{"id":24745,"date":"2014-06-01T08:13:03","date_gmt":"2014-06-01T06:13:03","guid":{"rendered":"http:\/\/praag.co.za\/?p=24745"},"modified":"2014-06-01T08:13:03","modified_gmt":"2014-06-01T06:13:03","slug":"rassisme-en-heksery","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praag.co.za\/?p=24745","title":{"rendered":"Rassisme en heksery"},"content":{"rendered":"

\"danr2\"<\/a>deur Dan Roodt<\/p>\n

[followbutton username=’danroodt’ count=’true’ lang=’en’ theme=’light’]<\/p>\n

Hou van Dan Roodt se Facebookblad<\/a><\/strong><\/p>\n

– ‘n Repliek aan\u00a0Gerrit Brand<\/a><\/b><\/p>\n

Dit is soms moeilik om reaksie uit my mede-Afrikaanssprekendes te kry, nieteenstaande die kulturele, politieke en toenemend ook ekonomiese krisis waarin hulle hul bevind. Daarom is ek verheug dat Gerrit Brand dit goedgevind het om so breedvoerig op my – kennelik provokatiewe – stuk oor \u201cSangomas of Newton\u201d te reageer. Soos aanvanklik verlede jaar met die aanvang van die taaldebat, hoop ek dat dit die begin kan wees van \u2019n besinning oor kultuurverskil in Suid-Afrika, want die ontkenning hiervan is besig om die Suid-Afrikaanse maatskappy helaas in \u2019n vorm van anargie en ongekende maatskaplike geweld te dompel. Trouens, menige waarnemer het al daarop gewys dat Suid-Afrika een van die gevaarlikste plekke op aarde is, en dat \u2019n mens se kanse om hier \u2019n gewelddadige dood te sterf byvoorbeeld groter is as in plekke waar milit\u00eare konflik onlangs plaasgevind het, soos in die voormalige Joego-Slawi\u00eb.<\/p>\n

Ek het dit geensins bedoel as \u2019n studeerkamerobservasie \u00e0 la Kant wat nooit K\u00f6nigsberg verlaat het, maar dit tog goedgevind het om \u2019n antropologie te skryf waarin die \u201cnegers van Afrika\u201d voorgestel word as uiters primitiewe mense wat so \u201cpraatsiek is dat jy hulle met stokke moet slaan om hulle stil te kry nie.\u201d My voorlopige aanmerkings oor ons probleem is juis ontketen deur onlangse empiriese ervarings, soos by die Konferensie oor Rassisme waar dit duidelik was dat daar \u2019n haas onoorbrugbare kloof tussen kultuurgroepe in Suid-Afrika bestaan, sodat mense gladnie \u201cmet mekaar kommunikeer nie\u201d. Veral dr. Pallo Jordan se sterk anti-wit en anti-Westerse uitsprake was vir my ontstellend omdat dit die begin kan wees van \u2019n soort pogrom teen almal wat nie tot die tradisionele \u201cswart\u201d Afrikagroep behoort nie. Trouens, die moontlikheid van volksmoord op wittes en veral Afrikaners in die afsienbare toekoms in Suid-Afrika is myns insiens nie uitgesluit nie, gesien die sterk antipatie teenoor enigeen wat nie tot die \u201cmeerderheid\u201d binne sy rasse- en kultuurbetekenis behoort nie.<\/p>\n

Hier moet ek jou ontnugter oor die \u201cAfrika-\u201d in Afrikaner, wat volgens jou aan ons \u201cdie kans\u201d moet gee, of ons moet besweer teen verwerping. Ek herinner jou aan die onlangse uitspraak van President Thabo Mbeki, op 11 Augustus tydens die Oliver Tambo lesing, waar hy ges\u00ea het dat \u201cdie wittes\u201d tot \u2019n \u201cuitlander-heersersklas\u201d (\u201cforeign ruling class\u201d) behoort. \u2019n Mens moet ook onthou dat die Jode in die vooroorlogse Duitsland totaal ge\u00efntegreer was in terme van taal, kultuur en gewoontes, maar dat \u2019n baie geringe godsdiensverskil genoeg rede was om hulle die slagoffers van \u2019n volksmoord te maak. Myns insiens is daar ontstellende ooreenkomste in die \u201csondebok-status\u201d wat Afrikaners in Suid-Afrika beklee, en di\u00e9 van die Jode in Nazi-Duitsland wat ook vir die probleme van hiperinflasie, werkloosheid, ens. tydens die Weimar republiek geblameer is.<\/p>\n

