{"id":47999,"date":"2026-11-16T19:33:53","date_gmt":"2026-11-16T17:33:53","guid":{"rendered":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999"},"modified":"2026-11-16T19:33:54","modified_gmt":"2026-11-16T17:33:54","slug":"die-geboorte-van-n-multipolere-wereldorde-waarom-die-weste-stadig-verval","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999","title":{"rendered":"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Deur Johann Ther<\/em>on<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Die Westerse w\u00eareld beleef &#8216;n ingrypende politieke en ekonomiese oorgang. Maar terwyl sommige kommentators &#8216;n gewelddadige ineenstorting voorspel, dui die beskikbare tekens eerder op iets anders: &#8216;n langdurige verswakking van staatsinstellings, ekonomiese vermo\u00eb en politieke besluitneming. Intussen word &#8216;n nuwe multipol\u00eare w\u00eareldorde gebore.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die geboorte van die neoliberale w\u00eareldorde in 1991 was &#8216;n betreklik goed beplande gebeurtenis. Die einde van die Koue Oorlog en die ineenstorting van die Sowjetunie het die weg gebaan vir &#8216;n nuwe internasionale bestel waarin die Anglo-Amerikaanse w\u00eareld oorheers het.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ek onthou hoe die veranderinge destyds onsekerheid veroorsaak het. Eers my werkgewer en daarna my oom, wat by die Reserwebank betrokke was, het my dieselfde vraag gevra: Is hierdie veranderinge gevaarlik? Moet ons ons op die ergste voorberei?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">My antwoord was dat hulle gerus kon wees en met hul beproefde, konserwatiewe lewenswyse kon voortgaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vandag, in 2026, staan ons voor &#8216;n soortgelyke, maar veel minder ordelike oorgang. Die neoliberale w\u00eareldorde maak plek vir &#8216;n multipol\u00eare bestel waarin mag nie meer uitsluitlik in Washington, Londen en hul bondgenote gesetel is nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die verskil kan met &#8216;n geboorte vergelyk word. In 1991 was dit amper &#8216;n keisersnee: beplan, geskeduleer en geko\u00f6rdineer. Die geboorte van die nuwe w\u00eareldorde verloop egter eerder soos &#8216;n natuurlike bevalling, met heelwat pyn, onsekerheid en onverwagte komplikasies.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die vraag is wat hierdie geboorteproses vir die gewone burger beteken.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Die Weste se toenemende onvermo\u00eb<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Om die huidige gebeure te verstaan, is dit nuttig om Jim Collins se boek <em>How the Mighty Fall<\/em> as vertrekpunt te gebruik. Collins ondersoek hoe eens suksesvolle organisasies geleidelik agteruitgaan en uiteindelik hul vermo\u00eb verloor om doeltreffend op uitdagings te reageer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ek gebruik hierdie benadering as &#8216;n raamwerk vir die ontleding van institusionele atrofie, oftewel die geleidelike verswakking van &#8216;n organisasie of staat se vermo\u00eb om sy funksies te verrig.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die belangrike onderskeid is di\u00e9 tussen <strong>ineenstorting en verval<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;n Staat kan steeds verkiesings hou, wette aanvaar, belasting invorder en &#8216;n indrukwekkende milit\u00eare apparaat onderhou, terwyl sy vermo\u00eb om werklike probleme op te los voortdurend afneem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is juis hierdie verskynsel wat ons toenemend in die Anglo-Amerikaanse w\u00eareld waarneem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Fortress America: Voorbereiding op &#8216;n krisis<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Berigte oor die Amerikaanse Pentagon se sogenaamde <em>Fortress<\/em>-inisiatief, waarvolgens milit\u00eare basisse vir langdurige onderbrekings van burgerlike infrastruktuur voorberei moet word, illustreer die soort onsekerheid wat die huidige tydvak kenmerk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Volgens hierdie berigte behels die voorbereidings onder meer voorrade brandstof, water, mediese toerusting en ander noodsaaklike benodigdhede, asook groter onafhanklikheid van openbare elektrisiteitsnetwerke.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daarby kom Amerikaanse pogings om strategiese minerale op te gaar en milit\u00eare voorsieningskettings te versterk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sulke maatre\u00ebls kan natuurlik as gewone milit\u00eare voorsorg beskou word. Maar hulle wek ook &#8216;n ongemaklike vraag: Waarom moet die magtigste milit\u00eare staat ter w\u00eareld toenemend voorsiening maak vir die moontlikheid dat sy eie infrastruktuur nie betroubaar sal funksioneer nie?