Max du Preez is die VHS-kasset van Suid-Afrikaanse politiek: Uitgedien en net vir gebruik in verouderde masjiene. Hy en die drie mense wat by geleentheid nog sy luisterlose politieke menings lees, het nog nie die nuus gekry nie: Die veldtog om die Afrikaner te kry om op te krul en die gees te gee, het misluk. Hierdie volk het nie net \u2019n politieke katastrofe en \u2019n kollektiewe krisis om hulle identiteit te herontdek, oorleef nie, hulle gedy onstuitbaar en gesamentlik verrys hulle elke dag om \u2019n gedaante te word wat die politieke trom elke dag net harder slaan.<\/p>\n
Vir Max is dit \u2019n allesomvattende krisis. Hy het sy lewe en immerstotterende loopbaan daaraan gewy dat die Afrikaner soos water in die los, warm sand van \u2019n eenvormige Nuwe Suid-Afrikaanse kultuur sou weg suig. Die uitsterwing van die Afrikaner, sy tradisies, sy taal en sy geskiedenis was in die Max du Preez-w\u00eareldvisie nie net onontbeerlik vir die Mandela\u00efaanse utopie om te set nie, dit was ook onvermydelik, en hy sou die sterfbegeleier gewees het. So sou hy nie net homself met sy persoonlike neuroses versoen het nie, maar hy sou uiteindelik \u2013 welgeluksalig! \u2013 opgeneem gewees het in die boesem van die mense van die Afrikanerlose re\u00ebnboog.<\/p>\n
(Miskien, en nou word daar groot gedroom, miskien, uit erkenning, sou hulle \u2019n dorp \u2013 selfs net \u2019n ou kleintjie, een soos Napier \u2013 na hom vernoem: Maxdorp! Uiteindelik sou daar rus vir hom wees. En die standbeeld \u2013 sien julle nou hoe vrekkens verleidelik is die droom \u2013 die standbeeld sal van \u2019n vurige Max wees, nie een waar hy staties en statig staan nie, maar waar hy met loshangende das en flappende baadjiepante en voorvinger wat soos \u2019n sens swaai onder sy teenstaanders inklim; kortom, die Max van die Vrye Weekblad-dae soos \u2019n Scorsese of \u2019n Spielberg hom kon verbeel. Het ons al die fliek wat ongetwyfeld oor hom gemaak sou wees, genoem? Crowe? Clooney? Pitt?)<\/p>\n
Enige iemand kon tog die edelheid van die ideale van Max du Preez insien, en niemand kan tog weier om die nederige offer daarvoor te bring nie? Behalwe die ellendige Afrikaner wat weier om in sy sterfbed te bly. Hoe regverdig is d\u00edt?<\/p>\n
Dit verduidelik hoekom enige fluistering van Afrikanernasionalisme vir Max du Preez op skrif in harige vratte laat uitbreek. As daar een ding is wat die hele nobele droom kan laat verdroog, verpoeier en verdwyn, dan is dit enige viering van die Afrikaner, sy kultuur, sy taal, sy prestasies of sy geskiedenis. Met die geringste aanduiding dat so iets kan gebeur, gryp ou Max na sy pen; hy skryf koorsig, bewerig, onsamehangend… enige iets, enige iets… moet net skryf, moet net skryf, nie eers in \u2019n werklike hoop dat dit die Afrikaner van sy onbesonnenheid sal laat afsien nie, maar dat hy, Max, net vir \u2019n oomblik die vals vrede kan ervaar dat hy iets gedoen het, dat daar \u2019n oomblik van rus vir sy siel sal wees.<\/p>\n
Max du Preez is \u2019n ongelukkige siel. Mense keer hom voor, s\u00ea vir hom: \u201cMax, ons het jou ges\u00ea!\u201d \u201cD\u00edt,\u201d natuurlik, is dat die Nuwe Suid-Afrika \u2019n kolossale mislukking sou wees vanwe\u00eb die gierigheid, onbeholpenheid en visieloosheid van die nuwe heersersklas. Max haat dit, hy h\u00e1\u00e1t dit, as mense dit vir hom s\u00ea, want hy het presies die teenoorgestelde verkondig.<\/p>\n
