Wat beteken ESP in jou motor?

deur André Olivier

Elektroniese stabiliteitsbeheer (ESC), ook bekend as elektroniese stabiliteitsprogram (ESP) of dinamiese stabiliteitsbeheer (DSC), is gerekenariseerde tegnologie wat die veiligheid van ‘n voertuig se stabiliteit deur die opsporing en die vermindering van verlies aan vastrap verbeter. ESP bepaal die verlies van stuurwielbeheer; dit help outomaties die remme en “stuur” die voertuig waar die bestuurder van voorneme is om te gaan. Dit rem outomaties individuele wiele, soos die buitenste voorwiel tydens oorstuur of die binneste agterwiel tydens stuurtraagheid. Sommige ESC-stelsels  verminder ook enjinkrag totdat beheer herwin is. ESP is nie daarop gemik om ‘n voertuig se draaiprestasie te verbeter nie, maar help om die verlies aan beheer te verminder. Volgens die Versekeringsinstituut vir Hoofwegveiligheid en die Amerikaanse Nasionale Snelwegverkeer en Veiligheidsadministrasie, kon een derde van die noodlottige ongelukke deur die gebruik van die tegnologie voorkom word.

Geskiedenis van ESP

Alreeds in 1987 het die vroegste innoveerders, Mercedes-Benz en BMW, ESP bekendgestel.

BMW, in samewerking met Robert Bosch GmbH en Continental Automotive Systems , het ‘n stelsel ontwikkel om wringkrag te verminder en beheerverlies te voorkom en dit toegepas op die hele BMW-modelreeks vir 1992. Van 1987 tot 1992 het Mercedes- Benz en Robert Bosch GmbH ‘n stelsel genaamd Elektronisches Stabilitätsprogramm (Duits) oftewel ” Electronic Stability Program ” (handelsmerk as ESP) om laterale gly te beheer, ontwikkel.

GM saam met Delphi Corporation het sy weergawe van ESP genaamd “StabiliTrak” in 1997 vir die Cadillac-modelmotors bekendgestel. StabiliTrak is in 2007 standaardtoerusting gemaak in al die GM-sportnutsvoertuie wat in die VSA en Kanada bestel of verkoop is. Terwyl die ” StabiliTrak “-naam gebruik word op die meeste General Motors-voertuie vir die Amerikaanse mark , word die “Electronic Stability Control”-identiteit gebruik vir GM se oorsese handelsmerke, soos Opel en  Holden. Ford se weergawe van ESP, wat AdvanceTrac genoem word, is in die jaar 2000 van stapel gestuur . Ford  het later bakrolstabiliteitsbeheer, bekend as “AdvanceTrac” bygevoeg. Dit is vir die eerste keer in Volvo XC90 in 2003 gebruik. Volvo is ten volle  deur Ford besit en dit word nou in baie Ford-voertuie gebruik.

Hoe werk dit?

Gedurende normale ritte, werk ESP in die agtergrond en monitor vootdurend die stuurwiel en  voertuigrigting. Dit vergelyk die bestuurder se beoogde rigting (bepaal deur die gemete stuurwielhoek) aan die voertuig se werklike rigting (bepaal deur gemete laterale versnelling, voertuigrotasie (afwyking van die rigting), en individuele padwielspoed.

ESP sal slegs ingryp wanneer daar ‘n waarskynlike verlies van die stuurwielbeheer bespeur word. Dit kan gebeur, byvoorbeeld, wanneer die motor gly tydens noodontwykende swenk, onderstuur of oorstuur tydens swak oordeel of op gladde paaie. ESP skat die rigting van die glip, en dan word remme aan individuele wiele asimmetries toegepas om wringkrag oor die voertuig se vertikale as te skep, teen die glip in en bring die voertuig terug in lyn met die bestuurder se bevelrigting. Daarbenewens kan die stelsel enjinkrag verminder om beheer te verseker.