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die antwoord l\u00ea moontlik nie in die verwagting van &#8216;n onmiddellike katastrofe nie, maar in &#8216;n groeiende bewustheid van sistemiese kwesbaarheid.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diezelfde probleem kom na vore in berigte oor verouderde Amerikaanse lugverkeerbeheerstelsels, grootskaalse tegnologiese onderbrekings en die kwesbaarheid van digitale kommunikasienetwerke.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hierdie voorbeelde, waarvan die besonderhede afsonderlike bevestiging vereis, wys op &#8216;n belangrike beginsel: &#8216;n Hoogontwikkelde samelewing kan tegelykertyd tegnologies gesofistikeerd en institusioneel broos wees.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die publiek kry egter dikwels net die dramatiese krisisberigte te sien, sonder dat die onderliggende verandering in die w\u00eareldorde verduidelik word.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Waarom verkiesings nie meer die probleme oplos nie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;n Onlangse ontleding op ZeroHedge voorspel toenemende chaos, politieke geweld en selfs &#8216;n situasie waarin koe\u00ebls uiteindelik stembriewe vervang.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die artikel se beskrywing van Westerse politieke en ekonomiese probleme is betekenisvol. Sy voorspelling van &#8216;n gewelddadige eindspel is egter minder oortuigend.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die belangrikste waarneming is dat Westerse regerings toenemend nie meer die vermo\u00eb het om hul eie beloftes na te kom nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In die Verenigde State wissel Republikeine en Demokrate mekaar aan bewind af. Elke party belowe ingrypende verandering, maar die onderliggende probleme bly grootliks onaangeraak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Republikeine belowe kleiner regering, minder skuld en ekonomiese herlewing. Tog vereis hul milit\u00eare en geopolitieke ambisies enorme staatsbesteding.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Demokrate belowe uitgebreide maatskaplike programme, openbare dienste en ekonomiese hervorming. Ook hierdie programme vereis geld wat toenemend deur bestaande staatsverpligtinge opgeslurp word.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Albei partye ding dus mee om beheer oor &#8216;n staat waarvan die finansi\u00eble bewegingsruimte voortdurend krimp.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die politieke stryd word al hoe heftiger, maar die vermo\u00eb om betekenisvolle verandering teweeg te bring, neem nie noodwendig toe nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is presies die soort institusionele verswakking wat Collins se raamwerk help verklaar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Die skuldlas van die Weste<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Westerse welvaartstaat en die Westerse oorlogstaat het een gemeenskaplike probleem: Albei is buitengewoon duur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Regerings het oor dekades heen verpligtinge aangegaan wat toenemend moeiliker finansierbaar word.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Staatskuld en rentebetalings beperk die geld wat vir nuwe projekte beskikbaar is. Selfs wanneer &#8216;n politieke party &#8216;n duidelike verkiesingsmandaat ontvang, ontdek hy dat finansi\u00eble markte en bestaande begrotingsverpligtinge sy beleidsruimte beperk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Frankryk bied &#8216;n treffende voorbeeld van hierdie spanning. Die land worstel met groot staatskuld, begrotingsdruk en gereelde maatskaplike protes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tog stort die Franse staat nie eenvoudig in duie nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die administrasie funksioneer steeds. Pensioene word betaal, verkiesings word gehou en die finansi\u00eble stelsel bly aan die gang.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wat wel verswak, is die staat se vermo\u00eb om sy strukturele probleme beslissend op te los.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hierdie toestand kan jare, selfs dekades, voortduur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is die verskil tussen &#8216;n dramatiese revolusie en &#8216;n langdurige proses van politieke atrofie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kunsmatige intelligensie en die skyn van ekonomiese groei<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;n Verdere simptoom van die huidige bestel is die enorme hoeveelheid kapitaal wat na kunsmatige intelligensie vloei.