Leon Lemmer: Homoseksuele: Weerstand van die weerloses?

Deesdae word sekere neigings aan ons voorgehou asof dit wêreldwyd korrek sou wees. Die drie belangrikste polities byderwetse gebooie is dat jy bevoordeel moet word as jy nie-wit, vroulik en homoseksueel (insluitende talle variasies) is. Hierdie groepe het ‘n buitengewoon positiewe aansien verwerf. Dit maak nie saak of die mense in hierdie drie kategorieë ‘n minderheid of die meerderheid in ‘n land of die wêreld is nie. Wie bevoordeel moet word, is hulle. Verdienste/meriete word nie as ter sake geag nie. Die ander kant van die munt is dat teen blankes, mans en heteroseksuele gediskrimineer mag en moet word. Ek ervaar dit daagliks as ‘n drievoudige terugslag. Blanke, heteroseksuele mans het skurkstatus verwerf. Feitlik enigiets mag hulle toegevoeg of aangedoen word. Die teenoorgestelde geld egter nie. Wat jy ‘n nie-witte, vrou of homoseksueel toevoeg of aandoen, is aan uiters strenge sensuur en sanksies onderworpe. Jy móét groter simpatie met hierdie drie groepe openbaar as met dié waaraan jy teen wil en dank behoort of jy word ‘n sosiaal uitgeworpene.

Hierdie onverkwiklike werklikheid dien as agtergrond vir my bespreking van die teoloog André Bartlett se boek, Weerlose weerstand: Die gaydebat in die NG Kerk (Pretoria: Protea Boekhuis, 2017, 304p, R200). In die motto word alle mense asof vanselfsprekend waardig verklaar (p 5), dus ook diegene wat (moontlik) onwaardig is. Van die begin af word eintlik van die veronderstelling van die gelykheid en wesenlike eendersheid van mense (ten spyte van ongelykheid en andersheid) uitgegaan. Daarom word selfdegeslag-verhoudings en “huwelike” (kragtens Wet 17 van 2006 – 263) sonder meer aanvaar. Die enigste manier waarop polities byderwets van gelykheid en eendersheid afgewyk mag word, is om nie-wittes, vroue en homoseksuele meer of hoër of beter as blankes, mans en heteroseksuele te ag.

Die boektitel is ontleen aan Ernst van Heerden (1916-1997) se gedig “Ontsnapping” waarin die frases “weerlose weerstand” en “onbeholpe vlees” voorkom (6). Die woord “weerloos” het ‘n simpatie-dimensie wat deesdae dikwels in die konteks van die armes gebruik word. In dieselfde konteks is daar die stemloses. Die neiging is om sulke weerloses (die armes en stemloses) ten minste histories met nie-wittes en vroue te assosieer. Daarteenoor word homoseksualiteit histories in groter mate met mans as vroue geassosieer. Soos Bartlett gebruik ek die benaming “gay” as ‘n wisselvorm vir “homoseksueel” (33).

Die weerstand wat in die praktyk uit hierdie oorde ervaar word, is dikwels allermins weerloos. Hierdie weerstand kan deesdae uiters aktivisties, militant, gewelddadig en destruktief of ten minste demonstratief, onaangenaam en opdringerig wees. Gayweerstand is al lank nie meer weerloos nie. Die boektitel is nie ingestel op feitelike korrektheid nie. Dit gaan om die opwekking van simpatie in ooreenstemming met die outeur se radikale oortuigings. Die punt is dat die gaydiskoers talle ooreenkomste toon met wat in die politiek gebeur. Diegene wat op die snypunt van die byderwetse (bv linkse, liberale, humanistiese, progressiewe, marxistiese) politiek wil wees, is geneig om sterk pro-gay te wees. As jy daarbenewens ook predikant of teoloog is, word dit eintlik ‘n onverbloemde poging om religie, kerk en evangelie (meer) relevant en aanvaarbaar in ‘n gesekulariseerde wêreld te probeer maak; dus soortgelyk aan die bevrydingsteologie.

Bartlett noem dat die uitgewer Nicol Stassen “voorgestel het dat ek die boek skryf” (304). Op die agterkant beveel Waldimar Pelser, die redakteur van Rapport, die boek aan. Neels Jackson, die redakteur van Kerkbode, het die voorwoord geskryf. Hy plaas die boek dadelik in die politieke arena met verwysing na die slawe en die oopverklaring van die Nederduitse Gereformeerde (NG) Kerk vir alle rasse in 1986 (9). Daarna het die NG Kerk by die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke aangesluit, wat onder die leiding van mense soos Desmond Tutu, Beyers Naudé en Frank Chikane vóór 1994 openbare onrus gestook en terrorisme aangepor het. Sedert 1998 is die NG Kerk ook lid van die Wêreldraad van Kerke. Nasionale en internasionale aanvaarding van die NG Kerk gaan egter gepaard met ‘n drastiese afname in lidmaatskap. Dit is omdat Afrikaners/Boere kultureel fundamenteel van die deursnee-Suid-Afrikaner en -Afrikaan verskil en verkies om nie wêreldburgers te wees nie.

Die tradisionele standpunt van die NG Kerk was: “Jy gaan hel toe, want jy is skeef” (60). Die toegewings wat die NG Kerk sedert 1986 aan gays gemaak het, word “normalisering” genoem: “die aanvaarding dat heteroseksualiteit nie die enigste normale vorm van seksualiteit is nie. Dit gaan om die groeiende besef dat die spektrum van lesbies, gay, biseksueel, transgender, interseksueel [LGBTI] en dies meer ‘n groter en komplekser werklikheid is as die eenvoudige binêre skema van man en vrou waarmee in die verlede gewerk is” (9). Toe die algemene sinode van die NG Kerk in 2015 besluit het dat homoseksuele in sy kerke burgerlike verbintenisse/huwelike kan aangaan en predikante sowel gay as nie-selibaat mag wees, “het die NG Kerk nie net die eerste hoofstroomkerk in Suid-Afrika én in Afrika geword om so ‘n besluit te neem nie, maar ook gedoen wat nog net in ‘n handjievol ander kerke wêreldwyd reggekry is” (13).

Ek aanvaar dat daar in uitsonderlike gevalle mense is wat anatomiegewys (ooglopend en andersins) nóg man nóg vrou is. Daar is ‘n groter groep wat anatomiegewys nie duidelik van die genoemde binêre skema (man/vrou) afwyk nie maar wat in hulle seksuele gedrag voorkeur aan dieselfde geslag gee. Hulle is homoseksueel in funksionering. Wat Bartlett doen, is om sonder meer telkens te beweer dat homoseksuele só gebore is; selfs al voor geboorte só was. Daarmee word die bestaan van fundamenteel verskillende soorte homoseksualiteit ontken. Ek dink dat daar ten minste duidelik tussen aangebore en aangeleerde homoseksualiteit onderskei moet word. Ek kon nie verstaan dat Bartlett enersyds na die interaksie van aangebore en omgewingsfaktore verwys (35) en daaraan voortgaan asof daar slegs aangebore homoseksualiteit is nie. Later verduidelik hy: “Sosiale faktore kan wel ‘n rol speel om ‘n oriëntasie wat reeds vasgelê is te bevestig en die ontplooiing daarvan te bevorder” (50). Wat hy soos die pes vermy, is enige poging om homoseksuele se gedrag te verander.

In 1986, na aanleiding van ‘n 1980-verslag, het die NG Kerk wel tussen kern- en pseudo-homoseksualiteit onderskei (19, 51). Die hedendaagse propagering van die voortreflikheid van gayverhoudings en die buitensporige uiterstes waartoe gegaan word om diesulkes te beskerm en simpatie vir hulle te wek, bring mee dat homoseksualiteit ‘n gesogte modeverskynsel geword het wat deur sommige heteroseksuele nagevolg word. Dit het skynbaar ‘n prestige-saak geword as jy kan sê jy het ‘n selfdegeslag-lewensmaat eerder as wat jy ‘n verstokte, binêre skema, getroude man of vrou is. Sommige mense is nie homoseksueel gebore nie. Hulle word homoseksueel. Dit is dus foutief en doelbewus misleidend om te beweer dat almal wat hulle homoseksueel gedra só gebore is en nie kan verander nie. Die klimaat word deesdae geskep dat hulle nie hoef te verander nie omdat ‘n homoseksuele leefwyse in dieselfde mate as dié van heteroseksuele sosiaal aanvaar behoort te word.

‘n Saak wat glad nie afdoende in die openbare diskoers verreken word nie, is die mate waarin homoseksuele gedrag vir heteroseksuele afstootlik kan wees. Dit gaan nie (noodwendig) om vooroordeel en ‘n gebrek aan verdraagsaamheid (woorde met ‘n sterk politieke konnotasie) nie. Dit kan ‘n heeltemal natuurlike reaksie wees. Dekades gelede het ek die rolprent Deliverance (1972) gaan kyk. Die berugte, uitgerekte verkragtingstoneel van ‘n man deur ‘n man bly my tot vandag toe by as uiters afstootlik. Ek sou te graag nie daardie rolprent wou gesien het nie. Homoseksualiteit is tradisioneel met geslagsverkeer tussen mans geassosieer. Dit is terselfdertyd homoseksualiteit in sy afstootlikste vorm. Dit kom neer op die gebruik van die anus en kolon op ‘n ander manier as wat gewoonlik die geval is. Die verweer is dat homoseksualiteit nie noodwendig so beoefen word nie. Maar die feit is dat dit soms/dikwels hierdie vorm aanneem en vir baie heteroseksuele is dit heeltemal onaanvaarbaar en kan hulle nie hulle seën daaroor uitspreek nie. Daar is al beweer dat (sommige vorme van) homoseksuele gedrag, soos kolonisme, eintlik nie seks is nie maar die nabootsing daarvan. Ek gebruik die term “kolonisme” omdat sodomie ook ander homoseksuele praktyke insluit.