Sy standaardantwoord is om te vra: Nou wat sou h\u00falle voorgestel het ons moet doen? Wat hy hiermee bedoel, is dat dit sy begrip te bowe gaan dat daar mense is wat reken die Afrikaner kon beter gevaar het as om alle milit\u00eare mag, staatsgesag en ekonomiese beheer sonder slag of stoot aan \u2019n nydige nasie te oorhandig. Al die gemor oor ekonomiese verval en komende hongersnood en \u2019n volksmoord hier of \u2019n volksmoord daar. En steeds s\u00ea die mense: Ons het jou ges\u00ea, Max, ons het jou ges\u00ea.<\/p>\n
Dit maak hom briesend, bri\u00e9send! Wanneer dit gebeur wil hy net… hy voel… hy sal eenvoudig net om hom heen begin donder en bliksem. Of hy sal \u2019n rubriek skryf.<\/p>\n
In die naloop van sy teleurstelling dat die ANC hom nooit sy vyftien minute vir sy meelopery gegun het nie \u2013 hulle h\u00e9t hom as \u2019n idioot beskou maar nie as \u2019n besondere bruikbare een nie \u2013 het Naspers se koerantredakteurs vir hom \u2019n been gegooi. Hulle was darem be\u00efndruk met die beeld wat hy van homself geskep het. Hy is gesien as iemand wat roep in die wildernis \u2013 Vrye Weekblad, o Vrye Weekblad! \u2013 en toe skielik as \u2019n ghoeroe ontdek is. <\/p>\n
Henry Jeffreys, die raspaairedakteur van Die Burger, het veral vir Max rubriekruimte gegee. Nou ja, Jeffreys kan self nie \u2019n samehangende sin skryf nie en kan nie \u2019n goeie rubriek van \u2019n blerts op sy motorvoorruit onderskei nie. Nou nog, as die vrees vir die Afrikaner besonder akuut is, neem Max sy pen en papier \u2013 gansveer en perkament! \u2013 op.<\/p>\n
Hierdie week gaan dit oor die immerirriterende Afrikaners wat ontevrede is met die manier hoe hulle geskiedenis aangebied word. Afriforum beplan \u2019n optog na die Uniegebou. Daar gaan hulle iemand soek wat kan lees en hulle gaan aan hom \u2019n eksemplaar van die boek wat oud-generaal Jannie Geldenhuys saamgestel het, Ons was Daar, oorhandig. Afriforum het voorts \u2019n video op sosiale media vrygestel waarin hulle minagtend snork oor enige iemand wat so kliponnosel kan wees om te glo dat die Suid-Afrikaanse Weermag nie die Slag van Cuito Cuanavale gewen het nie.<\/p>\n
Wel, Max en sy gansveer sal remedi\u00ebrende onderrig aanbied voor dit te laat is. En, baie belangriker, hy sal histeries loei oor die roekeloosheid van die Afrikaners wat nie die insig het om suutjies te trap en fyntjies wind te breek nie. Hy begin deur donker te prewel dat Afriforum se pogings nie net vrugteloos sal wees nie \u2013 die liegbekke lieg vermoedelik met soveel volharding dat hulle hulle nie aan Afriforum se argumente of die waarheid sal steur nie \u2013 maar dat dit die Afrikaner nog meer ongewild onder die ander etnisiteite in die land sal maak.<\/p>\n
Hy begin sy poging om die geldigheid van Afriforum se beswaar af te takel deur te erken dat Afriforum se beswaar geldig is. Maar Max, synde Max, probeer om, indien nie alles vir almal nie, iets vir die meeste te wees, so hy maak mense aan albei kante van die debat diep en deeglik die daalder in.<\/p>\n
Eers waggel hy sy gansveer in die rigting van die ANC se gewapende aksie. \u201cEen so \u2019n verspotte mite wat nou verkondig word,\u201d skryf hy \u201cis dat die ANC se milit\u00eare vleuel, Umkhonto we Sizwe, \u2019n groot bydrae gelewer het om die apartheidsbase na die onderhandelingstafel te dwing.\u201d<\/p>\n