ESP kan op enige oppervlak werk, van droë teerpaaie tot by bevrore mere. Dit reageer en herstel gly baie vinniger en meer doeltreffend as die tipiese menslike bestuurder. Dikwels voor die bestuurder besef dat hy besig is om te gly, verkry die stelsel beheer terug. Die meeste motors wat toegerus is met ESP aktiveer ‘n liggie op die paneelbord wat die bestuurder waarsku wanneer dit aan die werk is. Alle ESP-vervaardigers beklemtoon dat die stelsel nie ‘n verbetering van prestasie of ‘n plaasvervanger vir veilige rypraktyke is nie, maar eerder veiligheidstegnologie om die bestuurder te help om te herstel vanuit gevaarlike situasies. ESP verhoog nie die voertuig se vastrapvermoë nie, dit beperk beheerverlies! Meer in die algemeen, ESP werk binne die inherente beperkinge van die voertuig se hantering en beskikbare vastrap tussen die bande en die pad. ‘n Roekelose maneuver kan nog steeds hierdie perke oorskry en tot beheerverlies lei. Byvoorbeeld, in ‘n ernstige waterskaats-scenario, waar die wiele wat ESP sou gebruik om ‘n gly reg te stel, kan dit nie want die wiele is nie eens in kontak met die pad nie.

As gevolg van die feit dat stabiliteitsbeheer soms in stryd is met ‘n hoëprestasiery (dit is wanneer die bestuurder doelbewus vastrap verloor soos in ‘n dryf) kan die ESP beheer word deur dit gedeeltlik af te skakel met behulp van ‘n knoppie op die paneelbord. Dit word egter glad nie aanbeveel nie.

Die ESP-stelsel gebruik verskeie sensors om te bepaal wat die bestuurder wil doen. Ander sensors dui die werklike toestand van die voertuig aan. Die algoritme vergelyk bestuurdersinsette en voertuigreaksie en besluit om , indien nodig, remme toe te pas en / of om krag te verminder. Die ESP-kontroleerder kan ook data van en uitreiking van bevele na ander stelsels ontvang om die voertuig se beheerbaarheid te verbeter.

1. ESP-hidrouliese eenheid met geïntegreerde with integrated ECU Wheel speed sensors Steering angle sensor Yaw rate sensor with integrated acceleration sensor Engine-management ECU for communication
1. ESP-hidrouliese eenheid met geïntegreerde elektroniese beheereenheid
2. Wielspoedsensors
3. Stuurhoeksensor
4. Yaw-koerssennsor met geïntegreerde versnellingsensor
5. Enjinbestuur-beheereendheid vir kommunikasie

Die belangrikste sensors is:

  • Stuurwielhoeksensor : bepaal die bestuurder se beoogde rotasie, dit wil sê waar die bestuurder wil stuur. Hierdie soort sensor is dikwels gebaseer op AMR – elemente .
  • Yaw-koerssensor : maatreëls om die rotasiespoed van die motor te meet, dit wil sê hoe vinnig die motor eintlik draai. Die data van die rigtingsagwykingsensor word met die data van die stuurwielhoeksensor vergelyk en optrede gereguleer.
  • Lateraleversnellingsensor : dikwels ‘n versnelling
  • Wielspoedsensor : meet die wielspoed.

Ander sensors kan die volgende insluit :

ESP gebruik ook ‘n hidrouliese modulator om te verseker dat elke wiel die korrekte remkrag ontvang. ‘n Soortgelyke modulator word gebruik in ABS. ABS moet druk  tydens rem verminder.
Die brein van die ESP-stelsel is die elektroniese beheer-eenheid (ECU). Dikwels word dieselfde ECU gebruik vir diverse stelsels op dieselfde tyd (ABS, vastrapbeheerstelsel , klimaatbeheer, ens.) Die invoerseine word deur die invoerbaan gestuur na die digitale beheerder. Die gewenste voertuigtoestand word bepaal wat gegrond is op die stuurwielhoek, sy helling en die wielspoed. Die ESP-stelsel reageer wanneer die insette van die bestuurder en die spoed en rigting van die motor veskil.