In die mediese vakliteratuur word verduidelik dat die homoseksuele gebruik van die anus en kolon ongewens is omdat die subjek verlies aan ontlastingsbeheer kan ervaar; dermate dat ‘n operasie nodig kan wees. Dit is dus vals om te beweer, soos dikwels gebeur, dat ‘n gay leefwyse niemand skade berokken nie. Daar is ook die kwessie van die verspreiding van veneriese siektes, insluitende die dodelike MIV/Vigs; ‘n aangeleentheid wat glad nie deur Bartlett aan die orde gestel word nie omdat dit hom in die propagering van sy pro-gay standpunt nie pas nie. Die verweer is dat heteroseksuele gedrag óók veneriese siektes versprei. Maar dit is geboekstaaf dat homoseksuele mans ‘n leidende aandeel in die vinnige internasionale verspreiding van MIV gehad het, onder meer weens die neiging by sommige homoseksuele om dikwels geslagtelik te verkeer en daarby met ‘n groot verskeidenheid mense.

Wat Bartlett doen, is dat hy homoseksuele praktyke (sekerlik insluitende kolonisme) goedkeur en propageer. Hy doen dit op grond van sy vertolking van die Bybelboodskap in sy geheel (die liefdesgebod, wat aanvegbaar is – kyk hier onder) en sekere Bybelteksverse. Hierdie teksverse verplig Bartlett om promiskue gedrag by almal (hetero- en homoseksuele) af te keur. Ingevolge die gelykheids- of eendersheidsdogma is homoseksuele gedrag as sodanig volgens Bartlett egter wesenlik nie meer promisku as dié van heteroseksuele nie. Soos oor swartes in die verligte politiek, word deurgaans gehamer op hoe homoseksuele se gevoelsens seergemaak word en die pyn wat hulle moet verduur weens die afkeurenswaardige gesindheid van sommige heteroseksuele. Wat Bartlett nie noem nie, is dat die gaydebat in die NG Kerk uit die staanspoor anders as ander kwessies benader is. Wanneer die NG Kerk voorheen uitsluitsel oor iets (bv doop of dobbel) wou hê, is eerstens nagegaan wat die Bybel sê en daarna hoe dit lidmate of mense in die algemeen raak. In die gaydebat is die prosedure breedweg omgekeer. Die gevoelens en heil van homoseksuele word as uitgangspunt gebruik, of ingevolge menseregte as primêr beskou, en daarna word gepoog om skriftuurlike gronde vir ‘n pro-gay standpunt te vind.

Waarvoor ek onder meer pleit, is dat daar gerus groter begrip kan wees vir heteroseksuele se natuurlike reaksie op die aard van ten minste sommige vorme van homoseksualiteit. Dit beteken op sy minste dat homoseksuele liefs minder demonstratief en uittartend te werk moet gaan. Dit sal ongetwyfeld seksuele harmonie en verdraagsaamheid bevorder. Ek ontken nie dat daar iets soos homoseksualiteit bestaan nie. ‘n Mens moet ook nie sonder simpatie wees vir die klein minderheid wat só gebore is nie. Maar dit is vir baie heteroseksuele swaar om saam te leef met die mate waarin hierdie (ongewone) soort leefwyse deesdae gepropageer en oorpositief voorgestel word. In werklikheid is homoseksualiteit in baie gevalle ‘n sielsongelukkige toestand wat onbestendigheid en selfs selfdood in die hand werk. Die American Psychiatric Association het in 1973 beweer “homosexuality is not an … emotional problem” (35), maar dit veroorsaak sekerlik groot emosionele onstabiliteit in gay geledere. Een gay beweer: “Ek dink ek is bevoorreg om gay te wees” (56) terwyl ‘n ander een daarteenoor sê: “Jy sal nie só [‘n] keuse maak as jy ‘n keuse gehad het nie” (58).

In sommige gevalle het ek hier bo woorde soos “gewoonlik” en “natuurlik” gebruik. Dit is omdat die gewoonte gevestig is dat die woorde “abnormaal” en “onnatuurlik” liefs nie in die konteks van seksualiteit gebruik moet word nie. Dit is ‘n subverskynsel van die gelyk- en eerdersverklaring van mense. Maar homoseksuele as ‘n groep, wat alle vorme van homoseksualiteit insluit, is in alle samelewings ‘n minderheid. Sommige van hulle seksuele praktyke is ongewoon. Dwarsdeur Bartlett se boek word erken dat hulle anders is ten spyte van al die pogings tot gelyk- en eerdersverklaring. In ‘n sin kom dit daarop neer dat gays afwyk van die normale of gewoon gangbare in die samelewing. Bartlett strewe na die assimilasie of insluiting (dikwels “omarming” genoem) van homoseksuele op alle vlakke en oral; dus nie net as gemeentelede nie, maar ook as kerkraadslede en predikante. Soos in die hedendaagse politiek is inklusiwiteit en nie-diskriminasie die wagwoorde.

Selfdegeslag-verhoudings en -huwelike bring nie kinders voort nie. Die vraag is of dit nie ‘n aanduiding kan wees dat die geslagsverhoudings van gays ten minste in daardie opsig onnatuurlik is nie. Die verweer is dat heterogene huwelike soms ook kinderloos is en dat seks nie uitsluitlik met die oog op voortplanting beoefen word nie. Maar die punt is dat voortplanting noodsaaklik vir die voortbestaan van die spesie is en dat gay verhoudings dit verydel en in daardie opsig teenstrydig met die natuurlewe is. Bartlett onderskryf egter die standpunt dat homoseksualiteit “as [‘n] normale variasie van menslike seksualiteit beskou” word (50). “Homoseksualiteit kan beoordeel word as ‘n wisselvorm van normale menslike seksualiteit en is dus ‘n simptoom van die ryke verskeidenheid [diversiteit] wat in God se skepping opgesluit is – vergelykbaar met iets soos linkshandigheid wat voorheen ook as abnormaal beskou is en terapeuties probeer ‘herstel’ is” (87-88).

Dit is seker nie moontlik om meer radikaal pro-gay as Bartlett te wees nie. Die kinders van gay egpare (uit vorige verhoudings, kunsmatige bevrugting of aanneming) behoort volgens hom in die kerk gedoop te kan word. Geen gays, insluitende predikante, hoef selibaat (geassosieer met die Rooms-Katolieke Kerk) te lewe nie omdat dit nie van heteroseksuele verwag word nie. Selfdegeslag-huwelike of “burgerlike verbintenisse” behoort soos tradisionele huwelike in kerke voltrek te kan word. Homoseksuele moet hiervolgens volle en nie tweedeklas-lidmate wees nie (99). Bartlett versuiker die pil van absolute gelyke regte vir almal met die toegewing dat gemeentes self kan besluit wie gedoop of getrou word en of hulle gay kerkraadslede of predikante wil kies. Maar hy weet baie goed as sommige gemeentes ‘n pro-gay gesindheid uitleef en ander dit nie doen nie, daar by laasgenoemdes dadelik ‘n bohaai oor diskriminasie en liefdeloosheid opgeskop sal word. Wat nodig is maar nog nie deur die NG Kerk gedoen is nie, is om omvattend ondersoek in te stel na die gedrag van gay lidmate sodat geweet kan word wat alles deur Bartlett as (Bybels) aanvaarbaar verklaar is.

Diegene wat polities links (oa humanisties) is, hou daarvan om die kernboodskap van die Bybel tot die sogenaamde liefdesgebod te reduseer. Maar dit gaan moeilik om die Ou Testament eerder met liefde as wreedheid te assosieer. In die Nuwe Testament gaan dit ietwat makliker maar die hel bly ‘n baie warm plek. Volgens Levitikus moet jy jou naaste so lief soos jouself hê. Maar hierdie woorde “referred only to fellow Israelites, not to people in neighboring nations” (Robert Wright, The evolution of God, London: Abacus, 2009, p 235, ook 257). “‘Love your neighbor’ is a recipe for Israelite social cohesion, not for interethnic bonding” (260). Van die oudste boek in die Nuwe Testament word gesê: “In the book Mark, the word ‘love’ appears in only one passage” (257). Ons het “reason to doubt that the real Jesus actually uttered the phrase ‘Love your enemies'” (260). “Paul’s ‘brotherly love’ wasn’t truly ‘universal.’ It focussed more heavily on fellow Christians than on outsiders” (299). In die vroeë christelike kerkgeskiedenis was die christen se naaste “his fellow Christian” (283).