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die tegnologie beskik ongetwyfeld oor groot potensiaal. Tog ontstaan die vraag of alle beleggings in KI deur werklike produktiwiteitsverbeterings en toekomstige winste geregverdig kan word.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kritici wys op die moontlikheid van spekulatiewe oorwaardering, onderlinge finansiering tussen groot tegnologiemaatskappye en die toenemende skuldlas wat met infrastruktuurbeleggings gepaardgaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daar bestaan ook kommer oor die gebruik van KI vir toesig en die konsentrasie van ekonomiese en politieke mag.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die gevaar is dat &#8216;n ekonomie op papier indrukwekkend kan groei terwyl &#8216;n toenemende deel van sy kapitaal nie voldoende produktiewe opbrengste lewer nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aandelewaardasies styg, nuwe datasentrums word gebou en beleggers praat van &#8216;n tegnologiese revolusie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maar indien die onderliggende opbrengste nie die verwagtinge regverdig nie, kan hierdie groei gedeeltelik &#8216;n illusie wees.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In die konteks van institusionele atrofie is dit besonder betekenisvol: Die stelsel bly besig, maar sy vermo\u00eb om volhoubare welvaart te skep, word al hoe meer bevraagteken.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wanneer instellings hulself nie meer kan regstel nie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een van die belangrikste kenmerke van &#8216;n gesonde politieke bestel is die vermo\u00eb om foute te erken en reg te stel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parlemente, howe, onafhanklike media en openbare verantwoordbaarheid behoort hierdie funksie te vervul.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wanneer besluitneming egter toenemend deur beperkte magskringe, private belange en politieke lojaliteite bepaal word, verswak hierdie regstellende meganismes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Epstein-skandaal, die Amerikaanse betrokkenheid by konflikte in die Midde-Ooste en die invloed van groot finansi\u00eble belange op openbare beleid word gereeld as voorbeelde van hierdie probleem aangevoer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie elke bewering van korrupsie of onbehoorlike invloed is noodwendig bewys nie. Die bre\u00ebr vraag bly egter geldig: Kan Westerse politieke instellings nog hul eie magsmisbruik en beleidsmislukkings doeltreffend regstel?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wanneer &#8216;n organisasie ophou om uit sy foute te leer, bereik sy verval &#8216;n gevaarlike stadium.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is ook &#8216;n sentrale insig wat uit Collins se ontleding van organisatoriese agteruitgang na vore kom.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Waarom chaos nie noodwendig ineenstorting beteken nie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die ZeroHedge-ontleding voorspel dat toenemende frustrasie uiteindelik tot grootskaalse geweld sal lei.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maar die beskikbare argumente ondersteun nie noodwendig daardie gevolgtrekking nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Betogings, oproer, plundering en politieke geweld kan eerder simptome van &#8216;n langdurige toestand van onregeerbaarheid wees.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Frankryk se gereelde straatprotes illustreer hierdie verskynsel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Betogers eis verandering. Die regering probeer die onmiddellike krisis beheer. Die openbare orde word uiteindelik herstel, maar die onderliggende probleme bly bestaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8216;n Nuwe betoging volg, en die proses herhaal homself.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is nie noodwendig die voorspel tot revolusie nie. Dit kan bloot die normale funksionering van &#8216;n verswakkende politieke bestel word.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die stelsel ontwikkel mettertyd &#8216;n vermo\u00eb om sy eie krisisse te oorleef sonder om hulle werklik op te los.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Politici maak beloftes. Kiesers raak ontnugter. Regerings wissel. Skuld neem toe. Instellings verloor hul doeltreffendheid.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En tog gaan alles voort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hierdie toestand is moontlik gevaarliker as &#8216;n skielike ineenstorting, juis omdat dit so lank kan duur.