Ons moet dit in die gesig staar dat velerlei volke, sommige van hulle talryk en gedug, eenvoudig verdwyn het; uitgedelg of geabsorbeer in ander volke. Die Afrikanervolk het reeds om en by \u0149 kwart van sy mense aan die diaspora afgestaan. Die Van der Merwes, Krugers en Viljoens van Londen, Sydney en Toronto sal met die Britte, Australi\u00ebrs en Kanadese assimileer. \u0149 Geslag van nou af sal Afrikaans nie meer hulle huistaal wees nie, soos die geval was met die Boere van Patagoni\u00eb. Dit los driemiljoen van ons ter plaatse waar ons vooruitsigte nie juis bemoedigend is nie; nie terwyl ons belemmer word deur die aanslag op Afrikaans, die afskaffing daarvan as universiteitstaal, die druk op ons skole om te verengels, die uitskuiwing van ons mense uit die formele ekonomie en die moordveldtog teen ons mense nie, alles in die omgewing van vyandige volke met \u0149 ongebreidelde aanwaskoers.<\/p>\n
So, ons volk gaan uitsterf, miskien gouer as ander, maar nie vandag nie. Dieselfde Game of Thrones<\/em> wat vir ons \u201celke mens moet sterf\u201d gegee het, verskaf \u0149 sinvolle benadering tot die aantog van die einde. \u201cWat s\u00ea ons vir die dood?\u201d vra die Dansmeester, \u0149 flambojante swaardgeveginstrukteur. \u201cNie vandag nie!\u201d So bekommer ons ons nie oor m\u00f4re nie. Want m\u00f4re s\u00ea ons weer: \u201cNie vandag nie.\u201d Natuurlik sal dit nie die dood self stuit nie. \u0149 Mens kan dit tienduisende dae in \u0149 ry s\u00ea en elke keer reg wees, maar daar kom \u0149 dag wat jy verkeerd sal wees en jy sal net eenkeer verkeerd wees. Maar nou, hierdie dag, is ons reg: Nie vandag nie!<\/p>\n Dit het al voorheen voorgekom asof die Afrikaner se laaste dag getel is. Ons huidige bestaanskrisis is nie ons eerste nie. Afhangend van hoe \u0149 mens daarna kyk en oordeel, is hierdie die volk se derde, sommige mense s\u00ea vierde, sodanige potensi\u00eble ondergang. Vir my lyk dit na drie tydperke waarin die vertakkings van geskiedenis die Afrikaner net sowel na sy einde as na sy oorlewing kon neem. Daar was die tyd onder Britse bewind in die Kaap vanaf 1805 tot die Groot Trek in die 1830\u2019s; die strek tussen 1877 en 1881 toe die Transvaal geannekseer is; en nou, die jare na die Groot Oorgawe van 1994. (Ander sou die tydperk na die Tweede Vryheidsoorlog vanaf 1902 as bestaanskrisis sien, toe die volk verslaan en verrinneweer was, moedeloos en verarm in \u0149 grootliks verwoeste land onder die hak van \u0149 hovaardige oorheerser, maar ek reken die Afrikaner het toe na binne gekeer en die mense het \u0149 samehorige krag onder mekaar gevind wat hulle onvernietigbaar gemaak het.)<\/p>\n Daar is min volke wat met soveel drif weggewens is as die Afrikaner. Tewens, daar is net een ander: die Jood. Maar anders as die Jood het die Afrikaner nooit ingemeng in ander lande se huishoudelike sake nie, en anders as die Jood het die Afrikaner nog altyd net een oorweldigende politieke gebeurtenis gehad: Om homself in sy eie land te regeer. Tog, soos die Jood, het die Afrikaner \u0149 noodlottige staatkundige sonde begaan: Hulle het in die pad gekom van \u0149 groot, arrogante en honger moondheid: Engeland.<\/p>\n Toe die Engelse die Kaap as byvoordeel in hulle onsmaaklikheid met Napoleon bekom het, was die Afrikanervolk nog maar \u0149 klein groepie mense in die Kaap en \u0149 klompie ander wat verder Noord en Oos met die kus op verwaai het. In die voorafgaande 150 jaar het omstandighede hulle volgens karaktereienskappe gekeur om selfstandig, avontuurlustig en vryheidsliewend te wees. Hulle vryheidsbegeerte, helaas, het loodreg gebots met Engelse hebsug. Toe die Britte eers die voordele van die Kaap ingesien het, was daar geen keer aan hulle nie; hulle moes dit eenvoudig h\u00ea, dit alles h\u00ea, en as hulle \u0149 klein, wydverspreide volkie moes uitsnuit om hulle gulsigheid te verlig, is dit gesien as die ongelukkige, maar natuurlike, verloop van dinge.