{"id":13648,"date":"2012-10-28T16:17:25","date_gmt":"2012-10-28T16:17:25","guid":{"rendered":"http:\/\/afrikaansenuus.co.za\/?p=13648"},"modified":"2012-10-28T16:17:25","modified_gmt":"2012-10-28T16:17:25","slug":"die-neus-verval-in-cliches-swak-smaak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praag.co.za\/?p=13648","title":{"rendered":"\u2018Die neus\u2019 verval in clich\u00e9s, swak smaak"},"content":{"rendered":"

Die neus<\/a> deur Deborah Steinmair. Uitgewer: Human & Rousseau. Prys: R180
Gratis as eboek uitneembaar deur alle PRAAG-lede hier<\/a>.<\/em><\/p>\n

Ek was aanvanklik heel opgewonde om Deborah Steinmair se jongste roman, Die neus<\/a>, te begin lees. Die boek bevat \u2018n aantal boheemse, selfs eksentrieke karakters wat die leser met hul aweregse gewoontes en uitsprake amuseer.<\/p>\n

Op een stadium in die teks is drie van hulle, vergesel deur \u2018n Labrador-gidshond en \u2018n pou in \u2018n outydse Volskwagen-kewer op pad Pretoria. Soos dit gestel word: \u201cOp die ou end lyk hul deputasie na \u2019n rondreisende sirkus. Dit bestaan uit: Jesse, Aga, Rob die gidshond, Flaubert die pou en \u2026 Xun Wu.\u201d Laasgenoemde is \u2018n Chinese dwerg wat \u2018n toenemend bose rol in die verhaal speel.<\/p>\n

Die neus<\/a> gee voor om \u2018n soort postmoderne speurverhaal te wees waarin die hoofkarakter, Aga Gruber, haar eie herkoms probeer naspeur. Van haar familielede het op \u2018n geheimsinnige manier gesterf. Sy word ook aanvanklik dopgehou deur \u2018n buurman en die Chinese dwerg wat al hoe meer in haar lewe inmeng. Aga dra \u2018n fedora en het \u2018n besonder prominente reukorgaan, vandaar die boek se titel.<\/p>\n

Die Duitse skrywer Patrick Suskind het natuurlik al \u2018n liter\u00eare blitsverkoper genaamd Das Parfum in 1985 laat verskyn, dus is \u2018n besinning oor reuk en neuse kwalik oorspronklik. Hier en daar filosofeer die verteller ook oor hoe reuk eintlik die bedekte oorsprong van \u2018n sesde sintuig en voorgevoelens kan wees, iets waaroor Aga of Agathe (haar volle naam) Gruber in oormaat beskik. Sy weet dikwels presies waar om te kyk of waar om te grawe om foto\u2019s, briewe of ander legkaartstukke te vind waarmee die duistere verlede van haar pa, \u2018n geniale olfaktoriese wetenskaplike, ontrafel mag word.<\/p>\n

Soos ges\u00ea, is ek aanvanklik deur die gegewe geboei. Ook kan Deborah Steinmair \u2018n goeie Afrikaans skryf, wanneer sy nie haar karakters, soos veral die agterplaaswerktuigkundige Claude, \u2018n oordrewe Engfrikaans laat praat nie. Ongelukkig is \u2018n kennis van Afrikaans nie genoeg om as skrywer te kwalifiseer nie.<\/p>\n

Want in die tweede helfte van die boek word die aanvanklike geheimsinnighede en belofte eenvoudig nie vervul nie. Die intellektuele uitdaging van haar gegewe blyk vir Steinmair op die duur te groot te wees. Al het sy hoeveel oor die rol van reuk by massasielkunde opgelees (agter in die boek verskyn \u2018n lang lys internetskakels as \u2018n soort bibliografie), kry sy dit nie reg om iets meer as \u2018n ietwat eksentrieke verhaaltjie uit haar stof te tower nie.<\/p>\n

Die Nazi\u2019s is na hoeveel Hollywood-films, asook rekenaarspeletjies, \u2018n onderwerp wat enige skrywer net met omsigtigheid kan benader omdat die gevaar dat \u2018n mens in volslae clich\u00e9s mag verval, so enorm is. Almal van ons het al die flieks gesien en miljoene tieners het oor die afgelope aantal jare een van die gewildste rekenaarspeletjies, Call of Duty World at War<\/em>, asook die latere weergawe, Call of Duty Black Ops<\/em>, gespeel waarin sogenaamde Nazi-zombies as vyande (en teikens) figureer. Een van die amateuragtige aanlynromans wat tans in Afrikaans te lees is – die skrywer erken rondborstig dat hy nie Afrikaans kan spel nie – Doodstraal<\/em>, maak ook van \u2018n Nazi-gegewe gebruik.<\/p>\n

Pleks van \u2018n \u201cdoodstraal\u201d is reuk of die wetenskaplike manipulasie daarvan, die \u201cgeheime wapen\u201d waaroor moorde in Die neus<\/em> gepleeg word. Ook blyk Aga Gruber se moeder een van die berugte Lebensborn<\/em>-baba\u2019s uit die tweede w\u00eareldoorlog te wees en haar pa, hoewel \u2018n Nazi-hater en Sionis, was op die spoor van olfaktoriese metodes om massas mense te beheer of te manipuleer.<\/p>\n