Die huidige manie dat ons almal moet liefhê, is onnatuurlik. Ons is (feitlik) noodwendig geneig om diegene naaste aan ons (dus eerder familie as totale vreemdelinge) lief te hê en aangetrokke te voel tot diegene met wie ons kulturele bande het (bv Afrikaners, Europeërs, Westerlinge). Om van ‘n Afrikaner ‘n halsoorkop Afrikaan-liefhebber te maak, kan onmoontlik blyk te wees. Kulturele verskille, soos ander verskille (bv tussen hetero- en homoseksuele), moet eerder erken as ontken word. Insgelyk is die ons/hulle onderskeid so natuurlik soos water. ‘n Mens moet onderskei/diskrimineer om te kan lewe; sekere dinge is goed en gewens terwyl ander dinge sleg is en vermy moet word. Dit hoef nie vooroordeel of benadeling te behels nie.

Tot duser het ek oorsigtelik met Bartlett se boek gehandel en min bladsyverwysings verskaf. Van nou af gaan ek meer spesifiek wees. Ek gaan hoogs selektief te werk en poog om nie te herhaal nie.

In hoofstuk 1 gaan dit vir Bartlett, soos in die politiek, om gelykwaardigheid en menswaardigheid (13). Gays het pyn en verwerping ervaar en verskoning vra is dus aan die orde van die dag (14). Gays is verguis en aan verontmenslikende veroordeling blootgestel en dít weens “valse stereotipering en die gebruik van denkbeelde wat lank reeds verkeerd bewys is, om ‘n uitgediende siening van homoseksualiteit staande te hou” (15). Later word in dieselfde asem genoem: “rassisme, gender-ongelykheid en die miskenning van die menswaardigheid van gays” (42).

In hoofstuk 2 toon Bartlett aan dat die gaydebat in die NG Kerk in dieselfde jaar, te wete 1986, begin het toe die algemene sinode rasse gelyk verklaar het (21) en hierdie kerkgenootskap hom van apartheid gedistansieer het (23). ‘n Bedenklike aspek van hierdie hoofstuk is Bartlett se insinuasie dat diegene wat die luidste teen homoseksualiteit beswaar maak juis diegene is wat gay verhoudings begeer (24, 26).

In hoofstuk 3 word genoem dat homoseksualiteit tydens die grondwetlike onderhandelings van 1990/94 gedekriminaliseer is. In die 1996-grondwet “is daar uitdruklik voorsiening gemaak dat daar teen geen persoon op grond van seksuele oriëntasie gediskrimineer mag word nie” (28). Dit is seker ook toe dat prostitute as sekswerkers ontpop het. Nelson Mandela het die algemene sinode van die NG Kerk in 1994 toegespreek en waaragtig apartheid as ‘n “verskroeide aarde-beleid” bestempel, terwyl dit die ANC se beleid was dat Suid-Afrika tot op die grond afgebreek kon word ten einde dit vir swartes moontlik te maak om die politieke mag in te palm.

Voortaan sou die sinode nie meer peiltrek op “die onfeilbare en letterlike betekenis van elke spesifieke woord en teks” in die Bybel nie (29). Daar sou ‘n “meer genuanseerde hantering van die Bybel” wees, wat die hek wyd ooplaat aan aktiviste soos Bartlett om inlesing van hulle voorkeure in die Skrif te doen; dat dit eerder moet gaan om “die breë [deesdae verpolitiseerde] heilsboodskap” en dat die “proeftekste” (daardie teksverse wat hulle uitdruklik en ondubbelsinnig teen homoseksualiteit uitspreek) “na sekere homoseksuele praktyke verwys, maar nie na homoseksualiteit as sodanig soos ons dit vandag verstaan nie” (29). Dit is glo net “perverse vorme van homoseksualiteit, byvoorbeeld verkragting, tempelprostitusie, afgodery en pederastie [pedofilie – 53]” wat veroordeel word (45). Die term “proeftekste” laat dit klink asof hier voorlopige of hipotesiese stellings gemaak word. In werklikheid is hulle dik spykers in die doodskis van gay lewenswyses.

In hoofstuk 4 word daar soos volg aangehaal: “God het vir my gewys dat ek geen mens as onheilig of onrein mag beskou nie: (Hand. 10:28)” (49). Die tersydestelling van die onderskeid tussen Jood en nie-Jood word vertolk as “die algemene opheffing van alle uitsluitingskategorieë” (49). Gevolglik mag gays ook nie uitgesluit word nie. Teen niemand mag gediskrimineer word nie. Almal moet so gelukkig moontlik gehou word. Dit lei bv tot Desmond Tutu se gebod dat alle gelowiges, afgesien van die religie waaraan hulle behoort, tot die hemel toegelaat word. Almal is goeie mense. Sondaars word skaars. Bartlett beweer “dat homoseksualiteit … in alle samelewings, op alle vlakke van die samelewing en alle periodes van die geskiedenis voorkom” (50). Dit geld ook misdadigers, sondaars, ens, en verskaf dus slegs ‘n bevestiging van teenwoordigheid en geen kwalitatiewe aanduiding nie.

In hoofstuk 5 word van Levitikus 18:22 en 20:13, wat homoseksuele dade uitdruklik verbied, gesê: “Klaarblyklik geld meeste van hierdie uitsprake … nie meer in letterlike sin vir ons vandag nie” (71). In 1 Korintiërs 6:9 en 1 Timoteus 1:10 word glo “woorde gebruik waarvan die presiese betekenis omstrede is. Hoewel dit duidelik is dat homoseksuele gedrag hier sterk veroordeel word … daar verskillende menings is oor watter spesifieke gedrag ter sprake is” (71). Oor Romeine 1[:26-27]word beweer “dat die betekenis daarvan nie so vanselfsprekend is as wat soms gedink word nie. Hoewel die gedeelte sterk afwysend teenoor homoseksuele praktyke staan, is dit nie die eintlike punt van Paulus se kritiek nie, maar eerder die selfverheffing van die Jode teenoor die heidene” (72). “Net soos die skerp oordeel oor seksuele losbandigheid in die algemeen (soos in vs 24-25) nie beteken dat seksualiteit as sodanig daarmee as sondig afgewys word nie, hoef die skerp oordeel oor homoseksuele losbandigheid in vs 26-27 ook nie sonder meer as ‘n veroordeling van homoseksualiteit as sodanig geïnterpreteer te word nie” (86). Dit lyk na gevalle van: Daar staan nie wat daar staan nie. In hierdie konteks loof Bartlett die teoloog Flip Theron se “kreatiewe vermoë om Bybelse tekste te ontsluit” (76).

In hoofstuk 6 skryf Bartlett: “Die sogenaamde veroordelende tekste in die Bybel nie noodwendig met die verskynsel van homoseksualiteit as sodanig te doen het nie, maar waarskynlik met geperverteerde vorme van homoseksuele uitlewing soos verkragting (in die Sodom-verhaal), tempelprostitusie (in die Levitikus-tekste) en seksuele losbandigheid (in die Korintiërs- en Timoteus-tekste). Oor die saak van homoseksualiteit sê die tekste eintlik baie min” (80). Dit kan daarop neerkom dat Sodom en Gomorra volgens Bartlett behoue moet bly. Ook: “Dat daar redelike eenstemmigheid onder kundiges is dat homoseksualiteit nie aangeleerde gedrag is nie, maar ‘n wesenlike oriëntasie wat baie vroeg reeds (moontlik selfs voor geboorte) vasgelê is en wat slegs in hoogs uitsonderlike gevalle gewysig kan word” (81). Hy praat van “konstitusionele homoseksualiteit (dit wil sê homoseksualiteit as ‘n vaste oriëntasie)” (83). Nêrens stel Bartlett homoseksualiteit as modeverskynsel aan die orde nie.

In hoofstuk 7 word genoem dat Frits Gaum “hom voorheen reeds sterk negatief teen ‘n homoseksuele leefwyse uitgespreek het” (104). Sedertdien het hy ‘n lojale ondersteuner van sy gay predikantseun Laurie geword. Wat as anti-gay tekste beskou is, het “verouderde Skrifuitleg” geword (106). Daar word egter na “eksgays” (109, 110) verwys, wat daarop dui dat gay gedrag wél in heteroseksuele gedrag omskep kan word. Soos in die politiek (dink bv aan die sogenaamde Waarheids- en Versoeningskommissie) is daar die oproep, “let the gay people tell their own stories” (110). Daar moet nie net óór gays gepraat word nie maar ook en veral mét hulle. Dan móét daar geluister word. Soos in die politiek moet daar eerder op ooreenkomste as verskille gelet word (88).

In hoofstuk 8 kom daar nie eintlik nuwe gesigspunte aan die lig nie. Daar word voorgestel dat die algemene sinode nie in daardie stadium (2007) ‘n meerderheidsbesluit afdwing nie: “dat daar in die plek daarvan eerder gekies sal word vir die verantwoordelike bestuur van die diversiteit in die kerk” (124).

Hoofstuk 9 staan in die teken van die Belydenis van Belhar (1986) waarin daar die tydgenootlike vertolking is van God wat “op ‘n besondere wyse die God van die noodlydende, die arme en die veronregte is.” Om in dieselfde asem as hierdie belydenis genoem te word, is vir Bartlett ‘n kompliment (101). Johan Symington, die redakteur van Kerkbode, skryf: “Gemeentes behoort nou, nog meer as ooit, pastoraal uit te reik na hulle wat gemarginaliseer word” (95). Dit gaan om inklusiwiteit. Geen mens moet as heilig of onrein beskou word nie (93). “Dit beteken dat geen menslike kwaliteit, anders as ongeloof, as uitsluitingskategorie deur die kerk hanteer mag word nie” (87). Die “Seisoen van Menswaardigheid” het aangebreek (144).