<\/p>\n Die Engelse magsontplooiing het om die opskietlote van die nuwe Afrikaners gerank soos klimopplante wat \u0149 roosbos verstrengel en wurg. Die magistrate en amptenare en sluwe sendelinge het ter toejuiging van die Engelse koerante die Boere beledig, beskuldig en beduiwel. Die Afrikaner, vergestalt in die Grensboer, het nou voor sy eerste bestaanskeuse gekom:<\/p>\n Doen hy niks en bly hy waar hy is, sal sy jong kultuur eenvoudig platgedruk en die mense in die Engelse kultuur opgesuig word. Die Afrikaner het \u0149 strakke keuse gehad en die maklikste sou wees om \u0149 langsame Engelse oorname van hom en sy kultuur toe te laat. So \u2013 veg, vertrek of verdwyn.<\/p>\n Uiteindelik het die volk genoeg gehad en sy besluit geneem. Die Boere het alles wat hulle dierbaar geag het verkwansel of net verlaat, hulle waens gepak en Noord getrek, net Noord, weg, enige plek heen om net weg te kom van die verstikkende Engelse teenwoordigheid af. Sou die Afrikaner werklik verdwyn het as die Boere nie getrek het nie? Alles dui daarop. Hoewel daar \u0149 energieke stryd in die Kaap om die behoud van Afrikaans was, het verengelsing gou \u0149 uitdyende greep op die bevolking gehad. Dekades later sou die nuwe Boererepublieke die bastion van Afrikaans word en kon die ouer Afrikaanse gemeenskap nuwe energie uit die Noorde vir die oorlewing van die Taal vind.<\/p>\n Die Groot Trek het die volk gered, maar skaars vier dekades later het hulle tweede groot bestaanskrisis aangebreek. Nadat die Engelse hulle al hoe verder Noord gedryf het, hoofsaaklik uit Natal, het die Boere hulleself geplant in die Transvaal en die Oranje-Vrystaat. Hulle was so skepties oor die regering, oor \u00e9nige regering, dat hulle baie traag aan politieke prosesse, maar ywerig aan onderlinge vetes, deelgeneem het en dit het hulle skokkend na aan hulle einde as volk gebring.<\/p>\n Na die ontdekking van goud moes die welvaartbehepte Britte dit eenvoudig alles in besit neem, en soos 70 jaar tevore, was die Boerevolk in die pad. Met al die geslepenheid van eeue se volgehoue intriges en swendelary het die Engelse amptenare begin om die Boere se ondergang beplan. Hulle meesterstrategie was om die jong Afrikanerkultuur te versmoor onder die gewig van Engels. As hulle enigsins gehuiwer het, was dit omdat hulle onseker was oor wat hulle van die Boere kon verwag.<\/p>\n Die Boere was wyd versprei oor die Oranje-Vrystaat en die Transvaal, maar hulle kon \u0149 beproewing op die slagveld gewees het. Hulle was omtrent deurgaans bedrewe jagters, gehard, tuis in die veld, vasberade tot anderkant hardkoppig, moeilik om te intimideer…<\/p>\n Die Engelse het verniet gevrees, in een van die vreemdste wendinge in Afrikanergeskiedenis, het Theophilus Shepstone op \u0149 dag, karig begelei deur \u0149 wag van 20 polisiemanne, Pretoria te perd binnegery en die Transvaal geannekseer. En niemand, nie een van daardie taai, aggressiewe Boere het \u0149 vinger gelig om hom te verhoed nie. Die hele volk, verbitterde president en radelose kabinet ingesluit, het in o\u00ebnskynlike verlamming, \u0149 onverklaarbare lamsakkigheid, toegekyk toe die Vierkleur gestryk is en H. Rider Haggard die Union Jack gehys het.<\/p>\n Sewe dekades se ongemak onder die Britse hak en vier dekades se ontbering, stryd, moeite, opoffering en desperaatheid het asof dit as was, in die Pretoriase briesie weggewaai. Die Boere was terug waar hulle so desperaat nie wou gewees het nie: Onder Britse heerskappy.