Albert Schweitzer, die groot wit toordokter

Albert Schweitzer het die Nobelprys vir vrede vanweë sy liefdadigheidswerk in die Franse Kongo ontvang. Tegelyk is hy egter ook omstrede oor sekere opmerkings wat hy oor swartmense gemaak het. In Afrikaans is daar ‘n gewilde biografie oor hom deur M.Z. Thomas, Albert Schweitzer – van kind tot man vanuit Duits vertaal en deur HAUM iewers in die sestigerjare gepubliseer. Hier volg ‘n uittreksel daaruit wat spreek van die kultuurverskille wat hy in sy drif om goed aan ander te doen, moes trotseer:

Schweitzeromslag“Al wat my bekommer, is waar ek moet praktiseer,” sê Albert terwyl hy sy boeke en instrumente begin uitpak. “Die sendingstasie is bereid om vir my ‘n spreekkamer te bou, maar daar is geen werkers nie!”

Maar onbekommerd oor sy sorge klink die tromboodskappe oor oerwoud en grasvlakte: ‘n Groot wit oganga het aangekom. Hy woon in Ovemboe Wango in Lambarene en sal alle siekes genees. ‘n Oganga is ‘n towenaar en toordokter, en dis al wat hulle Albert Schweitzer ook noem… Alles wat die toordanse en hekserye van die swart toordokters nie kan genees nie, word na die Ogowe geneem en honderde myle stroom-af en stroom-op vervoer na die heuwel waar die wit oganga onder sy groot trope-helm op die groen gras staan en af en toe onverstaanbare woorde in die digte bos van sy snorbaard brom terwyl sy blou oë vorsend rondom hom kyk…

In Lamberene gryp Albert die graaf, en met vyf pikswart medewerkers begin hy die grond gelyk maak vir ‘n hospitaal. Albert moet egter nog leer dat daar ‘n groot verskil is tussen die werkvermoë van die negers en die Elsasser-boere. Hy moet alles self doen. Hy is nou al tuinier, timmerman, boumeester en apteker.

Eers word ‘n sementvloer gegooi, en dan verrys die gebou. Helene help met die inrigting van die twee groter vertrekke, en twee klein kamertjies wat as laboratorium en apteek moet dien. Die hele hospitaal sou maklik in ‘n middelslag-operasiesaal van ‘n kleinerige kliniek pas, maar daar is nie genoeg geld vir ‘n groter gebou nie. Van ruwe hout en palmblare bou hy negerhutte. Een word sy wagkamer, ‘n ander is ‘n siekesaal vir die bedlêende pasiënte, en in die derde moet Joseph woon. N’Zeng het met vakansie gegaan en nie teruggekeer nie.

Helene sorg vir die narkose by elke operasie en verder is sy verantwoordelik vir die linne, die verbande en instrumente, asook die huishouding.

Die narkose was die sensasie van die oerwoud. Op die sendingskool skryf die meisietjies: Vandat die dokter hier is, gebeur snaakse dinge. Hy maak eers die siekes dood. Dan genees hy hulle en maak hulle weer wakker.

Die geneesdes is ook dankbaar. Een van hulle gee aan mevrou Schweitzer ‘n seekoeivel-sambok. Wat sy eintlik daarmee moet doen, is vir haar nie duidelik nie. ‘n Ander een bring twintig frank “om die oganga vir die duur garing te betaal waarmee hy my maag toegewerk het”. Ander betaal weer met piesangs en broodwortel. Maar die merendeel van die pasiënte reken dat hulle die oganga niks skuld nie, maar dat die oganga húlle iets skuld. Het hulle hom nie hul vertroue geskenk nie? En hul tande gegee? Hou hy nie die dinge agter wat hy uit hul liggame gesny het nie? Nou verwag hulle dat hy hulle iets moet skenk – iets soos towermedisyne.