In hoofstuk 10 word beweer “dat ‘n groot deel van die bevolking so [gay] is” (156). Wanneer gays lewensmaats kies, kan dit gaan om “duursame langtermynverhoudings … en nie om selfsugtige bevrediging nie” (157). Die ideaal is die “normalisering van die posisie van lesbiërs, gays, biseksuele en transseksuele persone binne die kerk” (160). Bartlett erken dat hy “die saak van die kerk se gaylidmate so sterk as moontlik bevorder” (167). Soms het hy hom “onnodig skerp uitgespreek” (173).

In hoofstuk 11 word kant gekies teen “eksklusiewe en ongenaakbare” Skrifvertolking (169). Liefdeloosheid en overdraagsaamheid moet plek maak vir deernis en omgee (170). ‘n “Liefdevolle, barmhartige” vertolking van die Bybel is nodig (171). Daar word verwys na 1 Johannes 4:7-8 waar gesê word: “Liefde kom van God” en “God is liefde.” (173). Dan gly Bartlett na hierdie (gevaarlike) vertolking: “Ek het die mening uitgespreek dat as ware liefde van God kom, en nie van een of ander twyfelagtige bron soos die duiwel nie, ons ons die vraag moet afvra of ons dan die reg het om mense te verhinder om aan hierdie [!] liefde uitdrukking te gee in die vorm van ‘n vaste verhouding van wedersydse trou” (173).”Ten diepste [word] van ons gevra … om uitvoering te gee aan die Bybelse liefdesgebod” (178). In 2015 het die algemene sinode van die NG Kerk wesenlik Bartlett se pro-gay standpunt met 102 stemme teen 88 aanvaar (180). Vier lesbiërs is toegelaat om “elke dag met T-hemde met die logo #liefdeisliefde daarop op die galery van die sinodesaal” te sit (182).

In hoofstuk 12 word vertel van die reaksies op die 2015-besluit waarmee die NG Kerk ‘n “fundamentele skuif gemaak” het (189). “Die mooiste koerantstorie” was van Jean Oosthuizen onder die opskrif, “NG Kerk se eie 2 Februarie” – ‘n verwysing na FW de Klerk se noodlottige toespraak in 1990. “Daarmee het die kerk nou uiteindelik sy eie Rubicon oorgesteek – iets wat die toekoms van die kerk onherroeplik gaan verander” (191). Daar word genoem dat die pro-gay besluit “lotsbepalend” vir die NG Kerk kan wees (189). “Dis ‘n geveg om die siel van die NG Kerk” (203) volgens ‘n predikant, Johannes de Koker. Bartlett meen dat daar nou “op ‘n meer verantwoordelike wyse” met die Bybel omgegaan word (196). ‘n Predikant, Danie Mouton, skryf: “As God gays vir die bediening bly roep, wie kan hulle belet?” (197). Die eintlik vraag is egter: Het God hulle werklik geroep? ‘n Behoudende ouddiplomaat skryf dat ingekoop is “in die kompromie-denke om van die NGK ‘n humanistiese mens-georiënteerde ‘spyskaart-kerk’ te maak … Die kerk moet as roeping van God die waarheid verkondig téén die tydsgees in … Die genade & liefde word nou humanisties-eensydig beklemtoon” (201-202).

Hoofstuk 13 handel oor die gevolge van die spanning en verdeeldheid wat die 2015-besluit in die NG Kerk veroorsaak het. In November 2016 is daar “vir die heel eerste keer in die geskiedenis van die NG Kerk ‘n buitengewone vergadering van die algemene sinode byeengeroep” (203). Soos in Amerika word daar nou gepleit vir “veilige ruimtes” waarin gesprekke oor verskille gevoer kan word (206, 211). Bartlett is beswaard oor die “klandestiene aard” van sommige van die anti-gay gesprekke (216), maar dit is duidelik dat hy aktief betrokke is by soortgelyke “netwerking” ten einde pro-gay resultate te verkry. Myns insiens word daar tereg kommer uitgespreek oor die soort opleiding wat sommige teologiese fakulteite aanbied (217).

Wat ek ontstellend vind, is dat regsmenings wat deur die NG Kerk ingewin is, ook dié deur sy eie regsverteenwoordiger, in Engels is (226, 228, 230, 236, 237). In die Andrew Murray-gemeente in Johannesburg word omsendbriewe aan gemeentelede in Engels gestuur (287). Dan besef ‘n mens dat die NG Kerk deesdae nooit amptelik vir Afrikaans in die bres tree nie; dat hereniging met die Verenigende Gereformeerde Kerk ‘n groot terugslag vir Afrikaans as kerktaal sal wees maar dat dit die NG Kerk skynbaar in geen opsig daarvan weerhou om na kerkeenheid te streef nie.

Bartlett se politieke onderrok hang ver uit wanneer hy oor die opskorting van die 2015-besluit skryf: “Vir my gevoel het ons ‘n situasie soortgelyk aan dié van die 1857 sinode van Kaapse kerke. Die kerk neem [in 2015] met oortuiging ‘n beginselstandpunt, maar besluit dan [in 2016] om ‘ter wille van die swakheid van sommige’ nie uitvoering te gee aan die beginselbesluit nie. Soos in 1857 is dit weereens ‘n besluit ten koste van die meer weerlose en kwesbare lidmate van die kerk” (231). Wat Bartlett doelbewus verswyg, is dat die skeiding van wit en bruin gemeentes in 1857 vrywillig was. Bartlett wil hê dat “ons getrou” moet wees “aan ons beginsels en ons oortuigings” (231), wat uiteraard nie noodwendig Bybels gegrond is nie. Volgens Bartlett word “die [2015-]besluite van die algemene sinode verontagsaam … en die belange van die weerloses in die kerk ondergeskik gestel … aan die belange van die magtiges en die invloedrykes” (232). Bartlett wou ‘n verskil maak (232) maar sy pogings is deur konserwatiewe en fundamentaliste verydel.

Hoofstuk 14 handel oor die 2016-sinode. Bartlett is vol lof vir die 2015-besluit. Oor die 2016-sinode haal hy egter Beeld se karakterisering, “Haat vermom as liefde,” aan (239). “Ek sou nie noodwendig presies hierdie selfde woorde gebruik om my belewenis van die sinodesitting te beskryf nie, maar as ek terugkyk op die meer as dertig jaar van my bediening as predikant in die NG Kerk, staan hierdie sinode seer sekerlik uit as een van die uiterste laagtepunte wat ek nog beleef het. Dit het nie net te doen gehad met die feit dat die 2015-besluit op skokkende wyse van die tafel gevee is nie, maar ook met die toksiese atmosfeer van onderlinge wantroue en ‘n ondertoon van aggressiewe onverdraagsaamheid wat ek aangevoel het” (239).

Meer as 130 dokumente het voor die sinode gedien. Bartlett gooi enige poging tot ewewigtige verslagdoening oorboord deur te erken: “Ek wil wel ‘n paar [dokumente] uitlig wat ‘n besondere indruk op my gemaak het en wat tot ‘n groot mate uitdrukking gee aan my oortuigings” (244), bv die (gevaarlike) onderskeid tussen “Christengelowiges” en “Bybelgelowiges.” Ons moet glo in die eerste plek christengelowiges wees pleks van ongekwalifiseerd Bybelgelowiges te wees (248-249). ‘n Teologiestudent, Stefan de Klerk, het ‘n e-pos, wat sy pa aan hom as sy gay seun gestuur het, voorgelees. Daar word tot hierdie gevolgtrekking gekom: “Ek is ‘n Koningskind se pa – wat ‘n voorreg!” (253).

“Die een voorlegging wat waarskynlik die mees deurslaggewende bydrae gelewer het tot die terugwaartse besluit van die buitengewone algemene sinode, was die gravamen [beswaarskrif] wat deur Chris van Wyk van die Oos-Kaap ingedien is” (257). Hierop is Bartlett se kommentaar: “Die vraag wat Chris myns insiens … nie behoorlik verreken nie, is of dit wat in die Bybel beskrýf word ook vandag as normatiéf beskou moet word. Die Bybel verwoord byvoorbeeld net ‘n patriagale wêreldbeeld” (259). Anders as in 2015 het die 2016-sinode ondubbelsinnig besluit dat “vaste lewensverbintenisse tussen mense van dieselfde geslag vir die kerk onaanvaarbaar is en dat predikante van die kerk op geen manier by die bevestiging van sulke verbintenisse betrokke mag wees nie” (266).