En hy smaal meewarig oor Zuma wat gepraat het van die \u201coorwinning oor die magte van apartheid by Cuito Cuanavale\u201d. Hy rapporteer dat hy sy kop geskud het, en natuurlik het hy alle rede tot di\u00e9 hoofgebaar gehad.<\/p>\n
So! Hy moes nou wragtagwaar die Afrikanerlesers oorgewen het met di\u00e9 insig.<\/p>\n
Nou klap hy met die kwas wat nog met di\u00e9 meewarigheid drup deur die gesig van die Afrikaner en sy opvatting van sy geskiedenis.<\/p>\n
\u201cDit het my laat terugdink,\u201d ritsel die gansveer, \u201caan P.W. Botha en Magnus Malan wat so graag gespog het oor hoe die SA Weermag Swapo in Namibi\u00eb \u2018die rug gebreek het\u2019 of die Kubane \u2018bloedneus gegee het\u2019; aan die baie ministers en adjunkministers en funksionarisse en ooms wat in die dekades voor 1990 op veral Geloftedae uitasem geraak het oor die Afrikaner se milit\u00eare viriliteit oor die eeue.\u201d<\/p>\n
\u2019n Bietjie verder af in sy relaas, kategoriseer hy di\u00e9 opvattings as \u201cdie wolhaarstories van willewragtags…\u201d<\/p>\n
P.W. Botha en Magnus Malan \u201cwillewragtags?\u201d Ach soooo…<\/p>\n
\u201cWolhaarstories\u201d? Wel, het die SAW Swapo se rug in Namibi\u00eb gebreek? Nie net gebreek nie, hulle het die stuiptrekkende liggaam gevat en oor die grens gesmyt. Van die vroe\u00eb tagtigs af was die Operasionele Gebied \u2019n vakansieplaas. Ons het geweerloos en sorgeloos aan diens daar rondgery. Die weermag se uitmuntende komopsprogram het die harte van die plaaslike bevolking gewen. Met hulle heelhartige samewerking en die weermag se weergalose hakkejagvermo\u00eb is Swapo tot diep in Angola teruggedruk en daar is hulle voorradebergplekke en -linies genadeloos deur gemeganiseerde operasies vernietig.<\/p>\n
En, ja, die SAW h\u00e9t die Kubane \u201cbloedneus gegee\u201d volgens \u2019n bron waarmee selfs Max nie sal stry nie \u2013 Max du Preez self. Die SAW, skryf hy op \u2019n plek wat hy later van vergeet, \u201chet baie beter gevaar as wat die Kubane verwag het of later bereid was om te erken.\u201d <\/p>\n
Die SAW het nie net Castro se mannetjies nie, maar per uitbreiding ook hulle Russiese meesters genadeloos gekasty. Elke milit\u00eare doelwit van die Kubane is deur die SAW verydel. Die rimpeleffek, volgens Jannie Geldenhuys, het gehelp om die waan van Russiese onstuitbaarheid te prik en bygedra tot die uitrafeling van die ystergordyn. PW en Magnus mag maar gespog het.<\/p>\n
Du Preez kan ook maar sy minagting oor \u201cdie Afrikaner se milit\u00eare viriliteit oor die eeue\u201d in sy sak plaas en daarop sit. Die Afrikaner se bloed is gemeng uit gedugte strome, uit die Nederlanders wat die oormag van Spanje vir dekades weerstaan en uitgemergel het, uit die Franse wat later onder Napoleon \u2019n magtige Europese ryk gevestig het, en uit Duitsers wat nog later onder Bismarck die vasteland milit\u00ear oorheers het. Elke volk wat gewapen teen die Afrikaner gekom het, is verslaan, en toe daar nie nog gekom het nie, het die Afrikaner aksie gaan soek. \u201cThose magnificent fighting Boers,\u201d het veldmaarskalk Bernard Montgomery hulle genoem, en hy sou weet, want dit was hierdie Boere wat die aambeeld was waarop Rommel se Afrika Korps uiteindelik by El Alamein flenters geslaan is. Nee wat, as daardie \u201cooms\u201d by die Geloftedae uitasem geraak het, was dit met goeie rede.<\/p>\n