Doeltreffendheid van ESP

)

Verskeie studies regoor die wêreld bevestig dat ESP hoogs doeltreffend is om die bestuurder te help om sy beheer oor die motor te behou, en sodoende lewens te red en die erns van ongelukke te verminder. Die Nasionale Padagentskap in die Verenigde State van Amerika het tot die gevolgtrekking gekom dat ESP ongelukke met tot 35% verminder. Daarbenewens is sportnutsvoertuie ( SUV ) met stabiliteitsbeheer by 67 % minder ongelukke as voertuie sonder die stelsel betrokke. Die Verenigde State van Amerika se Versekeringsinstituut vir Hoofwegveiligheid se eie studie in Junie 2006 toon dat tot 10 000 noodlottige ongelukke in die VSA jaarliks ​ deur voertuie wat met ESP toegerus is, voorkom word. Die studie het bevind dat ESP die waarskynlikheid van alle noodlottige ongelukke met 43% verminder, noodlottige enkelvoertuigongelukke met 56% , en dodelike enkelvoertuie wat rol met 77-80%.

ESP word deur baie kenners as die belangrikste stap in motorveiligheid bestempel.

Die meeste van die moderne motors wat in Suid-Afrika verkoop word, is toegerus met ESP of ‘n weergawe daarvan.

Hier is die verskillende name wat verskillende vervaardigers vir die stelsel gee.

Alfa Romeo, Fiat, Nissan, Subaru   – Vehicle Dynamic Control (VDC)

Audi, Cheri, Citroen, Chrysler,Mercedes, Opel, Peugeot, Renault, Suzuki, VW – Electronic Stability Program (ESP)

BMW, Jaguar, Mazda,Mini,   – Dynamic Stability Control (DSC)

Chevrolet – StabiliTrak; Active Handling

Daihatsu, Lexus, Toyota, – Vehicle Stability Control (VSC)

Ford – AdvanceTrac with Roll Stability Control (RSC)

Honda – Vehicle Stability Assist (VSA)

Hyundai, Kia – Electronic Stability Control (ESC)

Mitsubishi – Active Stability Control (ASC)

Porsche – Porsche Stability Management (PSM)

Volvo – Dynamic Stability and Traction Control (DSTC)

Kyk ook in die bygaande video watse verskil die ESP-stelsel werklik maak.

Neem deel aan die gesprek en lewer gerus hier onder kommentaar!

L.W. U gebruik die Disqus-kommentaarafdeling op eie risiko en PRAAG, die redaksie of enige verwante persone of entiteite aanvaar geen verantwoordelikheid vir u kommentaar en watter gevolge ook al daaruit mag voortspruit nie. Terselfdertyd vereis ons dat u ter wille van beskaafdheid, redelikheid en die gerief van ander gebruikers, u sal weerhou van kwetsende taalgebruik, vloekwoorde, persoonlike aanvalle op medegebruikers, twissoekery en algemene "trol"-gedrag. Enigeen wat só 'n laspos word, sal summier verbied word en sy IP-adres sal insgelyks versper word. Ons sal ook nie huiwer om, waar nodig, kriminele klagte aanhangig te maak teen individue wat hulle aan dreigemente, teistering of intimidasie skuldig maak nie.
  • Trippie

    Dit was nou interessant – ek het die ESP gesien in my motortjie, maar nog nooit belang gestel om te weet wat die nut daarvan is – TSK TSK !

    • Dolk

      Goeie more Trippie en almal!

      Jy meen jy het ook gedink “ESP” staan vir “ExtraSensory Perception?” Want dit is soos ek die afkorting “ESP” leer ken het (~;

      ‘n Mooi dag aan ieder en almal!

      • Trippie

        Goeie more Dok (en Rooikop) – julle manne gesels soms ingewikkelde goed as dit kom by motors … dis vir my Grieks (darem nie Russies nie he he) – baie dankie, dag vol seëninge vir julle ook.

        • Dolk

          Baie dankies Trippie – wens jul almal ‘n geseënde naweek toe.

          Byvoorbaat. 🙂

          • Trippie

            Dankie Dolk, loer weer in so deur die loop van die naweek.
            Vir jou ook en gesin – en wees veilig, waar julle jul ookal mag bevind.

          • Dolk

            Baie dankies Trippie – vir jou ook hoor.

            My aand gaan DV rustig wees maar, more moet ek my skeef werk an ‘n nuwe noodkrag beheer/monitorstelsel. Alles werk wat die ape in beheer nie begryp nie…

            Raai wat? Ons Boertjies ontwerp en bou dit so dat die “skerpste” dommes onder Ta net stadig kop skud en mompel – voordat hulle omdraai en uitloop… Ek lag vir hulle S.B.P.!