Jou tipering van my stuk as \u2019n rassistiese uitbarsting is nie korrek nie. Ek probeer juis wegkom van die rassedebat wat so sterk deur die regering aangedryf word, en wat Cicero se uitroep verdien:\u00a0illud quam incredibile, quam absurdum!\u00a0<\/cite>Die ekonomiese, politieke, kulturele en talige dimensies in ons land kan nie alles tot ras of rassisme gereduseer word nie.<\/p>\n

Ek poog geensins om die saak van Afrikaans aan \u2019n anti-swart sentiment te koppel nie. Die gerehabiliteerde pan-Afrikanisme van ons swart elite word egter juis in Engels gevoer, en \u2019n anti-Afrikaanse houding is deel hiervan. Dit ly geen twyfel dat daar van Afrikaanssprekendes verwag word om hulleself te verengels ten einde deel te word van die \u201cnuwe nasie\u201d nie. Dat hierdie strategie deels ook uitgedink is deur die tradisionele (meesal blanke) aanhangers van die \u201cimperiale gedagte\u201d in Suid-Afrika, spreek vanself. Feit is egter dat Engels die taal is van die Afrika renaissance, hoe paradoksaal en teenstrydig dit ook al mag voorkom, en dat Afrikaans in die weg daarvan staan.<\/p>\n

My opmerkings is bloot bedoel as \u2019n eerste vraagstelling en tereg wil ek nie op di\u00e9 stadium tot enige gevolgtrekkings kom nie. Die moontlikheid dat daar \u2019n groot paradigmaverskuiwing in Suid-Afrika aan die gang is, weg van \u2019n Westers-geori\u00ebnteerde logika na Afrika denke, is so voor die hand liggend dat dit my verbaas dat Gerrit Brand dit as so omstrede ervaar.<\/p>\n

\"'n<\/a>
‘n Beroemde Franse spotprent met die vaders van postmodernisme: Foucault, Lacan, L\u00e9vi-Strauss en Barthes<\/figcaption><\/figure>\n

Deels berus my opmerkings natuurlik op \u2019n skepsis aangaande die kulturele relativisme wat in die Weste begin geld het n\u00e1 die Tweede W\u00eareldoorlog. Ons almal is geskool in hierdie tipe denke wat die \u201cgelykheid van kulture\u201d geponeer het, en die postmodernisme as \u201ckritiek van die blanke ideologie\u201d soos Jacques Derrida dit geformuleer het, is natuurlik afgelei daarvan. In die huidige Suid-Afrika egter, word dit by die dag duideliker dat kulturele relativisme, hoewel aantreklik in terme van die tradisionele gelykheidsideaal in die Weste, in die praktyk skrikwekkende afmetings kan aanneem omdat ons oor geen kriteria meer beskik om progressiewe, rasionele wetenskap te verdedig teenoor, by gebrek aan \u2019n beter term, \u201cprimitiewe kennis\u201d nie.<\/p>\n