Deesdae en waarskynlik vanwe\u00eb die Naspers-monopolie wat alle fasette van die Afrikaanse kultuur dooddruk, is daar lyk my nie meer goeie uitgewers of redakteurs by Human & Rousseau en ander NB-filiale in die Kaap oor nie. Eintlik is dit hartseer dat Steinmair se teks nie bietjie van sy gemeenplasighede en politieke korrektheid wat plek-plek deurslaan, gesuiwer is nie. Want die potensiaal was daar om \u2018n ironiese, slim vermenging van liter\u00eare en speurverhaalkodes te pleeg. Dit kon so effens op die model van Umberto Eco of een van my gunsteling- Franse skrywers, Jean Echenoz, geskied het. In Les grandes blondes<\/em> (Die lang blondines) bied Echenoz \u2018n verhaal oor \u2018n beeldskone model en sosiopaat wat mans na hartelus vermoor, met hope ironiese implikasies vir die eietydse verbruikersmaatskappy, asook ons obsessie met beeldskone, lang blondines. (Lees gerus ook die novelle deur Echenoz wat PRAAG as Een jaar<\/em> uitgegee het.)<\/p>\n

Pleks van ons op die duur te verveel en te irriteer, kon Steinmair ons dalk geamuseer en geprikkel het. Maar as die twee vriendinne, Aga en Jesse, uiteindelik blyk een of ander lesbiese aantrekkingskrag (nogal \u201cmagneties\u201d) tussen mekaar begin voel, hoor ek al een of ander preek oor geslagslykheid en seksuele voorkeur. Net soos wat die Vodacom-advertensies ons \u2018n tyd gelede oortuig het dat swartmense selfone baie beter as blankes verstaan, tower Steinmair ook \u2018n aangenome jong swartman op, nogal met die Afrikaanse naam Theunis, hoewel hy ook blykbaar \u2018n Thabo is, met \u2018n hartstog vir Morse-kode en tegnologie.<\/p>\n

By hierdie punt rafel die roman vir my heeltemal uit en word dit net nog \u2018n sinnelose prul uit Kaapstad wat iewers in die hovaardige redaksiekantore van die Afrikanervyand in Heerengracht bewimpel is.<\/p>\n

Elke oordeel oor \u2018n boek is seker subjektief, maar uiteindelik onderskei alle groot skrywers hulle deur hul goeie smaak, of \u2018n soort varsheid en oorspronklikheid wat uiteindelik die koring van die kaf skei. Die elemente van swak smaak wat in Die neus opstapel, raak op die duur net te veel. As Steinmair boonop Proust in Engels aanhaal – nogal die beroemde passasie oor die madeleine-koekie wat ek al iewers aanlyn in Afrikaans vertaal het, nogal op Litnet as ek reg onthou – dan gooi \u2018n mens jou hande in die lug.<\/p>\n

Is daar enigiets meer kitsch vir \u2018n Afrikaanse skrywer as om Proust in Engels aan te haal? Toegegee, C.K. Scott Moncrieff en Terence Kilmartin het \u2018n heel leesbare vertaling van Proust in Engels gemaak wat in \u2018n aantreklike hardebanduitgawe in drie dele by Chatto & Windus verskyn het en waarvan ek insgelyks \u2018n eksemplaar besit. Maar daar is sekere ongeskrewe re\u00ebls vir \u2018n Afrikaanse skrywer en ek sou s\u00ea een daarvan is om nie Proust in die Rooitaal voor jou leser te smyt nie. Dis sooo… filistyns, so nouveau riche, so Naspers! Dis kort duskant die Sondag se bladsy drie. Dan kan jy maar net sowel vir Julius Malema of Kenny Kunene nooi om saam soesji van skamel geklede dames se lywe af te kom eet. Dit raak blote vertoon, smuk, \u2018n bietjie kopieer-en-plak om \u201cliter\u00eare gewig\u201d aan jou middelmatige Nazi-storie te verleen.<\/p>\n

Weereens, dit kon so anders gewees het. Want ek vermoed die probleem l\u00ea nie soseer by Steinmair nie, maar by die Umwelt <\/em>waarvan daar ook in die boek sprake is. Ons omgewing en veral die media- en uitgewersmonopolie, is nie meer bevorderlik vir goeie of interessante letterkunde nie.<\/p>\n

Die vernuftige, slim, ironiese, speelse postmoderne speurroman wat kodes vermeng bly daarom uit by Die neus<\/a>. Pleks daarvan neem die kitsch en \u201ckamp\u201d situasies of karakters oor en daaragter skuil, wel, bloedweinig met substansie.<\/p>\n

N\u00f3g die leser wat op soek is na \u2018n behoorlike speurverhaal of roman noir, n\u00f3g die liter\u00eare leser gaan deur Die neus<\/a> bevredig word. Dis egter nie te lank nie, en hier en daar skryf Steinmair \u2018n paar mooi sinne. Dus kan dit \u2018n verveelde aandjie of middag vul.<\/p>\n

Maar iewers moet daar beter boeke in Afrikaans versteek wees. Waar is hulle? wonder \u2018n mens.<\/p>\n

Neem hierdie boek gratis uit by PRAAG se ebiblioteek. Indien u nog nie lid is nie, sluit hier by Klub digiTAAL<\/a> of by PRAAG<\/a> aan.<\/h4>\n

\u041e\u043b\u0435\u043a\u0441\u0430\u043d\u0434\u0440 \u0412\u0430\u0441\u0438\u043b\u044c\u043e\u0432\u0438\u0447 \u0424\u0456\u043b\u044c\u0447\u0430\u043a\u043e\u0432<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Die neus deur Deborah Steinmair. Uitgewer: Human & Rousseau. Prys: R180Gratis as eboek uitneembaar deur alle PRAAG-lede hier. Ek was aanvanklik heel opgewonde om Deborah Steinmair se jongste roman, Die neus, te begin lees. Die boek bevat \u2018n aantal boheemse, selfs eksentrieke karakters wat die leser met hul aweregse gewoontes en uitsprake amuseer. Op een … Continue reading “\u2018Die neus\u2019 verval in clich\u00e9s, swak smaak”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-13648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-c87-boeke"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13648"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13648\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/praag.co.za\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}