            (Alle eer aan onse Skepper.)

          • “Allahu Akhbar!!” Soos die Talibans altyd sê. Is jy ‘n Boere-Taliban ou Dolk? Grap net ou maat, wil nie Deo se Volente intensies vir jou in die wiele ry nie 🙂

          • Dolk

            Boere-Taliban? Ek spuug eerder met swier op ‘n Taliban se hoof – voordat ek my Volksnaam met hulle – selfs in die minste koppel… Hulle is terroriste! Ons – uitverkoop aan vervloekte barbare!

            Jy kan verseker nie – moet nie jouself vlei nie… (~;

            Mag die sneeu vir julle op warm plekke val…

          • Haha goed gesê Dolk. Ek het al so paar Boere-Talibans ontmoet. Skrikwekkende ouens daai met laaang baarde, woeste fronse en wilde oë. Barend Strydom is lid van daardie sekte – Israel Visie as ek reg onthou.

            Geen sneeu tot dusver nie maar laasjaar se Paasnaweek was spierwit so miskien kry ons dit nog, dankie vir die goed-bedoelde wense 😉

          • Dolk

            Dit was. Mag julle altyd water hê om te drink… Selfs al is die winter hoe fel…

      • Rifrug

        “ExtraSensory Perception?” … BSW Buite Sintuiglike Waarneming!

        • Dolk

          Lieflik! Dankie man!

    • Rifrug

      Die twee eerstejaar studente het ‘n bietjie te ver met die
      vryery gegaan, en besluit om die nooi se ouers die naweek op die plaas oor die
      onverwagste swangerskap te gaan inlig. Die hele aand het die kêrel gewroeg
      oor hoe hy die voorgenome skoonouers oor hul lot gaan vertel, maar hy kom nie
      sover om dit te doen nie. Die nag het hy sleg geslaap en die volgende more was
      hy vroeg op. Hy was heel verbaas om oral op die werf net Toyotas te sien.
      In die motorhuis het ‘n Camry gestaan, onder die boom ‘n Hilux bakkie en in die
      stoor was ‘n Land Cruiser. Selfs die plaas se naambord was geborg deur Toyota.
      Terwyl hy hom so verwonder, groet die oom hom skielik. Die arme kêrel skrik hom
      flou. Maar kenmerkend van ‘n vindingryke student herstel hy gou en vra die oom
      uit oor sy baie Toyotas. “Toyotas het baie goeie masjiene. Hul ratkaste gee nie
      in nie. Die Land Cruiser se vere kan jy maar laat werk. Die onderstelle hou vir
      ewig. En selfs in die winter sukkel ‘n mens nie om die Toyotas te start nie,” sê
      die oom. Waarop die kêrel vinnig antwoord: “Oom se dogter is seker ook ‘n
      Toyota. Ek het haar net so ‘n ligte stootjie gegee, toe vat sy.”

      • Trippie

        Net vir ingeval hierdie enetjie ook voete kry, kopieer ek dit EERS.
        Rifrug, ek het nou sommer baie lekker gelag – hier is ‘n Toyota stootertjie …

        • Aitsa! Heel fietse lyfie van jou Trippie! 🙂

          • Trippie

            Nou lag ek net so lekker – Bert, ek het in die week die beste nuus (een van ‘n paar) gekry – as jy maar net weet, my baas reken ek lyk soos ‘n goeie advertensie vir anorexia … die goeie nuus was, ek het 3 kilogram opgetel – DIS WONDERLIK !
            Ek wens ek het hierdie dametjie se lyfie gehad hoor.

      • Hehe!

  • Rooikop

    Weet net dat jou versekering nie uitbetaal as jou ESP afgeskakel is en jy in ‘n ongeluk is nie. (Die rekenaars onthou dit)

    Verder maak die goed wel ‘n groot verskil vir meeste van ons “lekebestuurders” wat nie ingeoefen is in die hantering van noodsituasies nie.

    • Rooikop (ek moet jou eintlik “Testarossa” noem in hierdie konteks!) selfs al is jy nie ‘n lekebestuurder nie, maak dit steeds ‘n goeie verskil. Het my bas al gered in onvoorsiende situasies, soos hier in Brittanje wanneer mens gedurende winter soms “swart ys” op stiller paaie ervaar.