<\/p>\n Die Britte was verstom oor hoe maklik dit gebeur het. Waar was die vuurvreters wat \u0149 wilde subkontinent een wawielomwenteling op \u0149 slag mak gery en hordes bloedlustige vyande laat wyk het?<\/p>\n Wel, die vuurvreters was besig om te boer, te jag en gesinne te bou. Die bestanddele het nog nie behoorlik uitgerys as \u0149 volk nie en hulle was yl verstrooi oor \u0149 baie groot gebied. Daar was nie werklik sprake van \u0149 staande weermag of selfs \u0149 volksmilisie wat groot genoeg was om deur die toue te klim teen die Britse Ryk se ervare, gebreide en getalryke weermag nie. Hierdie is alles goeie praktiese verskoning vir die Boere se sawwe, roemlose oorgawe.<\/p>\n En as hulle gebrek aan kragtige optrede nie volledig, of selfs hoofsaaklik, deur praktiese oorwegings verklaar kan word nie? Vir my, met my kennis van Boere, weliswaar moderne boere, blyk dit dat daar ander elemente is wat eerder di\u00e9 gebrek aan weerstand verduidelik. Ek dink die Transvaalse Boere van 1877 het verset bloot benede hulle beskou. Ek dink hulle het gely aan wat beskryf kan word as Boerekoelheid.<\/p>\n Hulle was krygers, jagters en temmers van die land. Daar was in hulle staan-voor-die-son-op-en-gaan-slaap-na-donker-roetine en lewensbenadering weinig tyd of geneigdheid tot vermaak of selfbehaaglikheid. Vir meeste van hulle moes politiek na die mees selfbehepte tydverkwisting gelyk het. Dit was, eenvoudig, iets waarop hulle neergesien het. Shepstone se astrante anneksasie was dorpsake en wat op die dorp gebeur, was selde tot voordeel van die plase en hulle Boere. Laat die dorp na die dorp se dinge omsien en die Boere sal \u0149 oog op die uitspansel hou vir die beweging van die wolke. Gemeet teen die giere en gunste van die natuur was watter vlag bo die Raadzaal geroer het, van geen werklike belang nie. Politiek, weerstand, samewerking… geheel en al benede \u0149 Boer se tyd en aandag. Dit is Boerekoel.<\/p>\n Ek, geen boer wat ek is nie, woon al agtien jaar op \u0149 plaas. My bewondering en toegeneentheid jeens ons land se landbouers, is perkeloos. Dis net dat ek nie blind is vir hulle swakhede nie. En ek sien Boerekoel rondom my elke liewe dag. Hierdie Boere het hulle eie kode en daarmee saam nie net \u0149 eergevoel nie, maar \u0149 bepaalde snobisme. Hulle duld geen swakheid nie. Hulle probeer nie mooipraat met \u0149 Jersey-bul nie, want dit help nie, en as jy in die nag oor \u0149 witgerypte land moet loop om \u0149 pomp af te sit, dan sug en verduidelik jy nie. Jy doen dit want dit moet gedoen word. D\u00edt is landbou en vir lank was dit ook om \u0149 land te bou. Die handhawing van die doen-wat-gedoen-moet-word skep \u0149 gewoonte om te oordeel tussen wat sterk en wat swak is. \u0149 Boer het net ongeduld met swakheid en hulle verbind die dorpslewe alte maklik met swakheid. \u0149 Stadsjapie staan nie in die nag op om \u0149 koei te help wat sukkel om te kalf nie.<\/p>\n Daar is veral een dorpenaarseienskap waarmee \u0149 boer geen geduld het nie: Vrees. Jy kan nie \u0149 plaas bou as jy bang is nie; bang vir beeste, bang vir bokke, bang vir slange in die land, bang vir roofdiere, bang vir rowers, bang vir koue, bang vir… wel enigiets nie. En as jy onwillekeurig w\u00e9l vrees, wel, om Vadersnaam, moet dit net nie wys nie.<\/p>\n Dorpenaars wys hulle vrees en, in hierdie plek en tyd van skielike, brutale doodslag, is die dorpenaar bang om vermoor of verbrysel te word en daarom dra sommige van hulle pistole aan hulle lywe. Ek, na amper twee dekades op die plaas, is een van hulle. Ek dra my tamaaie pistool pal. En ek sien hoe word daarna gekyk.