In hoofstuk 15 het Bartlett dit teen die “heteronormatiewe diskoers,” wat hy soos volg verduidelik: “Die manier van dink en redeneer wat daarvan uitgaan dat heteroseksualiteit die enigste norm vir intieme interpersoonlike verhoudings is, en dat alles wat nie daarmee ooreenstem nie as afwykend beskou moet word” (269). Bartlett is erg suur oor die herbesinning wat tot die 2016-besluit gelei het. Hy noem dit ‘n “regsomkeer” (270). Die lesbiërs is nie soos in 2015 toegelaat om met hulle T-hemde die logo #liefdeisliefde uit te stal ten einde die afgevaardigtes tot ‘n pro-gay besluit te intimideer nie. Die huisreëls bepaal: “Geen mense met kleredrag of plakkate of enigiets dergeliks wat standpunte oor selfdegeslagverhoudings verteenwoordig of propageer word toegelaat in die vergadering nie” (270).

Jurie van den Heever en Chris Jones het in Rapport, onder die opskrif “Meer eenders as anders,” ‘n pro-gay betoog gelewer (275). Martie Potgieter dink egter dit is verkeerd om “die NG Kerk die vark in die verhaal te maak” (277). Wannie Carstens het ‘n ander siening en het uit die NG Kerk bedank. Hy dink die sinode het die Bybel selektief gebruik: “My kerk het my in die steek gelaat en verraai” (282). LiMari Louw skryf oor haar “diepste, natuurlike, God-geskape menswees” en pleit vir “liefde … en die aanvaarding van alle mense” (285). Daar was ‘n hofuitspraak waarvolgens “godsdienstige instellings die reg het om in sekere sake wat verband hou met hulle leerstellings teen persone te diskrimineer” (295).

In hoofstuk 16 onderneem Bartlett om aan te hou om weerstand te bied (303).

Ek gee graag erkenning aan die insette wat my broer gelewer het. Hy beskik oor grondige kennis van baie onderwerpe. Elke week lê ek my teks voor publikasie aan hom voor vir die opsporing van tik- en ander foute en kommentaar. Ek is groot dank aan hom verskuldig.

 

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.
  • Suidpunt

    Wel, as mens kyk hoe die Protestante kerk homself die afgelope paar jaar van binne na buite uithol – die Nederlandse Wikipedia praat immers tereg van “Vrijzinnige Protestantisme” en nie “Liberale Teologie” nie, begin die Katolieke opsie nie te sleg lyk nie [wat mens weer laat wonder of ons nie met ‘n eedgespan/sameswering te doen het om die protestantisme te kelder nie]. In ‘n land, Nederland, wat vroeër byna uitsluitlik Protestant was, het die liberalisme binne die kerk die geloof self so uitgeteer dat Nederland vandag vernaamlik uit ateïste, agnostici en Rooms-Katolieke, asook Moslems bestaan. In Katolieke lande verloop die ontkerkliking aansienlik stadiger, juis as gevolg van doodsekere tradisie: as jy onseker oor ‘n saak is, kan jy altyd die Katolieke ensiklopedies nadertrek van 1833 – liberalisme word nie in die kerk toegelaat nie, punt. Homoseksualiteit is taboe, punt. Mans beklee die priesterrolle, punt. So is die saak in 1455 (en vroeër) uitgeklaar, en so sal die saak bly staan tot in ewigheid – aanvaar dit, of verlaat die kerk. Wat’s die verskil van die NG-kerk? Die NG-kerk het so te sê geen tradisie, biblioteke, en reëls wat nougeset vir 2000 jaar volggehou is nie. Die kerk is nou soos ‘n papperige jellievis wat, soos al sy Sweedse, Deense Volkskerke probeer gatkruip by die hedendaagse politiek wat oor 100 jaar klaar weer sal verander. Hy handhaaf geen orde nie, hy volg net na. Die reëls word verander en gebuig om by die moderne wêreld aan te pas – watter respek moet mens vir so ‘n instansie hê wat geen ruggraat het nie? Die Katolieke kerk, die “anakronisme” wat hy is [hierdie wêreld is ons woning nie], wéét hy het die septer in sy hand [en hy sal jou ook goed laat verstaan hy is die oudste, oorspronklike en egte kerk; iets wat die Grieks-Ortodokse en Koptiese kerk beslis sal bevraagteken], en probeer juis alle ander papperige kerke insluk om een gelukkige groot Katolieke kerk van ouds te kry. Om sy getalle net nog meer op te stoot. Niemand in die Afrikaanse pers val ooit die Rooms-Katolieke kerk aan nie. Terwyl die Afrikaanse kerke soos bewehondjies sensitief is vir elke klapper in die koerante, het die globale Katolieke kerk ‘n enorme dik vel (en ‘n “nerve”!) deur die eeue heen ontwikkel wat mens nogal beny. Elke stroom, waterval, tsunami, brandslang vol kritiek loop eenvoudig ongesteurd soos water op ‘n eend se rug af. As mens so na die saak kyk, laat die vier, vyf, ses mymeringe oor die gays in die plaaslike, piepklein, piepende Protestante kerkies my al hoesend-proesend uitbars van die lag. Die NG-Kerk praat van ‘n paar miljoen of minder lidmate. Die Katolieke kerke praat van miljarde.

    Boonop het die Katolieke kerk die media aan hul kant. “The Exorcist” en al die populêre mistiek het mense laat stroom na die Katolieke kerke, miskien Buffy ook [juis omrede hulle die bonatuurlike aanvaar, en ek glo hulle het trouens ‘n hele argief oor sulke aangeleenthede]. Ek het nog nooit die Katolieke kerk so sjiek uitgebeeld gesien soos in Japannese Anime nie (want ook daar is die Katolieke kerk lank deel van die Japannese samelewing). Wat het die Protestante kerke te bied behalwe die skildery oor die Breë Weg en die Smal Weg?

    En nou terug na Suid-Afrika. Ek bedoel – waarom die bohaai oor die NG-KERK in die eerste plek? Daar is mos baie ander kerke waarheen uitgewyk kan word? Ons almal is DEEGLIK bewus hoe die bywoningsyfers en lidmaattal jaar op jaar te pletter val. As die NG-kerk dan nou hulle “sondes van die verlede” oor en oor erken [so ook die Evangeliese kerke van Duitsland], bieg, bely, polse sny, voete was, derms ryg… waarom stroom die kerke nie vol nie? Waarom moet kerke verkoop word? As jou reklameveldtog nie werk nie, dan moet jy ‘n ander manier vind… Waarom moet dominees nou al museums van hul kerke maak en R5,00 toegangsgeld vra? Dit maak glad nie vir my sin om slegs die behoeftes van enkele individue wat aangetrokke voel tot dieselfde geslag te akkommodeer, terwyl die meerderheid konserwatiewe heteroseksueles nie hiermee eens is nie.

    • Suidpunt, die dinge kom inderdaad al lank. Konstantyn het nie net Nimrod se nalatingskap met die Gemeente-oorblyfsel van Handelinge gepaar en ingeteel nie, maar dit als is deel van die “aanvaar alles” en noem reg verkeerd en verkeerd reg ter wille van die goddelose loshande Een Nuwe Orde vanuit eiesinnige menslike redenasie laat geskied. Maar ek self sukkel met die pro-gay agenda. My konfusie is redelik eenvoudig meen ek; – as mense nou ‘n baie basiese gesins en voortplantingsbeginsel verkeerd noem (ek bedoel waar kom die norm-vervreemdes dan vandaan as dit nie uit gesonde seks tussen die twee menslike geslagte was nie), hoe gaan hulle ooit ander krities-tersaaklike dinge in die lewe reg kan onderskei. Hierdie op-die-hande-gedrade “afwykendes” toon selfs in die werkplek, kerkplek, skoolplek en politieke arena baie vreemde emosies en benaderings!? Al kermende en klaende-apaties, stom verbaas en verlam, staan die Afrikaner grootliks kerkloos, beginselloos en pligsvervreem op die kantlyn …

      • sussie se vissie

        Waarom sou jy ‘sukkel’?
        Die definisie van GRUWEL is tog elementêr…dear Watson?
        Soos in: –
        Lepel lê tussen twee ‘tailgunners’ is n GRUWEL in die oë van die Here jou God.
        Geen mate van godsdienstige voetwerk komend van doktors en professore in teologie – kan hier verbykom nie. Veel eerder vind jy lsg nou eerder agteroor buig om hierdie ‘gruwelike’ paartjies in die eg te verbind. Nogals met die seën van Bo…boonop!
        Stel jou dan verder hierdie scenario/hipotese voor; –
        Klandestien is n span anaaljagters destyds die Drakensberge oor.
        Die tekens van n eense bestaan ( never mind voortbestaan ) sou jy vandag waar kon vind?
        Wat beteken; as groepering is dié spul n nul op n kontrak. Eintlik parasities in uitlewing van hul urges en wellus.

        • Jip … en daai reukie (as ek nou moes raai n.a.v. jou hipotese, Vissie) kan nie naskeermiddel wees nie! Mens wonder tog wat het alles in die skeepskis en die wakis tot in Orania gevorder?

  • Louis

    Leon Lemmer spandeer darem maar baie tyd aan gays. Laat mens wonder…

    • sussie se vissie

      Eers ‘Louise’ en nou ‘Louis’?
      Die dilemma van n platpeester steek kop uit. ( scuse the pun )
      Nóg ‘plat’… nóg ‘peester’ – en da lê die ding!