      Wat ek probeer sê is dat my motor se rekenaar veel vinniger reageer as ek (en ek is nie aan die slaap agter die stuur nie) so daai sekonde of twee kan ‘n verskil tussen lewe of dood maak.

      • Rooikop

        Dankie vir die naam! Ongelukkig is ek heeltemal te verstrooid – Ek kan getuig van die swart ys – In 99 as ek reg onthou het dit van die Kaap tot in Bloem gesneeu en ek het die oggend in Colesberg swart ys op die pad gekry. My wiele op daardie stadium het nie ESP gehad nie en ek moet sê dit was interessant om reguit te bestuur en nog meer interessant om te draai.

        • Ja swart ys is ‘n verskrikking. Hier strooi spesiale lorries ‘n mensel van sand en ru-sout op die paaie. Sout verlaag die vriespunt van water na so -12 grade en dit help. Maar wee jou om agter een van daai lorries te ry! Het juis 2 aande gelede van klient afgekom en is by een verby op die snelweg, met klippertjies orals op die voorruit en skade aan die verfwerk. Hulle sê mens leer eers vloek sodra jy leer bestuur 🙂

          • Rooikop

            Eina – kan ons vir jou roesweerder stuur?

          • Rifrug

            Daardie sout VREET karre op! Het dit in VSA ook opgemerk …

          • Inderdaad Rifrug. Dus is die padwaardigheid toetse hier ontsettend streng. Enige roes en hulle keur hom af tot jy gesweis het wat duur is. Jaarlike toets en sonder padwaardigheidstoets kan jy nie die lisensieskyf kry nie. Ook nie versekering nie.

            Ry sonder dit en die polisie trek jou onmiddelik af – kriminele oortreding. Rekenaars binne hul voertuie is gekoppel aan video kameras wat automaties nommerplate lees, nagaan op nasionale databasis en alarm maak as hulle jou gewaar.
            Geen lisensie / versekering en die kar word onmiddelik geskut en jy moet stap – geen genade selfs al is daar kinders / babas in die kar. Dan het jy 14 dae om boetes te betaal (£700) en reg te maak wat fout is. Na 14 dae frommel hulle die kar en dis dit.

            Dis rof en baie streng maar die resultaat is puik- min ongelukke en mens sien bitter min karre wat langs paaie gaan staan. Die kleinste olielek of uitlaatgasse bo die toelaatbare perk (katalisators is verpligtend) en hy dop die toets.

          • Dolk

            Wat metale werklik “verwoes” (oksideer ens.) , is die uitskeidings van mikroskopies organismes in seewater… Dit val selfs hoëgraadse vlekvrye legeringstaal aan. (By wyse van spreke.)

            My broer het in die negentigs navorsing oor die oorsake van krake in die vloot se skeepsrompe gedoen – dit was die gevolgtrekking – “roes” – direk a.g.v. mikroörganismes se uitskeiding!

          • Rooikop

            Enige halogene (chloor, broom. fluoor ens) en vlekvrye staal is nie maatjies nie.

          • Doodreg! Interessant om te sien hoe veral Fords en Fiats (sowel as Franse motors) hier verroes. Ford is die ergste, roes veral onder die wiel bakwerk agter.

          • Arnieann

            Ek gebruik ‘n Elektroniese apparaat wat die bakwerk ‘n soort lading gee. Die outjie werk heel goed. Niks wat opraak nie.

          • Dolk

            Ionisasie…

          • Arnieann

            Net hy daardie. Hulle sit sommer sulke grooootes in die skepe.
            Ek dink dit is ‘n groot blok zink.

          • Dolk

            Net so! (Sink)

            Zn is your uncle! 🙂

          • Rooikop

            Ook in die moderne waterverhitters – moet maar elke 3 jaar geruil word.

          • Rooikop

            Katodiese beskerming – word ook baie op pyplyne gebruik.

          • Arnieann

            Veral mos die pype wat ondersee loop verstaan ek.

          • Rooikop

            Nie net daar nie – ook die staalpype wat gebruik word vir water, gas, petrol ens.

