Leon Lemmer: Christi van der Westhuizen, moeilikheidmaker in ‘n langbroek

Christi van der Westhuizen

Christi van der Westhuizen is ‘n dosent in sosiologie aan die Universiteit Pretoria (UP). Voorheen was sy bv ‘n joernalis by Vrye Weekblad. Sy is bekend vir haar skerp kritiek op blankes, veral Afrikaners, haar simpatieke begrip vir wat swartes ook al doen en haar fanatieke aanhang van feminisme, veral die lesbiese vleuel. Op Praag het sy dikwels kritiek ontlok. Van der Westhuizen se jongste boek is: Sitting pretty: White Afrikaans women in postapartheid South Africa (Pietermaritzburg: University of KwaZulu-Natal Press, 2017, 240p, R365). Sy skryf in Engels oor Afrikanervroue maar dit verhoed haar nie om snedige misbruik van Afrikaanse woorde soos ordentlikheid, volksmoeder en volkseie te maak nie.

As ‘n fanatieke linkse en tans by UP het Van der Westhuizen ongetwyfeld kennis geneem van Jonathan Jansen se boek, Knowledge in the blood (Lansdowne: UCT Press, 2009, 337p). Die opskrif van hierdie rubriek is ontleen aan “Anna Rosmus. Troublemaker in a skirt” (Jansen, p 293). Jansen gebruik die woord beleefdheid (in die sin van “politeness”) vir sommige blankes se “exaggerated sense of courteousness” wanneer hulle deesdae met swartes te make het (148). Van die kant van die blankes is dit uiteraard ‘n poging tot verdraagsaamheid (“tolerance”), waarop daar tans tot vervelens toe polities korrek aangedring word. Maar vir ‘n swartmag-aktivis soos Jansen is beleefdheid komende van Afrikaners nie goed genoeg nie – net soos die verskoningvraery deur blankes volgens swartes nooit goed en vernederend genoeg is nie. Jansen verwys ook na die woord volksmoeder (300, 314). Dit is moontlik dat Van der Westhuizen se misbruik van die woorde ordentlikheid (by Jansen beleefdheid) en volksmoeder hulle oorsprong by Jansen het. Jansen se anti-Afrikaner- en anti-Afrikaansgesindheid blyk duidelik uit sy boek en het in vrugbare teëlaarde by Van der Westhuizen geval.

Van der Westhuizen se boek word aanbeveel deur Aletta Norval, ‘n dosent aan die University of Essex en ‘n dissipel van die marxis, Ernesto Laclau (1935-2014). Norval maak dit duidelik dat dit in hierdie boek vir Van der Westhuizen gaan om “white, middle-class, heterosexual ‘Afrikaner’ women” (p i). ‘n Positiewe aanbeveling kom ook van André Keet, tans ‘n dosent in Critical Studies in Higher Education Transformation aan die Nelson Mandela University (ii). Die frase “critical studies” is ontleen aan die marxistiese Critical Theory. Keet was voorheen die hoof van Jonathan Jansen se Institute for Reconciliation and Social Justice aan die University of the Free State, wat die Reitz-gebeure probeer besweer.

In die eerste sin verwys Van der Westhuizen na “Boer colonialism” en daarna na “apartheid state brutality” (1). In die Nelson Mandela-tradisie (in hierdie geval waarskynlik deur Jakes Gerwel geïnisieer) haal sy Ingrid Jonker se gedig aan oor die (swart) kind wat deur (blanke) soldate doodgeskiet is (2). Waar Van der Westhuizen graag wei, word duideliker as sy telkens na die marxis Antonio Gramsci (1891-1937) verwys (3, 25, 152, 174, 201). Dat sy ‘n positiewe siening van die nuwe Suid-Afrika het, ly geen twyfel nie: “South Africa is … in the throes of attempting to reimagine a politics that does not marginalise and oppress” (3), waarvan die beoogde owerheidsdiefstal van blankes se eiendom, bv plase, seker die jongste voorbeeld is.

Die groep