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Die geboorte van &#8216;n nuwe w\u00eareldorde<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die verswakking van die Anglo-Amerikaanse bestel vind nie in &#8216;n geopolitieke vakuum plaas nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Terselfdertyd ontwikkel &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareld waarin ander magsentrums toenemend &#8216;n groter rol speel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die Verenigde State en sy bondgenote sal waarskynlik nog lank belangrike rolspelers bly. Maar hulle sal toenemend rekening moet hou met &#8216;n w\u00eareld waarin hulle nie meer elke internasionale vraagstuk eensydig kan bepaal nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hierdie oorgang hoef nie noodwendig &#8216;n katastrofe te wees nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit kan ook die begin van &#8216;n meer gebalanseerde internasionale bestel verteenwoordig, waarin verskillende beskawings, ekonomiese magsentrums en politieke tradisies groter ruimte geniet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die geboorteproses is egter pynlik, veral vir die samelewings wat aan die ou orde gewoond geraak het.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die politieke en ekonomiese instellings wat sedert 1991 ontwikkel het, kan nie oornag vervang word nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hul invloed sal waarskynlik geleidelik afneem, terwyl nuwe instellings en magsverhoudings langs hulle ontstaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die ou w\u00eareld sterf dus nie noodwendig met &#8216;n groot ontploffing nie. Dit kan eenvoudig al hoe minder in staat raak om sy eie bestaan te regverdig.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Slot: Nie &#8216;n ontploffing nie, maar &#8216;n stadige wegdrywing<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die grootste fout wat ons vandag kan maak, is om elke krisis as die onmiddellike voorloper van &#8216;n w\u00eareldwye ineenstorting te beskou.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die werklike gevaar is moontlik veel minder dramaties.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ons sien &#8216;n politieke bestel waarin verkiesings voortgaan, skuld groei, openbare instellings verswak en regerings toenemend sukkel om beslissend op te tree.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit is die atrofie van &#8216;n w\u00eareldorde.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die ou neoliberale bestel van 1991 word nie noodwendig deur &#8216;n enkele revolusie vernietig nie. Dit verloor geleidelik sy lewenskragtigheid en sy vermo\u00eb om die w\u00eareld te organiseer.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Intussen word &#8216;n nuwe multipol\u00eare w\u00eareld gebore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Die vraag is nie bloot of die ou orde sal oorleef nie, maar of die nuwe bestel die ruimte sal skep vir groter politieke verantwoordelikheid, ekonomiese volhoubaarheid en &#8216;n herwaardering van konserwatiewe beginsels.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dalk is dit uiteindelik die betekenis van die geboorteproses wat ons tans beleef: Nie die einde van die w\u00eareld nie, maar die moeisame einde van &#8216;n w\u00eareldorde.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Deur Johann Theron Die Westerse w\u00eareld beleef &#8216;n ingrypende politieke en ekonomiese oorgang. Maar terwyl sommige kommentators &#8216;n gewelddadige ineenstorting voorspel, dui die beskikbare tekens eerder op iets anders: &#8216;n langdurige verswakking van staatsinstellings, ekonomiese vermo\u00eb en politieke besluitneming. Intussen word &#8216;n nuwe multipol\u00eare w\u00eareldorde gebore. Die geboorte van die neoliberale w\u00eareldorde in 1991 was &hellip; <a href=\"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":48000,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[67,10],"tags":[25289,10577,5311,12998,25290,25209,6691,25292,25294,25295,25296,13001,25293,25288,25291,13297,25287,2078,8695,10739,17161],"class_list":["post-47999","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-c55-johann-theron","category-rubrieke","tag-anglo-amerikaanse-wereldorde","tag-brics","tag-china","tag-donald-trump","tag-ekonomiese-krisis-2","tag-fortress-america","tag-geopolitiek","tag-globale-suide","tag-how-the-mighty-fall","tag-institusionele-atrofie","tag-internasionale-politiek","tag-jim-collins","tag-kunsmatige-intelligensie","tag-multipolere-wereldorde","tag-neoliberalisme","tag-pentagon","tag-politieke-onregeerbaarheid","tag-rusland","tag-staatskuld","tag-verenigde-state","tag-westerse-verval"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Die