlede is sulke groepe, soos met die Duitsers, rondverskuif of erger situasies nog het ontstaan as gevolg van politiek. Die uiteinde van klein groepies is noodgewonge totale integrasie en assimilasie en die einde van die Afrikaner taal en kultuur. Australië mag dalk ‘n groepie boere inneem (soos Georgië in 2011), maar dit sluit die res van die Afrikaners uit.

    ‘n Nuwe Tuisland

    Hierdie is waarskynlik bloot wensdenkery, maar tog ‘n opsie wat nog nie ondersoek is sovêrre ek kan vasstel nie. Hierin kan dalk net die antwoord lê. Alhoewel die grootte van ‘n land tog ‘n belangrike rol speel, is daar verskeie lande soos Monaco (2km²), Liechtenstein (160 km²), Nauro (21 km² ) en andere wat (uiters) suksesvol is.  Daar is ‘n verskeidenheid van eilande te koop (o.a. Panama – 30 km², Chile – 64.7 km²). Dit is meestal onderontwikkeld maar en kan nogal heelwat bewoners akkommodeer.

    https://www.privateislandsonline.com/search?availability=sale&region=&q2=&q=&price_range=0%3A50000000&size_range=1000%3A1000&view%5Bmap%5D=0

    Kan dit nie dalk die begin wees van ‘n nuwe onafhanklike Afrikaner staat nie? Die eiland kan ontwikkel word as ‘n toeriste bestemming, belasting hawe vir beleggers ens. Boere wat wel wil voortgaan om te boer in Afrika kan ‘n veilige hawe hê vir hul familie en gesinne terwyl die eiland ontwikkel word. ‘n Regering kan saamgestel word uit bekwame amptenare en weermaglede wat werklike ondervinding het. Die wat wil bly kan bly. En nee, ek kan dit nie bekostig nie – maar daar kan sekerlik ‘n manier wees om befondsing te bekom? Aandele, beleggings, Ernie Els? Dagvaar vir Theresa May vir ABO se pyn en leiding? Ek weet nie…

    Dit is waarskynlik net wensdenkery, maar, is dit nie die moeite werd om dit as opsie te ondersoek nie? Andersyds droom ek maar voort!

    Nouja, hierdeur het ek sekerlik vir myself die gramskap op die hals gehaal van die hele gemeenskap! En ek kort vars koffie. Sela.

    —Mr. Domestos

  • Brief: ‘Sonder vergoeding’ bloot ‘n aanval op wittes

    Brief: ‘Sonder vergoeding’ bloot ‘n aanval op wittes

    Ek het nog nie waargeneem dat enigeen oor die openlik rassistiese
    aspek van onteiening sonder vergoeding praat nie. Tereg weet almal dat
    onteiening gemik is teen grond in wit besit, maar daar is kru rassisme
    in die term “sonder vergoeding” verbloem wat niks anders is as ‘n
    openlike aanslag van die ANC op die wit minderheid nie, en waarvan die
    einddoel die uiteindelike ondergang van die wit minderheid sal wees.

    Wittes kyk na die aspek van “onteiening van hul grond” en is tereg
    ontsteld. Maar vir Ramaphosa gaan dit oor die komende verkiesing met
    hierdie onderbewuste boodskap aan die ANC se kiesers: kyk hoe straf
    ons nou die witman deur hom te verarm deur nie te betaal vir die
    witman se grond wat ons aan julle gaan uitdeel nie. Dit is presies
    dieselfde boodskap wat die barbaarse marteling en teregstelling van
    witmense tydens plaasmoorde oordra — kyk wat doen ons aan die witman.
    Wittes sien dit nie raak nie, maar die deursnee swart persoon weet
    presies wat daardie boodskap is.

    Elke redelike argument wat die ANC en ander voorstanders van
    grondhervorming moontlik kan maak, val plat as dit kom by die openlike
    rassistiese aspek van grondhervorming waar dit sonder vergoeding sal
    plaasvind. In alle lande wat waarin ‘n vrye mark gevestig is, is
    eiendomsreg ‘n fundamentele beginsel waarop die samelewing gebou is.
    Maak nie saak hoe die ANC onteiening sonder vergoeding bewerkstellig
    nie, die eerste stuk grond wat sonder vergoeding afgeneem word, sal
    effektief alle eiendomsreg in SA uitwis. En die ANC stel dit duidelik
    dat dit eiendom in wit hande is wat ter sprake is, dus maak ras die
    kern van die beoogde onteiening uit; dit gaan alles oor ras. Alhoewel daar
    10 miljoen swart huiseienaars is, is daar nagenoeg 40 miljoen
    swartmense wat sou kon aanspraak maak op die eiendom van 32 000 wit
    plaasboere en 700 000 wit huiseienaars — daar is dus eenvoudig nie
    genoeg eiendom in wit hande om moontlike aansprake van swartes te
    bevredig nie. Dit is vanselfsprekend dat sonder effektiewe
    eiendomsreg, sal daar binne enkele jare min wit persone wees
    wat enige eiendom sal besit. Dit kan uiteindelik ook alle vorme van
    eiendom wees wat afgeneem word, want presies dieselfde argument wat
    geld oor die witman se grond, mag geld vir alle rykdom in wit hande.

    Dit is ongelooflik dat so ‘n boodskap deur ‘n staatspresident
    uitgestuur kan word aan sy ondersteuners en dat die wêreld, en selfs
    ‘n deel van die wit minderheid wat geraak sal word, hom toelaat om
    daarmee weg te kom. Inteendeel, ‘n belangrike groep wit sakeleiers kyk
    op na Ramaphosa as die persoon wat hulle gaan red uit die verknorsings
    wat Zuma veroorsaak het.