As Schweitzer hulle iets saamgee, verduidelik hy lank en noukeurig hoe hulle die medisyne moet gebruik. Joseph vertaal woord vir woord, en Schweitzer skryf nog weer groot op die dosies en die flesse hoe hulle die medisyne moet gebruik, maar heimlik vrees hy gewoonlik dat hulle die poeier wat hulle moet drink, op hul vel sal vryf, of die medisyne wat hulle druppelsgewys meot gebruik, met een teug sal drink, of die salf sal eet.

Maar die ander wat niks kry nie, word afgunstig. Op ‘n raaiselagtige manier verdwyn belangrike boeke uit sy studeerkamer. In ‘n verafgeleë dorp dra ‘n klomp singende mans ‘n kosbare skat, sorgsaam in palmblare toegewikkel, na hul hoofman. Die wit oganga het hulle genees, en hulle het die geheim van sy towerkuns saamgebring. Glimlaggend maak hulle die pakkie oop en haal ‘n groot boek uit. Op die omslag staan:

DIE MEISTERSINGER VAN NÜRNBURG
deur Richard Wagner, Klavieruitgawe.

Die hoofman bewaar die groot toorboek sorgvuldig. Nou sal een van hulle mos nie weer siek word nie. In ‘n ander dorp hou swart mans versigtig wag oor Bach se Matthéüs-passie. Vir Schweitzer was die boek onvervangbaar, maar vir die bygelowige oerwouddorp nog meer. Dit is mos ‘n boek met groot towerkrag. Die bose geeste en seiktewurms sal nou mos nie meer die dorpsbewoners oorval nie!

As Schweitzer Sondae preek, het hy al weer die diefstalle vergewe, al het dit ook hoe moeilik gegaan, en al kan hy nie begryp to watter nut die Matthéüs-passie vir hulle kan wees nie. Hy bid saam met sy melaatses en watersugtiges en rumatieklyers, en in die skaduwee van die palms en mangobome verkondig hy aan hulle die evangelie van die liefde: “Jy moet jou naaste liefhê soos jouself.”

Hy skryf briewe na Günsbach, Straatsburg en Parys, briewe wat gedrenk is in die gloed van die Afrikaanse son, en elke brief is ‘n erkenning dat hy reg gehandel het deur na Afrika te gaan. (bll. 90-92)

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.
  • Gert Kruger

    Julle het die belangrikste omstrede uitlating van Albert Schweitzer oor swartmense, dan nie geplaas nie!

    Dit lees soos volg:

    “Let White Men Know.”

    “The late Dr Albert Schweitzer, who spent almost his entire life in Africa,
    working to uplift the Black man, received the Nobel Prize for Peace in
    1952. He also held several doctorate degrees.”

    “This is what he said shortly before his death:
    I have given my life to alleviate the sufferings of Africa. There is
    something that all white men who have lived here, must learn and know;
    that these individuals are a sub-race; they have neither the intellectual,
    mental or emotional abilities to equate or share in any of the functions
    of our civilization.”

    “I have given my life to try to bring unto them the advantages which our
    civilization must offer, but I have become well aware that we must retain
    this status; white, the superior, and they the inferior; for whenever a
    white man seeks to live among them as their equal, they will either
    destroy him or devour him, and they will destroy all his work; and so for
    any existing relationship or for any benefit to this people let white men
    from anywhere in the world who would come to help Africa remember that you
    must continually retain this status; you the master, and they the
    inferior, like children that you would help or teach. Never fraternize
    with them as equals, never accept them as your social equals; or they
    will devour you; they will destroy you.”

    Albert Schweitzer

    ************

    • Naand Gert,
      Baie dankie dat jy die moed van jou oortuiging gehad het om hierdie kommentaar te plaas.
      Ek is selfs verras dat dit nie afgewys/weggewys is deur Praag/Disqus nie.

      • jan

        Hallo Andy,
        Hierdie stuk word per e-posse versprei.
        Want wat met Schweitzer gebeur het is presies wat met die Afrikaner Volk gebeur. Zille sal dit ook nog ontdek.
        Ons is verwoes en verorber.deur Afrika.
        Die Switzer het egter nog sy tuisland oorgehad aan die einde van sy lewe. om na terug te keer.

