{"id":10808,"date":"2011-07-31T16:30:11","date_gmt":"2011-07-31T16:30:11","guid":{"rendered":"http:\/\/afrikaansenuus.co.za\/?p=10808"},"modified":"2011-07-31T16:30:11","modified_gmt":"2011-07-31T16:30:11","slug":"n-politieke-oorsig-sedert-1910-van-gedifferensieerde-ontwikkeling-tot-klassesisteem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/praag.co.za\/?p=10808","title":{"rendered":"\u2018n Politieke Oorsig sedert 1910 – van gedifferensieerde ontwikkeling tot klassesisteem"},"content":{"rendered":"![](\"http:\/\/www.praag.co.za\/images\/images\/stories2\/landman_christo.jpg\")
Daar is \u2018n wisselwerking tussen menswees en die omgewing waarbinne die mens leef. Derhalwe moet daar ook \u2018n wisselwerking wees tussen menswees en die politieke orde. Hierdie verskynsel is n\u00earens beter waarneembaar as in Oos-Duitsland (die sg. Duitse Demokratiese Republiek voor die afbraak van die muur) en Wes-Duitsland (die Bondsrepubliek) nie. Die Duitsers het \u2018n gemeenskaplike geskiedenis van meer as \u2018n duisend jaar gehad en toe kom die oorlog. Veertig jaar van skeiding tussen Oos en Wes, deur die skandmuur, het twee verskillende Duitsers laat ontstaan.<\/p>\n
Die groot vraag is hoe die sosiaal-maatskaplike orde sedert 1652 daar uitgesien het, hoe dit van 1910 tot 1993 gelyk het en weer n\u00e1 1993 verander het.<\/p>\n
In 1652 het die Nederlandse private handelsmaatskappy, die sg. Here Sewentien, \u2018n staatlose Kaap die Goeie Hoop aangedoen, om \u2018n handelsvesting daar te stig. In terme van die internasionale reg van daardie tyd het die Kaap aan niemand behoort nie. Derhalwe kon die Hollanders gewoon die Kaap as \u2018n gebied sonder eienaar vir hulleself neem. Sedert 1652 was die Kaap dus Hollands, totdat die Britse eerste en tweede besetting eers n\u00e1 1795 plaasgevind het. Daar was wel van tyd tot tyd nomadiese Koi- en Sanmense met wie die Hollanders handel gedryf het.<\/p>\n
Die Vryburgerboere het permanensie aan die Kaapse tydelike teenwoordigheid gegee deur hulleself in die binneland te vestig. Eers toe was daar by die Keirivier kontak en ook konflik met die Xhosas.<\/p>\n
Kultureel was die Kaapse bewoners dus Hollanders totdat die Engelse \u2018n tweede wit beskawing daar gevestig het. Verskillende swart volkere (bv. die Nguni\u2019s en die Sotho\u2019s) het in verskillende gebiede gewoon, maar was ook in onderlinge bloedige konflik met mekaar en met ander betrokke.<\/p>\n
Die aggressiewe teenwoordigheid van imperiale Brittanje met hulle verengelsingsbeleid het direk aanleiding gegee tot die Groot Trek en uiteindelik tot die volgende vrye Republieke, onder meer: die Vrystaat en Transvaal. Sosiaal-kultureel was die Kaap dus Hollands en Engels maar die Boererepublieke Afrikaans. In die Boererepublieke was daar wel konflik met omliggende swart volkere. Die Vrystaatse Republiek het las van die Sotho’s (nou Lesotho) ervaar en die Transvaalse Republiek met Nguni-groeperinge.<\/p>\n
Kortom, die Afrikaners van vandag beskik oor \u2018n eerste okkupasiereg in die Kaap en in die Vrystaatse en Transvaalse Republieke.<\/p>\n
Twee oorlo\u00eb van Brittanje met die Boererepublieke het \u2018n einde aan die onafhanklikheid van die Boererepublieke gemaak. Hierdie ingreep van buite het die sosiaal-kulturele orde in die Boererepublieke ingrypend verander.<\/p>\n
Uniewording in 1910 het \u2018n nuwe dimensie na vore gebring. Daar was \u2018n toevloei van buitelanders (oorwegend Engelse) na die goud- en diamantvelde, maar ook \u2018n toe- en instroming van swartes uit hulle tradisionele tuistes na die Boererepublieke. Wat Britse imperialisme aan SA gedoen het, is om \u2018n aantal swart en wit gemeenskappe, elk met sy eie kultuur en tradisies, kunsmatig saam in een land te snoer, die Unie van Suid-Afrika. SA het \u2018n roereier geword. Tog het die Britte \u2018n aantal etniese gemeenskappe, bekend as die LBS-lande, binne die geografiese gebied wat bekend is as Suider-Afrika buite die Unie te hou. Hulle is Lesotho, Botswana en Swaziland.<\/p>\n
Tussen 1910 en 1948 het die beleid as segregasie bekendgestaan. Die negatiewe konnotasie van segregasie is dat dit \u2018n skeidingsbeleid tussen wit en swart was. In 1913 is grondverdeling tussen wit en swart vasgel\u00ea.<\/p>\n