    Ons staar hier in die afgrond af, waar ons enigste keuses veg, vlug of
    verdwyn sal wees. Verdwyn sal assimilasie met die swart meerderheid
    beteken, waar wittes wat hul eiendom verloor het totaal verarm is en
    ter wille van oorlewing hul identiteit, kultuur en selfs taal sal moet
    prysgee.

    Onteiening sonder vergoeding sal effektief die einde beteken van die
    demokratiese eksperiment van 1994 alhoewel die meerderheid wittes dit
    dalk eers oor enkele jare sal agterkom dat ons al vêr gevorder het op
    die pad wat Zimbabwe gevolg het.

    —Casper Labuschagne

  • Brief: Oor Lesufi-pop en ‘rassisme’

    Brief: Oor Lesufi-pop en ‘rassisme’

    Na aanleiding van die Lesufi-pop wat blykbaar oornag sy verskyning gemaak het in Pretoria en die etiket van “rassisme” wat nou weer om volksgesindes se nekke gehang word, die volgende.

    Behalwe die feit dat die geskreeuery oor “rassisme” nou uiters vervelig raak, besef geagte mnr. Lesufi skynbaar nie dat hy besig is om mee te doen aan volksmoord nie. Hy is besig om ‘n internasionale konvensie ten opsigte van volksmoord te oortree.

    In die Suid-Afrikaanse Regskommissie se werkstuk oor Groeps- en Menseregte, Werkstuk 25, verskyn daar op p 334 die volgende oor Volksmoord:

    11.28  ‘Sedert die stigting van die VVO is vier belangrike konvensies aangegaan wat minderhede beskerm, te wete:

    i) Die Volksmoord-konvensie van 9 Desember 1948 (Die Konvensie met betrekking tot die Voorkoming en Bestrawwing van die Misdaad van Volksmoord)

    11.29 Die Konvensie bepaal dat aantasting van ‘n nasionale, etniese, rasse- of religieuse groep met die doel om dit ten dele of in die geheel te vernietig strafbaar is. Onder volksmoord word nie alleen gereken die doodmaak van lede van die groep nie, maar ook die berokkening van ernstige liggaamlike of sielkundige leed aan lede van die groep…’

    Kan die afdwinging van ‘n ander taal van onderrig of die gedwonge integrasie van rassegroepe nie gereken word as ten minste “ernstige sielkundige leed” wat die lede van ‘n bepaalde bevolkingsgroep aangedoen word nie?

    Mnr. Lesufi moet maar hand in eie boesem steek. Wat is sy beheptheid met die onderdrukking van die taal Afrikaans? Voel hy magtig en meerderwaardig? Voel hy minderwaardig?

    Die “ongelykhede van die verlede” kan nie “reggestel” word deur Afrikaans te probeer doodmaak nie. Mnr. Lesufi en sy administrasie moet daarop konsentreer om probleme in eie geledere reg te stel bv. swak opgerigte put-toilette* en wanadministrasie wat aanleiding gee tot die afbrand van bestaande infrastruktuur.

    —Elma Potgieter

    *In die laerskool in Noordwes was ek in ‘n skool met put-toilette en geen kind het ooit in daardie put-toilette geval nie.

  • Brief: Ons is slagoffers van volksmoord

    Brief: Ons is slagoffers van volksmoord

    Die treurige eskalerende epidemie van plaasmoorde wat ek êrens in ‘n brief aan iemand beskryf as ‘n onverklaarde oorlog teen my bloedgenote is ‘n toestand wat ek reken nie langer met betoë en woorde omgekeer kan word nie.

    Ek vrees ons mense is tans die slagoffers van volksmoord = genocide, hetsy deur moord hetsy deur sielkundige skade weens ‘n aanslag op taal- en kultuuruiting en vryheid van spraak.

    Dit is prysenswaardig dat verskeie van ons volksgenote tans oorsee is om plaasmoorde en grondgryp-onsekerheid onder Europeërs en ander se aandag te bring, maar gesprekvoering het ons juis in die toestand gedompel waar ons sedert 1993 verkeer.

    In die Suid-Afrikaanse Regskommissie se werkstuk oor Groeps- en Menseregte, Werkstuk 25, verskyn daar op p 334 die volgende oor Volksmoord:

    • 11.28  ‘Sedert die stigting van die VVO is vier belangrike konvensies aangegaan wat minderhede beskerm, te wete:
      i) Die Volksmoord-konvensie van 9 Desember 1948 (Die Konvensie met betrekking tot die Voorkoming en Bestrawwing van die Misdaad van Volksmoord)
    • 11.29 Die Konvensie bepaal dat aantasting van ‘n nasionale, etniese, rasse- of religieuse groep met die doel om dit ten dele of in die geheel te vernietig strafbaar is. Onder vollksmoord word nie alleen gereken die doodmaak van lede van die groep nie, maar ook die berokkening van ernstige liggaamlike of sielkundige leed aan lede van die groep…….’

    Na my wete word so ‘n Konvensie beskou as ‘n internasionale kontrak en daarom steeds geldig omdat dit nog nie internasionaal ontbind is nie.

    ‘n Gerespekteerde lid van die Vryheidsfront Plus het my gerusgestel dat die Konvensie inderdaad nog geld.

    Nou wil ek weet: Onder watter omstandighede kan die burgers van ‘n land as volk, bevolkingsgroep of minderheidskultuurgroep hulle eensydig onafhanklik verklaar van ‘n staat omdat die betrokke staat hulle duidelik nie kan beskerm nie?

    Ek dink dis hoog tyd dat die moontlikheid ondersoek word.

    — Elma Potgieter (aktrise, skrywer, vertaler)