        • Riempies

          Nee Jan Zille is so verswart van die blacksash om haar nek
          tot die swart lappie op haar kop is sy pikswart ek dink as dit kon sou haar
          bloed en brein ook n swart kleur gewees het en as sy “dit agterkom” sal sy
          verskriklik baie daarvan hou.

          • jan

            Jaa ek begryp 🙂
            Wat ek probeer beduie is dat dit nooit te laat is om om te draai na jou eie mense toe nie. Carl Boshoff het 23? swart sendingstasies opgeriig en die laaste een vir sy eie mense. Verwoerd kom ook uit die sending. Ontelbare voorbeelde van rampspoedige voogdyskap vanuit wit meerderwaardigheid wat in die Wittes se gesigte ontplof het. Soos met Schweitzer.

            Ons is ast’ware bevry van hierdie soort slawerny en kan en MOET nou na onsself omsien.
            Ons het geen keuse nie.

            Wat ons sal red is ons eie arbeid aan onsself
            Selfsug ? Ja , ek sien dit as selfbehoud.

            Om selfmoord te pleeg en ons kinders te offer is heidens satanisties. Ek glo in die Afrikaner se lewenskrag en leef dit uit met my eie arbeid.

            Ons is die lig in die duisternis maar steur ons te veel aan die motte wat na die lig toe aangetrek word.

          • Riempies

            Ek verstaan dit ook so maar wat hierdie Botox blacksash vrou betref
            was sy van die ondergrawers van ons Afrikanervolk en alles wat blank is en
            vandag nog loop sy nogsteeds met skille voor haar oë.

            Soen veel liewer n swartman oopbek vir n stem voor sy haar ooit
            sal uitspreek teen die swart op wit moorde. Gister of eergister is hier in die
            Wes Kaap weer n boer vermoor soos die berig lui wat ek gekry het naby
            Oudshoorn. Net om haar naam te hoor is genoeg vir my om uit my kassie te spring.

          • Riempies

            Jan dit is nou uiters raar maar werklik waar dat ek vanoggend onbewustelik op presies dieselfde breedtegraad as jy is.

            Ek het hierdie volgende skrywe vanoggend vir iemand aangestuur waarmee ek ook by jou kommentaar wil aansluit:

            Ek lees vanoggend ander berigte lukraak en kom skielik tot
            die besef dat die mense op die wereld so oorstok word met “belangrike en
            onbelangrike kranksinnige en self belaglike inligting” – inligting wat van ons
            mense n muntsstuk maak wat op sy sykant gespin word en al hoe vinniger
            tol voor hy uiteindelik uitgeput sonder enige teenstand plat val.

            Lees ek erens vanoggend dat die EU http://www.news24.com/World/News/EU-court-says-obesity-can-be-disability- 20141218 – obesiteit n as ongeskiktheid beskou moet word – as iemand hom/haar ooreet – kan hy/sy nie werk nie en as hy/sy nie kan werk nie is hy ongeskik moet die staat so n persoon finansieel ondersteun soos enige ander ongeskikte persoon. n Volgende kranksinigeid – hoe om geboorte te gee in n motor http://www.parent24.com/Baby/birth/How-to-deliver-a-baby-in-a-car-20130509-2

            Met wat se desensitasie en manipulasie is die NWO nou besig? Rol maar net deur News 24 se opskrifte en dan is daar nog talle ander koerante!

            Ons Afrikaners het ook nodig om mooi in ons geledere uit te lig om mens te bemoedig en te onderskraag in hierdie duiwelbeseteland – die NSA. En hierby wil ek nou byvoeg – humor en massas humor.

        • More Jan,
          Ja jy is reg wat betref ons Afrikaner Volk. Ek is ook bly om te verneem van die verspreiding per e-pos.
          Wat betref die aanvanklike rubriek hierbo, dit is maar net ‘n stukkie van dit wat Dr Schweitzer tesê gehad het.
          Vir diegene wat nog meer wil weet is daar heelwat beskikbaar op internet.
          Dit word natuurlik uit verskeie oorde as onwaar afgemaak, maar heelaas dit word bevestig deur verskeie van sy helpers gedurende sy periode in (donker)Afrika.