geboorte van &#039;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Die geboorte van &#039;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Deur Johann Theron Die Westerse w\u00eareld beleef &#8216;n ingrypende politieke en ekonomiese oorgang. Maar terwyl sommige kommentators &#8216;n gewelddadige ineenstorting voorspel, dui die beskikbare tekens eerder op iets anders: &#8216;n langdurige verswakking van staatsinstellings, ekonomiese vermo\u00eb en politieke besluitneming. Intussen word &#8216;n nuwe multipol\u00eare w\u00eareldorde gebore. Die geboorte van die neoliberale w\u00eareldorde in 1991 was &hellip; Continue reading &quot;Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval&quot;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"praag.co.za\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AfrikaanseAksiegroep\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-11-16T17:33:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-16T17:33:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Johann Theron\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@pro_afrikaans\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@pro_afrikaans\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Johann Theron\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minute\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999\"},\"author\":{\"name\":\"Johann Theron\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/67e27dcc1d80e4f7869640064280ee81\"},\"headline\":\"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval\",\"datePublished\":\"2026-11-16T17:33:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-16T17:33:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999\"},\"wordCount\":1747,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/Multipolere-wereld.jpeg\",\"keywords\":[\"Anglo-Amerikaanse w\u00eareldorde\",\"BRICS\",\"China\",\"Donald Trump\",\"ekonomiese krisis\",\"FORTRESS America\",\"geopolitiek\",\"Globale Suide\",\"How the Mighty Fall\",\"institusionele atrofie\",\"internasionale politiek\",\"Jim Collins\",\"kunsmatige intelligensie\",\"Multipol\u00eare w\u00eareldorde\",\"neoliberalisme\",\"Pentagon\",\"politieke onregeerbaarheid\",\"Rusland\",\"staatskuld\",\"Verenigde State\",\"Westerse verval\"],\"articleSection\":[\"Johann Theron\",\"Rubrieke\"],\"inLanguage\":\"af-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999\",\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999\",\"name\":\"Die geboorte van 'n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/Multipolere-wereld.jpeg\",\"datePublished\":\"2026-11-16T17:33:53+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-16T17:33:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"af-ZA\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"af-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/Multipolere-wereld.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/11\\\/Multipolere-wereld.jpeg\",\"width\":1200,\"height\":675,\"caption\":\"Die ou Westerse w\u00eareldorde maak geleidelik plek vir 'n nuwe multipol\u00eare bestel.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?p=47999#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/\",\"name\":\"praag.co.za\",\"description\":\"aktueel, aktief, afrikaans! | issn 2409-1804 | sedert 2000\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"praag\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"af-ZA\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#organization\",\"name\":\"praag.co.za\",\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"af-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/praag-embleemnuut240.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/praag-embleemnuut240.jpg\",\"width\":240,\"height\":240,\"caption\":\"praag.co.za\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/AfrikaanseAksiegroep\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/pro_afrikaans\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/67e27dcc1d80e4f7869640064280ee81\",\"name\":\"Johann Theron\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"af-ZA\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Johann Theron\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/praag.co.za\\\/?author=9\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Die geboorte van 'n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Die geboorte van 'n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za","og_description":"Deur Johann Theron Die Westerse w\u00eareld beleef &#8216;n ingrypende politieke en ekonomiese oorgang. Maar terwyl sommige kommentators &#8216;n gewelddadige ineenstorting voorspel, dui die