Jou eie repliek, Gerrit, is \u2019n sprekende voorbeeld hiervan as jy die teorie van element\u00eare partikels wat na twee-en-\u2019n-halfduisend jaar se wetenskapsbeoefening in die Weste tot stand gekom het, vergelyk met \u2019n geloof in geeste. Binne die kulturele relativisme is alles gelyk, fisika of bygeloof, maar jou gesonde verstand s\u00ea vir jou dat die een tog iewers \u201cho\u00ebr as\u201d die ander geskat moet word. Ook kan partikel-teorie aangewend word om kernkragsentrales te bou, wat veral Europese lande van al hul elektrisiteit voorsien. Indien daar iewers voorvadergeeste is wat die ligte laat brand, moet jy my asseblief s\u00ea. Van die ekstreme afrikaniste postuleer die bestaan van \u2019n Afrika wiskunde, wat te herlei is na redelik eenvoudige maniere van objekte te tel, ens. Om element\u00eare rekene wat enige laerskoolkind kan bemeester gelyk te stel met die differensiaal- en integraalrekening wat Leibniz en Newton afsonderlik in die sewentiende eeu geformuleer het, asook ander verbysterende en geniale ontdekkings sedertdien in die wiskunde, maar ook op ander gebiede soos die fisika, biologie, sterrekunde, ens., ens., spreek nie net van na\u00efwiteit nie, maar berus op \u2019n fundamentalistiese begrip van kennis. Myns insiens lei kulturele relativisme altyd tot fundamentalisme, want het die Pous nie binne die relativisme gelyk dat die son om die aarde draai eerder as Galileo wat beweer dat die aarde om die son wentel nie? Binne ons konteks is die \u201ckennis\u201d van die sangoma dan ewe geldig as di\u00e9 van Newton of Einstein, want daar is geen kriteria om tussen die twee te besluit nie.<\/p>\n

\u2019n Voorbeeld van kulturele relativisme wat lei tot fundamentalisme is die steun wat die Franse filosoof, Michel Foucault, aan die Imam Khomeini toeges\u00ea het aan die beginstadium van die Iranese rewolusie. Foucault het die strengheid van die Westerse tradisie, die kille blik van die eksamen of eksaminering, hetsy in sy mediese vorm, hetsy in sy opvoedkundige manifestasies, gekritiseer en sodoende \u2019n relativisme gevestig waarbinne alle kennisvorme ewe geldig is – ook di\u00e9 van godsdienstige fanatici en samelewings uit die ystertydperk.<\/p>\n

Deel van my huidige skepsis oor kulturele relativisme is gemik teen die postmodernisme, dus sou dit verkeerd wees om dit as \u201crassisme\u201d te sien, want dan is ek ook rassisties jeens die dominante filosofiese en intellektuele tradisie in die Weste wat hierdie relativisme geponeer het. Trouens, Afrikanisme is in daardie sin ook \u2019n Westerse ideologie omdat dit Afrika verstaan vanuit hierdie relativisme, en in samehang daarmee. Dit is uiters interessant hoe Afrikaniste binne ons eie konteks \u2019n \u201cgemengde diskoers\u201d bedryf van nostalgie oor verlore tradisies, pan-Afrikanistiese politiek en modieuse Westerse selftwyfel soos geformuleer deur beide die Franse skool wat van L\u00e9vi-Strauss afstam en die Amerikaanse skool wat terug te voer is na Boas, die leermeester van Margaret Mead.<\/p>\n

By sy onlangse besoek aan Suid-Afrika, het \u2019n ander Franse denker, R\u00e9gis Debray, ges\u00ea dat \u201com vandag \u2019n rewolusion\u00ear te wees, moet jy iets van \u2019n tradisionalis wees\u201d, en hiermee is ek dit roerend eens. Die geveg om Afrikaans te behou is \u2019n onderdeel van die groter stryd om \u2019n mens se tradisie te red van die dubbele aanslag van relativisme en fundamentalisme. Hoewel PRAAG van plan is om \u2019n konferensie te re\u00ebl oor die Afrika-renaissance waar ons graag die leidende denkers van di\u00e9 beweging wil vra om aan ons te verduidelik presies waaroor dit gaan, is my voorlopige siening daarvan toenemend negatief, want die onderliggende fundamentalistiese inslag is duidelik. Dit gaan om \u2019n \u201cterugkeer na die oorsprong\u201d, \u2019n herontdekking van die \u201cverlore Afrika\u201d, en \u2019n gepaardgaande verwerping van verligte denke in die Westerse sin.<\/p>\n

In my toespraak verlede maand aan die RAU tydens die bespreking oor \u201cDie toekoms van Afrikaans\u201d (sien\u00a0http:\/\/www.praag.org<\/a>\u00a0onder die rubriek \u201copstelle\u201d) het ek na die volgende aanhaling uit N.P. van Wyk Louw verwys, wat die verhouding van Afrikaans teenoor beide die Weste en Afrika s\u00f3 opsom:<\/p>\n

 <\/p>\n