Elma Potgieter: Ekskuus, vryheid van spraak?

Deel op

Vryheid van spraak is `n mite.

Waarom? Ek weet nie.

Wat ek wel weet. Daar bestaan `n stille verstandhouding1 onder “ingeligtes” dat alle uitsprake sal voldoen aan die ongeskrewe reëls van die aanvaarde algemene politiek-sosiale tendens van die tyd.

At any given moment, there is a sort of all pervading orthodoxy, a general tacit agreement not to discuss large and uncomfortable facts.” – George Orwell.

En die “aanvaarde algemene politiek-sosiale tendens van die tyd” is:

“die hoofstroommedia en sy goedgekeurde spreekbuise is altyd reg.”

En ek, Kiepie, wat die sosiale media baie weinig gebruik, het tot eergister nog gedag dis die Twitters en die FB’s wat aan individue ‘n mate van vryheid van spraak verskaf het.

Waarom het ek nog nie ‘n piep van protes êrens gehoor oor die feit dat Trump se “sosiale” stem stilgemaak is nie.?!

Wie moet beskerm word teen hom? Koop mense werklik die rede wat Zuckerberg verskaf – bang vir nog geweld? Rêrig, Blommie?

Wees bang ja, baie bang – vir (permanente) inperking van vryheid van spraak, vryheid van denke.

Hier ter plaatse.

Eintlik het ek vrede met wat die Amerikaners aanvang, maar my nekhare begin rys oor die inperking wat al hoe blatanter hier kop uitsteek – voorskriftelikheid ten opsigte van vele dissiplines ook wat betref fiksionele inhoud vir TV-netwerke.

En net hier, presies op hierdie punt moet Kiepie haarself in die bek ruk, want Kiepie wil graag bly werk. Daarom kan ek nie netwerke by die naam noem nie – ek kan, maar ek gaan nie.

Wat ek wel gedoen het: Ek het die foltertoneel uit George Orwell se Nineteen Eighty-Four (p.198) vertaal. Die toneel spreek vanself.

Die hoofkarakter in Orwell se roman, Winston Smith, word gefolter deur die Partyverteenwoordiger, O’Brien. Die arme naïewe Winston kan dit nie regkry om sy gedagtes, sy geheue, aan te pas of uit te wis nie. Weet hy dan nie hy moet homself herprogrammeer nie?! Dit maak O’Brien radeloos.

“Onthou jy,” gaan hy aan, “jy’t in jou dagboek geskryf, ‘Vryheid is die vryheid om te sê twee plus twee is gelyk aan vier’?”

“Ja,” sê Winston.

O’Brien hou sy linkerhand op, die rugkant na Winston, met die duim na binne en die vier vingers uitgestrek.

“Hoeveel vingers hou ek op, Winston?”

“Vier.”

“En as die Party sê dis nie vier nie maar vyf – hoeveel dan?”

“Vier.”

Die woord eindig in ‘n pynkreet…

“Hoeveel vingers, Winston?”

“Vier.”

“Hoeveel vingers, Winston?”

“Vier.”

“Hoeveel vingers, Winston?”

“Vier! Vier! Wat kan ek anders sê? Vier!”

“Hoeveel vingers, Winston?”

“Vier! Hou op, hou op! Hoe kan jy aangaan? Vier! Vier!”

“Hoeveel vingers, Winston?”

“Vyf! Vyf! Vyf!”

“Nee, Winston, dis hopeloos. Jy lieg. Jy dink nog steeds daar is vier. Hoeveel vingers, asseblief?”

“Vier! Vyf! Vier! Net wat jy wil. Hou net op, hou net op met die pyn!”

Dit klink absurd. Dis soos Eric Blair alias George Orwell dit bedoel het. Absurd. Ons leef in `n soortgelyke absurde kultuur. Absurd en treurig. So treurig dat my keel daarvan toetrek. Voor 1949 het 1984 ver geklink, wat nog te sê 1994 of 2014 …

Of wat dit betref 2021…

© Elma Potgieter (9 Januarie 2021)

 

 

 

 

 

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.