      • Rifrug

        http://praag.co.za/?p=21540

        Selfs millisekondes maak ‘n verskil … tussen lewe en dood!

  • Willy

    As die ESP afgeskakel is ry die voertuig soos ‘n bokwa. Lê nogal baie in die draaie met lae spoed en die ABS word ook ontkoppel wat dit gevaarlik maak.

    • Willy ek kan my ESP (DSC in ‘n BMW) afskakel maar steeds ABS behou.

      • Willy

        Hallo Bert. Dis lekker dat jy kom inloer. Dis ‘n goeie eienskap van die BMW. My vrou se C350 is erg as die ESP afgeskakel is. Eindlik wil jy die motor asgate toe ry.
        In jou weersomstandighede kan jy nie bekostig om die DSC af te skakel nie nê. Dis nou vir moeilikheid soek.
        Lekker aand verder. Ek gaan gou die vuur aansteek.

        • Hi Willy – ek stem saam! Om eerlik te wees, in ENIGE omstandighede is dit malligheid om DSC / ESP af te sit. (Behalwe as jy vir een of ander dom rede jou agterwiele wil laat tol!).

          En ja, hier op modde-eiland is dit moeilikheidsoek maar weet jy, in SA het daai DSC baie gehelp veral op grondpaaie (het een nag ‘n muskeljaatkat raakgery in die Waterberge, sien foto) en met die uitswaaiery amper oor ‘n afgrond gevlieg! Lekker braai, ek beny jou, dis koud, mistig en mislik hier.

          • Willy

            Ai my vriend, ek sal jou sommer gaan haal dan kuier ek en jy om die vuur dat die spoeg spat.

          • Nou praat jy waarhede Willy! Ek kry sommer kwaai heimwee nou.

  • Kalium_Chloraat

    1. ESP = Rbetaalbare prys x 3
    2. GesondeVerstand meer voordelig as GeePadVoorHouding ESP of nie.
    Daarom roep subroetine: VerlaagSpoed & GesondeVerstand.

    • Rooikop

      Skerp!

    • Stem 100% Kalium. Maar jy kan so defensief en versigtig ry soos jy wil en steeds baat dit jou niks in sommige situasies nie. Soos:

      Ry op snelweg teen spoedperk, kom om draai en vind 18 wiel lorrie wat besig is om u-draai te maak sommer oor al twee bane. Slaan remme aan en swenk hard na ontsnap-gaping op links / regs, twee wiele op teer en ander twee op gruis. Kar gly erg. DSC / ESP skop in en stabiliseer laterale beweging, beheer behou = geen ongeluk. OF: Geen DSC / ESP, kar gly, begin tol, wiele slaan vas, kar rol met rampspoedige gevolge.

      Dan kan ek ook bysê, sekere karre is nogal gevaarlik sonder ESP, veral die swaarder Duitse modelle (BMW 5 en 7 reeks, Merc E en S klas.)

      So van “Baas van die Pad” gepraat – op Duitsland se Autobahns is daar ‘n alom-erkende rangorde! Porsche is baas, Merc tweede, BMW derde en die res veg vir vierde posisie.

      • Kalium_Chloraat

        VoorDraai: roep subroetine VerlaagSpoed

        • Spoed = relatief tot situasie – goeie snelweg, geen mis / reen en goeie sig. Roep subroetine Ontspan maar met subroetine Wees Waaksaam. Sien skielik lorrie / koei / dronk voetganger roep subroetine Vermyding, maak staat op duur Duitse tegnologie (redundancy) en oorleef.

          En heel beste risikobestuur metodiek: raak ontslae van Derdewereld Platform en onvoorspelbare Bedryfstelsel. Migreer na Eerstewereldse Platform met beproewe, betroubare Bedryfstelsel. Geen bokke / koeie / donkie integers; verwyder onnodige roetines en subroetines. Minder kode, minder haakplekke, laer mortaliteit, hoër stabiliteit = langer leeftyd.Bereik programmatiewe aktualisering = geluk & rustigheid.

    • Willy

      Goed gese Kalium!

  • Dolk

    Baie dankie vir ‘n puik, baie leersame artikel – met Afrikaans wat die versneller vloer-toe diep intrap Andre.