      • Louise

        Haha! Praat jy nou van my? Of is hier nog ‘n Louise? Bly om te hoor jy dink nog aan my…

        Wat ek nie verstaan nie, is hoe die gee van regte aan gay mense (bv. om te trou) nou ewe skielik ‘n aanval op enige iemand anders is. Jy word mos nie nou ewe skielik gedwing om met n gay persoon te trou of iets nie? Hoe op dees aarde is dit ‘n aanval teen jou? Dis soos om te sê ander mense se reg om lemoene te eet is ‘n vertrapping van my regte, want ek hou nie van lemoene nie.

        • sussie se vissie

          Lemoene hettie poepolle nie. Net pitte.
          Go figure.
          PS.
          Sukkel u steeds om tussen u psige van ‘Louis & Louise’ te onderskei?
          Kyk af…my piepie se punt, en onderskei self en raak wys/ingelig.
          Die ding issie net daar om te pitthie.

          • Louise

            Ai Mevrou Kleinvis, laat ek dit nou maar vir jou uitspel: Ek en Louis is nie dieselfde persoon nie. Maar as jy my nie glo nie voel ek ook ‘n veer. Van die res van jou hogere letterkkunde verstaan ek maar min. Ek glo dat twee mense van dieselfde geslag mekaar ook maar kan liefhê, en dis nou maar dit.

          • sussie se vissie

            Ummm.
            Ek het my kombuisbesem en hond se honnedrolle ook lief.
            Everything goes dearest.

            Psst…
            Dis nou ma dit.

          • Planet Prison

            As ‘n getroude “straight ” ma van 2 kinders in hulle middel 20’s wil ek ook my eiertjie kom le. Ek weet regtig nie wat is die groot probleem wat straight mense – veral mans- het met gays nie.

            As vrou het ek besis ‘n aantrekking tot ander dames, en hierdie aantrekking is seksueel . Ek het nie pilletjies gedrink, ‘n lid van die mafia geword, ‘n kommunis of satan begin aanbid om hierdie lesbiese gevoel te bekom nie. Dit is iets waaraan ek nooit aan gedink het toe ek jonger was. Dis iets wat soos grys hare iewers op jou lewenspad kom wat natuurlik en spontaan ontstaan. Die mens is gou om alles labels te gee. Soos menopause – lesbian- homosexualis ens ens.

            Die feit dat ek seksuele kontak in die selfde gesag het het my huwelik met my man in my opinie net versterk. Ek voel goed oor myself en voel sexueel bevry.

            Ek vermoed my man het ‘n vermoede hiervan maar ek weet nie wat ek verkeerd doen deur seksuele kontak met ‘n vrou buite die huwelik te he nie.

            Die huwelik is in my mening net daar vir regsaspekte waar twee mense permanent saamwoon.

            Dalk is dit tyd om die huwelik heeltemal los te maak van die Christelike ( en ander gelowe ) se gebruike. Ek kon nog nooit ‘n voorbeeld in die Bybel sien van wat die Christelike huwelik werklik is nie. Nie tussen Adam en Eva, Salomo en hy Harem, Dawid en Batseba, Tamar en Juda, jesus, Paulus ens nie. Inwerklikheid maak bg. net die Christelike huwelik meer belaglik en dui dat dit geen plek in die samelewing het nie.

  • Mr Domestos

    Wonder maar net vanoggend – die eerste rondte van die uitdinne:
    Ingilse pa, ma of oupa – koebaai
    Ingilse naam of van – koebaai
    Kan Ingils praat – koebaai
    Kinners was in Engelse skool – koebaai
    Lag vir Kypies se taalgebruik – koebaai
    Gebruik anglisismes – koebaai
    Kannie spel nie – koebaai
    Nie innie NG kerk nie – koebaai
    Doppers – koebaai
    Hou nie van rugby of netbal nie – koebaai
    Kannie potjie maak nie – koebaai
    Jou hairdresser – koebaai
    Ex soldoedies – koebaai
    Oer-oupagrootjie het vir Siena ge-aai – koebaai
    Hou van Tump – koebaai
    Dink Orania is ‘n dump – koebaai
    Dink die Hollanders is blerrie ongeskik – koebaai
    Ons wag op die kaptein gelees – koebaai
    Hou van Queen Lizzie – koebaai
    Luister na Koos innie kar – koebaai
    Sal die laaste drie suiwer, rasegte familielose Afrikaners sonder skandes en foute die ligte afsit seblief?

    • sussie se vissie

      Hoekom ‘familieloos’?
      Dis mos meer n wilsbesluit van Steve & Pete?
      Sperm sukkel maar anaal stroom-op. No?

      • Mr Domestos

        Sussie, dit is nie die kwien van die salon wat die plaasmoorde pleeg nie…
        Nie die butch dogter van Tant Miena wat aborsiewette ingebring het nie…
        Nie die gay bloemiste wat alahu akhbar skree terwyl hy mense opblaas nie…
        Nie die trekker dyke wat deur die skares geploeg het in Parys nie…
        Nie die twee lesbians in uniform wat Afrikaans uitfaseer op universiteitsvlak nie…
        Ja, ek is gekant teen die huwelike. Wette kan verander word, soos dit onlangs in Bermuda gedoen is. My punt is egter, wat mense in hul kamer doen is nie my besigheid nie solank dit nie flagrant in die openbaar gedoen word nie – dit bestaan al vir 1000e jare en gaan nie verdwyn omdat ons nie daarvan hou nie. Elke familie het iewers iemand wat nie verwerp kan word agv dit nie. Afrikaners is geneig om te selektief te wees oor wie kwalifiseer as ‘n “opregte Afrikaner” en as jy elkeen op die lys uitskakel – wie bly rêrig oor? Ons Afrikaners het egter groter en dringender probleme wat meer aandag, debat en oplossings verg as die kwessie.

        • sussie se vissie

          Maak die feit dat Steve & Pete tapyte in die privaatheid van hul binnekamer opmeet…dit minder laakbaar en weersinswekkend?
          Dink jy moet dit wat Leon oordra, sien binne die konteks van beskermde wild ( Evas/pandoere en boudkloppers ) – versus heteroseksuele BLANKE broodwinner. In verguising van lsg swaai pappa kerk sy mantel na die wind ten einde finansieël self te oorleef.
          Gedog net Malema is tot hierdie vlak van opportunisme in staat.

  • Karel Combrinck

    Dat hulle is soos hulle is, kan hulle seker nie verhelp nie. Daaroor moet die sielkundiges maar voortkibbel. Maat feit is dat met die huwelkik betree hulle ‘n terrein wat nie vir hulle bedoel is nie en waar hulle nie hoort nie, naamlik ‘n oeroue instelling vir ‘n man en ‘n vrou. Die politici wat meegehelp het om hierdie instelling te verwater en te besoedel se name staan geskrywe in die boek van die verderf.

  • Juan Olivier

    Dis nogal walglik hoe die ver-linkses sulke walglike goed op mense wil afdruk. Hulle het natuurlik die reg om te lewe soos hulle wil maar die fasciste wat vir my wil kom sê ek moet dit nie as walglik sien nie kan in ʼn dam gaan spring.

    • Louise

      Ek vind julle haat, jalosie en kinderagtigheid teenoor mense wat nie soos julle is nie ‘n duisend keer meer walglik as enige iets wat twee volwassenes aan makaar doen vir plesier. Julle maak my naar.

      • sussie se vissie

        Raai wie kry n kôtsbakkie vir Krismis.

      • Rooikop

        Wel Louise, ek was deur van daai F%%^^%^s geteiken. Hulle kannie hulle D%$%^^%se pote van ‘n man afhou wat NIE soos hulle wil wees nie. Leef en laat leef. Los net die “Straight” mense uit om “straight” te wees dan sal die Bl$%^&sems ook minder moeilikheid hê.

        Hulle skeefgeid word in ons kele afgedruk. Dit maak my ook naar.

        • Louise

          Ai jong, dis sleg, en ek is werklik jammer vir jou ondervinding. Dit is ongelukkig nie net “gay” gedrag nie. Ek is op skool geteiken deur ‘n mansonderwyser wat nie sy pote van die skooldogters kon hou nie. Dis nie net “hulle” nie. Goed en sleg in alle soorte.

          • sussie se vissie

            Insidentering is een ding.
            Groepsingesteldheid met n bepaalde oogmerkopset…n ander.
            Vra maar die RKK altaarseuntjies.

          • Suidpunt

            Ag, los dit Sussie. Ek is juis besig met reasoning and the art of argumentation. Dwarsdeur die geskiedenis het mens met Cherry-picking te doen. Want dit het ‘n domino-effek. As jy een reël in Levitikus uitsonder, moet jy ALMAL uitsonder. Niemand mag dan my stenig, institutionaliseer of haat as ek my kat, leeu, kameel of hond se koek of trossie lek nie (Levitikus 18:23), dit gaan immers oor liefde. “Ek” kan dit immers nie verhelp nie. Moet ook asseblief nie my skeef aankyk as ek my suster of moeder in die stort betas nie – dis seker net ‘n hegte familieband – bloed is dikker as water (genetiese defekte ten spyt).

          • Johann Schutte

            Jy moet onthou dat wat twee toestemmende volwassenses doen hul eie saak is, en niemand het die reg om daarin in te meng nie (populere siening oor seksuele interaksie).