beskikbare tekens eerder op iets anders: &#8216;n langdurige verswakking van staatsinstellings, ekonomiese vermo\u00eb en politieke besluitneming. Intussen word &#8216;n nuwe multipol\u00eare w\u00eareldorde gebore. Die geboorte van die neoliberale w\u00eareldorde in 1991 was &hellip; Continue reading \"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval\"","og_url":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999","og_site_name":"praag.co.za","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AfrikaanseAksiegroep\/","article_published_time":"2026-11-16T17:33:53+00:00","article_modified_time":"2026-11-16T17:33:54+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":675,"url":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Johann Theron","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@pro_afrikaans","twitter_site":"@pro_afrikaans","twitter_misc":{"Written by":"Johann Theron","Est. reading time":"10 minute"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999"},"author":{"name":"Johann Theron","@id":"https:\/\/praag.co.za\/#\/schema\/person\/67e27dcc1d80e4f7869640064280ee81"},"headline":"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval","datePublished":"2026-11-16T17:33:53+00:00","dateModified":"2026-11-16T17:33:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999"},"wordCount":1747,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg","keywords":["Anglo-Amerikaanse w\u00eareldorde","BRICS","China","Donald Trump","ekonomiese krisis","FORTRESS America","geopolitiek","Globale Suide","How the Mighty Fall","institusionele atrofie","internasionale politiek","Jim Collins","kunsmatige intelligensie","Multipol\u00eare w\u00eareldorde","neoliberalisme","Pentagon","politieke onregeerbaarheid","Rusland","staatskuld","Verenigde State","Westerse verval"],"articleSection":["Johann Theron","Rubrieke"],"inLanguage":"af-ZA","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999","url":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999","name":"Die geboorte van 'n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval - praag.co.za","isPartOf":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg","datePublished":"2026-11-16T17:33:53+00:00","dateModified":"2026-11-16T17:33:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#breadcrumb"},"inLanguage":"af-ZA","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/praag.co.za\/?p=47999"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"af-ZA","@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#primaryimage","url":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg","contentUrl":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Multipolere-wereld.jpeg","width":1200,"height":675,"caption":"Die ou Westerse w\u00eareldorde maak geleidelik plek vir 'n nuwe multipol\u00eare bestel."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/praag.co.za\/?p=47999#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/praag.co.za\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Die geboorte van &#8216;n multipol\u00eare w\u00eareldorde: Waarom die Weste stadig verval"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/praag.co.za\/#website","url":"https:\/\/praag.co.za\/","name":"praag.co.za","description":"aktueel, aktief, afrikaans! | issn 2409-1804 | sedert 2000","publisher":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/#organization"},"alternateName":"praag","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/praag.co.za\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"af-ZA"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/praag.co.za\/#organization","name":"praag.co.za","url":"https:\/\/praag.co.za\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"af-ZA","@id":"https:\/\/praag.co.za\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/praag-embleemnuut240.jpg","contentUrl":"https:\/\/praag.co.za\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/praag-embleemnuut240.jpg","width":240,"height":240,"caption":"praag.co.za"},"image":{"@id":"https:\/\/praag.co.za\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AfrikaanseAksiegroep\/","https:\/\/x.com\/pro_afrikaans"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/praag.co.za\/#\/schema\/person\/67e27dcc1d80e4f7869640064280ee81","name":"Johann Theron","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"af-ZA","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/77e99b324eaae338680d335a873550409896329966256673b96d41f730b6ee38?s=96&d=mm&r=g","caption":"Johann Theron"},"url":"https:\/\/praag.co.za\/?author=9"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48001,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47999\/revisions\/48001"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}