<\/p>\n Daar is hierdie boeregesigsuitdrukking van halfbedekte minagting: Die vermakerige lig van \u0149 winkbrou, die opkrul van mondhoeke, die geamuseerde oogwendings. \u0149 Boer is bedrewe om di\u00e9 kyk uit te deel, maar niemand is banger om s\u00f3 aangekyk te word as hy nie. Daarom dra min, heeltemal te min, boere pistole aan hulle. Dis \u0149 dorpsding en \u0149 boer doen nie dorpsdinge nie. Dis nie koel nie… nie Boerekoel nie.<\/p>\n So dit is my gedagte, sonder bewys maar ook sonder die kans dat iemand die teendeel kan bewys, dat die Afrikanernasie skaars na verrysenis amper in 1877 uitgesterf het weens Boerekoel. Die anneksasie het net vir \u0149 raps meer as drie jaar, tot Februarie 1881 geduur. As dit nog vyf of tien jaar langer gehou het, is die kanse goed dat dit Afrikaans noodlottig en onomkeerbaar sou beskadig het. Sonder sy taal sou die Boer \u0149 Engelsman geword het, getrou aan Engelse owerhede en aangegryp deur die Engelse kultuur.<\/p>\n Die omvangryke Engelse kultuur was uiters verswelgend. In die Kaap was daar geen teken van verset nie. \u0149 Vlammetjie het weliswaar vir Afrikaans gebrand en die volk se oorlewing het al hoe duideliker saamgeval met die worsteling om Afrikaans op die been te kry. Die taalstryd het die oorlewingstryd geword, maar as die Transvaal sou verengels het, is dit te betwyfel dat die Kaap veel langer as kampvegter vir Afrikaans sou uitgehou het. Dit was die latere, meer soliede Transvaal wat Afrikaans geanker en laat oorleef het. Tussen 1877 en 1881 was daar weinig vasberadenheid ter wille van Afrikaans te siene.<\/p>\n Die Boer, sy taal, sy grondgebied en sy staat was pens en pootjies in die sakkie en Brittanje moes dit nog net toeryg. Toe daar nog net \u0149 skrefie lig deur die vernouende opening ingeskyn het, het daar, soos dikwels in die Afrikaner se geskiedenis, iets vreemds gebeur en dit het te doen gehad met \u0149 wa.<\/p>\n Die Boere het weldra besef dat dit nie lekker is onder die Britse kombers nie. Afrikaners was, verbysterend genoeg, weer vreemdelinge in hulle eie land. Hulle het nou nie juis teen die prikkels geskop nie, maar begin om teen dit te stoot in \u0149 proses wat hulle lydelike verset genoem het.<\/p>\n Die Transvaalse leierskorps het \u0149 uitweg langs amptelike we\u00eb probeer vind met afvaardigings Brittanje toe om by die owerhede te kla, natuurlik met geen sukses nie. Dit help nie jy kla die skerpioen se pote by sy kop aan nie. Die burgers self het begin kriewelrig raak. Net so onge\u00ebrg \u0149 Boer kan wees, net so hardkoppig kan hy wees as iets op hom afgedwing word. Jy kan met \u0149 steekse Boer niks uitrig nie.<\/p>\n Die lydelike verset het aan die Engelse begin skaaf en hoe ongemakliker hulle geword het, hoe meer Boerstemme het opgegaan om die geweer op te neem. Daar was bloedsproei in die lug en die Boere het dit geruik. Die druk vir wapenkonflik het verhewig. \u0149 Ontketening was al wat ontbreek het.<\/p>\n Op die ou end was dit die tradisionele wrywingspunt van belasting wat die vlam teen die buskruit gehou het. \u0149 Boer, Piet Bezuidenhout, het verseg om belasting te betaal. Die Engelse het met hulle eie soort burokratiese kilheid beslag op sy wa gel\u00ea met die doel om dit op te veil. Tydens die veiling het \u0149 onthutste klompie Boere onder Piet Cronj\u00e9 die afslaer verwilder, die wa ingespan en dit teruggesleep na Piet Bezuidenhout.<\/p>\n Die Engelse het hulleself nou onwrikbaar op \u0149 kruispad wat links na ellende en regs na mislukking sou lei, bevind. Tree hulle nie op nie, rafel hulle gesag uit. Tree hulle hardhandig op, stoot hulle die Boere nader aan die ontbrandingspunt. Die Boereleiers, Paul Kruger, Piet Joubert en MW Pretorius, het nou weer besef dat die Volk reg is om uiteindelik groot besluite te neem.<\/p>\n
![\"\"](\"http:\/\/praag.co.za\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/majubastraat.jpg\")
<\/a>