            Die algemene en wyd verkondigde ‘mensereg’ is snel deur die mediese broederskap tot `n einde gebring (human rights ten spyt) toe twee toestemmende masochistiese knape pipette in mekaar se urethras opgedruk het en binne in die penis gebreek het, vir lekker maksimum pyn.

          • sussie se vissie

            Seker maar verwar met n koorspen toe hul hul graad van bronstigheid wou meet?
            Inderdaad n ander manier om iemand se ‘koors’ te breek…meen ek!
            😉

          • Suidpunt

            Maar dis darem nou ‘n probleem, hoor. Want, soos menige verkragters ook al getuig het – dit het dan gelyk “of sy lekker kry”! [Eintlik was dit bloot ‘n biologiese reaksie, die aanklaer kan steeds aanvoer die vrou se geslag het onwillekeurig reageer]. Op dieselfde wyse sal mens egter uit ‘n positivistiese uitkyk nooit kan sê of die kat die daad/handmanipulasie geniet het, (met toestemming!), of nie. Die arme ding was tog op hitte/spelich/tuchtich/loipsch om nou Middelnederlandse woorde te gebruik. Die dier het verligting gesoek, en jy het immers die regte gereedskap “byderhand/ by-der-hand”. [Wat bloedskande betref word toestemming immers mondelings dikwels toegestaan, soos u hierbo gestel het]. As sy, die katwyfie, jou wel ‘n paar kraphale uitdeel en/of jy leeukos word – kyk: dan weet jy.

            Hel, dis tyd dat ek daardie De Instituten van Justinianus weer afstof. Kyk, as mens ‘n bul of wolfmannetjie “tap” vir kunsmatige bevrugting is dit nog ‘n ander saak, dis ‘n middel tot ‘n doel. Hy vra ook nie daarvoor nie. Maar soos die seksuele toegewings nou links en regs gemaak word, lyk dit my, gaan jy binnekort slegs van “oortreding van private eiendom” aangekla word as jy in die middel van die nag oor buurman Koos se draad klim [no pun intended] om Bontlies die koei se basiese behoeftes te bevredig.

            Die helfte van Europa het seksuele omgang met diere lankal gedekriminaliseer, “moet je weten”. In Denemarke al in die 1930’s.

          • sussie se vissie

            …of die een vd ‘aerosol’-blikkie?
            Lsg phoep nou maanskyn en rose.

          • Johann Schutte

            Ek het gehoor hiervan, maar ek was onder die indruk dit was ‘Doom’ en nie laventel nie. Met die gevolg dat die maaiers die forensiese bioloe se outopsie en tydlyn omgekrap het.

          • Johann Schutte

            My priester het ook die slagoffer geword van onvriendelike gerugte rakende koorseuns.

      • Johann Schutte

        Jou histeries-masochistiese babbel is beduidend op `n gebrekkige denkproses. Pleks daarvan om die verskynsel vanuit bestaande wetenskaplike raamwerke te beoordeel en `n argument te probeer voer, regurgiteer jy al vloekend net die heersende populere siening. Die legitimisering/kulturele assimilasie van `n ryk verskeidenheid seksuele perversies, waaronder pedofilie en bloedskande volg binnekort, en sal waarskynlik met soortgelyke entoesiasme deur non-denkendes gepromoveer word.

        • Louise

          Haha – vloekend sê jy? Ek kies om my siening op hierdie blad te plaas, waar die populêre siening en die napraters duidelik nie myne is nie. En pedofilie en bloedskande – nee natuurlik nie reg nie. Moenie maak of jy ons “non-denkendes” (jou woord – jy is nogal snaak, maar ek dink nie jy weet hoekom nie) ken nie.

          • Johann Schutte

            Ek sien nerens jou ‘siening’ nie. Al wat jy doen is galbraak. Wat dink jy bv. van die bimodale lewensverwagting (statisties goed gekwantifiseer) wat homoseksuele en heteroseksuele differensieer? Of die differensiele insidensie van keelkankers en fisiologiese skade?

          • Louise

            Ja, gay mans het ‘n laer lewensverwagting, weens verskeie redes. Ek is nie ‘n gay man nie, so ek weet nie juis hoekom wil jy nou ‘n siening van my daaroor hê nie. As heteroseksuele samelewing is my rol seker maar om te keer dat onderdrukking en viktimisering van my medemens daartoe byda. Keelkankers en fisiologiese skade – weet jy nie dat mans dieselfde aan vrouens doen nie? Genetiese identiese tweeligne – dis lankal bekend dat daar baie meer as net genetika ‘n rol speel met die bepaling van jou persoonlilheid en seksuele orientasie. Evolusionêre implilasies – die voortbestaan van ons spesie word bedreig deur onbeheersde voortplanting en eksponensiële bevolkingsgroei. Indien ‘n deel van die mensdom nie kinders kry nie is dit dus eerder voordelig vir ons voortbestaan. En op ‘n etiese vlak moet ons dankbaar wees as hulle bereid is om van die kinders groot te maak wat heteroseksueles so kweek en weggooi.

          • Louise

            Laaste ding wat ek wil sê voor ek aangaan met my lewe: homofobe is bang dag gay mans hulle behandel op dieselfde manier as wat húlle vroue behandel. Totsiens en sterkte.

          • Johann Schutte

            Daar is nie EEN geval van homofobie opgeteken nie. Nie EEN nie. `n Fobie is `n onredelike, oorweldigende vrees vir iets wat geen gevaar inhou nie. Bv. ‘arachibutyrophobia’, d.w.s. die vrees dat grondboontjiebotter aan jou verhemelte sal vaskleef. Die toestand gaan gepaard met `n verskeidenheid maklik herkenbare simptome soos styging in bloeddruk, die behoefte om te vlug, asemnood, verhoogde hartklop, verhoging in urinere behoefte, tremor, hiperperspirasie en baie ander. Daar is nie een so `n vreesgeval t.o.v. homoseksualiteit opgeteken nie. Die meer toepaslike term is homo-avers. Baie mense beleef seksuele praktyke wat met homoseksualiteit geassosieer word (soos anilingus) as walglik. Die ingestie van fekale materiaal is vir my persoonlik onaanneemlik, en ek sou voorstel dat jy dit ook nooit goedkeur nie.

          • sussie se vissie

            Noem die blêrrie ding op sy naam.
            Watse ‘behandel’ verwys jy na?
            So tipies om Stevie & Pete as 2 teedrinkende vriendjies te wil voorhou.
            n Alte fraai tipe Rooi Rose storietjie soort van nê..?
            Jou ‘behandel’ sekerlik n verwysing na die ‘daad’ self?
            Om nou op eufimistiese wyse semanties met hierdie bok-bok-staan-styf-storietjie te wil omgaan…dui op n rokkie wat ( op afkeuringswaardig wyse ? ) – kop uitsteek.
            Vir ou Stompvinger my wederhelf gevra of hy ‘bang’ sou wees om ‘tapyte met n maatjie te meet’.
            Hompie se bondige repliek: –
            ‘Daar’s n komkommer innie yskas. Doen jou doen….dan kô vertel jy my’.
            Daarmee die veld ingestap.
            Hy’s nou nog weg.

          • Johann Schutte

            Jy is duidelik te oningelig om `n opinie uit te spreek. Kom ek gee jou `n lewensbeginsel: Insig voor aksie is belangrik. Om dit vir jou prakties te kontekstualiseer – Moenie jou bek uitspoel voor jy weet waaroor jy praat nie. Die konkurensie in seksuele orientasie onder geneties identiese tweelinge is so ongeveer 10-15%, m.a.w. genetika speel (indiens enigsins) `n klein rol in die ontwikkeling van homoseksualiteit. Sien Whitehead se studie, en voorsien my van die data wat die antitese ondersteun. Die konkurensie van skisofrenie onder identiese tweelinge daarenteen is ongeveer 50%. As jy dus persoonlikheid as proteaans sien in terme van geestesafwyking verklaar dit helfte van die variansie. Wat die goed op dui is die patoplastiese rol van psigososiale faktore. Maar ek wil nie regtig vir jou opvoeding verantwoordelikheid neem nie. Dis `n onbegonne taak. Die beste waartoe jy instaat is, is sulke lee mompeling, tipies van sosiale geregtigheidstryders.

          • Louise

            Ek is duidelik baie meer ingelig as jy. Of voel jy nou vreeslik inteligent oor jy ‘n paar statistiese terme kan misbruik. Daar is nie iets soos ‘bimodale lewensverwagting’ nie. Bimodale verspreiding, of bimodale sekerheidsintervalle. Die bimodaal is ‘n eienskap van die data of resultate, nie die lewensverwagting nie. Ek is baie gemaklik met statistiek, maar hoef dit nie buite werksverband in mense se kele af te druk om slim te voel nie. Jy antwoord nie een van my argumente nie (wie is nou skuldig aan leë mompelings?) Oor genetika – dis dan presies wat ek sê – dat daar baie meer is as genetika wat ‘n rol speel. ‘Baie meer as net’ beteken ja, genetika, maar ook ander faktore. Dalk moet jy eers mooi lees voor jy histeries raak. Maar ja, ek is ook nie vir jou opvoeding verantwoordelik nie…

          • sussie se vissie

            As jy meen die ‘gay bowel syndrome’ is ‘snaak’ – dink weer.
            n Spiertier wat Steri Nappies op 24 dra…is allermins komies.