Die jaar I948 was \u2018n waterskeidingsdatum toe die Nasionale Party aan die bewind gekom het. Aan Afrikanerkant is die Republikeinse ideaal, in weerwil van die Britse gemenebes van nasies, as grondwetlike strewe voorgehou. Dit is eers in 1961 dat hierdie ideaal verwesenlik is. Sedert 1948 het opeenvolgende regerings in SA probeer om \u2018n ontstrengelingsbeleid deur te voer. Dit was om die TBVC-state op die pad van toenemende selfbestuur te plaas, ten einde hierdie gebiede, soos die geval met die LBS-lande, tot onafhanklikheid te lei.<\/p>\n
Onder die leiding van Hendrik Verwoerd is aanvaar dat die begrip “apartheid” nie die essensie van sy beleid omskryf nie. Derhalwe is besluit dat dit \u2018n beleid van afsonderlike maar gelyke ontwikkeling sou wees. Drie Berlynse eerstegenerasiesendelingseuns sou inhoud aan hierdie beleid gee:<\/p>\n
\n- Dr. Hendrik Frensch Verwoerd het eers die Departement van Bantoe-administrasie en ontwikkeling bedryf en toe later eerste minister geword.<\/li>\n
- Prof. Eiselen word beskou as die vader van Bantoe-onderwys.<\/li>\n
- Prof. Tomlinson het met sy omvattende Tomlinsonverslag die geografiese grense van die afsonderlike etniese swart state van die vier \u201cblanke\u201d provinsies afgegrens. <\/li>\n<\/ul>\n
\u2018n Bantoe-beleggingskorporasie is gestig om die ekonomiese ontwikkeling van die tuislande te onderneem Grensnywerheidsontwikkeling was daarop ingestel om die nywerhede na die grense van die tuislande te neem. Nywerheidsontwikkeling in die tuislande is op \u2018n agentskapsbasis bedryf. Dit het beteken dat \u2018n blanke entrepreneur \u2018n projek binne \u2018n tuisland kon begin, maar dat \u2018n swartman die projek stelselmatig oorgeneem het sodra die kundigheid gevestig was.<\/p>\n
Die bekende konflik tussen Verwoerd en Anton Rupert verdien vermelding. Rupert het met Verwoerd oor die ekonomiese opheffing van die tuislande verskil. Rupert het geredeneer dat as blankes nie toegelaat word om tot die ekonomie in die tuislande toe te tree nie, die ekonomie\u00eb aldaar nie van die grond af sou kom nie. Na bewering van wyle staatspresident Swart het Rupert aan Verwoerd ges\u00ea: \u201cJy ken nie \u2018n k…. soos ek hom ken nie. Jy moet alles met \u2018n lepel in sy mond prop.\u201d Hierop sou Verwoerd verklaar het dat hy nie sal toelaat dat blankes die swart tuislande ekonomies oorheers en uitbuit nie.<\/p>\n
As sosioloog het Verwoerd geglo dat as die regte voorwaardes bestaan en die speelveld gelyk gemaak word, swartes gelyk aan blankes polities en ekonomies sou presteer.<\/p>\n
Omdat dit voorgekom het asof die swartes in die vier \u201cblank\u201d-gedomineerde provinsies nie na die tuislande wou uitwyk nie, is tussentyds op korttermyn- diskriminerende sg. \u201ckleinapartheids\u201dmaatre\u00ebls besluit. Die bedoeling daarvan was om die swart intellektuele elite en vakmense te oorreed om eerder hulle heil tussen hulle eie mense in hulle eie tuislande te soek. Volgens die historikus Hermann Giliomee, is Suid-Afrika hierin ook deur die VSA se “afsonderlik maar gelyk”-beleid be\u00efnvloed. Dit het ingesluit aspekte soos:<\/p>\n
\n- Gesegregeerde openbare geriewe en fasiliteite (restaurante, woonbuurtes, toonbanke, ens.).<\/li>\n
- Instromingsbeheer.<\/li>\n
- \u201cAffirmative action\u201d of beroepsbeskerming van blankes in die vier provinsies en van \u2018n bepaalde etniese groep se mense (bv. Xhosas in die Transkei) in hulle tuislande.<\/li>\n<\/ul>\n
Daar is sedert die sestigerjare \u2018n lewendige debat in Afrikanergeledere gevoer oor die etiese grondslae van \u2018n beleid van afsonderlike maar gelyke ontwikkeling in eie nasiestate.<\/p>\n
Die groot fout wat eerste minister Hendrik Verwoerd egter gemaak het, was om te aanvaar:<\/p>\n
\n- dat die swart etniese gemeenskappe, soortgelyk aan die Afrikaner, die inherente trots en behoefte het, om hulleself te regeer;<\/li>\n
- dat die swart etniese volkere die wil het om hulle lande ekonomies selfversorgend te maak; en<\/li>\n
- dat die geskoolde swartes in die vier \u201cwit provinsies\u201d na hulle heimatte sou terug gaan, om die leiding op hulle te neem.<\/li>\n<\/ul>\n
Dit was klaarblyklik nie die geval nie. Desondanks het sekere lande uit die TBVC-gebiede wel tot staatkundige wasdom ontwikkel, soos: die Republieke van Bophuthatswana, van die Transkei en Ciskei en ander tot interne selfregerende status gevorder. Hardnekkig was hoofman Gatsha Buthelezi wat n\u00e1 die ANC-oorname desondanks gemarginaliseer is.<\/p>\n
Ingeligte bronne verklaar dat eerste minister Verwoerd die dag van sy dood in die parlement op die punt was om \u2018n konfederale bedeling af te kondig, met die volgende elemente:<\/p>\n