Tot hier was Max seker van sy saak; verkeerd, maar selfversekerd. Nou begin die o\u00ebverblindery, maar dit is so \u2019n onbehendige woordgo\u00eblery dat die gehoor moet wonder of hierdie \u2019n opregte politieke mening of blote lomp satire is. Wat ons gansveermusketier nou gaan doen, dames en here, is om vir ons \u2019n les oor geskiedenis aan te bied.<\/p>\n
Enige iemand wat oor die jare heen homself gekasty het om deur Max se rubrieke te ploeter, sal een ding van die Spier van Napier weet: Hy smaak homself as ietwat van \u2019n historikus en, benewens, as \u2019n deskundige oor die teorie van geskiedenis.<\/p>\n
Ter inleiding voer hy aan dat Zuma, aan die een kant, en PW Botha, Magnus Malan en ook Eugene Terre\u2019Blanche se beskouing van gebeurtenisse in die verlede nie \u201cgeskiedenis\u201d is nie, maar populisme en wolhaarstories. Nee, hulle is nie geskiedkundiges nie. Nou begin die naamsaaiery. O, Max is versot daarop om die name van skrywers en kenners af te rammel en om homself dan deur implikasie by hulle geledere te voeg. Hermann Giliomee, Christopher Saunders, Bernard Mbenga, David Welsh en Rodney Davenport, nou kyk, d\u00e1\u00e1r is nou vir jou historici. Net sodra ons dink dat ons nou uiteindelik die gesag uit hierdie oorde kan vertrou, s\u00ea Max, nee-nee-nee-nee, di\u00e9 uitgelese groepie, hierdie \u201cgerekende historici\u201d se boeke is ook nie \u201cdie geskiedenis nie\u201d. Errmm. O. Hoekom nie? Want daar is ander boeke en artikels met ander perspektiewe.<\/p>\n
Nou rammel hy name af dat dit klink soos hael op \u2019n sinkdak: Charles van Onselen, R.W. Johnson en Martin Meredith, die skrywers. Maar ook d\u00e1\u00e1r is \u201cdie geskiedenis\u201d nie te vinde nie. Max se koker name van geskiedskrywers is nou leeg, so hy reik maar vir die name van mense oor wi\u00e9 daar geskryf is, van Paul Kruger deur Koos de la Rey, Cecil John Rhodes langs, verby Jan Smuts en Robert Sobukwe anderkant Anton Rupert en Jannie Geldenhuys uit. Hoekom, sal die gemiddelde leser wil weet, word hierdie name genoem? Die biografie\u00eb is dan tog deur geskiedskrywers geskryf en ons weet dat boeke deur hulle ook nie \u201cdie geskiedenis\u201d is nie.<\/p>\n
Nou net voordat daar moedeloos aanvaar kan word dat \u201cdie geskiedenis\u201d nie geken kan word nie, paradeer Max nou \u2019n paar groot geskiedeniskanonne: Facebook, Twitter, Google, History Channel, BBC Knowledge en, les bes, Wikipedia. Hoera… maar ook nog nie heeltemal nie. Want nou blyk dit dat hierdie waardige bronne net daartoe sal lei dat daar meer as \u00e9\u00e9n weergawe van \u201cdie geskiedenis\u201d sal wees. Vergeet van reg of verkeerd, as daar meer as een weergawe is, bestaan \u201cdie geskiedenis\u201d nie.<\/p>\n
Op grond van hierdie vernuftige uitleg, besluit Max toe dat Afriforum nie opreg was met hulle optog nie. Nadat hy herhaaldelik na Afriforum se promosievideo gekyk het, \u201cwas dit\u201d vir hom \u201cklokhelder duidelik: Dit gaan nie hier oor die geskiedenis van Suid-Afrika of die Afrikaner nie, dit gaan oor die oorlo\u00eb wat die ou SA Weermag in Angola, Namibi\u00eb en elders geveg het…\u201d Sulke insig!<\/p>\n