          • Louise

            Dit is al lankal bewys dat daar nie iets soos “gay bowel syndrome” is nie.

          • sussie se vissie

            Ummm.
            8 Verwysingsvelde dui op die teendeel.
            Lees sommer verder op: –
            ‘Colon cancer on the rise in homosexual men’.
            U sien. Die peristaltiese beweging vd phoepstring is bedoel om in EEN rigting te werk.
            Doen aan die hand jy betrag die biologiese proses van nader.
            Oppas net vir die ‘aerosol’-blikkie se ‘uit-pop’.

      • Juan Olivier

        Mooi ek hoop jy kots sommer. Julle ver-linkses wat almal wil haat en aanval net omdat hulle nie aan julle gemors sienings aanhang nie is gemors. Kost jou gemors, kots.

  • sussie se vissie

    Mooi verwoord mnr Lemmer.
    Die wegkalwing van als wat mooi, edel, skoon en rein as n kohesie-faktor in enige gemeenskap behoudend moet geld…word deur die blixems ondermyn.
    Veel graag word die spul getipeer as getroue en liefdevolle teedrinkende maatjies met n worshond of poedel op elkeen se skoot.
    Tot die ligte afgaan…dan brand die holse vure.

  • Ek het so die eerste kwart gelees, is oortuig daarvan dat ek niks leersaams in daardie boek sal kan raaklees nie.

    Maar ek het wel in Leon se rubriek iets gelees “linkse, liberale, humanistiese, progressiewe, marxistiese” . Daar moet tog ‘n woord gemaak word om die gene te beskryf. Daar is wel woorde soos Liberalis, kloeke en ander, maar nie een wat presies die LLHPM beskryf nie. Kom nou julle taal kundiges bedink daar vr ons ‘n skel woord, iets soos die k wood.

    • Suidpunt

      As u ‘n woordeboek naby het, stel ek voor u slaan Monisme na. Dit is geen skeldnaam nie, maar dit is die tegniese benaming vir die verskynsel waarmee ons te make het. Of google dit. Dit gaan van die standpunt uit dat daar geen skeiding kan wees nie. Niemand kan hoër as die ander wees, of laer as die ander nie. Geen volke nie, maar mense. Geen stande nie, maar gelykvormigheid. Geen landgenote nie, maar wêreldburgers. Geen man of vrou nie, maar… ? Want as daar nie verskille is nie, kan daar mos nie vyandskap wees nie? Dit is waarna die humanisme, kommunisme, progressiewes, linkses en liberales almal na streef. Alles is glo ‘n konstruk en alles mos genivelleer word tot eenvormigheid. Heel ironies, want kyk ek na Disneyflieks sien ek die Afrikakultuur in “The Lion Guard”, ek sien die Maori in “Vaiana” wat verheerlik word, so ook Moana (of iets soortgelyk). Die Atlantis-film (2000) beeld weer ‘n volk uit wat amper herinner aan die Navi van Avatar. Ten spyte van al hierdie romantiserings van die natuurvolke, wil jy tog van hierdie volke ontslae raak? Of, is hulle nie belangrik genoeg nie? Of, is dit soos op die National Geographic jaar 2000 wat wys hoe die plaaslike bevolkings tog mettertyd vanself gaan verwesters soos jy Colgate-tandepasta aan hulle voorstel? Dit is wat ek moeilik kan kleinkry.

      • Dankie, sal dit in my woordeskat opneem. Ek het eintlik ‘n verkorting van Hans Ka…r in gedagte. Hier by ons noem ons bv die wat oor die kleurgrens kuier “Rob Slaner”.

  • Rooikop

    “Straight people procreate. Gays recruit” – So gebore? Ek twyfel. Die spul kan ook nie iemand uitlos wat nie soos hulle is nie. Daar sal altyd een of ander een wees wat jou prober “swaai”.
    Die spul kla hulle word nie in die samelewing aanvaar nie – wel word groot. Weinig mense word in die samelewing aanvaar en verdra. (Vry my ek het rooi hare). So om nou sooo tekere te gaan as jy walglike gedrag toon dat jy steeds aanvaar moet word?
    Die spul druis in teen alles wat reg en goed is en in plaas daarvan dat hulle verander moet die samelewing verander om hulle perversiteit goed te keur.

    • sussie se vissie

      Hou van jou inleiding.
      My ondervinding van dié spul te wees :-
      Bitsig
      Besitlik jaloers
      Afgunstig
      Nydig
      Skindersiek
      Prooisiek
      Beheptheid met allerlei materiële goetertjies
      Hul stap en handgebare ( herinner sterk aan oorle John Wayne. Met n stok in sy hol…dit is. )
      Die Janne se ‘high pitch’*
      Die Sanne se gepoogde bariton ‘twitch.’*

      * Ongevraagd & onverklaarbaar. Kan jy n antw bied?

      • Karel Combrinck

        Psigo-seksuele infantiliste!

  • Ou Transvaal

    Terwyl hierdie geslags verwarende oorlog in die Sinode gedien het , het die lidmate die hartsverandering van hul kerk misgekyk ….Die Kerk het teruggekeer na die Katolieke kerk tot so ‘n mate dat daar ooreenkomste en verdrae gesluit is tussen die twee instansies tydens die Wittenberg feesvieringe van die Reformasie in Junie maand . Hierdie ooreenkomste is net ligtelik afgekondig en nooit met lidmate bespreek of toestemming verkry nie .
    Kyk dan nou na die tendense wat in die Kerk ontwikkel en dit is logies dat die gay debat maar net een van moederjie katoliek se simtome is , ‘n ander teken van eenheid is die aardverwarming foefie ..ook deur “Pappa” gedryf …Wat soek die lidmate in ‘n organisasie wat nie eens ‘n skaduwee van Skrif gehoorsaamheid leef nie ?

    • Rooikop

      Die een ding word gebruik om die aandag van ‘n ander baie belangrike ding af te trek.

  • Karel Combrinck

    Ek moet net weer by herhaling teem: Die manier waarop teen blanke mans gediskrimineer word, is net moontlik omdat die blanke mans dit toelaat en selfs aanmoedig. As die blanke mans die murg in hulle pype gehad het om hulle voet neer te sit, sou hulle hulle regmatige plek in die samelewing behou he. Wie is dus te blameer? Die “linkses” wat teen blanke mans diskrimineer of die blanke mans wat dit toelaat?

    • sussie se vissie

      Op die kortlys vir onderwys-aansoekers, skop blanke mans af met n beleids-proforma vorm wat stipuleer hul spring weg met n -20 puntetoekenning. Gevolg deur blanke dames met -15 etc etc.
      Wat verwag u…staan eersgenoemde te doen?
      Bg kan deur enige/huidige skoolhoof geverifieer word.

      • Karel Combrinck

        Maar my liewe Sussie of Vissie, is dit dan nou nie juis die probleem nie? Wat staan ons arme mans te doen? My liewe vader, mans maak minstens 50% van die bevolking uit. Hulle kan praat, hulle kan skryf, hulle kan stem, hulle kan protesteer, hulle kan selfs voorskryf. Al wat kortkom is die wil om dit te doen. Dit is wel so dat wit mans in Suid-Afrika in die minderheid is, maar daar is baie lande in die wêreld waar hulle in die meerderheid is of na aan die meerderheid en waar hulle dieselfde houding van ruggraatloosheid het.

        • sussie se vissie

          Diagnosties ‘spot on’.
          Waaraan skryf ons dit toe?
          PTSS?
          Psigose van ‘entitlement’?
          Inherent MM? ( moeg muhre )
          Jeug se argeloosheid oor Afrikaner sentiment/geskiedenis?
          Kudde sindroom?
          Of plein ghacksleg?

          • Karel Combrinck

            Wel, ek meen dit het iets met skuldgevoelens te doen. Hulle glo die propaganda dat hulle in die verlede bevoordeel is en nou daarvoor moet boet.

          • Rooikop

            PTSS – moontlik ja. Ook 2-3 generasies deur weermag basies – die grootste indoktrinasieprogram – niemand doen iets as jy nie gesê word om dit te doen nie.

  • Gerad

    Tydens die hitte van dié stryd trek ‘n vriend my uit ‘n gesels kring buite die NG Kerk:

    “Kom staan net so 20 tree terug, dan kyk jy. Sien jy die driehoek front van die gebou? Sien jy die toring langsaan? Dit loop nouer na bo met die piramied vormige kop op. Kan jy sien die driehoek verteenwoordig ‘n piramiede en die toring ‘n obelisk? Die simbole van die songod amun-ra (sien Wikipedia). Hulle hou kerk op Sondag en sê amen na gebed.

    Net oor die bult is ‘n Gereformeerde Kerk. Selfde simboliek. Ook voor die Vatikaan, by die Vroue Monument en voor die Withuis. Alle kerktorings simboliseer obelisks uit Egiptiese songod tradisie. Jy weet natuurlik kersfees (kersvader) en paasfees (paaseiers) is pagan feeste net soos halloween?

    Verkeerde plek op verkeerde bladsy, kom ons loop”. Toe ons so wegstap is sy laaste opmerking: “dis hoekom hulle praat van die mensdom”.

    • Johann Schutte

      Alle strukture is `n kombinasie van driehoeke, sirkels, en reghoeke.