D\u00edt, bevind Max, verduidelik die \u201cZuma\/Cuito-kapstok\u201d van Afriforum. Die adders!<\/p>\n
Nadat Max eers vir twee paragrawe snedig was oor \u201c\u2019n jong knaap en drie oompies\u201d wat \u201cin die \u2018browns\u2019 van die ou SAW\u201d geklee was, sak hy op die onderwerp van die Slag van Cuito Cuanavale toe. Die gemiddelde leser sal teen hierdie tyd weet dat die waarheid oor die slag nooit geken kan word nie, want daar is \u2019n meningsverskil daaroor en Max het mos nou al so mooi verduidelik dat waar verskillende sieninge oor \u2019n onderwerp is, \u201cdie geskiedenis\u201d nie geken kan word nie.<\/p>\n
Maar wag!, gemiddelde leser, die waarheid oor die slag k\u00e1n geken word. Ons kan \u201cdie geskiedenis\u201d te wete kom. Daar is, glo dit of nie, iemand wat weet wat die volle waarheid is, wat uniek toegerus is om die finale uitspraak te lewer. En daardie persoon is niemand anders as Max du Preez self nie! Hoe wonderlik is dit?<\/p>\n
Die gemiddelde leser wil dadelik weet: Wie is reg? Die Suid-Afrikaners wat daar was of die Kubane wat daar was? Nie een van die twee nie!, grom Max triomfantlik. Hulle lieg almal, sommige erger as die ander. Die enigste een wat weet wat daar gebeur het, is Max (wat nie daar was nie). N\u00e1 \u2019n kort, baie konvensionele toer deur die feite, kom die draer van \u201cdie geskiedenis\u201d tot \u2019n onverrassende gevolgtrekking; geen ander kon van Max verwag word nie.<\/p>\n
\u201cDie SAW het waarskynlik die milit\u00eare oorhand gehad,\u201d skryf hy, \u201cmaar die feit bly staan dat hy hom onttrek het sonder om sy milit\u00eare doel te bereik.\u201d<\/p>\n
Hy brei uit deur te s\u00ea dat \u201cdie P.W. Botha-regering en die SAW-generaals het die eerste keer regtig agtergekom dat hul milit\u00eare avonture in buurstate tot \u2019n einde sou moes kom. Dit was \u2019n keerpunt en het regstreeks gelei tot Namibi\u00eb se onafhanklikheid in 1990 en die Kubane se onttrekking uit Angola.\u201d<\/p>\n
Sy gevolgtrekking is dat \u201cdit nie juis iets is waaroor oudsoldate en Afrikaner-nasionaliste kan kraai nie. Hulle kan aandring op \u2019n korrekte weergawe van gebeure, ja, maar dit was niks om oor windgat te wees nie.\u201d<\/p>\n
O wel, duidelik verskil sieninge oor wat windgatheid regverdig. Daar is ander dinge waaroor \u2019n mens regtig nie oor hoef windgat te wees nie, soos byvoorbeeld om \u2019n gehawende koerantjie uit te gee wat dwarsklappe uitdeel na \u2019n floumakouregering en om dan vir die res van jou lewe aan daardie dro\u00eb speen te probeer suig.<\/p>\n
Maar om \u2019n oormag in \u2019n reeks veldslae nie net te stuit nie, maar teen hulle elke voorneme in te laat terugkrabbel, hei, nou kyk, d\u00edt is \u2019n uitmuntende rede om windgat te wees.<\/p>\n
Max se gevolgtrekkinge is bloot foutief. Suid-Afrika het sy milit\u00eare doelwit by Cuito Cuanavale oortuigend behaal: Hulle het die Kubane en Fapla verhoed om Unita in Jamba te vernietig. Dis die Kubane wie se oogmerke verydel is. Dit is ook nie so dat die milit\u00eare werklikhede die Suid-Afrikaanse regering gedwing het om na die onderhandelingstafel te skarrel nie. Hulle was reeds daar, bereid tot \u2019n skikking. Om presies te wees, dit was juis die politieke onderhandelinge wat die SAW verhoed het om die Kubane te omflank, hulle voorradetoevoer af te sny en die vasgekeerde mag te vermorsel.<\/p>\n